Shrimadbhagavadgita Mulam - Panchadasho'dhyayah

ॐ

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા મૂલમ્ - પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ

Gita Vyasa Gujarati

ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ

અથ પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ ।

પુરુષોત્તમપ્રાપ્તિયોગઃ

શ્રીભગવાનુવાચ

ઊર્ધ્વમૂલમધઃશાખમશ્વત્થં પ્રાહુરવ્યયમ્ ।

છન્દાંસિ યસ્ય પર્ણાનિ યસ્તં વેદ સ વેદવિત્ ॥ 1 ॥

અધશ્ચોર્ધ્વં પ્રસૃતાસ્તસ્ય શાખા ગુણપ્રવૃદ્ધા વિષયપ્રવાલાઃ।

અધશ્ચ મૂલાન્યનુસન્તતાનિ કર્માનુબન્ધીનિ મનુષ્યલોકે ॥ 2 ॥

ન રૂપમસ્યેહ તથોપલભ્યતે નાન્તો ન ચાદિર્ન ચ સમ્પ્રતિષ્ઠા।

અશ્વત્થમેનં સુવિરૂઢમૂલમસઙ્ગશસ્ત્રેણ દૃઢેન છિત્ત્વા ॥ 3 ॥

તતઃ પદં તત્પરિમાર્ગિતવ્યં યસ્મિન્ગતા ન નિવર્તન્તિ ભૂયઃ।

તમેવ ચાદ્યં પુરુષં પ્રપદ્યે યતઃ પ્રવૃત્તિઃ પ્રસૃતા પુરાણી ॥ 4 ॥

નિર્માનમોહા જિતસઙ્ગદોષા અધ્યાત્મનિત્યા વિનિવૃત્તકામાઃ।

દ્વન્દ્વૈર્વિમુક્તાઃ સુખદુઃખસઞ્જ્ઞૈર્ગચ્છન્ત્યમૂઢાઃ પદમવ્યયં તત્ ॥ 5 ॥

ન તદ્ભાસયતે સૂર્યો ન શશાઙ્કો ન પાવકઃ ।

યદ્ગત્વા ન નિવર્તન્તે તદ્ધામ પરમં મમ ॥ 6 ॥

મમૈવાંશો જીવલોકે જીવભૂતઃ સનાતનઃ ।

મનઃષષ્ઠાનીન્દ્રિયાણિ પ્રકૃતિસ્થાનિ કર્ષતિ ॥ 7 ॥

શરીરં યદવાપ્નોતિ યચ્ચાપ્યુત્ક્રામતીશ્વરઃ ।

ગૃહીત્વૈતાનિ સંયાતિ વાયુર્ગન્ધાનિવાશયાત્ ॥ 8 ॥

શ્રોત્રં ચક્ષુઃ સ્પર્શનં ચ રસનં ઘ્રાણમેવ ચ ।

અધિષ્ઠાય મનશ્ચાયં વિષયાનુપસેવતે ॥ 9 ॥

ઉત્ક્રામન્તં સ્થિતં વાપિ ભુઞ્જાનં વા ગુણાન્વિતમ્ ।

વિમૂઢા નાનુપશ્યન્તિ પશ્યન્તિ જ્ઞાનચક્ષુષઃ ॥ 10 ॥

યતન્તો યોગિનશ્ચૈનં પશ્યન્ત્યાત્મન્યવસ્થિતમ્ ।

યતન્તોઽપ્યકૃતાત્માનો નૈનં પશ્યન્ત્યચેતસઃ ॥ 11 ॥

યદાદિત્યગતં તેજો જગદ્ભાસયતેઽખિલમ્ ।

યચ્ચન્દ્રમસિ યચ્ચાગ્નૌ તત્તેજો વિદ્ધિ મામકમ્ ॥ 12 ॥

ગામાવિશ્ય ચ ભૂતાનિ ધારયામ્યહમોજસા ।

પુષ્ણામિ ચૌષધીઃ સર્વાઃ સોમો ભૂત્વા રસાત્મકઃ ॥ 13 ॥

અહં વૈશ્વાનરો ભૂત્વા પ્રાણિનાં દેહમાશ્રિતઃ ।

પ્રાણાપાનસમાયુક્તઃ પચામ્યન્નં ચતુર્વિધમ્ ॥ 14 ॥

સર્વસ્ય ચાહં હૃદિ સન્નિવિષ્ટો મત્તઃ સ્મૃતિર્જ્ઞાનમપોહનં ચ।

વેદૈશ્ચ સર્વૈરહમેવ વેદ્યો વેદાન્તકૃદ્વેદવિદેવ ચાહમ્ ॥ 15 ॥

દ્વાવિમૌ પુરુષૌ લોકે ક્ષરશ્ચાક્ષર એવ ચ ।

ક્ષરઃ સર્વાણિ ભૂતાનિ કૂટસ્થોઽક્ષર ઉચ્યતે ॥ 16 ॥

ઉત્તમઃ પુરુષસ્ત્વન્યઃ પરમાત્મેત્યુધાહૃતઃ ।

યો લોકત્રયમાવિશ્ય બિભર્ત્યવ્યય ઈશ્વરઃ ॥ 17 ॥

યસ્માત્ક્ષરમતીતોઽહમક્ષરાદપિ ચોત્તમઃ ।

અતોઽસ્મિ લોકે વેદે ચ પ્રથિતઃ પુરુષોત્તમઃ ॥ 18 ॥

યો મામેવમસમ્મૂઢો જાનાતિ પુરુષોત્તમમ્ ।

સ સર્વવિદ્ભજતિ માં સર્વભાવેન ભારત ॥ 19 ॥

ઇતિ ગુહ્યતમં શાસ્ત્રમિદમુક્તં મયાનઘ ।

એતદ્બુદ્ધ્વા બુદ્ધિમાન્સ્યાત્કૃતકૃત્યશ્ચ ભારત ॥ 20 ॥

ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે

શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે પુરુષોત્તમયોગો નામ પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ ॥15 ॥

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha pañcadaśo'dhyāyaḥ |

puruṣottamaprāptiyogaḥ

śrībhagavānuvāca

ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam |

chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit || 1 ||

adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ|

adhaśca mūlānyanusantatāni karmānubandhīni manuṣyaloke || 2 ||

na rūpamasyeha tathopalabhyate nānto na cādirna ca sampratiṣṭhā|

aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūlamasaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā || 3 ||

tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ yasmingatā na nivartanti bhūyaḥ|

tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī || 4 ||

nirmānamohā jitasaṅgadoṣā adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ|

dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasañjñairgacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat || 5 ||

na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ |

yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama || 6 ||

mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ |

manaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati || 7 ||

śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ |

gṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt || 8 ||

śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca |

adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate || 9 ||

utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam |

vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ || 10 ||

yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam |

yatanto'pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ || 11 ||

yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam |

yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam || 12 ||

gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā |

puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ || 13 ||

ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ |

prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham || 14 ||

sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭo mattaḥ smṛtirjñānamapohanaṃ ca|

vedaiśca sarvairahameva vedyo vedāntakṛdvedavideva cāham || 15 ||

dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca |

kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate || 16 ||

uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudhāhṛtaḥ |

yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ || 17 ||

yasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ |

ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ || 18 ||

yo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamam |

sa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata || 19 ||

iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayānagha |

etadbuddhvā buddhimānsyātkṛtakṛtyaśca bhārata || 20 ||

oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre

śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde puruṣottamayogo nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ ||15 ||