Shri Rama Charita Manasa - Sundarakanda

ॐ

શ્રી રામ ચરિત માનસ - સુન્દરકાણ્ડ

Rama Valmiki Gujarati

શ્રીજાનકીવલ્લભો વિજયતે

શ્રીરામચરિતમાનસ

પઞ્ચમ સોપાન (સુન્દરકાણ્ડ)

શાન્તં શાશ્વતમપ્રમેયમનઘં નિર્વાણશાન્તિપ્રદં

બ્રહ્માશમ્ભુફણીન્દ્રસેવ્યમનિશં વેદાન્તવેદ્યં વિભુમ્ ।

રામાખ્યં જગદીશ્વરં સુરગુરું માયામનુષ્યં હરિં

વન્દેઽહં કરુણાકરં રઘુવરં ભૂપાલચૂડ़આમણિમ્ ॥ 1 ॥

નાન્યા સ્પૃહા રઘુપતે હૃદયેઽસ્મદીયે

સત્યં વદામિ ચ ભવાનખિલાન્તરાત્મા।

ભક્તિં પ્રયચ્છ રઘુપુઙ્ગવ નિર્ભરાં મે

કામાદિદોષરહિતં કુરુ માનસં ચ ॥ 2 ॥

અતુલિતબલધામં હેમશૈલાભદેહં

દનુજવનકૃશાનું જ્ઞાનિનામગ્રગણ્યમ્।

સકલગુણનિધાનં વાનરાણામધીશં

રઘુપતિપ્રિયભક્તં વાતજાતં નમામિ ॥ 3 ॥

જામવન્ત કે બચન સુહાએ। સુનિ હનુમન્ત હૃદય અતિ ભાએ ॥

તબ લગિ મોહિ પરિખેહુ તુમ્હ ભાઈ। સહિ દુખ કન્દ મૂલ ફલ ખાઈ ॥

જબ લગિ આવૌં સીતહિ દેખી। હોઇહિ કાજુ મોહિ હરષ બિસેષી ॥

યહ કહિ નાઇ સબન્હિ કહુઁ માથા। ચલેઉ હરષિ હિયઁ ધરિ રઘુનાથા ॥

સિન્ધુ તીર એક ભૂધર સુન્દર। કૌતુક કૂદિ ચઢ़એઉ તા ઊપર ॥

બાર બાર રઘુબીર સઁભારી। તરકેઉ પવનતનય બલ ભારી ॥

જેહિં ગિરિ ચરન દેઇ હનુમન્તા। ચલેઉ સો ગા પાતાલ તુરન્તા ॥

જિમિ અમોઘ રઘુપતિ કર બાના। એહી ભાઁતિ ચલેઉ હનુમાના ॥

જલનિધિ રઘુપતિ દૂત બિચારી। તૈં મૈનાક હોહિ શ્રમહારી ॥

દો. હનૂમાન તેહિ પરસા કર પુનિ કીન્હ પ્રનામ।

રામ કાજુ કીન્હેં બિનુ મોહિ કહાઁ બિશ્રામ ॥ 1 ॥

જાત પવનસુત દેવન્હ દેખા। જાનૈં કહુઁ બલ બુદ્ધિ બિસેષા ॥

સુરસા નામ અહિન્હ કૈ માતા। પઠિન્હિ આઇ કહી તેહિં બાતા ॥

આજુ સુરન્હ મોહિ દીન્હ અહારા। સુનત બચન કહ પવનકુમારા ॥

રામ કાજુ કરિ ફિરિ મૈં આવૌં। સીતા કિ સુધિ પ્રભુહિ સુનાવૌમ્ ॥

તબ તવ બદન પૈઠિહુઁ આઈ। સત્ય કહુઁ મોહિ જાન દે માઈ ॥

કબનેહુઁ જતન દેઇ નહિં જાના। ગ્રસસિ ન મોહિ કહેઉ હનુમાના ॥

જોજન ભરિ તેહિં બદનુ પસારા। કપિ તનુ કીન્હ દુગુન બિસ્તારા ॥

સોરહ જોજન મુખ તેહિં ઠયૂ। તુરત પવનસુત બત્તિસ ભયૂ ॥

જસ જસ સુરસા બદનુ બઢ़આવા। તાસુ દૂન કપિ રૂપ દેખાવા ॥

સત જોજન તેહિં આનન કીન્હા। અતિ લઘુ રૂપ પવનસુત લીન્હા ॥

બદન પિઠિ પુનિ બાહેર આવા। માગા બિદા તાહિ સિરુ નાવા ॥

મોહિ સુરન્હ જેહિ લાગિ પઠાવા। બુધિ બલ મરમુ તોર મૈ પાવા ॥

દો. રામ કાજુ સબુ કરિહહુ તુમ્હ બલ બુદ્ધિ નિધાન।

આસિષ દેહ ગી સો હરષિ ચલેઉ હનુમાન ॥ 2 ॥

નિસિચરિ એક સિન્ધુ મહુઁ રહી। કરિ માયા નભુ કે ખગ ગહી ॥

જીવ જન્તુ જે ગગન ઉડ़આહીં। જલ બિલોકિ તિન્હ કૈ પરિછાહીમ્ ॥

ગહિ છાહઁ સક સો ન ઉડ़આઈ। એહિ બિધિ સદા ગગનચર ખાઈ ॥

સોઇ છલ હનૂમાન કહઁ કીન્હા। તાસુ કપટુ કપિ તુરતહિં ચીન્હા ॥

તાહિ મારિ મારુતસુત બીરા। બારિધિ પાર ગયુ મતિધીરા ॥

તહાઁ જાઇ દેખી બન સોભા। ગુઞ્જત ચઞ્ચરીક મધુ લોભા ॥

નાના તરુ ફલ ફૂલ સુહાએ। ખગ મૃગ બૃન્દ દેખિ મન ભાએ ॥

સૈલ બિસાલ દેખિ એક આગેં। તા પર ધાઇ ચઢેઉ ભય ત્યાગેમ્ ॥

ઉમા ન કછુ કપિ કૈ અધિકાઈ। પ્રભુ પ્રતાપ જો કાલહિ ખાઈ ॥

ગિરિ પર ચઢિ લઙ્કા તેહિં દેખી। કહિ ન જાઇ અતિ દુર્ગ બિસેષી ॥

અતિ ઉતઙ્ગ જલનિધિ ચહુ પાસા। કનક કોટ કર પરમ પ્રકાસા ॥

છં=કનક કોટ બિચિત્ર મનિ કૃત સુન્દરાયતના ઘના।

ચુહટ્ટ હટ્ટ સુબટ્ટ બીથીં ચારુ પુર બહુ બિધિ બના ॥

ગજ બાજિ ખચ્ચર નિકર પદચર રથ બરૂથિન્હ કો ગનૈ ॥

બહુરૂપ નિસિચર જૂથ અતિબલ સેન બરનત નહિં બનૈ ॥ 1 ॥

બન બાગ ઉપબન બાટિકા સર કૂપ બાપીં સોહહીં।

નર નાગ સુર ગન્ધર્બ કન્યા રૂપ મુનિ મન મોહહીમ્ ॥

કહુઁ માલ દેહ બિસાલ સૈલ સમાન અતિબલ ગર્જહીં।

નાના અખારેન્હ ભિરહિં બહુ બિધિ એક એકન્હ તર્જહીમ્ ॥ 2 ॥

કરિ જતન ભટ કોટિન્હ બિકટ તન નગર ચહુઁ દિસિ રચ્છહીં।

કહુઁ મહિષ માનષુ ધેનુ ખર અજ ખલ નિસાચર ભચ્છહીમ્ ॥

એહિ લાગિ તુલસીદાસ ઇન્હ કી કથા કછુ એક હૈ કહી।

રઘુબીર સર તીરથ સરીરન્હિ ત્યાગિ ગતિ પૈહહિં સહી ॥ 3 ॥

દો. પુર રખવારે દેખિ બહુ કપિ મન કીન્હ બિચાર।

અતિ લઘુ રૂપ ધરૌં નિસિ નગર કરૌં પિસાર ॥ 3 ॥

મસક સમાન રૂપ કપિ ધરી। લઙ્કહિ ચલેઉ સુમિરિ નરહરી ॥

નામ લઙ્કિની એક નિસિચરી। સો કહ ચલેસિ મોહિ નિન્દરી ॥

જાનેહિ નહીં મરમુ સઠ મોરા। મોર અહાર જહાઁ લગિ ચોરા ॥

મુઠિકા એક મહા કપિ હની। રુધિર બમત ધરનીં ઢનમની ॥

પુનિ સમ્ભારિ ઉઠિ સો લઙ્કા। જોરિ પાનિ કર બિનય સંસકા ॥

જબ રાવનહિ બ્રહ્મ બર દીન્હા। ચલત બિરઞ્ચિ કહા મોહિ ચીન્હા ॥

બિકલ હોસિ તૈં કપિ કેં મારે। તબ જાનેસુ નિસિચર સઙ્ઘારે ॥

તાત મોર અતિ પુન્ય બહૂતા। દેખેઉઁ નયન રામ કર દૂતા ॥

દો. તાત સ્વર્ગ અપબર્ગ સુખ ધરિઅ તુલા એક અઙ્ગ।

તૂલ ન તાહિ સકલ મિલિ જો સુખ લવ સતસઙ્ગ ॥ 4 ॥

પ્રબિસિ નગર કીજે સબ કાજા। હૃદયઁ રાખિ કૌસલપુર રાજા ॥

ગરલ સુધા રિપુ કરહિં મિતાઈ। ગોપદ સિન્ધુ અનલ સિતલાઈ ॥

ગરુડ़ સુમેરુ રેનૂ સમ તાહી। રામ કૃપા કરિ ચિતવા જાહી ॥

અતિ લઘુ રૂપ ધરેઉ હનુમાના। પૈઠા નગર સુમિરિ ભગવાના ॥

મન્દિર મન્દિર પ્રતિ કરિ સોધા। દેખે જહઁ તહઁ અગનિત જોધા ॥

ગયુ દસાનન મન્દિર માહીં। અતિ બિચિત્ર કહિ જાત સો નાહીમ્ ॥

સયન કિએ દેખા કપિ તેહી। મન્દિર મહુઁ ન દીખિ બૈદેહી ॥

ભવન એક પુનિ દીખ સુહાવા। હરિ મન્દિર તહઁ ભિન્ન બનાવા ॥

દો. રામાયુધ અઙ્કિત ગૃહ સોભા બરનિ ન જાઇ।

નવ તુલસિકા બૃન્દ તહઁ દેખિ હરષિ કપિરાઇ ॥ 5 ॥

લઙ્કા નિસિચર નિકર નિવાસા। ઇહાઁ કહાઁ સજ્જન કર બાસા ॥

મન મહુઁ તરક કરૈ કપિ લાગા। તેહીં સમય બિભીષનુ જાગા ॥

રામ રામ તેહિં સુમિરન કીન્હા। હૃદયઁ હરષ કપિ સજ્જન ચીન્હા ॥

એહિ સન હઠિ કરિહુઁ પહિચાની। સાધુ તે હોઇ ન કારજ હાની ॥

બિપ્ર રુપ ધરિ બચન સુનાએ। સુનત બિભીષણ ઉઠિ તહઁ આએ ॥

કરિ પ્રનામ પૂઁછી કુસલાઈ। બિપ્ર કહહુ નિજ કથા બુઝાઈ ॥

કી તુમ્હ હરિ દાસન્હ મહઁ કોઈ। મોરેં હૃદય પ્રીતિ અતિ હોઈ ॥

કી તુમ્હ રામુ દીન અનુરાગી। આયહુ મોહિ કરન બડ़ભાગી ॥

દો. તબ હનુમન્ત કહી સબ રામ કથા નિજ નામ।

સુનત જુગલ તન પુલક મન મગન સુમિરિ ગુન ગ્રામ ॥ 6 ॥

સુનહુ પવનસુત રહનિ હમારી। જિમિ દસનન્હિ મહુઁ જીભ બિચારી ॥

તાત કબહુઁ મોહિ જાનિ અનાથા। કરિહહિં કૃપા ભાનુકુલ નાથા ॥

તામસ તનુ કછુ સાધન નાહીં। પ્રીતિ ન પદ સરોજ મન માહીમ્ ॥

અબ મોહિ ભા ભરોસ હનુમન્તા। બિનુ હરિકૃપા મિલહિં નહિં સન્તા ॥

જૌ રઘુબીર અનુગ્રહ કીન્હા। તૌ તુમ્હ મોહિ દરસુ હઠિ દીન્હા ॥

સુનહુ બિભીષન પ્રભુ કૈ રીતી। કરહિં સદા સેવક પર પ્રીતી ॥

કહહુ કવન મૈં પરમ કુલીના। કપિ ચઞ્ચલ સબહીં બિધિ હીના ॥

પ્રાત લેઇ જો નામ હમારા। તેહિ દિન તાહિ ન મિલૈ અહારા ॥

દો. અસ મૈં અધમ સખા સુનુ મોહૂ પર રઘુબીર।

કીન્હી કૃપા સુમિરિ ગુન ભરે બિલોચન નીર ॥ 7 ॥

જાનતહૂઁ અસ સ્વામિ બિસારી। ફિરહિં તે કાહે ન હોહિં દુખારી ॥

એહિ બિધિ કહત રામ ગુન ગ્રામા। પાવા અનિર્બાચ્ય બિશ્રામા ॥

પુનિ સબ કથા બિભીષન કહી। જેહિ બિધિ જનકસુતા તહઁ રહી ॥

તબ હનુમન્ત કહા સુનુ ભ્રાતા। દેખી ચહુઁ જાનકી માતા ॥

જુગુતિ બિભીષન સકલ સુનાઈ। ચલેઉ પવનસુત બિદા કરાઈ ॥

કરિ સોઇ રૂપ ગયુ પુનિ તહવાઁ। બન અસોક સીતા રહ જહવાઁ ॥

દેખિ મનહિ મહુઁ કીન્હ પ્રનામા। બૈઠેહિં બીતિ જાત નિસિ જામા ॥

કૃસ તન સીસ જટા એક બેની। જપતિ હૃદયઁ રઘુપતિ ગુન શ્રેની ॥

દો. નિજ પદ નયન દિએઁ મન રામ પદ કમલ લીન।

પરમ દુખી ભા પવનસુત દેખિ જાનકી દીન ॥ 8 ॥

તરુ પલ્લવ મહુઁ રહા લુકાઈ। કરિ બિચાર કરૌં કા ભાઈ ॥

તેહિ અવસર રાવનુ તહઁ આવા। સઙ્ગ નારિ બહુ કિએઁ બનાવા ॥

બહુ બિધિ ખલ સીતહિ સમુઝાવા। સામ દાન ભય ભેદ દેખાવા ॥

કહ રાવનુ સુનુ સુમુખિ સયાની। મન્દોદરી આદિ સબ રાની ॥

તવ અનુચરીં કરુઁ પન મોરા। એક બાર બિલોકુ મમ ઓરા ॥

તૃન ધરિ ઓટ કહતિ બૈદેહી। સુમિરિ અવધપતિ પરમ સનેહી ॥

સુનુ દસમુખ ખદ્યોત પ્રકાસા। કબહુઁ કિ નલિની કરિ બિકાસા ॥

અસ મન સમુઝુ કહતિ જાનકી। ખલ સુધિ નહિં રઘુબીર બાન કી ॥

સઠ સૂને હરિ આનેહિ મોહિ। અધમ નિલજ્જ લાજ નહિં તોહી ॥

દો. આપુહિ સુનિ ખદ્યોત સમ રામહિ ભાનુ સમાન।

પરુષ બચન સુનિ કાઢ़ઇ અસિ બોલા અતિ ખિસિઆન ॥ 9 ॥

સીતા તૈં મમ કૃત અપમાના। કટિહુઁ તવ સિર કઠિન કૃપાના ॥

નાહિં ત સપદિ માનુ મમ બાની। સુમુખિ હોતિ ન ત જીવન હાની ॥

સ્યામ સરોજ દામ સમ સુન્દર। પ્રભુ ભુજ કરિ કર સમ દસકન્ધર ॥

સો ભુજ કણ્ઠ કિ તવ અસિ ઘોરા। સુનુ સઠ અસ પ્રવાન પન મોરા ॥

ચન્દ્રહાસ હરુ મમ પરિતાપં। રઘુપતિ બિરહ અનલ સઞ્જાતમ્ ॥

સીતલ નિસિત બહસિ બર ધારા। કહ સીતા હરુ મમ દુખ ભારા ॥

સુનત બચન પુનિ મારન ધાવા। મયતનયાઁ કહિ નીતિ બુઝાવા ॥

કહેસિ સકલ નિસિચરિન્હ બોલાઈ। સીતહિ બહુ બિધિ ત્રાસહુ જાઈ ॥

માસ દિવસ મહુઁ કહા ન માના। તૌ મૈં મારબિ કાઢ़ઇ કૃપાના ॥

દો. ભવન ગયુ દસકન્ધર ઇહાઁ પિસાચિનિ બૃન્દ।

સીતહિ ત્રાસ દેખાવહિ ધરહિં રૂપ બહુ મન્દ ॥ 10 ॥

ત્રિજટા નામ રાચ્છસી એકા। રામ ચરન રતિ નિપુન બિબેકા ॥

સબન્હૌ બોલિ સુનાએસિ સપના। સીતહિ સેઇ કરહુ હિત અપના ॥

સપનેં બાનર લઙ્કા જારી। જાતુધાન સેના સબ મારી ॥

ખર આરૂઢ़ નગન દસસીસા। મુણ્ડિત સિર ખણ્ડિત ભુજ બીસા ॥

એહિ બિધિ સો દચ્છિન દિસિ જાઈ। લઙ્કા મનહુઁ બિભીષન પાઈ ॥

નગર ફિરી રઘુબીર દોહાઈ। તબ પ્રભુ સીતા બોલિ પઠાઈ ॥

યહ સપના મેં કહુઁ પુકારી। હોઇહિ સત્ય ગેઁ દિન ચારી ॥

તાસુ બચન સુનિ તે સબ ડરીં। જનકસુતા કે ચરનન્હિ પરીમ્ ॥

દો. જહઁ તહઁ ગીં સકલ તબ સીતા કર મન સોચ।

માસ દિવસ બીતેં મોહિ મારિહિ નિસિચર પોચ ॥ 11 ॥

ત્રિજટા સન બોલી કર જોરી। માતુ બિપતિ સઙ્ગિનિ તૈં મોરી ॥

તજૌં દેહ કરુ બેગિ ઉપાઈ। દુસહુ બિરહુ અબ નહિં સહિ જાઈ ॥

આનિ કાઠ રચુ ચિતા બનાઈ। માતુ અનલ પુનિ દેહિ લગાઈ ॥

સત્ય કરહિ મમ પ્રીતિ સયાની। સુનૈ કો શ્રવન સૂલ સમ બાની ॥

સુનત બચન પદ ગહિ સમુઝાએસિ। પ્રભુ પ્રતાપ બલ સુજસુ સુનાએસિ ॥

નિસિ ન અનલ મિલ સુનુ સુકુમારી। અસ કહિ સો નિજ ભવન સિધારી ॥

કહ સીતા બિધિ ભા પ્રતિકૂલા। મિલહિ ન પાવક મિટિહિ ન સૂલા ॥

દેખિઅત પ્રગટ ગગન અઙ્ગારા। અવનિ ન આવત એકુ તારા ॥

પાવકમય સસિ સ્ત્રવત ન આગી। માનહુઁ મોહિ જાનિ હતભાગી ॥

સુનહિ બિનય મમ બિટપ અસોકા। સત્ય નામ કરુ હરુ મમ સોકા ॥

નૂતન કિસલય અનલ સમાના। દેહિ અગિનિ જનિ કરહિ નિદાના ॥

દેખિ પરમ બિરહાકુલ સીતા। સો છન કપિહિ કલપ સમ બીતા ॥

સો. કપિ કરિ હૃદયઁ બિચાર દીન્હિ મુદ્રિકા ડારી તબ।

જનુ અસોક અઙ્ગાર દીન્હિ હરષિ ઉઠિ કર ગહેઉ ॥ 12 ॥

તબ દેખી મુદ્રિકા મનોહર। રામ નામ અઙ્કિત અતિ સુન્દર ॥

ચકિત ચિતવ મુદરી પહિચાની। હરષ બિષાદ હૃદયઁ અકુલાની ॥

જીતિ કો સકિ અજય રઘુરાઈ। માયા તેં અસિ રચિ નહિં જાઈ ॥

સીતા મન બિચાર કર નાના। મધુર બચન બોલેઉ હનુમાના ॥

રામચન્દ્ર ગુન બરનૈં લાગા। સુનતહિં સીતા કર દુખ ભાગા ॥

લાગીં સુનૈં શ્રવન મન લાઈ। આદિહુ તેં સબ કથા સુનાઈ ॥

શ્રવનામૃત જેહિં કથા સુહાઈ। કહિ સો પ્રગટ હોતિ કિન ભાઈ ॥

તબ હનુમન્ત નિકટ ચલિ ગયૂ। ફિરિ બૈણ્ઠીં મન બિસમય ભયૂ ॥

રામ દૂત મૈં માતુ જાનકી। સત્ય સપથ કરુનાનિધાન કી ॥

યહ મુદ્રિકા માતુ મૈં આની। દીન્હિ રામ તુમ્હ કહઁ સહિદાની ॥

નર બાનરહિ સઙ્ગ કહુ કૈસેં। કહિ કથા ભિ સઙ્ગતિ જૈસેમ્ ॥

દો. કપિ કે બચન સપ્રેમ સુનિ ઉપજા મન બિસ્વાસ ॥

જાના મન ક્રમ બચન યહ કૃપાસિન્ધુ કર દાસ ॥ 13 ॥

હરિજન જાનિ પ્રીતિ અતિ ગાઢ़ઈ। સજલ નયન પુલકાવલિ બાઢ़ઈ ॥

બૂડ़ત બિરહ જલધિ હનુમાના। ભયુ તાત મોં કહુઁ જલજાના ॥

અબ કહુ કુસલ જાઉઁ બલિહારી। અનુજ સહિત સુખ ભવન ખરારી ॥

કોમલચિત કૃપાલ રઘુરાઈ। કપિ કેહિ હેતુ ધરી નિઠુરાઈ ॥

સહજ બાનિ સેવક સુખ દાયક। કબહુઁક સુરતિ કરત રઘુનાયક ॥

કબહુઁ નયન મમ સીતલ તાતા। હોઇહહિ નિરખિ સ્યામ મૃદુ ગાતા ॥

બચનુ ન આવ નયન ભરે બારી। અહહ નાથ હૌં નિપટ બિસારી ॥

દેખિ પરમ બિરહાકુલ સીતા। બોલા કપિ મૃદુ બચન બિનીતા ॥

માતુ કુસલ પ્રભુ અનુજ સમેતા। તવ દુખ દુખી સુકૃપા નિકેતા ॥

જનિ જનની માનહુ જિયઁ ઊના। તુમ્હ તે પ્રેમુ રામ કેં દૂના ॥

દો. રઘુપતિ કર સન્દેસુ અબ સુનુ જનની ધરિ ધીર।

અસ કહિ કપિ ગદ ગદ ભયુ ભરે બિલોચન નીર ॥ 14 ॥

કહેઉ રામ બિયોગ તવ સીતા। મો કહુઁ સકલ ભે બિપરીતા ॥

નવ તરુ કિસલય મનહુઁ કૃસાનૂ। કાલનિસા સમ નિસિ સસિ ભાનૂ ॥

કુબલય બિપિન કુન્ત બન સરિસા। બારિદ તપત તેલ જનુ બરિસા ॥

જે હિત રહે કરત તેઇ પીરા। ઉરગ સ્વાસ સમ ત્રિબિધ સમીરા ॥

કહેહૂ તેં કછુ દુખ ઘટિ હોઈ। કાહિ કહૌં યહ જાન ન કોઈ ॥

તત્ત્વ પ્રેમ કર મમ અરુ તોરા। જાનત પ્રિયા એકુ મનુ મોરા ॥

સો મનુ સદા રહત તોહિ પાહીં। જાનુ પ્રીતિ રસુ એતેનહિ માહીમ્ ॥

પ્રભુ સન્દેસુ સુનત બૈદેહી। મગન પ્રેમ તન સુધિ નહિં તેહી ॥

કહ કપિ હૃદયઁ ધીર ધરુ માતા। સુમિરુ રામ સેવક સુખદાતા ॥

ઉર આનહુ રઘુપતિ પ્રભુતાઈ। સુનિ મમ બચન તજહુ કદરાઈ ॥

દો. નિસિચર નિકર પતઙ્ગ સમ રઘુપતિ બાન કૃસાનુ।

જનની હૃદયઁ ધીર ધરુ જરે નિસાચર જાનુ ॥ 15 ॥

જૌં રઘુબીર હોતિ સુધિ પાઈ। કરતે નહિં બિલમ્બુ રઘુરાઈ ॥

રામબાન રબિ ઉએઁ જાનકી। તમ બરૂથ કહઁ જાતુધાન કી ॥

અબહિં માતુ મૈં જાઉઁ લવાઈ। પ્રભુ આયસુ નહિં રામ દોહાઈ ॥

કછુક દિવસ જનની ધરુ ધીરા। કપિન્હ સહિત ઐહહિં રઘુબીરા ॥

નિસિચર મારિ તોહિ લૈ જૈહહિં। તિહુઁ પુર નારદાદિ જસુ ગૈહહિમ્ ॥

હૈં સુત કપિ સબ તુમ્હહિ સમાના। જાતુધાન અતિ ભટ બલવાના ॥

મોરેં હૃદય પરમ સન્દેહા। સુનિ કપિ પ્રગટ કીન્હ નિજ દેહા ॥

કનક ભૂધરાકાર સરીરા। સમર ભયઙ્કર અતિબલ બીરા ॥

સીતા મન ભરોસ તબ ભયૂ। પુનિ લઘુ રૂપ પવનસુત લયૂ ॥

દો. સુનુ માતા સાખામૃગ નહિં બલ બુદ્ધિ બિસાલ।

પ્રભુ પ્રતાપ તેં ગરુડ़હિ ખાઇ પરમ લઘુ બ્યાલ ॥ 16 ॥

મન સન્તોષ સુનત કપિ બાની। ભગતિ પ્રતાપ તેજ બલ સાની ॥

આસિષ દીન્હિ રામપ્રિય જાના। હોહુ તાત બલ સીલ નિધાના ॥

અજર અમર ગુનનિધિ સુત હોહૂ। કરહુઁ બહુત રઘુનાયક છોહૂ ॥

કરહુઁ કૃપા પ્રભુ અસ સુનિ કાના। નિર્ભર પ્રેમ મગન હનુમાના ॥

બાર બાર નાએસિ પદ સીસા। બોલા બચન જોરિ કર કીસા ॥

અબ કૃતકૃત્ય ભયુઁ મૈં માતા। આસિષ તવ અમોઘ બિખ્યાતા ॥

સુનહુ માતુ મોહિ અતિસય ભૂખા। લાગિ દેખિ સુન્દર ફલ રૂખા ॥

સુનુ સુત કરહિં બિપિન રખવારી। પરમ સુભટ રજનીચર ભારી ॥

તિન્હ કર ભય માતા મોહિ નાહીં। જૌં તુમ્હ સુખ માનહુ મન માહીમ્ ॥

દો. દેખિ બુદ્ધિ બલ નિપુન કપિ કહેઉ જાનકીં જાહુ।

રઘુપતિ ચરન હૃદયઁ ધરિ તાત મધુર ફલ ખાહુ ॥ 17 ॥

ચલેઉ નાઇ સિરુ પૈઠેઉ બાગા। ફલ ખાએસિ તરુ તોરૈં લાગા ॥

રહે તહાઁ બહુ ભટ રખવારે। કછુ મારેસિ કછુ જાઇ પુકારે ॥

નાથ એક આવા કપિ ભારી। તેહિં અસોક બાટિકા ઉજારી ॥

ખાએસિ ફલ અરુ બિટપ ઉપારે। રચ્છક મર્દિ મર્દિ મહિ ડારે ॥

સુનિ રાવન પઠે ભટ નાના। તિન્હહિ દેખિ ગર્જેઉ હનુમાના ॥

સબ રજનીચર કપિ સઙ્ઘારે। ગે પુકારત કછુ અધમારે ॥

પુનિ પઠયુ તેહિં અચ્છકુમારા। ચલા સઙ્ગ લૈ સુભટ અપારા ॥

આવત દેખિ બિટપ ગહિ તર્જા। તાહિ નિપાતિ મહાધુનિ ગર્જા ॥

દો. કછુ મારેસિ કછુ મર્દેસિ કછુ મિલેસિ ધરિ ધૂરિ।

કછુ પુનિ જાઇ પુકારે પ્રભુ મર્કટ બલ ભૂરિ ॥ 18 ॥

સુનિ સુત બધ લઙ્કેસ રિસાના। પઠેસિ મેઘનાદ બલવાના ॥

મારસિ જનિ સુત બાન્ધેસુ તાહી। દેખિઅ કપિહિ કહાઁ કર આહી ॥

ચલા ઇન્દ્રજિત અતુલિત જોધા। બન્ધુ નિધન સુનિ ઉપજા ક્રોધા ॥

કપિ દેખા દારુન ભટ આવા। કટકટાઇ ગર્જા અરુ ધાવા ॥

અતિ બિસાલ તરુ એક ઉપારા। બિરથ કીન્હ લઙ્કેસ કુમારા ॥

રહે મહાભટ તાકે સઙ્ગા। ગહિ ગહિ કપિ મર્દિ નિજ અઙ્ગા ॥

તિન્હહિ નિપાતિ તાહિ સન બાજા। ભિરે જુગલ માનહુઁ ગજરાજા।

મુઠિકા મારિ ચઢ़આ તરુ જાઈ। તાહિ એક છન મુરુછા આઈ ॥

ઉઠિ બહોરિ કીન્હિસિ બહુ માયા। જીતિ ન જાઇ પ્રભઞ્જન જાયા ॥

દો. બ્રહ્મ અસ્ત્ર તેહિં સાઁધા કપિ મન કીન્હ બિચાર।

જૌં ન બ્રહ્મસર માનુઁ મહિમા મિટિ અપાર ॥ 19 ॥

બ્રહ્મબાન કપિ કહુઁ તેહિ મારા। પરતિહુઁ બાર કટકુ સઙ્ઘારા ॥

તેહિ દેખા કપિ મુરુછિત ભયૂ। નાગપાસ બાઁધેસિ લૈ ગયૂ ॥

જાસુ નામ જપિ સુનહુ ભવાની। ભવ બન્ધન કાટહિં નર ગ્યાની ॥

તાસુ દૂત કિ બન્ધ તરુ આવા। પ્રભુ કારજ લગિ કપિહિં બઁધાવા ॥

કપિ બન્ધન સુનિ નિસિચર ધાએ। કૌતુક લાગિ સભાઁ સબ આએ ॥

દસમુખ સભા દીખિ કપિ જાઈ। કહિ ન જાઇ કછુ અતિ પ્રભુતાઈ ॥

કર જોરેં સુર દિસિપ બિનીતા। ભૃકુટિ બિલોકત સકલ સભીતા ॥

દેખિ પ્રતાપ ન કપિ મન સઙ્કા। જિમિ અહિગન મહુઁ ગરુડ़ અસઙ્કા ॥

દો. કપિહિ બિલોકિ દસાનન બિહસા કહિ દુર્બાદ।

સુત બધ સુરતિ કીન્હિ પુનિ ઉપજા હૃદયઁ બિષાદ ॥ 20 ॥

કહ લઙ્કેસ કવન તૈં કીસા। કેહિં કે બલ ઘાલેહિ બન ખીસા ॥

કી ધૌં શ્રવન સુનેહિ નહિં મોહી। દેખુઁ અતિ અસઙ્ક સઠ તોહી ॥

મારે નિસિચર કેહિં અપરાધા। કહુ સઠ તોહિ ન પ્રાન કિ બાધા ॥

સુન રાવન બ્રહ્માણ્ડ નિકાયા। પાઇ જાસુ બલ બિરચિત માયા ॥

જાકેં બલ બિરઞ્ચિ હરિ ઈસા। પાલત સૃજત હરત દસસીસા।

જા બલ સીસ ધરત સહસાનન। અણ્ડકોસ સમેત ગિરિ કાનન ॥

ધરિ જો બિબિધ દેહ સુરત્રાતા। તુમ્હ તે સઠન્હ સિખાવનુ દાતા।

હર કોદણ્ડ કઠિન જેહિ ભઞ્જા। તેહિ સમેત નૃપ દલ મદ ગઞ્જા ॥

ખર દૂષન ત્રિસિરા અરુ બાલી। બધે સકલ અતુલિત બલસાલી ॥

દો. જાકે બલ લવલેસ તેં જિતેહુ ચરાચર ઝારિ।

તાસુ દૂત મૈં જા કરિ હરિ આનેહુ પ્રિય નારિ ॥ 21 ॥

જાનુઁ મૈં તુમ્હારિ પ્રભુતાઈ। સહસબાહુ સન પરી લરાઈ ॥

સમર બાલિ સન કરિ જસુ પાવા। સુનિ કપિ બચન બિહસિ બિહરાવા ॥

ખાયુઁ ફલ પ્રભુ લાગી ભૂઁખા। કપિ સુભાવ તેં તોરેઉઁ રૂખા ॥

સબ કેં દેહ પરમ પ્રિય સ્વામી। મારહિં મોહિ કુમારગ ગામી ॥

જિન્હ મોહિ મારા તે મૈં મારે। તેહિ પર બાઁધેઉ તનયઁ તુમ્હારે ॥

મોહિ ન કછુ બાઁધે કિ લાજા। કીન્હ ચહુઁ નિજ પ્રભુ કર કાજા ॥

બિનતી કરુઁ જોરિ કર રાવન। સુનહુ માન તજિ મોર સિખાવન ॥

દેખહુ તુમ્હ નિજ કુલહિ બિચારી। ભ્રમ તજિ ભજહુ ભગત ભય હારી ॥

જાકેં ડર અતિ કાલ ડેરાઈ। જો સુર અસુર ચરાચર ખાઈ ॥

તાસોં બયરુ કબહુઁ નહિં કીજૈ। મોરે કહેં જાનકી દીજૈ ॥

દો. પ્રનતપાલ રઘુનાયક કરુના સિન્ધુ ખરારિ।

ગેઁ સરન પ્રભુ રાખિહૈં તવ અપરાધ બિસારિ ॥ 22 ॥

રામ ચરન પઙ્કજ ઉર ધરહૂ। લઙ્કા અચલ રાજ તુમ્હ કરહૂ ॥

રિષિ પુલિસ્ત જસુ બિમલ મંયકા। તેહિ સસિ મહુઁ જનિ હોહુ કલઙ્કા ॥

રામ નામ બિનુ ગિરા ન સોહા। દેખુ બિચારિ ત્યાગિ મદ મોહા ॥

બસન હીન નહિં સોહ સુરારી। સબ ભૂષણ ભૂષિત બર નારી ॥

રામ બિમુખ સમ્પતિ પ્રભુતાઈ। જાઇ રહી પાઈ બિનુ પાઈ ॥

સજલ મૂલ જિન્હ સરિતન્હ નાહીં। બરષિ ગે પુનિ તબહિં સુખાહીમ્ ॥

સુનુ દસકણ્ઠ કહુઁ પન રોપી। બિમુખ રામ ત્રાતા નહિં કોપી ॥

સઙ્કર સહસ બિષ્નુ અજ તોહી। સકહિં ન રાખિ રામ કર દ્રોહી ॥

દો. મોહમૂલ બહુ સૂલ પ્રદ ત્યાગહુ તમ અભિમાન।

ભજહુ રામ રઘુનાયક કૃપા સિન્ધુ ભગવાન ॥ 23 ॥

જદપિ કહિ કપિ અતિ હિત બાની। ભગતિ બિબેક બિરતિ નય સાની ॥

બોલા બિહસિ મહા અભિમાની। મિલા હમહિ કપિ ગુર બડ़ ગ્યાની ॥

મૃત્યુ નિકટ આઈ ખલ તોહી। લાગેસિ અધમ સિખાવન મોહી ॥

ઉલટા હોઇહિ કહ હનુમાના। મતિભ્રમ તોર પ્રગટ મૈં જાના ॥

સુનિ કપિ બચન બહુત ખિસિઆના। બેગિ ન હરહુઁ મૂઢ़ કર પ્રાના ॥

સુનત નિસાચર મારન ધાએ। સચિવન્હ સહિત બિભીષનુ આએ।

નાઇ સીસ કરિ બિનય બહૂતા। નીતિ બિરોધ ન મારિઅ દૂતા ॥

આન દણ્ડ કછુ કરિઅ ગોસાઁઈ। સબહીં કહા મન્ત્ર ભલ ભાઈ ॥

સુનત બિહસિ બોલા દસકન્ધર। અઙ્ગ ભઙ્ગ કરિ પઠિઅ બન્દર ॥

દો. કપિ કેં મમતા પૂઁછ પર સબહિ કહુઁ સમુઝાઇ।

તેલ બોરિ પટ બાઁધિ પુનિ પાવક દેહુ લગાઇ ॥ 24 ॥

પૂઁછહીન બાનર તહઁ જાઇહિ। તબ સઠ નિજ નાથહિ લિ આઇહિ ॥

જિન્હ કૈ કીન્હસિ બહુત બડ़આઈ। દેખેઉઁûમૈં તિન્હ કૈ પ્રભુતાઈ ॥

બચન સુનત કપિ મન મુસુકાના। ભિ સહાય સારદ મૈં જાના ॥

જાતુધાન સુનિ રાવન બચના। લાગે રચૈં મૂઢ़ સોઇ રચના ॥

રહા ન નગર બસન ઘૃત તેલા। બાઢ़ઈ પૂઁછ કીન્હ કપિ ખેલા ॥

કૌતુક કહઁ આએ પુરબાસી। મારહિં ચરન કરહિં બહુ હાઁસી ॥

બાજહિં ઢોલ દેહિં સબ તારી। નગર ફેરિ પુનિ પૂઁછ પ્રજારી ॥

પાવક જરત દેખિ હનુમન્તા। ભયુ પરમ લઘુ રુપ તુરન્તા ॥

નિબુકિ ચઢ़એઉ કપિ કનક અટારીં। ભી સભીત નિસાચર નારીમ્ ॥

દો. હરિ પ્રેરિત તેહિ અવસર ચલે મરુત ઉનચાસ।

અટ્ટહાસ કરિ ગર્જ़આ કપિ બઢ़ઇ લાગ અકાસ ॥ 25 ॥

દેહ બિસાલ પરમ હરુઆઈ। મન્દિર તેં મન્દિર ચઢ़ ધાઈ ॥

જરિ નગર ભા લોગ બિહાલા। ઝપટ લપટ બહુ કોટિ કરાલા ॥

તાત માતુ હા સુનિઅ પુકારા। એહિ અવસર કો હમહિ ઉબારા ॥

હમ જો કહા યહ કપિ નહિં હોઈ। બાનર રૂપ ધરેં સુર કોઈ ॥

સાધુ અવગ્યા કર ફલુ ઐસા। જરિ નગર અનાથ કર જૈસા ॥

જારા નગરુ નિમિષ એક માહીં। એક બિભીષન કર ગૃહ નાહીમ્ ॥

તા કર દૂત અનલ જેહિં સિરિજા। જરા ન સો તેહિ કારન ગિરિજા ॥

ઉલટિ પલટિ લઙ્કા સબ જારી। કૂદિ પરા પુનિ સિન્ધુ મઝારી ॥

દો. પૂઁછ બુઝાઇ ખોઇ શ્રમ ધરિ લઘુ રૂપ બહોરિ।

જનકસુતા કે આગેં ઠાઢ़ ભયુ કર જોરિ ॥ 26 ॥

માતુ મોહિ દીજે કછુ ચીન્હા। જૈસેં રઘુનાયક મોહિ દીન્હા ॥

ચૂડ़આમનિ ઉતારિ તબ દયૂ। હરષ સમેત પવનસુત લયૂ ॥

કહેહુ તાત અસ મોર પ્રનામા। સબ પ્રકાર પ્રભુ પૂરનકામા ॥

દીન દયાલ બિરિદુ સમ્ભારી। હરહુ નાથ મમ સઙ્કટ ભારી ॥

તાત સક્રસુત કથા સુનાએહુ। બાન પ્રતાપ પ્રભુહિ સમુઝાએહુ ॥

માસ દિવસ મહુઁ નાથુ ન આવા। તૌ પુનિ મોહિ જિઅત નહિં પાવા ॥

કહુ કપિ કેહિ બિધિ રાખૌં પ્રાના। તુમ્હહૂ તાત કહત અબ જાના ॥

તોહિ દેખિ સીતલિ ભિ છાતી। પુનિ મો કહુઁ સોઇ દિનુ સો રાતી ॥

દો. જનકસુતહિ સમુઝાઇ કરિ બહુ બિધિ ધીરજુ દીન્હ।

ચરન કમલ સિરુ નાઇ કપિ ગવનુ રામ પહિં કીન્હ ॥ 27 ॥

ચલત મહાધુનિ ગર્જેસિ ભારી। ગર્ભ સ્ત્રવહિં સુનિ નિસિચર નારી ॥

નાઘિ સિન્ધુ એહિ પારહિ આવા। સબદ કિલકિલા કપિન્હ સુનાવા ॥

હરષે સબ બિલોકિ હનુમાના। નૂતન જન્મ કપિન્હ તબ જાના ॥

મુખ પ્રસન્ન તન તેજ બિરાજા। કીન્હેસિ રામચન્દ્ર કર કાજા ॥

મિલે સકલ અતિ ભે સુખારી। તલફત મીન પાવ જિમિ બારી ॥

ચલે હરષિ રઘુનાયક પાસા। પૂઁછત કહત નવલ ઇતિહાસા ॥

તબ મધુબન ભીતર સબ આએ। અઙ્ગદ સમ્મત મધુ ફલ ખાએ ॥

રખવારે જબ બરજન લાગે। મુષ્ટિ પ્રહાર હનત સબ ભાગે ॥

દો. જાઇ પુકારે તે સબ બન ઉજાર જુબરાજ।

સુનિ સુગ્રીવ હરષ કપિ કરિ આએ પ્રભુ કાજ ॥ 28 ॥

જૌં ન હોતિ સીતા સુધિ પાઈ। મધુબન કે ફલ સકહિં કિ ખાઈ ॥

એહિ બિધિ મન બિચાર કર રાજા। આઇ ગે કપિ સહિત સમાજા ॥

આઇ સબન્હિ નાવા પદ સીસા। મિલેઉ સબન્હિ અતિ પ્રેમ કપીસા ॥

પૂઁછી કુસલ કુસલ પદ દેખી। રામ કૃપાઁ ભા કાજુ બિસેષી ॥

નાથ કાજુ કીન્હેઉ હનુમાના। રાખે સકલ કપિન્હ કે પ્રાના ॥

સુનિ સુગ્રીવ બહુરિ તેહિ મિલેઊ। કપિન્હ સહિત રઘુપતિ પહિં ચલેઊ।

રામ કપિન્હ જબ આવત દેખા। કિએઁ કાજુ મન હરષ બિસેષા ॥

ફટિક સિલા બૈઠે દ્વૌ ભાઈ। પરે સકલ કપિ ચરનન્હિ જાઈ ॥

દો. પ્રીતિ સહિત સબ ભેટે રઘુપતિ કરુના પુઞ્જ।

પૂઁછી કુસલ નાથ અબ કુસલ દેખિ પદ કઞ્જ ॥ 29 ॥

જામવન્ત કહ સુનુ રઘુરાયા। જા પર નાથ કરહુ તુમ્હ દાયા ॥

તાહિ સદા સુભ કુસલ નિરન્તર। સુર નર મુનિ પ્રસન્ન તા ઊપર ॥

સોઇ બિજી બિની ગુન સાગર। તાસુ સુજસુ ત્રેલોક ઉજાગર ॥

પ્રભુ કીં કૃપા ભયુ સબુ કાજૂ। જન્મ હમાર સુફલ ભા આજૂ ॥

નાથ પવનસુત કીન્હિ જો કરની। સહસહુઁ મુખ ન જાઇ સો બરની ॥

પવનતનય કે ચરિત સુહાએ। જામવન્ત રઘુપતિહિ સુનાએ ॥

સુનત કૃપાનિધિ મન અતિ ભાએ। પુનિ હનુમાન હરષિ હિયઁ લાએ ॥

કહહુ તાત કેહિ ભાઁતિ જાનકી। રહતિ કરતિ રચ્છા સ્વપ્રાન કી ॥

દો. નામ પાહરુ દિવસ નિસિ ધ્યાન તુમ્હાર કપાટ।

લોચન નિજ પદ જન્ત્રિત જાહિં પ્રાન કેહિં બાટ ॥ 30 ॥

ચલત મોહિ ચૂડ़આમનિ દીન્હી। રઘુપતિ હૃદયઁ લાઇ સોઇ લીન્હી ॥

નાથ જુગલ લોચન ભરિ બારી। બચન કહે કછુ જનકકુમારી ॥

અનુજ સમેત ગહેહુ પ્રભુ ચરના। દીન બન્ધુ પ્રનતારતિ હરના ॥

મન ક્રમ બચન ચરન અનુરાગી। કેહિ અપરાધ નાથ હૌં ત્યાગી ॥

અવગુન એક મોર મૈં માના। બિછુરત પ્રાન ન કીન્હ પયાના ॥

નાથ સો નયનન્હિ કો અપરાધા। નિસરત પ્રાન કરિહિં હઠિ બાધા ॥

બિરહ અગિનિ તનુ તૂલ સમીરા। સ્વાસ જરિ છન માહિં સરીરા ॥

નયન સ્ત્રવહિ જલુ નિજ હિત લાગી। જરૈં ન પાવ દેહ બિરહાગી।

સીતા કે અતિ બિપતિ બિસાલા। બિનહિં કહેં ભલિ દીનદયાલા ॥

દો. નિમિષ નિમિષ કરુનાનિધિ જાહિં કલપ સમ બીતિ।

બેગિ ચલિય પ્રભુ આનિઅ ભુજ બલ ખલ દલ જીતિ ॥ 31 ॥

સુનિ સીતા દુખ પ્રભુ સુખ અયના। ભરિ આએ જલ રાજિવ નયના ॥

બચન કાઁય મન મમ ગતિ જાહી। સપનેહુઁ બૂઝિઅ બિપતિ કિ તાહી ॥

કહ હનુમન્ત બિપતિ પ્રભુ સોઈ। જબ તવ સુમિરન ભજન ન હોઈ ॥

કેતિક બાત પ્રભુ જાતુધાન કી। રિપુહિ જીતિ આનિબી જાનકી ॥

સુનુ કપિ તોહિ સમાન ઉપકારી। નહિં કૌ સુર નર મુનિ તનુધારી ॥

પ્રતિ ઉપકાર કરૌં કા તોરા। સનમુખ હોઇ ન સકત મન મોરા ॥

સુનુ સુત ઉરિન મૈં નાહીં। દેખેઉઁ કરિ બિચાર મન માહીમ્ ॥

પુનિ પુનિ કપિહિ ચિતવ સુરત્રાતા। લોચન નીર પુલક અતિ ગાતા ॥

દો. સુનિ પ્રભુ બચન બિલોકિ મુખ ગાત હરષિ હનુમન્ત।

ચરન પરેઉ પ્રેમાકુલ ત્રાહિ ત્રાહિ ભગવન્ત ॥ 32 ॥

બાર બાર પ્રભુ ચહિ ઉઠાવા। પ્રેમ મગન તેહિ ઉઠબ ન ભાવા ॥

પ્રભુ કર પઙ્કજ કપિ કેં સીસા। સુમિરિ સો દસા મગન ગૌરીસા ॥

સાવધાન મન કરિ પુનિ સઙ્કર। લાગે કહન કથા અતિ સુન્દર ॥

કપિ ઉઠાઇ પ્રભુ હૃદયઁ લગાવા। કર ગહિ પરમ નિકટ બૈઠાવા ॥

કહુ કપિ રાવન પાલિત લઙ્કા। કેહિ બિધિ દહેઉ દુર્ગ અતિ બઙ્કા ॥

પ્રભુ પ્રસન્ન જાના હનુમાના। બોલા બચન બિગત અભિમાના ॥

સાખામૃગ કે બડ़ઇ મનુસાઈ। સાખા તેં સાખા પર જાઈ ॥

નાઘિ સિન્ધુ હાટકપુર જારા। નિસિચર ગન બિધિ બિપિન ઉજારા।

સો સબ તવ પ્રતાપ રઘુરાઈ। નાથ ન કછૂ મોરિ પ્રભુતાઈ ॥

દો. તા કહુઁ પ્રભુ કછુ અગમ નહિં જા પર તુમ્હ અનુકુલ।

તબ પ્રભાવઁ બડ़વાનલહિં જારિ સકિ ખલુ તૂલ ॥ 33 ॥

નાથ ભગતિ અતિ સુખદાયની। દેહુ કૃપા કરિ અનપાયની ॥

સુનિ પ્રભુ પરમ સરલ કપિ બાની। એવમસ્તુ તબ કહેઉ ભવાની ॥

ઉમા રામ સુભાઉ જેહિં જાના। તાહિ ભજનુ તજિ ભાવ ન આના ॥

યહ સંવાદ જાસુ ઉર આવા। રઘુપતિ ચરન ભગતિ સોઇ પાવા ॥

સુનિ પ્રભુ બચન કહહિં કપિબૃન્દા। જય જય જય કૃપાલ સુખકન્દા ॥

તબ રઘુપતિ કપિપતિહિ બોલાવા। કહા ચલૈં કર કરહુ બનાવા ॥

અબ બિલમ્બુ કેહિ કારન કીજે। તુરત કપિન્હ કહુઁ આયસુ દીજે ॥

કૌતુક દેખિ સુમન બહુ બરષી। નભ તેં ભવન ચલે સુર હરષી ॥

દો. કપિપતિ બેગિ બોલાએ આએ જૂથપ જૂથ।

નાના બરન અતુલ બલ બાનર ભાલુ બરૂથ ॥ 34 ॥

પ્રભુ પદ પઙ્કજ નાવહિં સીસા। ગરજહિં ભાલુ મહાબલ કીસા ॥

દેખી રામ સકલ કપિ સેના। ચિતિ કૃપા કરિ રાજિવ નૈના ॥

રામ કૃપા બલ પાઇ કપિન્દા। ભે પચ્છજુત મનહુઁ ગિરિન્દા ॥

હરષિ રામ તબ કીન્હ પયાના। સગુન ભે સુન્દર સુભ નાના ॥

જાસુ સકલ મઙ્ગલમય કીતી। તાસુ પયાન સગુન યહ નીતી ॥

પ્રભુ પયાન જાના બૈદેહીં। ફરકિ બામ અઁગ જનુ કહિ દેહીમ્ ॥

જોઇ જોઇ સગુન જાનકિહિ હોઈ। અસગુન ભયુ રાવનહિ સોઈ ॥

ચલા કટકુ કો બરનૈં પારા। ગર્જહિ બાનર ભાલુ અપારા ॥

નખ આયુધ ગિરિ પાદપધારી। ચલે ગગન મહિ ઇચ્છાચારી ॥

કેહરિનાદ ભાલુ કપિ કરહીં। ડગમગાહિં દિગ્ગજ ચિક્કરહીમ્ ॥

છં. ચિક્કરહિં દિગ્ગજ ડોલ મહિ ગિરિ લોલ સાગર ખરભરે।

મન હરષ સભ ગન્ધર્બ સુર મુનિ નાગ કિન્નર દુખ ટરે ॥

કટકટહિં મર્કટ બિકટ ભટ બહુ કોટિ કોટિન્હ ધાવહીં।

જય રામ પ્રબલ પ્રતાપ કોસલનાથ ગુન ગન ગાવહીમ્ ॥ 1 ॥

સહિ સક ન ભાર ઉદાર અહિપતિ બાર બારહિં મોહી।

ગહ દસન પુનિ પુનિ કમઠ પૃષ્ટ કઠોર સો કિમિ સોહી ॥

રઘુબીર રુચિર પ્રયાન પ્રસ્થિતિ જાનિ પરમ સુહાવની।

જનુ કમઠ ખર્પર સર્પરાજ સો લિખત અબિચલ પાવની ॥ 2 ॥

દો. એહિ બિધિ જાઇ કૃપાનિધિ ઉતરે સાગર તીર।

જહઁ તહઁ લાગે ખાન ફલ ભાલુ બિપુલ કપિ બીર ॥ 35 ॥

ઉહાઁ નિસાચર રહહિં સસઙ્કા। જબ તે જારિ ગયુ કપિ લઙ્કા ॥

નિજ નિજ ગૃહઁ સબ કરહિં બિચારા। નહિં નિસિચર કુલ કેર ઉબારા ॥

જાસુ દૂત બલ બરનિ ન જાઈ। તેહિ આએઁ પુર કવન ભલાઈ ॥

દૂતન્હિ સન સુનિ પુરજન બાની। મન્દોદરી અધિક અકુલાની ॥

રહસિ જોરિ કર પતિ પગ લાગી। બોલી બચન નીતિ રસ પાગી ॥

કન્ત કરષ હરિ સન પરિહરહૂ। મોર કહા અતિ હિત હિયઁ ધરહુ ॥

સમુઝત જાસુ દૂત કિ કરની। સ્ત્રવહીં ગર્ભ રજનીચર ધરની ॥

તાસુ નારિ નિજ સચિવ બોલાઈ। પઠવહુ કન્ત જો ચહહુ ભલાઈ ॥

તબ કુલ કમલ બિપિન દુખદાઈ। સીતા સીત નિસા સમ આઈ ॥

સુનહુ નાથ સીતા બિનુ દીન્હેં। હિત ન તુમ્હાર સમ્ભુ અજ કીન્હેમ્ ॥

દો. -રામ બાન અહિ ગન સરિસ નિકર નિસાચર ભેક।

જબ લગિ ગ્રસત ન તબ લગિ જતનુ કરહુ તજિ ટેક ॥ 36 ॥

શ્રવન સુની સઠ તા કરિ બાની। બિહસા જગત બિદિત અભિમાની ॥

સભય સુભાઉ નારિ કર સાચા। મઙ્ગલ મહુઁ ભય મન અતિ કાચા ॥

જૌં આવિ મર્કટ કટકાઈ। જિઅહિં બિચારે નિસિચર ખાઈ ॥

કમ્પહિં લોકપ જાકી ત્રાસા। તાસુ નારિ સભીત બડ़ઇ હાસા ॥

અસ કહિ બિહસિ તાહિ ઉર લાઈ। ચલેઉ સભાઁ મમતા અધિકાઈ ॥

મન્દોદરી હૃદયઁ કર ચિન્તા। ભયુ કન્ત પર બિધિ બિપરીતા ॥

બૈઠેઉ સભાઁ ખબરિ અસિ પાઈ। સિન્ધુ પાર સેના સબ આઈ ॥

બૂઝેસિ સચિવ ઉચિત મત કહહૂ। તે સબ હઁસે મષ્ટ કરિ રહહૂ ॥

જિતેહુ સુરાસુર તબ શ્રમ નાહીં। નર બાનર કેહિ લેખે માહી ॥

દો. સચિવ બૈદ ગુર તીનિ જૌં પ્રિય બોલહિં ભય આસ।

રાજ ધર્મ તન તીનિ કર હોઇ બેગિહીં નાસ ॥ 37 ॥

સોઇ રાવન કહુઁ બનિ સહાઈ। અસ્તુતિ કરહિં સુનાઇ સુનાઈ ॥

અવસર જાનિ બિભીષનુ આવા। ભ્રાતા ચરન સીસુ તેહિં નાવા ॥

પુનિ સિરુ નાઇ બૈઠ નિજ આસન। બોલા બચન પાઇ અનુસાસન ॥

જૌ કૃપાલ પૂઁછિહુ મોહિ બાતા। મતિ અનુરુપ કહુઁ હિત તાતા ॥

જો આપન ચાહૈ કલ્યાના। સુજસુ સુમતિ સુભ ગતિ સુખ નાના ॥

સો પરનારિ લિલાર ગોસાઈં। તજુ ચુથિ કે ચન્દ કિ નાઈ ॥

ચૌદહ ભુવન એક પતિ હોઈ। ભૂતદ્રોહ તિષ્ટિ નહિં સોઈ ॥

ગુન સાગર નાગર નર જોઊ। અલપ લોભ ભલ કહિ ન કોઊ ॥

દો. કામ ક્રોધ મદ લોભ સબ નાથ નરક કે પન્થ।

સબ પરિહરિ રઘુબીરહિ ભજહુ ભજહિં જેહિ સન્ત ॥ 38 ॥

તાત રામ નહિં નર ભૂપાલા। ભુવનેસ્વર કાલહુ કર કાલા ॥

બ્રહ્મ અનામય અજ ભગવન્તા। બ્યાપક અજિત અનાદિ અનન્તા ॥

ગો દ્વિજ ધેનુ દેવ હિતકારી। કૃપાસિન્ધુ માનુષ તનુધારી ॥

જન રઞ્જન ભઞ્જન ખલ બ્રાતા। બેદ ધર્મ રચ્છક સુનુ ભ્રાતા ॥

તાહિ બયરુ તજિ નાઇઅ માથા। પ્રનતારતિ ભઞ્જન રઘુનાથા ॥

દેહુ નાથ પ્રભુ કહુઁ બૈદેહી। ભજહુ રામ બિનુ હેતુ સનેહી ॥

સરન ગેઁ પ્રભુ તાહુ ન ત્યાગા। બિસ્વ દ્રોહ કૃત અઘ જેહિ લાગા ॥

જાસુ નામ ત્રય તાપ નસાવન। સોઇ પ્રભુ પ્રગટ સમુઝુ જિયઁ રાવન ॥

દો. બાર બાર પદ લાગુઁ બિનય કરુઁ દસસીસ।

પરિહરિ માન મોહ મદ ભજહુ કોસલાધીસ ॥ 39(ક) ॥

મુનિ પુલસ્તિ નિજ સિષ્ય સન કહિ પઠી યહ બાત।

તુરત સો મૈં પ્રભુ સન કહી પાઇ સુઅવસરુ તાત ॥ 39(ખ) ॥

માલ્યવન્ત અતિ સચિવ સયાના। તાસુ બચન સુનિ અતિ સુખ માના ॥

તાત અનુજ તવ નીતિ બિભૂષન। સો ઉર ધરહુ જો કહત બિભીષન ॥

રિપુ ઉતકરષ કહત સઠ દોઊ। દૂરિ ન કરહુ ઇહાઁ હિ કોઊ ॥

માલ્યવન્ત ગૃહ ગયુ બહોરી। કહિ બિભીષનુ પુનિ કર જોરી ॥

સુમતિ કુમતિ સબ કેં ઉર રહહીં। નાથ પુરાન નિગમ અસ કહહીમ્ ॥

જહાઁ સુમતિ તહઁ સમ્પતિ નાના। જહાઁ કુમતિ તહઁ બિપતિ નિદાના ॥

તવ ઉર કુમતિ બસી બિપરીતા। હિત અનહિત માનહુ રિપુ પ્રીતા ॥

કાલરાતિ નિસિચર કુલ કેરી। તેહિ સીતા પર પ્રીતિ ઘનેરી ॥

દો. તાત ચરન ગહિ માગુઁ રાખહુ મોર દુલાર।

સીત દેહુ રામ કહુઁ અહિત ન હોઇ તુમ્હાર ॥ 40 ॥

બુધ પુરાન શ્રુતિ સમ્મત બાની। કહી બિભીષન નીતિ બખાની ॥

સુનત દસાનન ઉઠા રિસાઈ। ખલ તોહિ નિકટ મુત્યુ અબ આઈ ॥

જિઅસિ સદા સઠ મોર જિઆવા। રિપુ કર પચ્છ મૂઢ़ તોહિ ભાવા ॥

કહસિ ન ખલ અસ કો જગ માહીં। ભુજ બલ જાહિ જિતા મૈં નાહી ॥

મમ પુર બસિ તપસિન્હ પર પ્રીતી। સઠ મિલુ જાઇ તિન્હહિ કહુ નીતી ॥

અસ કહિ કીન્હેસિ ચરન પ્રહારા। અનુજ ગહે પદ બારહિં બારા ॥

ઉમા સન્ત કિ ઇહિ બડ़આઈ। મન્દ કરત જો કરિ ભલાઈ ॥

તુમ્હ પિતુ સરિસ ભલેહિં મોહિ મારા। રામુ ભજેં હિત નાથ તુમ્હારા ॥

સચિવ સઙ્ગ લૈ નભ પથ ગયૂ। સબહિ સુનાઇ કહત અસ ભયૂ ॥

દો0=રામુ સત્યસઙ્કલ્પ પ્રભુ સભા કાલબસ તોરિ।

મૈ રઘુબીર સરન અબ જાઉઁ દેહુ જનિ ખોરિ ॥ 41 ॥

અસ કહિ ચલા બિભીષનુ જબહીં। આયૂહીન ભે સબ તબહીમ્ ॥

સાધુ અવગ્યા તુરત ભવાની। કર કલ્યાન અખિલ કૈ હાની ॥

રાવન જબહિં બિભીષન ત્યાગા। ભયુ બિભવ બિનુ તબહિં અભાગા ॥

ચલેઉ હરષિ રઘુનાયક પાહીં। કરત મનોરથ બહુ મન માહીમ્ ॥

દેખિહુઁ જાઇ ચરન જલજાતા। અરુન મૃદુલ સેવક સુખદાતા ॥

જે પદ પરસિ તરી રિષિનારી। દણ્ડક કાનન પાવનકારી ॥

જે પદ જનકસુતાઁ ઉર લાએ। કપટ કુરઙ્ગ સઙ્ગ ધર ધાએ ॥

હર ઉર સર સરોજ પદ જેઈ। અહોભાગ્ય મૈ દેખિહુઁ તેઈ ॥

દો0= જિન્હ પાયન્હ કે પાદુકન્હિ ભરતુ રહે મન લાઇ।

તે પદ આજુ બિલોકિહુઁ ઇન્હ નયનન્હિ અબ જાઇ ॥ 42 ॥

એહિ બિધિ કરત સપ્રેમ બિચારા। આયુ સપદિ સિન્ધુ એહિં પારા ॥

કપિન્હ બિભીષનુ આવત દેખા। જાના કૌ રિપુ દૂત બિસેષા ॥

તાહિ રાખિ કપીસ પહિં આએ। સમાચાર સબ તાહિ સુનાએ ॥

કહ સુગ્રીવ સુનહુ રઘુરાઈ। આવા મિલન દસાનન ભાઈ ॥

કહ પ્રભુ સખા બૂઝિઐ કાહા। કહિ કપીસ સુનહુ નરનાહા ॥

જાનિ ન જાઇ નિસાચર માયા। કામરૂપ કેહિ કારન આયા ॥

ભેદ હમાર લેન સઠ આવા। રાખિઅ બાઁધિ મોહિ અસ ભાવા ॥

સખા નીતિ તુમ્હ નીકિ બિચારી। મમ પન સરનાગત ભયહારી ॥

સુનિ પ્રભુ બચન હરષ હનુમાના। સરનાગત બચ્છલ ભગવાના ॥

દો0=સરનાગત કહુઁ જે તજહિં નિજ અનહિત અનુમાનિ।

તે નર પાવઁર પાપમય તિન્હહિ બિલોકત હાનિ ॥ 43 ॥

કોટિ બિપ્ર બધ લાગહિં જાહૂ। આએઁ સરન તજુઁ નહિં તાહૂ ॥

સનમુખ હોઇ જીવ મોહિ જબહીં। જન્મ કોટિ અઘ નાસહિં તબહીમ્ ॥

પાપવન્ત કર સહજ સુભ્AU। ભજનુ મોર તેહિ ભાવ ન ક્AU ॥

જૌં પૈ દુષ્ટહૃદય સોઇ હોઈ। મોરેં સનમુખ આવ કિ સોઈ ॥

નિર્મલ મન જન સો મોહિ પાવા। મોહિ કપટ છલ છિદ્ર ન ભાવા ॥

ભેદ લેન પઠવા દસસીસા। તબહુઁ ન કછુ ભય હાનિ કપીસા ॥

જગ મહુઁ સખા નિસાચર જેતે। લછિમનુ હનિ નિમિષ મહુઁ તેતે ॥

જૌં સભીત આવા સરનાઈ। રખિહુઁ તાહિ પ્રાન કી નાઈ ॥

દો0=ઉભય ભાઁતિ તેહિ આનહુ હઁસિ કહ કૃપાનિકેત।

જય કૃપાલ કહિ ચલે અઙ્ગદ હનૂ સમેત ॥ 44 ॥

સાદર તેહિ આગેં કરિ બાનર। ચલે જહાઁ રઘુપતિ કરુનાકર ॥

દૂરિહિ તે દેખે દ્વૌ ભ્રાતા। નયનાનન્દ દાન કે દાતા ॥

બહુરિ રામ છબિધામ બિલોકી। રહેઉ ઠટુકિ એકટક પલ રોકી ॥

ભુજ પ્રલમ્બ કઞ્જારુન લોચન। સ્યામલ ગાત પ્રનત ભય મોચન ॥

સિઙ્ઘ કન્ધ આયત ઉર સોહા। આનન અમિત મદન મન મોહા ॥

નયન નીર પુલકિત અતિ ગાતા। મન ધરિ ધીર કહી મૃદુ બાતા ॥

નાથ દસાનન કર મૈં ભ્રાતા। નિસિચર બંસ જનમ સુરત્રાતા ॥

સહજ પાપપ્રિય તામસ દેહા। જથા ઉલૂકહિ તમ પર નેહા ॥

દો. શ્રવન સુજસુ સુનિ આયુઁ પ્રભુ ભઞ્જન ભવ ભીર।

ત્રાહિ ત્રાહિ આરતિ હરન સરન સુખદ રઘુબીર ॥ 45 ॥

અસ કહિ કરત દણ્ડવત દેખા। તુરત ઉઠે પ્રભુ હરષ બિસેષા ॥

દીન બચન સુનિ પ્રભુ મન ભાવા। ભુજ બિસાલ ગહિ હૃદયઁ લગાવા ॥

અનુજ સહિત મિલિ ઢિગ બૈઠારી। બોલે બચન ભગત ભયહારી ॥

કહુ લઙ્કેસ સહિત પરિવારા। કુસલ કુઠાહર બાસ તુમ્હારા ॥

ખલ મણ્ડલીં બસહુ દિનુ રાતી। સખા ધરમ નિબહિ કેહિ ભાઁતી ॥

મૈં જાનુઁ તુમ્હારિ સબ રીતી। અતિ નય નિપુન ન ભાવ અનીતી ॥

બરુ ભલ બાસ નરક કર તાતા। દુષ્ટ સઙ્ગ જનિ દેઇ બિધાતા ॥

અબ પદ દેખિ કુસલ રઘુરાયા। જૌં તુમ્હ કીન્હ જાનિ જન દાયા ॥

દો. તબ લગિ કુસલ ન જીવ કહુઁ સપનેહુઁ મન બિશ્રામ।

જબ લગિ ભજત ન રામ કહુઁ સોક ધામ તજિ કામ ॥ 46 ॥

તબ લગિ હૃદયઁ બસત ખલ નાના। લોભ મોહ મચ્છર મદ માના ॥

જબ લગિ ઉર ન બસત રઘુનાથા। ધરેં ચાપ સાયક કટિ ભાથા ॥

મમતા તરુન તમી અઁધિઆરી। રાગ દ્વેષ ઉલૂક સુખકારી ॥

તબ લગિ બસતિ જીવ મન માહીં। જબ લગિ પ્રભુ પ્રતાપ રબિ નાહીમ્ ॥

અબ મૈં કુસલ મિટે ભય ભારે। દેખિ રામ પદ કમલ તુમ્હારે ॥

તુમ્હ કૃપાલ જા પર અનુકૂલા। તાહિ ન બ્યાપ ત્રિબિધ ભવ સૂલા ॥

મૈં નિસિચર અતિ અધમ સુભ્AU। સુભ આચરનુ કીન્હ નહિં ક્AU ॥

જાસુ રૂપ મુનિ ધ્યાન ન આવા। તેહિં પ્રભુ હરષિ હૃદયઁ મોહિ લાવા ॥

દો. -અહોભાગ્ય મમ અમિત અતિ રામ કૃપા સુખ પુઞ્જ।

દેખેઉઁ નયન બિરઞ્ચિ સિબ સેબ્ય જુગલ પદ કઞ્જ ॥ 47 ॥

સુનહુ સખા નિજ કહુઁ સુભ્AU। જાન ભુસુણ્ડિ સમ્ભુ ગિરિજ્AU ॥

જૌં નર હોઇ ચરાચર દ્રોહી। આવે સભય સરન તકિ મોહી ॥

તજિ મદ મોહ કપટ છલ નાના। કરુઁ સદ્ય તેહિ સાધુ સમાના ॥

જનની જનક બન્ધુ સુત દારા। તનુ ધનુ ભવન સુહ્રદ પરિવારા ॥

સબ કૈ મમતા તાગ બટોરી। મમ પદ મનહિ બાઁધ બરિ ડોરી ॥

સમદરસી ઇચ્છા કછુ નાહીં। હરષ સોક ભય નહિં મન માહીમ્ ॥

અસ સજ્જન મમ ઉર બસ કૈસેં। લોભી હૃદયઁ બસિ ધનુ જૈસેમ્ ॥

તુમ્હ સારિખે સન્ત પ્રિય મોરેં। ધરુઁ દેહ નહિં આન નિહોરેમ્ ॥

દો. સગુન ઉપાસક પરહિત નિરત નીતિ દૃઢ़ નેમ।

તે નર પ્રાન સમાન મમ જિન્હ કેં દ્વિજ પદ પ્રેમ ॥ 48 ॥

સુનુ લઙ્કેસ સકલ ગુન તોરેં। તાતેં તુમ્હ અતિસય પ્રિય મોરેમ્ ॥

રામ બચન સુનિ બાનર જૂથા। સકલ કહહિં જય કૃપા બરૂથા ॥

સુનત બિભીષનુ પ્રભુ કૈ બાની। નહિં અઘાત શ્રવનામૃત જાની ॥

પદ અમ્બુજ ગહિ બારહિં બારા। હૃદયઁ સમાત ન પ્રેમુ અપારા ॥

સુનહુ દેવ સચરાચર સ્વામી। પ્રનતપાલ ઉર અન્તરજામી ॥

ઉર કછુ પ્રથમ બાસના રહી। પ્રભુ પદ પ્રીતિ સરિત સો બહી ॥

અબ કૃપાલ નિજ ભગતિ પાવની। દેહુ સદા સિવ મન ભાવની ॥

એવમસ્તુ કહિ પ્રભુ રનધીરા। માગા તુરત સિન્ધુ કર નીરા ॥

જદપિ સખા તવ ઇચ્છા નાહીં। મોર દરસુ અમોઘ જગ માહીમ્ ॥

અસ કહિ રામ તિલક તેહિ સારા। સુમન બૃષ્ટિ નભ ભી અપારા ॥

દો. રાવન ક્રોધ અનલ નિજ સ્વાસ સમીર પ્રચણ્ડ।

જરત બિભીષનુ રાખેઉ દીન્હેહુ રાજુ અખણ્ડ ॥ 49(ક) ॥

જો સમ્પતિ સિવ રાવનહિ દીન્હિ દિએઁ દસ માથ।

સોઇ સમ્પદા બિભીષનહિ સકુચિ દીન્હ રઘુનાથ ॥ 49(ખ) ॥

અસ પ્રભુ છાડ़ઇ ભજહિં જે આના। તે નર પસુ બિનુ પૂઁછ બિષાના ॥

નિજ જન જાનિ તાહિ અપનાવા। પ્રભુ સુભાવ કપિ કુલ મન ભાવા ॥

પુનિ સર્બગ્ય સર્બ ઉર બાસી। સર્બરૂપ સબ રહિત ઉદાસી ॥

બોલે બચન નીતિ પ્રતિપાલક। કારન મનુજ દનુજ કુલ ઘાલક ॥

સુનુ કપીસ લઙ્કાપતિ બીરા। કેહિ બિધિ તરિઅ જલધિ ગમ્ભીરા ॥

સઙ્કુલ મકર ઉરગ ઝષ જાતી। અતિ અગાધ દુસ્તર સબ ભાઁતી ॥

કહ લઙ્કેસ સુનહુ રઘુનાયક। કોટિ સિન્ધુ સોષક તવ સાયક ॥

જદ્યપિ તદપિ નીતિ અસિ ગાઈ। બિનય કરિઅ સાગર સન જાઈ ॥

દો. પ્રભુ તુમ્હાર કુલગુર જલધિ કહિહિ ઉપાય બિચારિ।

બિનુ પ્રયાસ સાગર તરિહિ સકલ ભાલુ કપિ ધારિ ॥ 50 ॥

સખા કહી તુમ્હ નીકિ ઉપાઈ। કરિઅ દૈવ જૌં હોઇ સહાઈ ॥

મન્ત્ર ન યહ લછિમન મન ભાવા। રામ બચન સુનિ અતિ દુખ પાવા ॥

નાથ દૈવ કર કવન ભરોસા। સોષિઅ સિન્ધુ કરિઅ મન રોસા ॥

કાદર મન કહુઁ એક અધારા। દૈવ દૈવ આલસી પુકારા ॥

સુનત બિહસિ બોલે રઘુબીરા। ઐસેહિં કરબ ધરહુ મન ધીરા ॥

અસ કહિ પ્રભુ અનુજહિ સમુઝાઈ। સિન્ધુ સમીપ ગે રઘુરાઈ ॥

પ્રથમ પ્રનામ કીન્હ સિરુ નાઈ। બૈઠે પુનિ તટ દર્ભ ડસાઈ ॥

જબહિં બિભીષન પ્રભુ પહિં આએ। પાછેં રાવન દૂત પઠાએ ॥

દો. સકલ ચરિત તિન્હ દેખે ધરેં કપટ કપિ દેહ।

પ્રભુ ગુન હૃદયઁ સરાહહિં સરનાગત પર નેહ ॥ 51 ॥

પ્રગટ બખાનહિં રામ સુભ્AU। અતિ સપ્રેમ ગા બિસરિ દુર્AU ॥

રિપુ કે દૂત કપિન્હ તબ જાને। સકલ બાઁધિ કપીસ પહિં આને ॥

કહ સુગ્રીવ સુનહુ સબ બાનર। અઙ્ગ ભઙ્ગ કરિ પઠવહુ નિસિચર ॥

સુનિ સુગ્રીવ બચન કપિ ધાએ। બાઁધિ કટક ચહુ પાસ ફિરાએ ॥

બહુ પ્રકાર મારન કપિ લાગે। દીન પુકારત તદપિ ન ત્યાગે ॥

જો હમાર હર નાસા કાના। તેહિ કોસલાધીસ કૈ આના ॥

સુનિ લછિમન સબ નિકટ બોલાએ। દયા લાગિ હઁસિ તુરત છોડાએ ॥

રાવન કર દીજહુ યહ પાતી। લછિમન બચન બાચુ કુલઘાતી ॥

દો. કહેહુ મુખાગર મૂઢ़ સન મમ સન્દેસુ ઉદાર।

સીતા દેઇ મિલેહુ ન ત આવા કાલ તુમ્હાર ॥ 52 ॥

તુરત નાઇ લછિમન પદ માથા। ચલે દૂત બરનત ગુન ગાથા ॥

કહત રામ જસુ લઙ્કાઁ આએ। રાવન ચરન સીસ તિન્હ નાએ ॥

બિહસિ દસાનન પૂઁછી બાતા। કહસિ ન સુક આપનિ કુસલાતા ॥

પુનિ કહુ ખબરિ બિભીષન કેરી। જાહિ મૃત્યુ આઈ અતિ નેરી ॥

કરત રાજ લઙ્કા સઠ ત્યાગી। હોઇહિ જબ કર કીટ અભાગી ॥

પુનિ કહુ ભાલુ કીસ કટકાઈ। કઠિન કાલ પ્રેરિત ચલિ આઈ ॥

જિન્હ કે જીવન કર રખવારા। ભયુ મૃદુલ ચિત સિન્ધુ બિચારા ॥

કહુ તપસિન્હ કૈ બાત બહોરી। જિન્હ કે હૃદયઁ ત્રાસ અતિ મોરી ॥

દો. -કી ભિ ભેણ્ટ કિ ફિરિ ગે શ્રવન સુજસુ સુનિ મોર।

કહસિ ન રિપુ દલ તેજ બલ બહુત ચકિત ચિત તોર ॥ 53 ॥

નાથ કૃપા કરિ પૂઁછેહુ જૈસેં। માનહુ કહા ક્રોધ તજિ તૈસેમ્ ॥

મિલા જાઇ જબ અનુજ તુમ્હારા। જાતહિં રામ તિલક તેહિ સારા ॥

રાવન દૂત હમહિ સુનિ કાના। કપિન્હ બાઁધિ દીન્હે દુખ નાના ॥

શ્રવન નાસિકા કાટૈ લાગે। રામ સપથ દીન્હે હમ ત્યાગે ॥

પૂઁછિહુ નાથ રામ કટકાઈ। બદન કોટિ સત બરનિ ન જાઈ ॥

નાના બરન ભાલુ કપિ ધારી। બિકટાનન બિસાલ ભયકારી ॥

જેહિં પુર દહેઉ હતેઉ સુત તોરા। સકલ કપિન્હ મહઁ તેહિ બલુ થોરા ॥

અમિત નામ ભટ કઠિન કરાલા। અમિત નાગ બલ બિપુલ બિસાલા ॥

દો. દ્વિબિદ મયન્દ નીલ નલ અઙ્ગદ ગદ બિકટાસિ।

દધિમુખ કેહરિ નિસઠ સઠ જામવન્ત બલરાસિ ॥ 54 ॥

એ કપિ સબ સુગ્રીવ સમાના। ઇન્હ સમ કોટિન્હ ગનિ કો નાના ॥

રામ કૃપાઁ અતુલિત બલ તિન્હહીં। તૃન સમાન ત્રેલોકહિ ગનહીમ્ ॥

અસ મૈં સુના શ્રવન દસકન્ધર। પદુમ અઠારહ જૂથપ બન્દર ॥

નાથ કટક મહઁ સો કપિ નાહીં। જો ન તુમ્હહિ જીતૈ રન માહીમ્ ॥

પરમ ક્રોધ મીજહિં સબ હાથા। આયસુ પૈ ન દેહિં રઘુનાથા ॥

સોષહિં સિન્ધુ સહિત ઝષ બ્યાલા। પૂરહીં ન ત ભરિ કુધર બિસાલા ॥

મર્દિ ગર્દ મિલવહિં દસસીસા। ઐસેઇ બચન કહહિં સબ કીસા ॥

ગર્જહિં તર્જહિં સહજ અસઙ્કા। માનહુ ગ્રસન ચહત હહિં લઙ્કા ॥

દો. -સહજ સૂર કપિ ભાલુ સબ પુનિ સિર પર પ્રભુ રામ।

રાવન કાલ કોટિ કહુ જીતિ સકહિં સઙ્ગ્રામ ॥ 55 ॥

રામ તેજ બલ બુધિ બિપુલાઈ। તબ ભ્રાતહિ પૂઁછેઉ નય નાગર ॥

તાસુ બચન સુનિ સાગર પાહીં। માગત પન્થ કૃપા મન માહીમ્ ॥

સુનત બચન બિહસા દસસીસા। જૌં અસિ મતિ સહાય કૃત કીસા ॥

સહજ ભીરુ કર બચન દૃઢ़આઈ। સાગર સન ઠાની મચલાઈ ॥

મૂઢ़ મૃષા કા કરસિ બડ़આઈ। રિપુ બલ બુદ્ધિ થાહ મૈં પાઈ ॥

સચિવ સભીત બિભીષન જાકેં। બિજય બિભૂતિ કહાઁ જગ તાકેમ્ ॥

સુનિ ખલ બચન દૂત રિસ બાઢ़ઈ। સમય બિચારિ પત્રિકા કાઢ़ઈ ॥

રામાનુજ દીન્હી યહ પાતી। નાથ બચાઇ જુડ़આવહુ છાતી ॥

બિહસિ બામ કર લીન્હી રાવન। સચિવ બોલિ સઠ લાગ બચાવન ॥

દો. -બાતન્હ મનહિ રિઝાઇ સઠ જનિ ઘાલસિ કુલ ખીસ।

રામ બિરોધ ન ઉબરસિ સરન બિષ્નુ અજ ઈસ ॥ 56(ક) ॥

કી તજિ માન અનુજ ઇવ પ્રભુ પદ પઙ્કજ ભૃઙ્ગ।

હોહિ કિ રામ સરાનલ ખલ કુલ સહિત પતઙ્ગ ॥ 56(ખ) ॥

સુનત સભય મન મુખ મુસુકાઈ। કહત દસાનન સબહિ સુનાઈ ॥

ભૂમિ પરા કર ગહત અકાસા। લઘુ તાપસ કર બાગ બિલાસા ॥

કહ સુક નાથ સત્ય સબ બાની। સમુઝહુ છાડ़ઇ પ્રકૃતિ અભિમાની ॥

સુનહુ બચન મમ પરિહરિ ક્રોધા। નાથ રામ સન તજહુ બિરોધા ॥

અતિ કોમલ રઘુબીર સુભ્AU। જદ્યપિ અખિલ લોક કર ર્AU ॥

મિલત કૃપા તુમ્હ પર પ્રભુ કરિહી। ઉર અપરાધ ન એકુ ધરિહી ॥

જનકસુતા રઘુનાથહિ દીજે। એતના કહા મોર પ્રભુ કીજે।

જબ તેહિં કહા દેન બૈદેહી। ચરન પ્રહાર કીન્હ સઠ તેહી ॥

નાઇ ચરન સિરુ ચલા સો તહાઁ। કૃપાસિન્ધુ રઘુનાયક જહાઁ ॥

કરિ પ્રનામુ નિજ કથા સુનાઈ। રામ કૃપાઁ આપનિ ગતિ પાઈ ॥

રિષિ અગસ્તિ કીં સાપ ભવાની। રાછસ ભયુ રહા મુનિ ગ્યાની ॥

બન્દિ રામ પદ બારહિં બારા। મુનિ નિજ આશ્રમ કહુઁ પગુ ધારા ॥

દો. બિનય ન માનત જલધિ જડ़ ગે તીન દિન બીતિ।

બોલે રામ સકોપ તબ ભય બિનુ હોઇ ન પ્રીતિ ॥ 57 ॥

લછિમન બાન સરાસન આનૂ। સોષૌં બારિધિ બિસિખ કૃસાનૂ ॥

સઠ સન બિનય કુટિલ સન પ્રીતી। સહજ કૃપન સન સુન્દર નીતી ॥

મમતા રત સન ગ્યાન કહાની। અતિ લોભી સન બિરતિ બખાની ॥

ક્રોધિહિ સમ કામિહિ હરિ કથા। ઊસર બીજ બેઁ ફલ જથા ॥

અસ કહિ રઘુપતિ ચાપ ચઢ़આવા। યહ મત લછિમન કે મન ભાવા ॥

સઙ્ઘાનેઉ પ્રભુ બિસિખ કરાલા। ઉઠી ઉદધિ ઉર અન્તર જ્વાલા ॥

મકર ઉરગ ઝષ ગન અકુલાને। જરત જન્તુ જલનિધિ જબ જાને ॥

કનક થાર ભરિ મનિ ગન નાના। બિપ્ર રૂપ આયુ તજિ માના ॥

દો. કાટેહિં પિ કદરી ફરિ કોટિ જતન કૌ સીઞ્ચ।

બિનય ન માન ખગેસ સુનુ ડાટેહિં પિ નવ નીચ ॥ 58 ॥

સભય સિન્ધુ ગહિ પદ પ્રભુ કેરે। છમહુ નાથ સબ અવગુન મેરે ॥

ગગન સમીર અનલ જલ ધરની। ઇન્હ કિ નાથ સહજ જડ़ કરની ॥

તવ પ્રેરિત માયાઁ ઉપજાએ। સૃષ્ટિ હેતુ સબ ગ્રન્થનિ ગાએ ॥

પ્રભુ આયસુ જેહિ કહઁ જસ અહી। સો તેહિ ભાઁતિ રહે સુખ લહી ॥

પ્રભુ ભલ કીન્હી મોહિ સિખ દીન્હી। મરજાદા પુનિ તુમ્હરી કીન્હી ॥

ઢોલ ગવાઁર સૂદ્ર પસુ નારી। સકલ તાડ़ના કે અધિકારી ॥

પ્રભુ પ્રતાપ મૈં જાબ સુખાઈ। ઉતરિહિ કટકુ ન મોરિ બડ़આઈ ॥

પ્રભુ અગ્યા અપેલ શ્રુતિ ગાઈ। કરૌં સો બેગિ જૌ તુમ્હહિ સોહાઈ ॥

દો. સુનત બિનીત બચન અતિ કહ કૃપાલ મુસુકાઇ।

જેહિ બિધિ ઉતરૈ કપિ કટકુ તાત સો કહહુ ઉપાઇ ॥ 59 ॥

નાથ નીલ નલ કપિ દ્વૌ ભાઈ। લરિકાઈ રિષિ આસિષ પાઈ ॥

તિન્હ કે પરસ કિએઁ ગિરિ ભારે। તરિહહિં જલધિ પ્રતાપ તુમ્હારે ॥

મૈં પુનિ ઉર ધરિ પ્રભુતાઈ। કરિહુઁ બલ અનુમાન સહાઈ ॥

એહિ બિધિ નાથ પયોધિ બઁધાઇઅ। જેહિં યહ સુજસુ લોક તિહુઁ ગાઇઅ ॥

એહિ સર મમ ઉત્તર તટ બાસી। હતહુ નાથ ખલ નર અઘ રાસી ॥

સુનિ કૃપાલ સાગર મન પીરા। તુરતહિં હરી રામ રનધીરા ॥

દેખિ રામ બલ પૌરુષ ભારી। હરષિ પયોનિધિ ભયુ સુખારી ॥

સકલ ચરિત કહિ પ્રભુહિ સુનાવા। ચરન બન્દિ પાથોધિ સિધાવા ॥

છં. નિજ ભવન ગવનેઉ સિન્ધુ શ્રીરઘુપતિહિ યહ મત ભાયૂ।

યહ ચરિત કલિ મલહર જથામતિ દાસ તુલસી ગાયૂ ॥

સુખ ભવન સંસય સમન દવન બિષાદ રઘુપતિ ગુન ગના ॥

તજિ સકલ આસ ભરોસ ગાવહિ સુનહિ સન્તત સઠ મના ॥

દો. સકલ સુમઙ્ગલ દાયક રઘુનાયક ગુન ગાન।

સાદર સુનહિં તે તરહિં ભવ સિન્ધુ બિના જલજાન ॥ 60 ॥

માસપારાયણ, ચૌબીસવાઁ વિશ્રામ

ઇતિ શ્રીમદ્રામચરિતમાનસે સકલકલિકલુષવિધ્વંસને

પઞ્ચમઃ સોપાનઃ સમાપ્તઃ ।

(સુન્દરકાણ્ડ સમાપ્ત)

Roman (IAST) Transliteration

śrījānakīvallabho vijayate

śrīrāmacaritamānasa

pañcama sopāna (sundarakāṇḍa)

śāntaṃ śāśvatamaprameyamanaghaṃ nirvāṇaśāntipradaṃ

brahmāśambhuphaṇīndrasevyamaniśaṃ vedāntavedyaṃ vibhum |

rāmākhyaṃ jagadīśvaraṃ suraguruṃ māyāmanuṣyaṃ hariṃ

vande'haṃ karuṇākaraṃ raghuvaraṃ bhūpālacūḍa़āmaṇim || 1 ||

nānyā spṛhā raghupate hṛdaye'smadīye

satyaṃ vadāmi ca bhavānakhilāntarātmā|

bhaktiṃ prayaccha raghupuṅgava nirbharāṃ me

kāmādidoṣarahitaṃ kuru mānasaṃ ca || 2 ||

atulitabaladhāmaṃ hemaśailābhadehaṃ

danujavanakṛśānuṃ jñānināmagragaṇyam|

sakalaguṇanidhānaṃ vānarāṇāmadhīśaṃ

raghupatipriyabhaktaṃ vātajātaṃ namāmi || 3 ||

jāmavanta ke bacana suhāe| suni hanumanta hṛdaya ati bhāe ||

taba lagi mohi parikhehu tumha bhāī| sahi dukha kanda mūla phala khāī ||

jaba lagi āvauṃ sītahi dekhī| hoihi kāju mohi haraṣa biseṣī ||

yaha kahi nāi sabanhi kahu~ māthā| caleu haraṣi hiya~ dhari raghunāthā ||

sindhu tīra eka bhūdhara sundara| kautuka kūdi caḍha़eu tā ūpara ||

bāra bāra raghubīra sa~bhārī| tarakeu pavanatanaya bala bhārī ||

jehiṃ giri carana dei hanumantā| caleu so gā pātāla turantā ||

jimi amogha raghupati kara bānā| ehī bhā~ti caleu hanumānā ||

jalanidhi raghupati dūta bicārī| taiṃ maināka hohi śramahārī ||

do. hanūmāna tehi parasā kara puni kīnha pranāma|

rāma kāju kīnheṃ binu mohi kahā~ biśrāma || 1 ||

jāta pavanasuta devanha dekhā| jānaiṃ kahu~ bala buddhi biseṣā ||

surasā nāma ahinha kai mātā| paṭhinhi āi kahī tehiṃ bātā ||

āju suranha mohi dīnha ahārā| sunata bacana kaha pavanakumārā ||

rāma kāju kari phiri maiṃ āvauṃ| sītā ki sudhi prabhuhi sunāvaum ||

taba tava badana paiṭhihu~ āī| satya kahu~ mohi jāna de māī ||

kabanehu~ jatana dei nahiṃ jānā| grasasi na mohi kaheu hanumānā ||

jojana bhari tehiṃ badanu pasārā| kapi tanu kīnha duguna bistārā ||

soraha jojana mukha tehiṃ ṭhayū| turata pavanasuta battisa bhayū ||

jasa jasa surasā badanu baḍha़āvā| tāsu dūna kapi rūpa dekhāvā ||

sata jojana tehiṃ ānana kīnhā| ati laghu rūpa pavanasuta līnhā ||

badana piṭhi puni bāhera āvā| māgā bidā tāhi siru nāvā ||

mohi suranha jehi lāgi paṭhāvā| budhi bala maramu tora mai pāvā ||

do. rāma kāju sabu karihahu tumha bala buddhi nidhāna|

āsiṣa deha gī so haraṣi caleu hanumāna || 2 ||

nisicari eka sindhu mahu~ rahī| kari māyā nabhu ke khaga gahī ||

jīva jantu je gagana uḍa़āhīṃ| jala biloki tinha kai parichāhīm ||

gahi chāha~ saka so na uḍa़āī| ehi bidhi sadā gaganacara khāī ||

soi chala hanūmāna kaha~ kīnhā| tāsu kapaṭu kapi turatahiṃ cīnhā ||

tāhi māri mārutasuta bīrā| bāridhi pāra gayu matidhīrā ||

tahā~ jāi dekhī bana sobhā| guñjata cañcarīka madhu lobhā ||

nānā taru phala phūla suhāe| khaga mṛga bṛnda dekhi mana bhāe ||

saila bisāla dekhi eka āgeṃ| tā para dhāi caḍheu bhaya tyāgem ||

umā na kachu kapi kai adhikāī| prabhu pratāpa jo kālahi khāī ||

giri para caḍhi laṅkā tehiṃ dekhī| kahi na jāi ati durga biseṣī ||

ati utaṅga jalanidhi cahu pāsā| kanaka koṭa kara parama prakāsā ||

chaṃ=kanaka koṭa bicitra mani kṛta sundarāyatanā ghanā|

cuhaṭṭa haṭṭa subaṭṭa bīthīṃ cāru pura bahu bidhi banā ||

gaja bāji khaccara nikara padacara ratha barūthinha ko ganai ||

bahurūpa nisicara jūtha atibala sena baranata nahiṃ banai || 1 ||

bana bāga upabana bāṭikā sara kūpa bāpīṃ sohahīṃ|

nara nāga sura gandharba kanyā rūpa muni mana mohahīm ||

kahu~ māla deha bisāla saila samāna atibala garjahīṃ|

nānā akhārenha bhirahiṃ bahu bidhi eka ekanha tarjahīm || 2 ||

kari jatana bhaṭa koṭinha bikaṭa tana nagara cahu~ disi racchahīṃ|

kahu~ mahiṣa mānaṣu dhenu khara aja khala nisācara bhacchahīm ||

ehi lāgi tulasīdāsa inha kī kathā kachu eka hai kahī|

raghubīra sara tīratha sarīranhi tyāgi gati paihahiṃ sahī || 3 ||

do. pura rakhavāre dekhi bahu kapi mana kīnha bicāra|

ati laghu rūpa dharauṃ nisi nagara karauṃ pisāra || 3 ||

masaka samāna rūpa kapi dharī| laṅkahi caleu sumiri naraharī ||

nāma laṅkinī eka nisicarī| so kaha calesi mohi nindarī ||

jānehi nahīṃ maramu saṭha morā| mora ahāra jahā~ lagi corā ||

muṭhikā eka mahā kapi hanī| rudhira bamata dharanīṃ ḍhanamanī ||

puni sambhāri uṭhi so laṅkā| jori pāni kara binaya saṃsakā ||

jaba rāvanahi brahma bara dīnhā| calata birañci kahā mohi cīnhā ||

bikala hosi taiṃ kapi keṃ māre| taba jānesu nisicara saṅghāre ||

tāta mora ati punya bahūtā| dekheu~ nayana rāma kara dūtā ||

do. tāta svarga apabarga sukha dharia tulā eka aṅga|

tūla na tāhi sakala mili jo sukha lava satasaṅga || 4 ||

prabisi nagara kīje saba kājā| hṛdaya~ rākhi kausalapura rājā ||

garala sudhā ripu karahiṃ mitāī| gopada sindhu anala sitalāī ||

garuḍa़ sumeru renū sama tāhī| rāma kṛpā kari citavā jāhī ||

ati laghu rūpa dhareu hanumānā| paiṭhā nagara sumiri bhagavānā ||

mandira mandira prati kari sodhā| dekhe jaha~ taha~ aganita jodhā ||

gayu dasānana mandira māhīṃ| ati bicitra kahi jāta so nāhīm ||

sayana kie dekhā kapi tehī| mandira mahu~ na dīkhi baidehī ||

bhavana eka puni dīkha suhāvā| hari mandira taha~ bhinna banāvā ||

do. rāmāyudha aṅkita gṛha sobhā barani na jāi|

nava tulasikā bṛnda taha~ dekhi haraṣi kapirāi || 5 ||

laṅkā nisicara nikara nivāsā| ihā~ kahā~ sajjana kara bāsā ||

mana mahu~ taraka karai kapi lāgā| tehīṃ samaya bibhīṣanu jāgā ||

rāma rāma tehiṃ sumirana kīnhā| hṛdaya~ haraṣa kapi sajjana cīnhā ||

ehi sana haṭhi karihu~ pahicānī| sādhu te hoi na kāraja hānī ||

bipra rupa dhari bacana sunāe| sunata bibhīṣaṇa uṭhi taha~ āe ||

kari pranāma pū~chī kusalāī| bipra kahahu nija kathā bujhāī ||

kī tumha hari dāsanha maha~ koī| moreṃ hṛdaya prīti ati hoī ||

kī tumha rāmu dīna anurāgī| āyahu mohi karana baḍa़bhāgī ||

do. taba hanumanta kahī saba rāma kathā nija nāma|

sunata jugala tana pulaka mana magana sumiri guna grāma || 6 ||

sunahu pavanasuta rahani hamārī| jimi dasananhi mahu~ jībha bicārī ||

tāta kabahu~ mohi jāni anāthā| karihahiṃ kṛpā bhānukula nāthā ||

tāmasa tanu kachu sādhana nāhīṃ| prīti na pada saroja mana māhīm ||

aba mohi bhā bharosa hanumantā| binu harikṛpā milahiṃ nahiṃ santā ||

jau raghubīra anugraha kīnhā| tau tumha mohi darasu haṭhi dīnhā ||

sunahu bibhīṣana prabhu kai rītī| karahiṃ sadā sevaka para prītī ||

kahahu kavana maiṃ parama kulīnā| kapi cañcala sabahīṃ bidhi hīnā ||

prāta lei jo nāma hamārā| tehi dina tāhi na milai ahārā ||

do. asa maiṃ adhama sakhā sunu mohū para raghubīra|

kīnhī kṛpā sumiri guna bhare bilocana nīra || 7 ||

jānatahū~ asa svāmi bisārī| phirahiṃ te kāhe na hohiṃ dukhārī ||

ehi bidhi kahata rāma guna grāmā| pāvā anirbācya biśrāmā ||

puni saba kathā bibhīṣana kahī| jehi bidhi janakasutā taha~ rahī ||

taba hanumanta kahā sunu bhrātā| dekhī cahu~ jānakī mātā ||

juguti bibhīṣana sakala sunāī| caleu pavanasuta bidā karāī ||

kari soi rūpa gayu puni tahavā~| bana asoka sītā raha jahavā~ ||

dekhi manahi mahu~ kīnha pranāmā| baiṭhehiṃ bīti jāta nisi jāmā ||

kṛsa tana sīsa jaṭā eka benī| japati hṛdaya~ raghupati guna śrenī ||

do. nija pada nayana die~ mana rāma pada kamala līna|

parama dukhī bhā pavanasuta dekhi jānakī dīna || 8 ||

taru pallava mahu~ rahā lukāī| kari bicāra karauṃ kā bhāī ||

tehi avasara rāvanu taha~ āvā| saṅga nāri bahu kie~ banāvā ||

bahu bidhi khala sītahi samujhāvā| sāma dāna bhaya bheda dekhāvā ||

kaha rāvanu sunu sumukhi sayānī| mandodarī ādi saba rānī ||

tava anucarīṃ karu~ pana morā| eka bāra biloku mama orā ||

tṛna dhari oṭa kahati baidehī| sumiri avadhapati parama sanehī ||

sunu dasamukha khadyota prakāsā| kabahu~ ki nalinī kari bikāsā ||

asa mana samujhu kahati jānakī| khala sudhi nahiṃ raghubīra bāna kī ||

saṭha sūne hari ānehi mohi| adhama nilajja lāja nahiṃ tohī ||

do. āpuhi suni khadyota sama rāmahi bhānu samāna|

paruṣa bacana suni kāḍha़i asi bolā ati khisiāna || 9 ||

sītā taiṃ mama kṛta apamānā| kaṭihu~ tava sira kaṭhina kṛpānā ||

nāhiṃ ta sapadi mānu mama bānī| sumukhi hoti na ta jīvana hānī ||

syāma saroja dāma sama sundara| prabhu bhuja kari kara sama dasakandhara ||

so bhuja kaṇṭha ki tava asi ghorā| sunu saṭha asa pravāna pana morā ||

candrahāsa haru mama paritāpaṃ| raghupati biraha anala sañjātam ||

sītala nisita bahasi bara dhārā| kaha sītā haru mama dukha bhārā ||

sunata bacana puni mārana dhāvā| mayatanayā~ kahi nīti bujhāvā ||

kahesi sakala nisicarinha bolāī| sītahi bahu bidhi trāsahu jāī ||

māsa divasa mahu~ kahā na mānā| tau maiṃ mārabi kāḍha़i kṛpānā ||

do. bhavana gayu dasakandhara ihā~ pisācini bṛnda|

sītahi trāsa dekhāvahi dharahiṃ rūpa bahu manda || 10 ||

trijaṭā nāma rācchasī ekā| rāma carana rati nipuna bibekā ||

sabanhau boli sunāesi sapanā| sītahi sei karahu hita apanā ||

sapaneṃ bānara laṅkā jārī| jātudhāna senā saba mārī ||

khara ārūḍha़ nagana dasasīsā| muṇḍita sira khaṇḍita bhuja bīsā ||

ehi bidhi so dacchina disi jāī| laṅkā manahu~ bibhīṣana pāī ||

nagara phirī raghubīra dohāī| taba prabhu sītā boli paṭhāī ||

yaha sapanā meṃ kahu~ pukārī| hoihi satya ge~ dina cārī ||

tāsu bacana suni te saba ḍarīṃ| janakasutā ke carananhi parīm ||

do. jaha~ taha~ gīṃ sakala taba sītā kara mana soca|

māsa divasa bīteṃ mohi mārihi nisicara poca || 11 ||

trijaṭā sana bolī kara jorī| mātu bipati saṅgini taiṃ morī ||

tajauṃ deha karu begi upāī| dusahu birahu aba nahiṃ sahi jāī ||

āni kāṭha racu citā banāī| mātu anala puni dehi lagāī ||

satya karahi mama prīti sayānī| sunai ko śravana sūla sama bānī ||

sunata bacana pada gahi samujhāesi| prabhu pratāpa bala sujasu sunāesi ||

nisi na anala mila sunu sukumārī| asa kahi so nija bhavana sidhārī ||

kaha sītā bidhi bhā pratikūlā| milahi na pāvaka miṭihi na sūlā ||

dekhiata pragaṭa gagana aṅgārā| avani na āvata eku tārā ||

pāvakamaya sasi stravata na āgī| mānahu~ mohi jāni hatabhāgī ||

sunahi binaya mama biṭapa asokā| satya nāma karu haru mama sokā ||

nūtana kisalaya anala samānā| dehi agini jani karahi nidānā ||

dekhi parama birahākula sītā| so chana kapihi kalapa sama bītā ||

so. kapi kari hṛdaya~ bicāra dīnhi mudrikā ḍārī taba|

janu asoka aṅgāra dīnhi haraṣi uṭhi kara gaheu || 12 ||

taba dekhī mudrikā manohara| rāma nāma aṅkita ati sundara ||

cakita citava mudarī pahicānī| haraṣa biṣāda hṛdaya~ akulānī ||

jīti ko saki ajaya raghurāī| māyā teṃ asi raci nahiṃ jāī ||

sītā mana bicāra kara nānā| madhura bacana boleu hanumānā ||

rāmacandra guna baranaiṃ lāgā| sunatahiṃ sītā kara dukha bhāgā ||

lāgīṃ sunaiṃ śravana mana lāī| ādihu teṃ saba kathā sunāī ||

śravanāmṛta jehiṃ kathā suhāī| kahi so pragaṭa hoti kina bhāī ||

taba hanumanta nikaṭa cali gayū| phiri baiṇṭhīṃ mana bisamaya bhayū ||

rāma dūta maiṃ mātu jānakī| satya sapatha karunānidhāna kī ||

yaha mudrikā mātu maiṃ ānī| dīnhi rāma tumha kaha~ sahidānī ||

nara bānarahi saṅga kahu kaiseṃ| kahi kathā bhi saṅgati jaisem ||

do. kapi ke bacana saprema suni upajā mana bisvāsa ||

jānā mana krama bacana yaha kṛpāsindhu kara dāsa || 13 ||

harijana jāni prīti ati gāḍha़ī| sajala nayana pulakāvali bāḍha़ī ||

būḍa़ta biraha jaladhi hanumānā| bhayu tāta moṃ kahu~ jalajānā ||

aba kahu kusala jāu~ balihārī| anuja sahita sukha bhavana kharārī ||

komalacita kṛpāla raghurāī| kapi kehi hetu dharī niṭhurāī ||

sahaja bāni sevaka sukha dāyaka| kabahu~ka surati karata raghunāyaka ||

kabahu~ nayana mama sītala tātā| hoihahi nirakhi syāma mṛdu gātā ||

bacanu na āva nayana bhare bārī| ahaha nātha hauṃ nipaṭa bisārī ||

dekhi parama birahākula sītā| bolā kapi mṛdu bacana binītā ||

mātu kusala prabhu anuja sametā| tava dukha dukhī sukṛpā niketā ||

jani jananī mānahu jiya~ ūnā| tumha te premu rāma keṃ dūnā ||

do. raghupati kara sandesu aba sunu jananī dhari dhīra|

asa kahi kapi gada gada bhayu bhare bilocana nīra || 14 ||

kaheu rāma biyoga tava sītā| mo kahu~ sakala bhe biparītā ||

nava taru kisalaya manahu~ kṛsānū| kālanisā sama nisi sasi bhānū ||

kubalaya bipina kunta bana sarisā| bārida tapata tela janu barisā ||

je hita rahe karata tei pīrā| uraga svāsa sama tribidha samīrā ||

kahehū teṃ kachu dukha ghaṭi hoī| kāhi kahauṃ yaha jāna na koī ||

tattva prema kara mama aru torā| jānata priyā eku manu morā ||

so manu sadā rahata tohi pāhīṃ| jānu prīti rasu etenahi māhīm ||

prabhu sandesu sunata baidehī| magana prema tana sudhi nahiṃ tehī ||

kaha kapi hṛdaya~ dhīra dharu mātā| sumiru rāma sevaka sukhadātā ||

ura ānahu raghupati prabhutāī| suni mama bacana tajahu kadarāī ||

do. nisicara nikara pataṅga sama raghupati bāna kṛsānu|

jananī hṛdaya~ dhīra dharu jare nisācara jānu || 15 ||

jauṃ raghubīra hoti sudhi pāī| karate nahiṃ bilambu raghurāī ||

rāmabāna rabi ue~ jānakī| tama barūtha kaha~ jātudhāna kī ||

abahiṃ mātu maiṃ jāu~ lavāī| prabhu āyasu nahiṃ rāma dohāī ||

kachuka divasa jananī dharu dhīrā| kapinha sahita aihahiṃ raghubīrā ||

nisicara māri tohi lai jaihahiṃ| tihu~ pura nāradādi jasu gaihahim ||

haiṃ suta kapi saba tumhahi samānā| jātudhāna ati bhaṭa balavānā ||

moreṃ hṛdaya parama sandehā| suni kapi pragaṭa kīnha nija dehā ||

kanaka bhūdharākāra sarīrā| samara bhayaṅkara atibala bīrā ||

sītā mana bharosa taba bhayū| puni laghu rūpa pavanasuta layū ||

do. sunu mātā sākhāmṛga nahiṃ bala buddhi bisāla|

prabhu pratāpa teṃ garuḍa़hi khāi parama laghu byāla || 16 ||

mana santoṣa sunata kapi bānī| bhagati pratāpa teja bala sānī ||

āsiṣa dīnhi rāmapriya jānā| hohu tāta bala sīla nidhānā ||

ajara amara gunanidhi suta hohū| karahu~ bahuta raghunāyaka chohū ||

karahu~ kṛpā prabhu asa suni kānā| nirbhara prema magana hanumānā ||

bāra bāra nāesi pada sīsā| bolā bacana jori kara kīsā ||

aba kṛtakṛtya bhayu~ maiṃ mātā| āsiṣa tava amogha bikhyātā ||

sunahu mātu mohi atisaya bhūkhā| lāgi dekhi sundara phala rūkhā ||

sunu suta karahiṃ bipina rakhavārī| parama subhaṭa rajanīcara bhārī ||

tinha kara bhaya mātā mohi nāhīṃ| jauṃ tumha sukha mānahu mana māhīm ||

do. dekhi buddhi bala nipuna kapi kaheu jānakīṃ jāhu|

raghupati carana hṛdaya~ dhari tāta madhura phala khāhu || 17 ||

caleu nāi siru paiṭheu bāgā| phala khāesi taru toraiṃ lāgā ||

rahe tahā~ bahu bhaṭa rakhavāre| kachu māresi kachu jāi pukāre ||

nātha eka āvā kapi bhārī| tehiṃ asoka bāṭikā ujārī ||

khāesi phala aru biṭapa upāre| racchaka mardi mardi mahi ḍāre ||

suni rāvana paṭhe bhaṭa nānā| tinhahi dekhi garjeu hanumānā ||

saba rajanīcara kapi saṅghāre| ge pukārata kachu adhamāre ||

puni paṭhayu tehiṃ acchakumārā| calā saṅga lai subhaṭa apārā ||

āvata dekhi biṭapa gahi tarjā| tāhi nipāti mahādhuni garjā ||

do. kachu māresi kachu mardesi kachu milesi dhari dhūri|

kachu puni jāi pukāre prabhu markaṭa bala bhūri || 18 ||

suni suta badha laṅkesa risānā| paṭhesi meghanāda balavānā ||

mārasi jani suta bāndhesu tāhī| dekhia kapihi kahā~ kara āhī ||

calā indrajita atulita jodhā| bandhu nidhana suni upajā krodhā ||

kapi dekhā dāruna bhaṭa āvā| kaṭakaṭāi garjā aru dhāvā ||

ati bisāla taru eka upārā| biratha kīnha laṅkesa kumārā ||

rahe mahābhaṭa tāke saṅgā| gahi gahi kapi mardi nija aṅgā ||

tinhahi nipāti tāhi sana bājā| bhire jugala mānahu~ gajarājā|

muṭhikā māri caḍha़ā taru jāī| tāhi eka chana muruchā āī ||

uṭhi bahori kīnhisi bahu māyā| jīti na jāi prabhañjana jāyā ||

do. brahma astra tehiṃ sā~dhā kapi mana kīnha bicāra|

jauṃ na brahmasara mānu~ mahimā miṭi apāra || 19 ||

brahmabāna kapi kahu~ tehi mārā| paratihu~ bāra kaṭaku saṅghārā ||

tehi dekhā kapi muruchita bhayū| nāgapāsa bā~dhesi lai gayū ||

jāsu nāma japi sunahu bhavānī| bhava bandhana kāṭahiṃ nara gyānī ||

tāsu dūta ki bandha taru āvā| prabhu kāraja lagi kapihiṃ ba~dhāvā ||

kapi bandhana suni nisicara dhāe| kautuka lāgi sabhā~ saba āe ||

dasamukha sabhā dīkhi kapi jāī| kahi na jāi kachu ati prabhutāī ||

kara joreṃ sura disipa binītā| bhṛkuṭi bilokata sakala sabhītā ||

dekhi pratāpa na kapi mana saṅkā| jimi ahigana mahu~ garuḍa़ asaṅkā ||

do. kapihi biloki dasānana bihasā kahi durbāda|

suta badha surati kīnhi puni upajā hṛdaya~ biṣāda || 20 ||

kaha laṅkesa kavana taiṃ kīsā| kehiṃ ke bala ghālehi bana khīsā ||

kī dhauṃ śravana sunehi nahiṃ mohī| dekhu~ ati asaṅka saṭha tohī ||

māre nisicara kehiṃ aparādhā| kahu saṭha tohi na prāna ki bādhā ||

suna rāvana brahmāṇḍa nikāyā| pāi jāsu bala biracita māyā ||

jākeṃ bala birañci hari īsā| pālata sṛjata harata dasasīsā|

jā bala sīsa dharata sahasānana| aṇḍakosa sameta giri kānana ||

dhari jo bibidha deha suratrātā| tumha te saṭhanha sikhāvanu dātā|

hara kodaṇḍa kaṭhina jehi bhañjā| tehi sameta nṛpa dala mada gañjā ||

khara dūṣana trisirā aru bālī| badhe sakala atulita balasālī ||

do. jāke bala lavalesa teṃ jitehu carācara jhāri|

tāsu dūta maiṃ jā kari hari ānehu priya nāri || 21 ||

jānu~ maiṃ tumhāri prabhutāī| sahasabāhu sana parī larāī ||

samara bāli sana kari jasu pāvā| suni kapi bacana bihasi biharāvā ||

khāyu~ phala prabhu lāgī bhū~khā| kapi subhāva teṃ toreu~ rūkhā ||

saba keṃ deha parama priya svāmī| mārahiṃ mohi kumāraga gāmī ||

jinha mohi mārā te maiṃ māre| tehi para bā~dheu tanaya~ tumhāre ||

mohi na kachu bā~dhe ki lājā| kīnha cahu~ nija prabhu kara kājā ||

binatī karu~ jori kara rāvana| sunahu māna taji mora sikhāvana ||

dekhahu tumha nija kulahi bicārī| bhrama taji bhajahu bhagata bhaya hārī ||

jākeṃ ḍara ati kāla ḍerāī| jo sura asura carācara khāī ||

tāsoṃ bayaru kabahu~ nahiṃ kījai| more kaheṃ jānakī dījai ||

do. pranatapāla raghunāyaka karunā sindhu kharāri|

ge~ sarana prabhu rākhihaiṃ tava aparādha bisāri || 22 ||

rāma carana paṅkaja ura dharahū| laṅkā acala rāja tumha karahū ||

riṣi pulista jasu bimala maṃyakā| tehi sasi mahu~ jani hohu kalaṅkā ||

rāma nāma binu girā na sohā| dekhu bicāri tyāgi mada mohā ||

basana hīna nahiṃ soha surārī| saba bhūṣaṇa bhūṣita bara nārī ||

rāma bimukha sampati prabhutāī| jāi rahī pāī binu pāī ||

sajala mūla jinha saritanha nāhīṃ| baraṣi ge puni tabahiṃ sukhāhīm ||

sunu dasakaṇṭha kahu~ pana ropī| bimukha rāma trātā nahiṃ kopī ||

saṅkara sahasa biṣnu aja tohī| sakahiṃ na rākhi rāma kara drohī ||

do. mohamūla bahu sūla prada tyāgahu tama abhimāna|

bhajahu rāma raghunāyaka kṛpā sindhu bhagavāna || 23 ||

jadapi kahi kapi ati hita bānī| bhagati bibeka birati naya sānī ||

bolā bihasi mahā abhimānī| milā hamahi kapi gura baḍa़ gyānī ||

mṛtyu nikaṭa āī khala tohī| lāgesi adhama sikhāvana mohī ||

ulaṭā hoihi kaha hanumānā| matibhrama tora pragaṭa maiṃ jānā ||

suni kapi bacana bahuta khisiānā| begi na harahu~ mūḍha़ kara prānā ||

sunata nisācara mārana dhāe| sacivanha sahita bibhīṣanu āe|

nāi sīsa kari binaya bahūtā| nīti birodha na māria dūtā ||

āna daṇḍa kachu karia gosā~ī| sabahīṃ kahā mantra bhala bhāī ||

sunata bihasi bolā dasakandhara| aṅga bhaṅga kari paṭhia bandara ||

do. kapi keṃ mamatā pū~cha para sabahi kahu~ samujhāi|

tela bori paṭa bā~dhi puni pāvaka dehu lagāi || 24 ||

pū~chahīna bānara taha~ jāihi| taba saṭha nija nāthahi li āihi ||

jinha kai kīnhasi bahuta baḍa़āī| dekheu~ûmaiṃ tinha kai prabhutāī ||

bacana sunata kapi mana musukānā| bhi sahāya sārada maiṃ jānā ||

jātudhāna suni rāvana bacanā| lāge racaiṃ mūḍha़ soi racanā ||

rahā na nagara basana ghṛta telā| bāḍha़ī pū~cha kīnha kapi khelā ||

kautuka kaha~ āe purabāsī| mārahiṃ carana karahiṃ bahu hā~sī ||

bājahiṃ ḍhola dehiṃ saba tārī| nagara pheri puni pū~cha prajārī ||

pāvaka jarata dekhi hanumantā| bhayu parama laghu rupa turantā ||

nibuki caḍha़eu kapi kanaka aṭārīṃ| bhī sabhīta nisācara nārīm ||

do. hari prerita tehi avasara cale maruta unacāsa|

aṭṭahāsa kari garja़ā kapi baḍha़i lāga akāsa || 25 ||

deha bisāla parama haruāī| mandira teṃ mandira caḍha़ dhāī ||

jari nagara bhā loga bihālā| jhapaṭa lapaṭa bahu koṭi karālā ||

tāta mātu hā sunia pukārā| ehi avasara ko hamahi ubārā ||

hama jo kahā yaha kapi nahiṃ hoī| bānara rūpa dhareṃ sura koī ||

sādhu avagyā kara phalu aisā| jari nagara anātha kara jaisā ||

jārā nagaru nimiṣa eka māhīṃ| eka bibhīṣana kara gṛha nāhīm ||

tā kara dūta anala jehiṃ sirijā| jarā na so tehi kārana girijā ||

ulaṭi palaṭi laṅkā saba jārī| kūdi parā puni sindhu majhārī ||

do. pū~cha bujhāi khoi śrama dhari laghu rūpa bahori|

janakasutā ke āgeṃ ṭhāḍha़ bhayu kara jori || 26 ||

mātu mohi dīje kachu cīnhā| jaiseṃ raghunāyaka mohi dīnhā ||

cūḍa़āmani utāri taba dayū| haraṣa sameta pavanasuta layū ||

kahehu tāta asa mora pranāmā| saba prakāra prabhu pūranakāmā ||

dīna dayāla biridu sambhārī| harahu nātha mama saṅkaṭa bhārī ||

tāta sakrasuta kathā sunāehu| bāna pratāpa prabhuhi samujhāehu ||

māsa divasa mahu~ nāthu na āvā| tau puni mohi jiata nahiṃ pāvā ||

kahu kapi kehi bidhi rākhauṃ prānā| tumhahū tāta kahata aba jānā ||

tohi dekhi sītali bhi chātī| puni mo kahu~ soi dinu so rātī ||

do. janakasutahi samujhāi kari bahu bidhi dhīraju dīnha|

carana kamala siru nāi kapi gavanu rāma pahiṃ kīnha || 27 ||

calata mahādhuni garjesi bhārī| garbha stravahiṃ suni nisicara nārī ||

nāghi sindhu ehi pārahi āvā| sabada kilakilā kapinha sunāvā ||

haraṣe saba biloki hanumānā| nūtana janma kapinha taba jānā ||

mukha prasanna tana teja birājā| kīnhesi rāmacandra kara kājā ||

mile sakala ati bhe sukhārī| talaphata mīna pāva jimi bārī ||

cale haraṣi raghunāyaka pāsā| pū~chata kahata navala itihāsā ||

taba madhubana bhītara saba āe| aṅgada sammata madhu phala khāe ||

rakhavāre jaba barajana lāge| muṣṭi prahāra hanata saba bhāge ||

do. jāi pukāre te saba bana ujāra jubarāja|

suni sugrīva haraṣa kapi kari āe prabhu kāja || 28 ||

jauṃ na hoti sītā sudhi pāī| madhubana ke phala sakahiṃ ki khāī ||

ehi bidhi mana bicāra kara rājā| āi ge kapi sahita samājā ||

āi sabanhi nāvā pada sīsā| mileu sabanhi ati prema kapīsā ||

pū~chī kusala kusala pada dekhī| rāma kṛpā~ bhā kāju biseṣī ||

nātha kāju kīnheu hanumānā| rākhe sakala kapinha ke prānā ||

suni sugrīva bahuri tehi mileū| kapinha sahita raghupati pahiṃ caleū|

rāma kapinha jaba āvata dekhā| kie~ kāju mana haraṣa biseṣā ||

phaṭika silā baiṭhe dvau bhāī| pare sakala kapi carananhi jāī ||

do. prīti sahita saba bheṭe raghupati karunā puñja|

pū~chī kusala nātha aba kusala dekhi pada kañja || 29 ||

jāmavanta kaha sunu raghurāyā| jā para nātha karahu tumha dāyā ||

tāhi sadā subha kusala nirantara| sura nara muni prasanna tā ūpara ||

soi bijī binī guna sāgara| tāsu sujasu treloka ujāgara ||

prabhu kīṃ kṛpā bhayu sabu kājū| janma hamāra suphala bhā ājū ||

nātha pavanasuta kīnhi jo karanī| sahasahu~ mukha na jāi so baranī ||

pavanatanaya ke carita suhāe| jāmavanta raghupatihi sunāe ||

sunata kṛpānidhi mana ati bhāe| puni hanumāna haraṣi hiya~ lāe ||

kahahu tāta kehi bhā~ti jānakī| rahati karati racchā svaprāna kī ||

do. nāma pāharu divasa nisi dhyāna tumhāra kapāṭa|

locana nija pada jantrita jāhiṃ prāna kehiṃ bāṭa || 30 ||

calata mohi cūḍa़āmani dīnhī| raghupati hṛdaya~ lāi soi līnhī ||

nātha jugala locana bhari bārī| bacana kahe kachu janakakumārī ||

anuja sameta gahehu prabhu caranā| dīna bandhu pranatārati haranā ||

mana krama bacana carana anurāgī| kehi aparādha nātha hauṃ tyāgī ||

avaguna eka mora maiṃ mānā| bichurata prāna na kīnha payānā ||

nātha so nayananhi ko aparādhā| nisarata prāna karihiṃ haṭhi bādhā ||

biraha agini tanu tūla samīrā| svāsa jari chana māhiṃ sarīrā ||

nayana stravahi jalu nija hita lāgī| jaraiṃ na pāva deha birahāgī|

sītā ke ati bipati bisālā| binahiṃ kaheṃ bhali dīnadayālā ||

do. nimiṣa nimiṣa karunānidhi jāhiṃ kalapa sama bīti|

begi caliya prabhu ānia bhuja bala khala dala jīti || 31 ||

suni sītā dukha prabhu sukha ayanā| bhari āe jala rājiva nayanā ||

bacana kā~ya mana mama gati jāhī| sapanehu~ būjhia bipati ki tāhī ||

kaha hanumanta bipati prabhu soī| jaba tava sumirana bhajana na hoī ||

ketika bāta prabhu jātudhāna kī| ripuhi jīti ānibī jānakī ||

sunu kapi tohi samāna upakārī| nahiṃ kau sura nara muni tanudhārī ||

prati upakāra karauṃ kā torā| sanamukha hoi na sakata mana morā ||

sunu suta urina maiṃ nāhīṃ| dekheu~ kari bicāra mana māhīm ||

puni puni kapihi citava suratrātā| locana nīra pulaka ati gātā ||

do. suni prabhu bacana biloki mukha gāta haraṣi hanumanta|

carana pareu premākula trāhi trāhi bhagavanta || 32 ||

bāra bāra prabhu cahi uṭhāvā| prema magana tehi uṭhaba na bhāvā ||

prabhu kara paṅkaja kapi keṃ sīsā| sumiri so dasā magana gaurīsā ||

sāvadhāna mana kari puni saṅkara| lāge kahana kathā ati sundara ||

kapi uṭhāi prabhu hṛdaya~ lagāvā| kara gahi parama nikaṭa baiṭhāvā ||

kahu kapi rāvana pālita laṅkā| kehi bidhi daheu durga ati baṅkā ||

prabhu prasanna jānā hanumānā| bolā bacana bigata abhimānā ||

sākhāmṛga ke baḍa़i manusāī| sākhā teṃ sākhā para jāī ||

nāghi sindhu hāṭakapura jārā| nisicara gana bidhi bipina ujārā|

so saba tava pratāpa raghurāī| nātha na kachū mori prabhutāī ||

do. tā kahu~ prabhu kachu agama nahiṃ jā para tumha anukula|

taba prabhāva~ baḍa़vānalahiṃ jāri saki khalu tūla || 33 ||

nātha bhagati ati sukhadāyanī| dehu kṛpā kari anapāyanī ||

suni prabhu parama sarala kapi bānī| evamastu taba kaheu bhavānī ||

umā rāma subhāu jehiṃ jānā| tāhi bhajanu taji bhāva na ānā ||

yaha saṃvāda jāsu ura āvā| raghupati carana bhagati soi pāvā ||

suni prabhu bacana kahahiṃ kapibṛndā| jaya jaya jaya kṛpāla sukhakandā ||

taba raghupati kapipatihi bolāvā| kahā calaiṃ kara karahu banāvā ||

aba bilambu kehi kārana kīje| turata kapinha kahu~ āyasu dīje ||

kautuka dekhi sumana bahu baraṣī| nabha teṃ bhavana cale sura haraṣī ||

do. kapipati begi bolāe āe jūthapa jūtha|

nānā barana atula bala bānara bhālu barūtha || 34 ||

prabhu pada paṅkaja nāvahiṃ sīsā| garajahiṃ bhālu mahābala kīsā ||

dekhī rāma sakala kapi senā| citi kṛpā kari rājiva nainā ||

rāma kṛpā bala pāi kapindā| bhe pacchajuta manahu~ girindā ||

haraṣi rāma taba kīnha payānā| saguna bhe sundara subha nānā ||

jāsu sakala maṅgalamaya kītī| tāsu payāna saguna yaha nītī ||

prabhu payāna jānā baidehīṃ| pharaki bāma a~ga janu kahi dehīm ||

joi joi saguna jānakihi hoī| asaguna bhayu rāvanahi soī ||

calā kaṭaku ko baranaiṃ pārā| garjahi bānara bhālu apārā ||

nakha āyudha giri pādapadhārī| cale gagana mahi icchācārī ||

keharināda bhālu kapi karahīṃ| ḍagamagāhiṃ diggaja cikkarahīm ||

chaṃ. cikkarahiṃ diggaja ḍola mahi giri lola sāgara kharabhare|

mana haraṣa sabha gandharba sura muni nāga kinnara dukha ṭare ||

kaṭakaṭahiṃ markaṭa bikaṭa bhaṭa bahu koṭi koṭinha dhāvahīṃ|

jaya rāma prabala pratāpa kosalanātha guna gana gāvahīm || 1 ||

sahi saka na bhāra udāra ahipati bāra bārahiṃ mohī|

gaha dasana puni puni kamaṭha pṛṣṭa kaṭhora so kimi sohī ||

raghubīra rucira prayāna prasthiti jāni parama suhāvanī|

janu kamaṭha kharpara sarparāja so likhata abicala pāvanī || 2 ||

do. ehi bidhi jāi kṛpānidhi utare sāgara tīra|

jaha~ taha~ lāge khāna phala bhālu bipula kapi bīra || 35 ||

uhā~ nisācara rahahiṃ sasaṅkā| jaba te jāri gayu kapi laṅkā ||

nija nija gṛha~ saba karahiṃ bicārā| nahiṃ nisicara kula kera ubārā ||

jāsu dūta bala barani na jāī| tehi āe~ pura kavana bhalāī ||

dūtanhi sana suni purajana bānī| mandodarī adhika akulānī ||

rahasi jori kara pati paga lāgī| bolī bacana nīti rasa pāgī ||

kanta karaṣa hari sana pariharahū| mora kahā ati hita hiya~ dharahu ||

samujhata jāsu dūta ki karanī| stravahīṃ garbha rajanīcara dharanī ||

tāsu nāri nija saciva bolāī| paṭhavahu kanta jo cahahu bhalāī ||

taba kula kamala bipina dukhadāī| sītā sīta nisā sama āī ||

sunahu nātha sītā binu dīnheṃ| hita na tumhāra sambhu aja kīnhem ||

do. -rāma bāna ahi gana sarisa nikara nisācara bheka|

jaba lagi grasata na taba lagi jatanu karahu taji ṭeka || 36 ||

śravana sunī saṭha tā kari bānī| bihasā jagata bidita abhimānī ||

sabhaya subhāu nāri kara sācā| maṅgala mahu~ bhaya mana ati kācā ||

jauṃ āvi markaṭa kaṭakāī| jiahiṃ bicāre nisicara khāī ||

kampahiṃ lokapa jākī trāsā| tāsu nāri sabhīta baḍa़i hāsā ||

asa kahi bihasi tāhi ura lāī| caleu sabhā~ mamatā adhikāī ||

mandodarī hṛdaya~ kara cintā| bhayu kanta para bidhi biparītā ||

baiṭheu sabhā~ khabari asi pāī| sindhu pāra senā saba āī ||

būjhesi saciva ucita mata kahahū| te saba ha~se maṣṭa kari rahahū ||

jitehu surāsura taba śrama nāhīṃ| nara bānara kehi lekhe māhī ||

do. saciva baida gura tīni jauṃ priya bolahiṃ bhaya āsa|

rāja dharma tana tīni kara hoi begihīṃ nāsa || 37 ||

soi rāvana kahu~ bani sahāī| astuti karahiṃ sunāi sunāī ||

avasara jāni bibhīṣanu āvā| bhrātā carana sīsu tehiṃ nāvā ||

puni siru nāi baiṭha nija āsana| bolā bacana pāi anusāsana ||

jau kṛpāla pū~chihu mohi bātā| mati anurupa kahu~ hita tātā ||

jo āpana cāhai kalyānā| sujasu sumati subha gati sukha nānā ||

so paranāri lilāra gosāīṃ| taju cuthi ke canda ki nāī ||

caudaha bhuvana eka pati hoī| bhūtadroha tiṣṭi nahiṃ soī ||

guna sāgara nāgara nara joū| alapa lobha bhala kahi na koū ||

do. kāma krodha mada lobha saba nātha naraka ke pantha|

saba parihari raghubīrahi bhajahu bhajahiṃ jehi santa || 38 ||

tāta rāma nahiṃ nara bhūpālā| bhuvanesvara kālahu kara kālā ||

brahma anāmaya aja bhagavantā| byāpaka ajita anādi anantā ||

go dvija dhenu deva hitakārī| kṛpāsindhu mānuṣa tanudhārī ||

jana rañjana bhañjana khala brātā| beda dharma racchaka sunu bhrātā ||

tāhi bayaru taji nāia māthā| pranatārati bhañjana raghunāthā ||

dehu nātha prabhu kahu~ baidehī| bhajahu rāma binu hetu sanehī ||

sarana ge~ prabhu tāhu na tyāgā| bisva droha kṛta agha jehi lāgā ||

jāsu nāma traya tāpa nasāvana| soi prabhu pragaṭa samujhu jiya~ rāvana ||

do. bāra bāra pada lāgu~ binaya karu~ dasasīsa|

parihari māna moha mada bhajahu kosalādhīsa || 39(ka) ||

muni pulasti nija siṣya sana kahi paṭhī yaha bāta|

turata so maiṃ prabhu sana kahī pāi suavasaru tāta || 39(kha) ||

mālyavanta ati saciva sayānā| tāsu bacana suni ati sukha mānā ||

tāta anuja tava nīti bibhūṣana| so ura dharahu jo kahata bibhīṣana ||

ripu utakaraṣa kahata saṭha doū| dūri na karahu ihā~ hi koū ||

mālyavanta gṛha gayu bahorī| kahi bibhīṣanu puni kara jorī ||

sumati kumati saba keṃ ura rahahīṃ| nātha purāna nigama asa kahahīm ||

jahā~ sumati taha~ sampati nānā| jahā~ kumati taha~ bipati nidānā ||

tava ura kumati basī biparītā| hita anahita mānahu ripu prītā ||

kālarāti nisicara kula kerī| tehi sītā para prīti ghanerī ||

do. tāta carana gahi māgu~ rākhahu mora dulāra|

sīta dehu rāma kahu~ ahita na hoi tumhāra || 40 ||

budha purāna śruti sammata bānī| kahī bibhīṣana nīti bakhānī ||

sunata dasānana uṭhā risāī| khala tohi nikaṭa mutyu aba āī ||

jiasi sadā saṭha mora jiāvā| ripu kara paccha mūḍha़ tohi bhāvā ||

kahasi na khala asa ko jaga māhīṃ| bhuja bala jāhi jitā maiṃ nāhī ||

mama pura basi tapasinha para prītī| saṭha milu jāi tinhahi kahu nītī ||

asa kahi kīnhesi carana prahārā| anuja gahe pada bārahiṃ bārā ||

umā santa ki ihi baḍa़āī| manda karata jo kari bhalāī ||

tumha pitu sarisa bhalehiṃ mohi mārā| rāmu bhajeṃ hita nātha tumhārā ||

saciva saṅga lai nabha patha gayū| sabahi sunāi kahata asa bhayū ||

do0=rāmu satyasaṅkalpa prabhu sabhā kālabasa tori|

mai raghubīra sarana aba jāu~ dehu jani khori || 41 ||

asa kahi calā bibhīṣanu jabahīṃ| āyūhīna bhe saba tabahīm ||

sādhu avagyā turata bhavānī| kara kalyāna akhila kai hānī ||

rāvana jabahiṃ bibhīṣana tyāgā| bhayu bibhava binu tabahiṃ abhāgā ||

caleu haraṣi raghunāyaka pāhīṃ| karata manoratha bahu mana māhīm ||

dekhihu~ jāi carana jalajātā| aruna mṛdula sevaka sukhadātā ||

je pada parasi tarī riṣinārī| daṇḍaka kānana pāvanakārī ||

je pada janakasutā~ ura lāe| kapaṭa kuraṅga saṅga dhara dhāe ||

hara ura sara saroja pada jeī| ahobhāgya mai dekhihu~ teī ||

do0= jinha pāyanha ke pādukanhi bharatu rahe mana lāi|

te pada āju bilokihu~ inha nayananhi aba jāi || 42 ||

ehi bidhi karata saprema bicārā| āyu sapadi sindhu ehiṃ pārā ||

kapinha bibhīṣanu āvata dekhā| jānā kau ripu dūta biseṣā ||

tāhi rākhi kapīsa pahiṃ āe| samācāra saba tāhi sunāe ||

kaha sugrīva sunahu raghurāī| āvā milana dasānana bhāī ||

kaha prabhu sakhā būjhiai kāhā| kahi kapīsa sunahu naranāhā ||

jāni na jāi nisācara māyā| kāmarūpa kehi kārana āyā ||

bheda hamāra lena saṭha āvā| rākhia bā~dhi mohi asa bhāvā ||

sakhā nīti tumha nīki bicārī| mama pana saranāgata bhayahārī ||

suni prabhu bacana haraṣa hanumānā| saranāgata bacchala bhagavānā ||

do0=saranāgata kahu~ je tajahiṃ nija anahita anumāni|

te nara pāva~ra pāpamaya tinhahi bilokata hāni || 43 ||

koṭi bipra badha lāgahiṃ jāhū| āe~ sarana taju~ nahiṃ tāhū ||

sanamukha hoi jīva mohi jabahīṃ| janma koṭi agha nāsahiṃ tabahīm ||

pāpavanta kara sahaja subhAU| bhajanu mora tehi bhāva na kAU ||

jauṃ pai duṣṭahṛdaya soi hoī| moreṃ sanamukha āva ki soī ||

nirmala mana jana so mohi pāvā| mohi kapaṭa chala chidra na bhāvā ||

bheda lena paṭhavā dasasīsā| tabahu~ na kachu bhaya hāni kapīsā ||

jaga mahu~ sakhā nisācara jete| lachimanu hani nimiṣa mahu~ tete ||

jauṃ sabhīta āvā saranāī| rakhihu~ tāhi prāna kī nāī ||

do0=ubhaya bhā~ti tehi ānahu ha~si kaha kṛpāniketa|

jaya kṛpāla kahi cale aṅgada hanū sameta || 44 ||

sādara tehi āgeṃ kari bānara| cale jahā~ raghupati karunākara ||

dūrihi te dekhe dvau bhrātā| nayanānanda dāna ke dātā ||

bahuri rāma chabidhāma bilokī| raheu ṭhaṭuki ekaṭaka pala rokī ||

bhuja pralamba kañjāruna locana| syāmala gāta pranata bhaya mocana ||

siṅgha kandha āyata ura sohā| ānana amita madana mana mohā ||

nayana nīra pulakita ati gātā| mana dhari dhīra kahī mṛdu bātā ||

nātha dasānana kara maiṃ bhrātā| nisicara baṃsa janama suratrātā ||

sahaja pāpapriya tāmasa dehā| jathā ulūkahi tama para nehā ||

do. śravana sujasu suni āyu~ prabhu bhañjana bhava bhīra|

trāhi trāhi ārati harana sarana sukhada raghubīra || 45 ||

asa kahi karata daṇḍavata dekhā| turata uṭhe prabhu haraṣa biseṣā ||

dīna bacana suni prabhu mana bhāvā| bhuja bisāla gahi hṛdaya~ lagāvā ||

anuja sahita mili ḍhiga baiṭhārī| bole bacana bhagata bhayahārī ||

kahu laṅkesa sahita parivārā| kusala kuṭhāhara bāsa tumhārā ||

khala maṇḍalīṃ basahu dinu rātī| sakhā dharama nibahi kehi bhā~tī ||

maiṃ jānu~ tumhāri saba rītī| ati naya nipuna na bhāva anītī ||

baru bhala bāsa naraka kara tātā| duṣṭa saṅga jani dei bidhātā ||

aba pada dekhi kusala raghurāyā| jauṃ tumha kīnha jāni jana dāyā ||

do. taba lagi kusala na jīva kahu~ sapanehu~ mana biśrāma|

jaba lagi bhajata na rāma kahu~ soka dhāma taji kāma || 46 ||

taba lagi hṛdaya~ basata khala nānā| lobha moha macchara mada mānā ||

jaba lagi ura na basata raghunāthā| dhareṃ cāpa sāyaka kaṭi bhāthā ||

mamatā taruna tamī a~dhiārī| rāga dveṣa ulūka sukhakārī ||

taba lagi basati jīva mana māhīṃ| jaba lagi prabhu pratāpa rabi nāhīm ||

aba maiṃ kusala miṭe bhaya bhāre| dekhi rāma pada kamala tumhāre ||

tumha kṛpāla jā para anukūlā| tāhi na byāpa tribidha bhava sūlā ||

maiṃ nisicara ati adhama subhAU| subha ācaranu kīnha nahiṃ kAU ||

jāsu rūpa muni dhyāna na āvā| tehiṃ prabhu haraṣi hṛdaya~ mohi lāvā ||

do. -ahobhāgya mama amita ati rāma kṛpā sukha puñja|

dekheu~ nayana birañci siba sebya jugala pada kañja || 47 ||

sunahu sakhā nija kahu~ subhAU| jāna bhusuṇḍi sambhu girijAU ||

jauṃ nara hoi carācara drohī| āve sabhaya sarana taki mohī ||

taji mada moha kapaṭa chala nānā| karu~ sadya tehi sādhu samānā ||

jananī janaka bandhu suta dārā| tanu dhanu bhavana suhrada parivārā ||

saba kai mamatā tāga baṭorī| mama pada manahi bā~dha bari ḍorī ||

samadarasī icchā kachu nāhīṃ| haraṣa soka bhaya nahiṃ mana māhīm ||

asa sajjana mama ura basa kaiseṃ| lobhī hṛdaya~ basi dhanu jaisem ||

tumha sārikhe santa priya moreṃ| dharu~ deha nahiṃ āna nihorem ||

do. saguna upāsaka parahita nirata nīti dṛḍha़ nema|

te nara prāna samāna mama jinha keṃ dvija pada prema || 48 ||

sunu laṅkesa sakala guna toreṃ| tāteṃ tumha atisaya priya morem ||

rāma bacana suni bānara jūthā| sakala kahahiṃ jaya kṛpā barūthā ||

sunata bibhīṣanu prabhu kai bānī| nahiṃ aghāta śravanāmṛta jānī ||

pada ambuja gahi bārahiṃ bārā| hṛdaya~ samāta na premu apārā ||

sunahu deva sacarācara svāmī| pranatapāla ura antarajāmī ||

ura kachu prathama bāsanā rahī| prabhu pada prīti sarita so bahī ||

aba kṛpāla nija bhagati pāvanī| dehu sadā siva mana bhāvanī ||

evamastu kahi prabhu ranadhīrā| māgā turata sindhu kara nīrā ||

jadapi sakhā tava icchā nāhīṃ| mora darasu amogha jaga māhīm ||

asa kahi rāma tilaka tehi sārā| sumana bṛṣṭi nabha bhī apārā ||

do. rāvana krodha anala nija svāsa samīra pracaṇḍa|

jarata bibhīṣanu rākheu dīnhehu rāju akhaṇḍa || 49(ka) ||

jo sampati siva rāvanahi dīnhi die~ dasa mātha|

soi sampadā bibhīṣanahi sakuci dīnha raghunātha || 49(kha) ||

asa prabhu chāḍa़i bhajahiṃ je ānā| te nara pasu binu pū~cha biṣānā ||

nija jana jāni tāhi apanāvā| prabhu subhāva kapi kula mana bhāvā ||

puni sarbagya sarba ura bāsī| sarbarūpa saba rahita udāsī ||

bole bacana nīti pratipālaka| kārana manuja danuja kula ghālaka ||

sunu kapīsa laṅkāpati bīrā| kehi bidhi taria jaladhi gambhīrā ||

saṅkula makara uraga jhaṣa jātī| ati agādha dustara saba bhā~tī ||

kaha laṅkesa sunahu raghunāyaka| koṭi sindhu soṣaka tava sāyaka ||

jadyapi tadapi nīti asi gāī| binaya karia sāgara sana jāī ||

do. prabhu tumhāra kulagura jaladhi kahihi upāya bicāri|

binu prayāsa sāgara tarihi sakala bhālu kapi dhāri || 50 ||

sakhā kahī tumha nīki upāī| karia daiva jauṃ hoi sahāī ||

mantra na yaha lachimana mana bhāvā| rāma bacana suni ati dukha pāvā ||

nātha daiva kara kavana bharosā| soṣia sindhu karia mana rosā ||

kādara mana kahu~ eka adhārā| daiva daiva ālasī pukārā ||

sunata bihasi bole raghubīrā| aisehiṃ karaba dharahu mana dhīrā ||

asa kahi prabhu anujahi samujhāī| sindhu samīpa ge raghurāī ||

prathama pranāma kīnha siru nāī| baiṭhe puni taṭa darbha ḍasāī ||

jabahiṃ bibhīṣana prabhu pahiṃ āe| pācheṃ rāvana dūta paṭhāe ||

do. sakala carita tinha dekhe dhareṃ kapaṭa kapi deha|

prabhu guna hṛdaya~ sarāhahiṃ saranāgata para neha || 51 ||

pragaṭa bakhānahiṃ rāma subhAU| ati saprema gā bisari durAU ||

ripu ke dūta kapinha taba jāne| sakala bā~dhi kapīsa pahiṃ āne ||

kaha sugrīva sunahu saba bānara| aṅga bhaṅga kari paṭhavahu nisicara ||

suni sugrīva bacana kapi dhāe| bā~dhi kaṭaka cahu pāsa phirāe ||

bahu prakāra mārana kapi lāge| dīna pukārata tadapi na tyāge ||

jo hamāra hara nāsā kānā| tehi kosalādhīsa kai ānā ||

suni lachimana saba nikaṭa bolāe| dayā lāgi ha~si turata choḍāe ||

rāvana kara dījahu yaha pātī| lachimana bacana bācu kulaghātī ||

do. kahehu mukhāgara mūḍha़ sana mama sandesu udāra|

sītā dei milehu na ta āvā kāla tumhāra || 52 ||

turata nāi lachimana pada māthā| cale dūta baranata guna gāthā ||

kahata rāma jasu laṅkā~ āe| rāvana carana sīsa tinha nāe ||

bihasi dasānana pū~chī bātā| kahasi na suka āpani kusalātā ||

puni kahu khabari bibhīṣana kerī| jāhi mṛtyu āī ati nerī ||

karata rāja laṅkā saṭha tyāgī| hoihi jaba kara kīṭa abhāgī ||

puni kahu bhālu kīsa kaṭakāī| kaṭhina kāla prerita cali āī ||

jinha ke jīvana kara rakhavārā| bhayu mṛdula cita sindhu bicārā ||

kahu tapasinha kai bāta bahorī| jinha ke hṛdaya~ trāsa ati morī ||

do. -kī bhi bheṇṭa ki phiri ge śravana sujasu suni mora|

kahasi na ripu dala teja bala bahuta cakita cita tora || 53 ||

nātha kṛpā kari pū~chehu jaiseṃ| mānahu kahā krodha taji taisem ||

milā jāi jaba anuja tumhārā| jātahiṃ rāma tilaka tehi sārā ||

rāvana dūta hamahi suni kānā| kapinha bā~dhi dīnhe dukha nānā ||

śravana nāsikā kāṭai lāge| rāma sapatha dīnhe hama tyāge ||

pū~chihu nātha rāma kaṭakāī| badana koṭi sata barani na jāī ||

nānā barana bhālu kapi dhārī| bikaṭānana bisāla bhayakārī ||

jehiṃ pura daheu hateu suta torā| sakala kapinha maha~ tehi balu thorā ||

amita nāma bhaṭa kaṭhina karālā| amita nāga bala bipula bisālā ||

do. dvibida mayanda nīla nala aṅgada gada bikaṭāsi|

dadhimukha kehari nisaṭha saṭha jāmavanta balarāsi || 54 ||

e kapi saba sugrīva samānā| inha sama koṭinha gani ko nānā ||

rāma kṛpā~ atulita bala tinhahīṃ| tṛna samāna trelokahi ganahīm ||

asa maiṃ sunā śravana dasakandhara| paduma aṭhāraha jūthapa bandara ||

nātha kaṭaka maha~ so kapi nāhīṃ| jo na tumhahi jītai rana māhīm ||

parama krodha mījahiṃ saba hāthā| āyasu pai na dehiṃ raghunāthā ||

soṣahiṃ sindhu sahita jhaṣa byālā| pūrahīṃ na ta bhari kudhara bisālā ||

mardi garda milavahiṃ dasasīsā| aisei bacana kahahiṃ saba kīsā ||

garjahiṃ tarjahiṃ sahaja asaṅkā| mānahu grasana cahata hahiṃ laṅkā ||

do. -sahaja sūra kapi bhālu saba puni sira para prabhu rāma|

rāvana kāla koṭi kahu jīti sakahiṃ saṅgrāma || 55 ||

rāma teja bala budhi bipulāī| taba bhrātahi pū~cheu naya nāgara ||

tāsu bacana suni sāgara pāhīṃ| māgata pantha kṛpā mana māhīm ||

sunata bacana bihasā dasasīsā| jauṃ asi mati sahāya kṛta kīsā ||

sahaja bhīru kara bacana dṛḍha़āī| sāgara sana ṭhānī macalāī ||

mūḍha़ mṛṣā kā karasi baḍa़āī| ripu bala buddhi thāha maiṃ pāī ||

saciva sabhīta bibhīṣana jākeṃ| bijaya bibhūti kahā~ jaga tākem ||

suni khala bacana dūta risa bāḍha़ī| samaya bicāri patrikā kāḍha़ī ||

rāmānuja dīnhī yaha pātī| nātha bacāi juḍa़āvahu chātī ||

bihasi bāma kara līnhī rāvana| saciva boli saṭha lāga bacāvana ||

do. -bātanha manahi rijhāi saṭha jani ghālasi kula khīsa|

rāma birodha na ubarasi sarana biṣnu aja īsa || 56(ka) ||

kī taji māna anuja iva prabhu pada paṅkaja bhṛṅga|

hohi ki rāma sarānala khala kula sahita pataṅga || 56(kha) ||

sunata sabhaya mana mukha musukāī| kahata dasānana sabahi sunāī ||

bhūmi parā kara gahata akāsā| laghu tāpasa kara bāga bilāsā ||

kaha suka nātha satya saba bānī| samujhahu chāḍa़i prakṛti abhimānī ||

sunahu bacana mama parihari krodhā| nātha rāma sana tajahu birodhā ||

ati komala raghubīra subhAU| jadyapi akhila loka kara rAU ||

milata kṛpā tumha para prabhu karihī| ura aparādha na eku dharihī ||

janakasutā raghunāthahi dīje| etanā kahā mora prabhu kīje|

jaba tehiṃ kahā dena baidehī| carana prahāra kīnha saṭha tehī ||

nāi carana siru calā so tahā~| kṛpāsindhu raghunāyaka jahā~ ||

kari pranāmu nija kathā sunāī| rāma kṛpā~ āpani gati pāī ||

riṣi agasti kīṃ sāpa bhavānī| rāchasa bhayu rahā muni gyānī ||

bandi rāma pada bārahiṃ bārā| muni nija āśrama kahu~ pagu dhārā ||

do. binaya na mānata jaladhi jaḍa़ ge tīna dina bīti|

bole rāma sakopa taba bhaya binu hoi na prīti || 57 ||

lachimana bāna sarāsana ānū| soṣauṃ bāridhi bisikha kṛsānū ||

saṭha sana binaya kuṭila sana prītī| sahaja kṛpana sana sundara nītī ||

mamatā rata sana gyāna kahānī| ati lobhī sana birati bakhānī ||

krodhihi sama kāmihi hari kathā| ūsara bīja be~ phala jathā ||

asa kahi raghupati cāpa caḍha़āvā| yaha mata lachimana ke mana bhāvā ||

saṅghāneu prabhu bisikha karālā| uṭhī udadhi ura antara jvālā ||

makara uraga jhaṣa gana akulāne| jarata jantu jalanidhi jaba jāne ||

kanaka thāra bhari mani gana nānā| bipra rūpa āyu taji mānā ||

do. kāṭehiṃ pi kadarī phari koṭi jatana kau sīñca|

binaya na māna khagesa sunu ḍāṭehiṃ pi nava nīca || 58 ||

sabhaya sindhu gahi pada prabhu kere| chamahu nātha saba avaguna mere ||

gagana samīra anala jala dharanī| inha ki nātha sahaja jaḍa़ karanī ||

tava prerita māyā~ upajāe| sṛṣṭi hetu saba granthani gāe ||

prabhu āyasu jehi kaha~ jasa ahī| so tehi bhā~ti rahe sukha lahī ||

prabhu bhala kīnhī mohi sikha dīnhī| marajādā puni tumharī kīnhī ||

ḍhola gavā~ra sūdra pasu nārī| sakala tāḍa़nā ke adhikārī ||

prabhu pratāpa maiṃ jāba sukhāī| utarihi kaṭaku na mori baḍa़āī ||

prabhu agyā apela śruti gāī| karauṃ so begi jau tumhahi sohāī ||

do. sunata binīta bacana ati kaha kṛpāla musukāi|

jehi bidhi utarai kapi kaṭaku tāta so kahahu upāi || 59 ||

nātha nīla nala kapi dvau bhāī| larikāī riṣi āsiṣa pāī ||

tinha ke parasa kie~ giri bhāre| tarihahiṃ jaladhi pratāpa tumhāre ||

maiṃ puni ura dhari prabhutāī| karihu~ bala anumāna sahāī ||

ehi bidhi nātha payodhi ba~dhāia| jehiṃ yaha sujasu loka tihu~ gāia ||

ehi sara mama uttara taṭa bāsī| hatahu nātha khala nara agha rāsī ||

suni kṛpāla sāgara mana pīrā| turatahiṃ harī rāma ranadhīrā ||

dekhi rāma bala pauruṣa bhārī| haraṣi payonidhi bhayu sukhārī ||

sakala carita kahi prabhuhi sunāvā| carana bandi pāthodhi sidhāvā ||

chaṃ. nija bhavana gavaneu sindhu śrīraghupatihi yaha mata bhāyū|

yaha carita kali malahara jathāmati dāsa tulasī gāyū ||

sukha bhavana saṃsaya samana davana biṣāda raghupati guna ganā ||

taji sakala āsa bharosa gāvahi sunahi santata saṭha manā ||

do. sakala sumaṅgala dāyaka raghunāyaka guna gāna|

sādara sunahiṃ te tarahiṃ bhava sindhu binā jalajāna || 60 ||

māsapārāyaṇa, caubīsavā~ viśrāma

iti śrīmadrāmacaritamānase sakalakalikaluṣavidhvaṃsane

pañcamaḥ sopānaḥ samāptaḥ |

(sundarakāṇḍa samāpta)