📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
શ્રી રામ ચરિત માનસ - અરણ્યકાણ્ડ
Shri Rama Charita Manasa - Aranyakanda
Rama Valmiki Gujarati
શ્રી ગણેશાય નમઃ
શ્રી જાનકીવલ્લભો વિજયતે
શ્રી રામચરિતમાનસ
તૃતીય સોપાન (અરણ્યકાણ્ડ)
મૂલં ધર્મતરોર્વિવેકજલધેઃ પૂર્ણેન્દુમાનન્દદં
વૈરાગ્યામ્બુજભાસ્કરં હ્યઘઘનધ્વાન્તાપહં તાપહમ્।
મોહામ્ભોધરપૂગપાટનવિધૌ સ્વઃસમ્ભવં શઙ્કરં
વન્દે બ્રહ્મકુલં કલઙ્કશમનં શ્રીરામભૂપપ્રિયમ્ ॥ 1 ॥
સાન્દ્રાનન્દપયોદસૌભગતનું પીતામ્બરં સુન્દરં
પાણૌ બાણશરાસનં કટિલસત્તૂણીરભારં વરમ્
રાજીવાયતલોચનં ધૃતજટાજૂટેન સંશોભિતં
સીતાલક્ષ્મણસંયુતં પથિગતં રામાભિરામં ભજે ॥ 2 ॥
સો. ઉમા રામ ગુન ગૂઢ़ પણ્ડિત મુનિ પાવહિં બિરતિ।
પાવહિં મોહ બિમૂઢ़ જે હરિ બિમુખ ન ધર્મ રતિ ॥
પુર નર ભરત પ્રીતિ મૈં ગાઈ। મતિ અનુરૂપ અનૂપ સુહાઈ ॥
અબ પ્રભુ ચરિત સુનહુ અતિ પાવન। કરત જે બન સુર નર મુનિ ભાવન ॥
એક બાર ચુનિ કુસુમ સુહાએ। નિજ કર ભૂષન રામ બનાએ ॥
સીતહિ પહિરાએ પ્રભુ સાદર। બૈઠે ફટિક સિલા પર સુન્દર ॥
સુરપતિ સુત ધરિ બાયસ બેષા। સઠ ચાહત રઘુપતિ બલ દેખા ॥
જિમિ પિપીલિકા સાગર થાહા। મહા મન્દમતિ પાવન ચાહા ॥
સીતા ચરન ચૌઞ્ચ હતિ ભાગા। મૂઢ़ મન્દમતિ કારન કાગા ॥
ચલા રુધિર રઘુનાયક જાના। સીઙ્ક ધનુષ સાયક સન્ધાના ॥
દો. અતિ કૃપાલ રઘુનાયક સદા દીન પર નેહ।
તા સન આઇ કીન્હ છલુ મૂરખ અવગુન ગેહ ॥ 1 ॥
પ્રેરિત મન્ત્ર બ્રહ્મસર ધાવા। ચલા ભાજિ બાયસ ભય પાવા ॥
ધરિ નિજ રુપ ગયુ પિતુ પાહીં। રામ બિમુખ રાખા તેહિ નાહીમ્ ॥
ભા નિરાસ ઉપજી મન ત્રાસા। જથા ચક્ર ભય રિષિ દુર્બાસા ॥
બ્રહ્મધામ સિવપુર સબ લોકા। ફિરા શ્રમિત બ્યાકુલ ભય સોકા ॥
કાહૂઁ બૈઠન કહા ન ઓહી। રાખિ કો સકિ રામ કર દ્રોહી ॥
માતુ મૃત્યુ પિતુ સમન સમાના। સુધા હોઇ બિષ સુનુ હરિજાના ॥
મિત્ર કરિ સત રિપુ કૈ કરની। તા કહઁ બિબુધનદી બૈતરની ॥
સબ જગુ તાહિ અનલહુ તે તાતા। જો રઘુબીર બિમુખ સુનુ ભ્રાતા ॥
નારદ દેખા બિકલ જયન્તા। લાગિ દયા કોમલ ચિત સન્તા ॥
પઠવા તુરત રામ પહિં તાહી। કહેસિ પુકારિ પ્રનત હિત પાહી ॥
આતુર સભય ગહેસિ પદ જાઈ। ત્રાહિ ત્રાહિ દયાલ રઘુરાઈ ॥
અતુલિત બલ અતુલિત પ્રભુતાઈ। મૈં મતિમન્દ જાનિ નહિં પાઈ ॥
નિજ કૃત કર્મ જનિત ફલ પાયુઁ। અબ પ્રભુ પાહિ સરન તકિ આયુઁ ॥
સુનિ કૃપાલ અતિ આરત બાની। એકનયન કરિ તજા ભવાની ॥
સો. કીન્હ મોહ બસ દ્રોહ જદ્યપિ તેહિ કર બધ ઉચિત।
પ્રભુ છાડ़એઉ કરિ છોહ કો કૃપાલ રઘુબીર સમ ॥ 2 ॥
રઘુપતિ ચિત્રકૂટ બસિ નાના। ચરિત કિએ શ્રુતિ સુધા સમાના ॥
બહુરિ રામ અસ મન અનુમાના। હોઇહિ ભીર સબહિં મોહિ જાના ॥
સકલ મુનિન્હ સન બિદા કરાઈ। સીતા સહિત ચલે દ્વૌ ભાઈ ॥
અત્રિ કે આશ્રમ જબ પ્રભુ ગયૂ। સુનત મહામુનિ હરષિત ભયૂ ॥
પુલકિત ગાત અત્રિ ઉઠિ ધાએ। દેખિ રામુ આતુર ચલિ આએ ॥
કરત દણ્ડવત મુનિ ઉર લાએ। પ્રેમ બારિ દ્વૌ જન અન્હવાએ ॥
દેખિ રામ છબિ નયન જુડ़આને। સાદર નિજ આશ્રમ તબ આને ॥
કરિ પૂજા કહિ બચન સુહાએ। દિએ મૂલ ફલ પ્રભુ મન ભાએ ॥
સો. પ્રભુ આસન આસીન ભરિ લોચન સોભા નિરખિ।
મુનિબર પરમ પ્રબીન જોરિ પાનિ અસ્તુતિ કરત ॥ 3 ॥
છં. નમામિ ભક્ત વત્સલં। કૃપાલુ શીલ કોમલમ્ ॥
ભજામિ તે પદામ્બુજં। અકામિનાં સ્વધામદમ્ ॥
નિકામ શ્યામ સુન્દરં। ભવામ્બુનાથ મન્દરમ્ ॥
પ્રફુલ્લ કઞ્જ લોચનં। મદાદિ દોષ મોચનમ્ ॥
પ્રલમ્બ બાહુ વિક્રમં। પ્રભોઽપ્રમેય વૈભવમ્ ॥
નિષઙ્ગ ચાપ સાયકં। ધરં ત્રિલોક નાયકમ્ ॥
દિનેશ વંશ મણ્ડનં। મહેશ ચાપ ખણ્ડનમ્ ॥
મુનીન્દ્ર સન્ત રઞ્જનં। સુરારિ વૃન્દ ભઞ્જનમ્ ॥
મનોજ વૈરિ વન્દિતં। અજાદિ દેવ સેવિતમ્ ॥
વિશુદ્ધ બોધ વિગ્રહં। સમસ્ત દૂષણાપહમ્ ॥
નમામિ ઇન્દિરા પતિં। સુખાકરં સતાં ગતિમ્ ॥
ભજે સશક્તિ સાનુજં। શચી પતિં પ્રિયાનુજમ્ ॥
ત્વદઙ્ઘ્રિ મૂલ યે નરાઃ। ભજન્તિ હીન મત્સરા ॥
પતન્તિ નો ભવાર્ણવે। વિતર્ક વીચિ સઙ્કુલે ॥
વિવિક્ત વાસિનઃ સદા। ભજન્તિ મુક્તયે મુદા ॥
નિરસ્ય ઇન્દ્રિયાદિકં। પ્રયાન્તિ તે ગતિં સ્વકમ્ ॥
તમેકમભ્દુતં પ્રભું। નિરીહમીશ્વરં વિભુમ્ ॥
જગદ્ગુરું ચ શાશ્વતં। તુરીયમેવ કેવલમ્ ॥
ભજામિ ભાવ વલ્લભં। કુયોગિનાં સુદુર્લભમ્ ॥
સ્વભક્ત કલ્પ પાદપં। સમં સુસેવ્યમન્વહમ્ ॥
અનૂપ રૂપ ભૂપતિં। નતોઽહમુર્વિજા પતિમ્ ॥
પ્રસીદ મે નમામિ તે। પદાબ્જ ભક્તિ દેહિ મે ॥
પઠન્તિ યે સ્તવં ઇદં। નરાદરેણ તે પદમ્ ॥
વ્રજન્તિ નાત્ર સંશયં। ત્વદીય ભક્તિ સંયુતા ॥
દો. બિનતી કરિ મુનિ નાઇ સિરુ કહ કર જોરિ બહોરિ।
ચરન સરોરુહ નાથ જનિ કબહુઁ તજૈ મતિ મોરિ ॥ 4 ॥
શ્રી ગણેશાય નમઃ
શ્રી જાનકીવલ્લભો વિજયતે
શ્રી રામચરિતમાનસ
----------
તૃતીય સોપાન
(અરણ્યકાણ્ડ)
શ્લોક
મૂલં ધર્મતરોર્વિવેકજલધેઃ પૂર્ણેન્દુમાનન્દદં
વૈરાગ્યામ્બુજભાસ્કરં હ્યઘઘનધ્વાન્તાપહં તાપહમ્।
મોહામ્ભોધરપૂગપાટનવિધૌ સ્વઃસમ્ભવં શઙ્કરં
વન્દે બ્રહ્મકુલં કલઙ્કશમનં શ્રીરામભૂપપ્રિયમ્ ॥ 1 ॥
સાન્દ્રાનન્દપયોદસૌભગતનું પીતામ્બરં સુન્દરં
પાણૌ બાણશરાસનં કટિલસત્તૂણીરભારં વરમ્
રાજીવાયતલોચનં ધૃતજટાજૂટેન સંશોભિતં
સીતાલક્ષ્મણસંયુતં પથિગતં રામાભિરામં ભજે ॥ 2 ॥
સો. ઉમા રામ ગુન ગૂઢ़ પણ્ડિત મુનિ પાવહિં બિરતિ।
પાવહિં મોહ બિમૂઢ़ જે હરિ બિમુખ ન ધર્મ રતિ ॥
પુર નર ભરત પ્રીતિ મૈં ગાઈ। મતિ અનુરૂપ અનૂપ સુહાઈ ॥
અબ પ્રભુ ચરિત સુનહુ અતિ પાવન। કરત જે બન સુર નર મુનિ ભાવન ॥
એક બાર ચુનિ કુસુમ સુહાએ। નિજ કર ભૂષન રામ બનાએ ॥
સીતહિ પહિરાએ પ્રભુ સાદર। બૈઠે ફટિક સિલા પર સુન્દર ॥
સુરપતિ સુત ધરિ બાયસ બેષા। સઠ ચાહત રઘુપતિ બલ દેખા ॥
જિમિ પિપીલિકા સાગર થાહા। મહા મન્દમતિ પાવન ચાહા ॥
સીતા ચરન ચૌઞ્ચ હતિ ભાગા। મૂઢ़ મન્દમતિ કારન કાગા ॥
ચલા રુધિર રઘુનાયક જાના। સીઙ્ક ધનુષ સાયક સન્ધાના ॥
દો. અતિ કૃપાલ રઘુનાયક સદા દીન પર નેહ।
તા સન આઇ કીન્હ છલુ મૂરખ અવગુન ગેહ ॥ 1 ॥
પ્રેરિત મન્ત્ર બ્રહ્મસર ધાવા। ચલા ભાજિ બાયસ ભય પાવા ॥
ધરિ નિજ રુપ ગયુ પિતુ પાહીં। રામ બિમુખ રાખા તેહિ નાહીમ્ ॥
ભા નિરાસ ઉપજી મન ત્રાસા। જથા ચક્ર ભય રિષિ દુર્બાસા ॥
બ્રહ્મધામ સિવપુર સબ લોકા। ફિરા શ્રમિત બ્યાકુલ ભય સોકા ॥
કાહૂઁ બૈઠન કહા ન ઓહી। રાખિ કો સકિ રામ કર દ્રોહી ॥
માતુ મૃત્યુ પિતુ સમન સમાના। સુધા હોઇ બિષ સુનુ હરિજાના ॥
મિત્ર કરિ સત રિપુ કૈ કરની। તા કહઁ બિબુધનદી બૈતરની ॥
સબ જગુ તાહિ અનલહુ તે તાતા। જો રઘુબીર બિમુખ સુનુ ભ્રાતા ॥
નારદ દેખા બિકલ જયન્તા। લાગિ દયા કોમલ ચિત સન્તા ॥
પઠવા તુરત રામ પહિં તાહી। કહેસિ પુકારિ પ્રનત હિત પાહી ॥
આતુર સભય ગહેસિ પદ જાઈ। ત્રાહિ ત્રાહિ દયાલ રઘુરાઈ ॥
અતુલિત બલ અતુલિત પ્રભુતાઈ। મૈં મતિમન્દ જાનિ નહિં પાઈ ॥
નિજ કૃત કર્મ જનિત ફલ પાયુઁ। અબ પ્રભુ પાહિ સરન તકિ આયુઁ ॥
સુનિ કૃપાલ અતિ આરત બાની। એકનયન કરિ તજા ભવાની ॥
સો. કીન્હ મોહ બસ દ્રોહ જદ્યપિ તેહિ કર બધ ઉચિત।
પ્રભુ છાડ़એઉ કરિ છોહ કો કૃપાલ રઘુબીર સમ ॥ 2 ॥
રઘુપતિ ચિત્રકૂટ બસિ નાના। ચરિત કિએ શ્રુતિ સુધા સમાના ॥
બહુરિ રામ અસ મન અનુમાના। હોઇહિ ભીર સબહિં મોહિ જાના ॥
સકલ મુનિન્હ સન બિદા કરાઈ। સીતા સહિત ચલે દ્વૌ ભાઈ ॥
અત્રિ કે આશ્રમ જબ પ્રભુ ગયૂ। સુનત મહામુનિ હરષિત ભયૂ ॥
પુલકિત ગાત અત્રિ ઉઠિ ધાએ। દેખિ રામુ આતુર ચલિ આએ ॥
કરત દણ્ડવત મુનિ ઉર લાએ। પ્રેમ બારિ દ્વૌ જન અન્હવાએ ॥
દેખિ રામ છબિ નયન જુડ़આને। સાદર નિજ આશ્રમ તબ આને ॥
કરિ પૂજા કહિ બચન સુહાએ। દિએ મૂલ ફલ પ્રભુ મન ભાએ ॥
સો. પ્રભુ આસન આસીન ભરિ લોચન સોભા નિરખિ।
મુનિબર પરમ પ્રબીન જોરિ પાનિ અસ્તુતિ કરત ॥ 3 ॥
છં. નમામિ ભક્ત વત્સલં। કૃપાલુ શીલ કોમલમ્ ॥
ભજામિ તે પદામ્બુજં। અકામિનાં સ્વધામદમ્ ॥
નિકામ શ્યામ સુન્દરં। ભવામ્બુનાથ મન્દરમ્ ॥
પ્રફુલ્લ કઞ્જ લોચનં। મદાદિ દોષ મોચનમ્ ॥
પ્રલમ્બ બાહુ વિક્રમં। પ્રભોઽપ્રમેય વૈભવમ્ ॥
નિષઙ્ગ ચાપ સાયકં। ધરં ત્રિલોક નાયકમ્ ॥
દિનેશ વંશ મણ્ડનં। મહેશ ચાપ ખણ્ડનમ્ ॥
મુનીન્દ્ર સન્ત રઞ્જનં। સુરારિ વૃન્દ ભઞ્જનમ્ ॥
મનોજ વૈરિ વન્દિતં। અજાદિ દેવ સેવિતમ્ ॥
વિશુદ્ધ બોધ વિગ્રહં। સમસ્ત દૂષણાપહમ્ ॥
નમામિ ઇન્દિરા પતિં। સુખાકરં સતાં ગતિમ્ ॥
ભજે સશક્તિ સાનુજં। શચી પતિં પ્રિયાનુજમ્ ॥
ત્વદઙ્ઘ્રિ મૂલ યે નરાઃ। ભજન્તિ હીન મત્સરા ॥
પતન્તિ નો ભવાર્ણવે। વિતર્ક વીચિ સઙ્કુલે ॥
વિવિક્ત વાસિનઃ સદા। ભજન્તિ મુક્તયે મુદા ॥
નિરસ્ય ઇન્દ્રિયાદિકં। પ્રયાન્તિ તે ગતિં સ્વકમ્ ॥
તમેકમભ્દુતં પ્રભું। નિરીહમીશ્વરં વિભુમ્ ॥
જગદ્ગુરું ચ શાશ્વતં। તુરીયમેવ કેવલમ્ ॥
ભજામિ ભાવ વલ્લભં। કુયોગિનાં સુદુર્લભમ્ ॥
સ્વભક્ત કલ્પ પાદપં। સમં સુસેવ્યમન્વહમ્ ॥
અનૂપ રૂપ ભૂપતિં। નતોઽહમુર્વિજા પતિમ્ ॥
પ્રસીદ મે નમામિ તે। પદાબ્જ ભક્તિ દેહિ મે ॥
પઠન્તિ યે સ્તવં ઇદં। નરાદરેણ તે પદમ્ ॥
વ્રજન્તિ નાત્ર સંશયં। ત્વદીય ભક્તિ સંયુતા ॥
દો. બિનતી કરિ મુનિ નાઇ સિરુ કહ કર જોરિ બહોરિ।
ચરન સરોરુહ નાથ જનિ કબહુઁ તજૈ મતિ મોરિ ॥ 4 ॥
અનુસુઇયા કે પદ ગહિ સીતા। મિલી બહોરિ સુસીલ બિનીતા ॥
રિષિપતિની મન સુખ અધિકાઈ। આસિષ દેઇ નિકટ બૈઠાઈ ॥
દિબ્ય બસન ભૂષન પહિરાએ। જે નિત નૂતન અમલ સુહાએ ॥
કહ રિષિબધૂ સરસ મૃદુ બાની। નારિધર્મ કછુ બ્યાજ બખાની ॥
માતુ પિતા ભ્રાતા હિતકારી। મિતપ્રદ સબ સુનુ રાજકુમારી ॥
અમિત દાનિ ભર્તા બયદેહી। અધમ સો નારિ જો સેવ ન તેહી ॥
ધીરજ ધર્મ મિત્ર અરુ નારી। આપદ કાલ પરિખિઅહિં ચારી ॥
બૃદ્ધ રોગબસ જડ़ ધનહીના। અધં બધિર ક્રોધી અતિ દીના ॥
ઐસેહુ પતિ કર કિએઁ અપમાના। નારિ પાવ જમપુર દુખ નાના ॥
એકિ ધર્મ એક બ્રત નેમા। કાયઁ બચન મન પતિ પદ પ્રેમા ॥
જગ પતિ બ્રતા ચારિ બિધિ અહહિં। બેદ પુરાન સન્ત સબ કહહિમ્ ॥
ઉત્તમ કે અસ બસ મન માહીં। સપનેહુઁ આન પુરુષ જગ નાહીમ્ ॥
મધ્યમ પરપતિ દેખિ કૈસેં। ભ્રાતા પિતા પુત્ર નિજ જૈંસેમ્ ॥
ધર્મ બિચારિ સમુઝિ કુલ રહી। સો નિકિષ્ટ ત્રિય શ્રુતિ અસ કહી ॥
બિનુ અવસર ભય તેં રહ જોઈ। જાનેહુ અધમ નારિ જગ સોઈ ॥
પતિ બઞ્ચક પરપતિ રતિ કરી। રૌરવ નરક કલ્પ સત પરી ॥
છન સુખ લાગિ જનમ સત કોટિ। દુખ ન સમુઝ તેહિ સમ કો ખોટી ॥
બિનુ શ્રમ નારિ પરમ ગતિ લહી। પતિબ્રત ધર્મ છાડ़ઇ છલ ગહી ॥
પતિ પ્રતિકુલ જનમ જહઁ જાઈ। બિધવા હોઈ પાઈ તરુનાઈ ॥
સો. સહજ અપાવનિ નારિ પતિ સેવત સુભ ગતિ લહિ।
જસુ ગાવત શ્રુતિ ચારિ અજહુ તુલસિકા હરિહિ પ્રિય ॥ 5ક ॥
સનુ સીતા તવ નામ સુમિર નારિ પતિબ્રત કરહિ।
તોહિ પ્રાનપ્રિય રામ કહિઉઁ કથા સંસાર હિત ॥ 5ખ ॥
સુનિ જાનકીં પરમ સુખુ પાવા। સાદર તાસુ ચરન સિરુ નાવા ॥
તબ મુનિ સન કહ કૃપાનિધાના। આયસુ હોઇ જાઉઁ બન આના ॥
સન્તત મો પર કૃપા કરેહૂ। સેવક જાનિ તજેહુ જનિ નેહૂ ॥
ધર્મ ધુરન્ધર પ્રભુ કૈ બાની। સુનિ સપ્રેમ બોલે મુનિ ગ્યાની ॥
જાસુ કૃપા અજ સિવ સનકાદી। ચહત સકલ પરમારથ બાદી ॥
તે તુમ્હ રામ અકામ પિઆરે। દીન બન્ધુ મૃદુ બચન ઉચારે ॥
અબ જાની મૈં શ્રી ચતુરાઈ। ભજી તુમ્હહિ સબ દેવ બિહાઈ ॥
જેહિ સમાન અતિસય નહિં કોઈ। તા કર સીલ કસ ન અસ હોઈ ॥
કેહિ બિધિ કહૌં જાહુ અબ સ્વામી। કહહુ નાથ તુમ્હ અન્તરજામી ॥
અસ કહિ પ્રભુ બિલોકિ મુનિ ધીરા। લોચન જલ બહ પુલક સરીરા ॥
છં. તન પુલક નિર્ભર પ્રેમ પુરન નયન મુખ પઙ્કજ દિએ।
મન ગ્યાન ગુન ગોતીત પ્રભુ મૈં દીખ જપ તપ કા કિએ ॥
જપ જોગ ધર્મ સમૂહ તેં નર ભગતિ અનુપમ પાવી।
રધુબીર ચરિત પુનીત નિસિ દિન દાસ તુલસી ગાવી ॥
દો. કલિમલ સમન દમન મન રામ સુજસ સુખમૂલ।
સાદર સુનહિ જે તિન્હ પર રામ રહહિં અનુકૂલ ॥ 6(ક) ॥
સો. કઠિન કાલ મલ કોસ ધર્મ ન ગ્યાન ન જોગ જપ।
પરિહરિ સકલ ભરોસ રામહિ ભજહિં તે ચતુર નર ॥ 6(ખ) ॥
મુનિ પદ કમલ નાઇ કરિ સીસા। ચલે બનહિ સુર નર મુનિ ઈસા ॥
આગે રામ અનુજ પુનિ પાછેં। મુનિ બર બેષ બને અતિ કાછેમ્ ॥
ઉમય બીચ શ્રી સોહિ કૈસી। બ્રહ્મ જીવ બિચ માયા જૈસી ॥
સરિતા બન ગિરિ અવઘટ ઘાટા। પતિ પહિચાની દેહિં બર બાટા ॥
જહઁ જહઁ જાહિ દેવ રઘુરાયા। કરહિં મેધ તહઁ તહઁ નભ છાયા ॥
મિલા અસુર બિરાધ મગ જાતા। આવતહીં રઘુવીર નિપાતા ॥
તુરતહિં રુચિર રૂપ તેહિં પાવા। દેખિ દુખી નિજ ધામ પઠાવા ॥
પુનિ આએ જહઁ મુનિ સરભઙ્ગા। સુન્દર અનુજ જાનકી સઙ્ગા ॥
દો. દેખી રામ મુખ પઙ્કજ મુનિબર લોચન ભૃઙ્ગ।
સાદર પાન કરત અતિ ધન્ય જન્મ સરભઙ્ગ ॥ 7 ॥
કહ મુનિ સુનુ રઘુબીર કૃપાલા। સઙ્કર માનસ રાજમરાલા ॥
જાત રહેઉઁ બિરઞ્ચિ કે ધામા। સુનેઉઁ શ્રવન બન ઐહહિં રામા ॥
ચિતવત પન્થ રહેઉઁ દિન રાતી। અબ પ્રભુ દેખિ જુડ़આની છાતી ॥
નાથ સકલ સાધન મૈં હીના। કીન્હી કૃપા જાનિ જન દીના ॥
સો કછુ દેવ ન મોહિ નિહોરા। નિજ પન રાખેઉ જન મન ચોરા ॥
તબ લગિ રહહુ દીન હિત લાગી। જબ લગિ મિલૌં તુમ્હહિ તનુ ત્યાગી ॥
જોગ જગ્ય જપ તપ બ્રત કીન્હા। પ્રભુ કહઁ દેઇ ભગતિ બર લીન્હા ॥
એહિ બિધિ સર રચિ મુનિ સરભઙ્ગા। બૈઠે હૃદયઁ છાડ़ઇ સબ સઙ્ગા ॥
દો. સીતા અનુજ સમેત પ્રભુ નીલ જલદ તનુ સ્યામ।
મમ હિયઁ બસહુ નિરન્તર સગુનરુપ શ્રીરામ ॥ 8 ॥
અસ કહિ જોગ અગિનિ તનુ જારા। રામ કૃપાઁ બૈકુણ્ઠ સિધારા ॥
તાતે મુનિ હરિ લીન ન ભયૂ। પ્રથમહિં ભેદ ભગતિ બર લયૂ ॥
રિષિ નિકાય મુનિબર ગતિ દેખિ। સુખી ભે નિજ હૃદયઁ બિસેષી ॥
અસ્તુતિ કરહિં સકલ મુનિ બૃન્દા। જયતિ પ્રનત હિત કરુના કન્દા ॥
પુનિ રઘુનાથ ચલે બન આગે। મુનિબર બૃન્દ બિપુલ સઁગ લાગે ॥
અસ્થિ સમૂહ દેખિ રઘુરાયા। પૂછી મુનિન્હ લાગિ અતિ દાયા ॥
જાનતહુઁ પૂછિઅ કસ સ્વામી। સબદરસી તુમ્હ અન્તરજામી ॥
નિસિચર નિકર સકલ મુનિ ખાએ। સુનિ રઘુબીર નયન જલ છાએ ॥
દો. નિસિચર હીન કરુઁ મહિ ભુજ ઉઠાઇ પન કીન્હ।
સકલ મુનિન્હ કે આશ્રમન્હિ જાઇ જાઇ સુખ દીન્હ ॥ 9 ॥
મુનિ અગસ્તિ કર સિષ્ય સુજાના। નામ સુતીછન રતિ ભગવાના ॥
મન ક્રમ બચન રામ પદ સેવક। સપનેહુઁ આન ભરોસ ન દેવક ॥
પ્રભુ આગવનુ શ્રવન સુનિ પાવા। કરત મનોરથ આતુર ધાવા ॥
હે બિધિ દીનબન્ધુ રઘુરાયા। મો સે સઠ પર કરિહહિં દાયા ॥
સહિત અનુજ મોહિ રામ ગોસાઈ। મિલિહહિં નિજ સેવક કી નાઈ ॥
મોરે જિયઁ ભરોસ દૃઢ़ નાહીં। ભગતિ બિરતિ ન ગ્યાન મન માહીમ્ ॥
નહિં સતસઙ્ગ જોગ જપ જાગા। નહિં દૃઢ़ ચરન કમલ અનુરાગા ॥
એક બાનિ કરુનાનિધાન કી। સો પ્રિય જાકેં ગતિ ન આન કી ॥
હોઇહૈં સુફલ આજુ મમ લોચન। દેખિ બદન પઙ્કજ ભવ મોચન ॥
નિર્ભર પ્રેમ મગન મુનિ ગ્યાની। કહિ ન જાઇ સો દસા ભવાની ॥
દિસિ અરુ બિદિસિ પન્થ નહિં સૂઝા। કો મૈં ચલેઉઁ કહાઁ નહિં બૂઝા ॥
કબહુઁક ફિરિ પાછેં પુનિ જાઈ। કબહુઁક નૃત્ય કરિ ગુન ગાઈ ॥
અબિરલ પ્રેમ ભગતિ મુનિ પાઈ। પ્રભુ દેખૈં તરુ ઓટ લુકાઈ ॥
અતિસય પ્રીતિ દેખિ રઘુબીરા। પ્રગટે હૃદયઁ હરન ભવ ભીરા ॥
મુનિ મગ માઝ અચલ હોઇ બૈસા। પુલક સરીર પનસ ફલ જૈસા ॥
તબ રઘુનાથ નિકટ ચલિ આએ। દેખિ દસા નિજ જન મન ભાએ ॥
મુનિહિ રામ બહુ ભાઁતિ જગાવા। જાગ ન ધ્યાનજનિત સુખ પાવા ॥
ભૂપ રૂપ તબ રામ દુરાવા। હૃદયઁ ચતુર્ભુજ રૂપ દેખાવા ॥
મુનિ અકુલાઇ ઉઠા તબ કૈસેં। બિકલ હીન મનિ ફનિ બર જૈસેમ્ ॥
આગેં દેખિ રામ તન સ્યામા। સીતા અનુજ સહિત સુખ ધામા ॥
પરેઉ લકુટ ઇવ ચરનન્હિ લાગી। પ્રેમ મગન મુનિબર બડ़ભાગી ॥
ભુજ બિસાલ ગહિ લિએ ઉઠાઈ। પરમ પ્રીતિ રાખે ઉર લાઈ ॥
મુનિહિ મિલત અસ સોહ કૃપાલા। કનક તરુહિ જનુ ભેણ્ટ તમાલા ॥
રામ બદનુ બિલોક મુનિ ઠાઢ़આ। માનહુઁ ચિત્ર માઝ લિખિ કાઢ़આ ॥
દો. તબ મુનિ હૃદયઁ ધીર ધીર ગહિ પદ બારહિં બાર।
નિજ આશ્રમ પ્રભુ આનિ કરિ પૂજા બિબિધ પ્રકાર ॥ 10 ॥
કહ મુનિ પ્રભુ સુનુ બિનતી મોરી। અસ્તુતિ કરૌં કવન બિધિ તોરી ॥
મહિમા અમિત મોરિ મતિ થોરી। રબિ સન્મુખ ખદ્યોત અઁજોરી ॥
શ્યામ તામરસ દામ શરીરં। જટા મુકુટ પરિધન મુનિચીરમ્ ॥
પાણિ ચાપ શર કટિ તૂણીરં। નૌમિ નિરન્તર શ્રીરઘુવીરમ્ ॥
મોહ વિપિન ઘન દહન કૃશાનુઃ। સન્ત સરોરુહ કાનન ભાનુઃ ॥
નિશિચર કરિ વરૂથ મૃગરાજઃ। ત્રાતુ સદા નો ભવ ખગ બાજઃ ॥
અરુણ નયન રાજીવ સુવેશં। સીતા નયન ચકોર નિશેશમ્ ॥
હર હ્રદિ માનસ બાલ મરાલં। નૌમિ રામ ઉર બાહુ વિશાલમ્ ॥
સંશય સર્પ ગ્રસન ઉરગાદઃ। શમન સુકર્કશ તર્ક વિષાદઃ ॥
ભવ ભઞ્જન રઞ્જન સુર યૂથઃ। ત્રાતુ સદા નો કૃપા વરૂથઃ ॥
નિર્ગુણ સગુણ વિષમ સમ રૂપં। જ્ઞાન ગિરા ગોતીતમનૂપમ્ ॥
અમલમખિલમનવદ્યમપારં। નૌમિ રામ ભઞ્જન મહિ ભારમ્ ॥
ભક્ત કલ્પપાદપ આરામઃ। તર્જન ક્રોધ લોભ મદ કામઃ ॥
અતિ નાગર ભવ સાગર સેતુઃ। ત્રાતુ સદા દિનકર કુલ કેતુઃ ॥
અતુલિત ભુજ પ્રતાપ બલ ધામઃ। કલિ મલ વિપુલ વિભઞ્જન નામઃ ॥
ધર્મ વર્મ નર્મદ ગુણ ગ્રામઃ। સન્તત શં તનોતુ મમ રામઃ ॥
જદપિ બિરજ બ્યાપક અબિનાસી। સબ કે હૃદયઁ નિરન્તર બાસી ॥
તદપિ અનુજ શ્રી સહિત ખરારી। બસતુ મનસિ મમ કાનનચારી ॥
જે જાનહિં તે જાનહુઁ સ્વામી। સગુન અગુન ઉર અન્તરજામી ॥
જો કોસલ પતિ રાજિવ નયના। કરુ સો રામ હૃદય મમ અયના।
અસ અભિમાન જાઇ જનિ ભોરે। મૈં સેવક રઘુપતિ પતિ મોરે ॥
સુનિ મુનિ બચન રામ મન ભાએ। બહુરિ હરષિ મુનિબર ઉર લાએ ॥
પરમ પ્રસન્ન જાનુ મુનિ મોહી। જો બર માગહુ દેઉ સો તોહી ॥
મુનિ કહ મૈ બર કબહુઁ ન જાચા। સમુઝિ ન પરિ ઝૂઠ કા સાચા ॥
તુમ્હહિ નીક લાગૈ રઘુરાઈ। સો મોહિ દેહુ દાસ સુખદાઈ ॥
અબિરલ ભગતિ બિરતિ બિગ્યાના। હોહુ સકલ ગુન ગ્યાન નિધાના ॥
પ્રભુ જો દીન્હ સો બરુ મૈં પાવા। અબ સો દેહુ મોહિ જો ભાવા ॥
દો. અનુજ જાનકી સહિત પ્રભુ ચાપ બાન ધર રામ।
મમ હિય ગગન ઇન્દુ ઇવ બસહુ સદા નિહકામ ॥ 11 ॥
એવમસ્તુ કરિ રમાનિવાસા। હરષિ ચલે કુભઞ્જ રિષિ પાસા ॥
બહુત દિવસ ગુર દરસન પાએઁ। ભે મોહિ એહિં આશ્રમ આએઁ ॥
અબ પ્રભુ સઙ્ગ જાઉઁ ગુર પાહીં। તુમ્હ કહઁ નાથ નિહોરા નાહીમ્ ॥
દેખિ કૃપાનિધિ મુનિ ચતુરાઈ। લિએ સઙ્ગ બિહસૈ દ્વૌ ભાઈ ॥
પન્થ કહત નિજ ભગતિ અનૂપા। મુનિ આશ્રમ પહુઁચે સુરભૂપા ॥
તુરત સુતીછન ગુર પહિં ગયૂ। કરિ દણ્ડવત કહત અસ ભયૂ ॥
નાથ કૌસલાધીસ કુમારા। આએ મિલન જગત આધારા ॥
રામ અનુજ સમેત બૈદેહી। નિસિ દિનુ દેવ જપત હહુ જેહી ॥
સુનત અગસ્તિ તુરત ઉઠિ ધાએ। હરિ બિલોકિ લોચન જલ છાએ ॥
મુનિ પદ કમલ પરે દ્વૌ ભાઈ। રિષિ અતિ પ્રીતિ લિએ ઉર લાઈ ॥
સાદર કુસલ પૂછિ મુનિ ગ્યાની। આસન બર બૈઠારે આની ॥
પુનિ કરિ બહુ પ્રકાર પ્રભુ પૂજા। મોહિ સમ ભાગ્યવન્ત નહિં દૂજા ॥
જહઁ લગિ રહે અપર મુનિ બૃન્દા। હરષે સબ બિલોકિ સુખકન્દા ॥
દો. મુનિ સમૂહ મહઁ બૈઠે સન્મુખ સબ કી ઓર।
સરદ ઇન્દુ તન ચિતવત માનહુઁ નિકર ચકોર ॥ 12 ॥
તબ રઘુબીર કહા મુનિ પાહીં। તુમ્હ સન પ્રભુ દુરાવ કછુ નાહી ॥
તુમ્હ જાનહુ જેહિ કારન આયુઁ। તાતે તાત ન કહિ સમુઝાયુઁ ॥
અબ સો મન્ત્ર દેહુ પ્રભુ મોહી। જેહિ પ્રકાર મારૌં મુનિદ્રોહી ॥
મુનિ મુસકાને સુનિ પ્રભુ બાની। પૂછેહુ નાથ મોહિ કા જાની ॥
તુમ્હરેઇઁ ભજન પ્રભાવ અઘારી। જાનુઁ મહિમા કછુક તુમ્હારી ॥
ઊમરિ તરુ બિસાલ તવ માયા। ફલ બ્રહ્માણ્ડ અનેક નિકાયા ॥
જીવ ચરાચર જન્તુ સમાના। ભીતર બસહિ ન જાનહિં આના ॥
તે ફલ ભચ્છક કઠિન કરાલા। તવ ભયઁ ડરત સદા સૌ કાલા ॥
તે તુમ્હ સકલ લોકપતિ સાઈં। પૂઁછેહુ મોહિ મનુજ કી નાઈમ્ ॥
યહ બર માગુઁ કૃપાનિકેતા। બસહુ હૃદયઁ શ્રી અનુજ સમેતા ॥
અબિરલ ભગતિ બિરતિ સતસઙ્ગા। ચરન સરોરુહ પ્રીતિ અભઙ્ગા ॥
જદ્યપિ બ્રહ્મ અખણ્ડ અનન્તા। અનુભવ ગમ્ય ભજહિં જેહિ સન્તા ॥
અસ તવ રૂપ બખાનુઁ જાનુઁ। ફિરિ ફિરિ સગુન બ્રહ્મ રતિ માનુઁ ॥
સન્તત દાસન્હ દેહુ બડ़આઈ। તાતેં મોહિ પૂઁછેહુ રઘુરાઈ ॥
હૈ પ્રભુ પરમ મનોહર ઠ્AUઁ। પાવન પઞ્ચબટી તેહિ ન્AUઁ ॥
દણ્ડક બન પુનીત પ્રભુ કરહૂ। ઉગ્ર સાપ મુનિબર કર હરહૂ ॥
બાસ કરહુ તહઁ રઘુકુલ રાયા। કીજે સકલ મુનિન્હ પર દાયા ॥
ચલે રામ મુનિ આયસુ પાઈ। તુરતહિં પઞ્ચબટી નિઅરાઈ ॥
દો. ગીધરાજ સૈં ભૈણ્ટ ભિ બહુ બિધિ પ્રીતિ બઢ़આઇ ॥
ગોદાવરી નિકટ પ્રભુ રહે પરન ગૃહ છાઇ ॥ 13 ॥
જબ તે રામ કીન્હ તહઁ બાસા। સુખી ભે મુનિ બીતી ત્રાસા ॥
ગિરિ બન નદીં તાલ છબિ છાએ। દિન દિન પ્રતિ અતિ હૌહિં સુહાએ ॥
ખગ મૃગ બૃન્દ અનન્દિત રહહીં। મધુપ મધુર ગઞ્જત છબિ લહહીમ્ ॥
સો બન બરનિ ન સક અહિરાજા। જહાઁ પ્રગટ રઘુબીર બિરાજા ॥
એક બાર પ્રભુ સુખ આસીના। લછિમન બચન કહે છલહીના ॥
સુર નર મુનિ સચરાચર સાઈં। મૈં પૂછુઁ નિજ પ્રભુ કી નાઈ ॥
મોહિ સમુઝાઇ કહહુ સોઇ દેવા। સબ તજિ કરૌં ચરન રજ સેવા ॥
કહહુ ગ્યાન બિરાગ અરુ માયા। કહહુ સો ભગતિ કરહુ જેહિં દાયા ॥
દો. ઈસ્વર જીવ ભેદ પ્રભુ સકલ કહૌ સમુઝાઇ ॥
જાતેં હોઇ ચરન રતિ સોક મોહ ભ્રમ જાઇ ॥ 14 ॥
થોરેહિ મહઁ સબ કહુઁ બુઝાઈ। સુનહુ તાત મતિ મન ચિત લાઈ ॥
મૈં અરુ મોર તોર તૈં માયા। જેહિં બસ કીન્હે જીવ નિકાયા ॥
ગો ગોચર જહઁ લગિ મન જાઈ। સો સબ માયા જાનેહુ ભાઈ ॥
તેહિ કર ભેદ સુનહુ તુમ્હ સોઊ। બિદ્યા અપર અબિદ્યા દોઊ ॥
એક દુષ્ટ અતિસય દુખરૂપા। જા બસ જીવ પરા ભવકૂપા ॥
એક રચિ જગ ગુન બસ જાકેં। પ્રભુ પ્રેરિત નહિં નિજ બલ તાકેમ્ ॥
ગ્યાન માન જહઁ એકુ નાહીં। દેખ બ્રહ્મ સમાન સબ માહી ॥
કહિઅ તાત સો પરમ બિરાગી। તૃન સમ સિદ્ધિ તીનિ ગુન ત્યાગી ॥
દો. માયા ઈસ ન આપુ કહુઁ જાન કહિઅ સો જીવ।
બન્ધ મોચ્છ પ્રદ સર્બપર માયા પ્રેરક સીવ ॥ 15 ॥
ધર્મ તેં બિરતિ જોગ તેં ગ્યાના। ગ્યાન મોચ્છપ્રદ બેદ બખાના ॥
જાતેં બેગિ દ્રવુઁ મૈં ભાઈ। સો મમ ભગતિ ભગત સુખદાઈ ॥
સો સુતન્ત્ર અવલમ્બ ન આના। તેહિ આધીન ગ્યાન બિગ્યાના ॥
ભગતિ તાત અનુપમ સુખમૂલા। મિલિ જો સન્ત હોઇઁ અનુકૂલા ॥
ભગતિ કિ સાધન કહુઁ બખાની। સુગમ પન્થ મોહિ પાવહિં પ્રાની ॥
પ્રથમહિં બિપ્ર ચરન અતિ પ્રીતી। નિજ નિજ કર્મ નિરત શ્રુતિ રીતી ॥
એહિ કર ફલ પુનિ બિષય બિરાગા। તબ મમ ધર્મ ઉપજ અનુરાગા ॥
શ્રવનાદિક નવ ભક્તિ દૃઢ़આહીં। મમ લીલા રતિ અતિ મન માહીમ્ ॥
સન્ત ચરન પઙ્કજ અતિ પ્રેમા। મન ક્રમ બચન ભજન દૃઢ़ નેમા ॥
ગુરુ પિતુ માતુ બન્ધુ પતિ દેવા। સબ મોહિ કહઁ જાને દૃઢ़ સેવા ॥
મમ ગુન ગાવત પુલક સરીરા। ગદગદ ગિરા નયન બહ નીરા ॥
કામ આદિ મદ દમ્ભ ન જાકેં। તાત નિરન્તર બસ મૈં તાકેમ્ ॥
દો. બચન કર્મ મન મોરિ ગતિ ભજનુ કરહિં નિઃકામ ॥
તિન્હ કે હૃદય કમલ મહુઁ કરુઁ સદા બિશ્રામ ॥ 16 ॥
ભગતિ જોગ સુનિ અતિ સુખ પાવા। લછિમન પ્રભુ ચરનન્હિ સિરુ નાવા ॥
એહિ બિધિ ગે કછુક દિન બીતી। કહત બિરાગ ગ્યાન ગુન નીતી ॥
સૂપનખા રાવન કૈ બહિની। દુષ્ટ હૃદય દારુન જસ અહિની ॥
પઞ્ચબટી સો ગિ એક બારા। દેખિ બિકલ ભિ જુગલ કુમારા ॥
ભ્રાતા પિતા પુત્ર ઉરગારી। પુરુષ મનોહર નિરખત નારી ॥
હોઇ બિકલ સક મનહિ ન રોકી। જિમિ રબિમનિ દ્રવ રબિહિ બિલોકી ॥
રુચિર રુપ ધરિ પ્રભુ પહિં જાઈ। બોલી બચન બહુત મુસુકાઈ ॥
તુમ્હ સમ પુરુષ ન મો સમ નારી। યહ સઁજોગ બિધિ રચા બિચારી ॥
મમ અનુરૂપ પુરુષ જગ માહીં। દેખેઉઁ ખોજિ લોક તિહુ નાહીમ્ ॥
તાતે અબ લગિ રહિઉઁ કુમારી। મનુ માના કછુ તુમ્હહિ નિહારી ॥
સીતહિ ચિતિ કહી પ્રભુ બાતા। અહિ કુઆર મોર લઘુ ભ્રાતા ॥
ગિ લછિમન રિપુ ભગિની જાની। પ્રભુ બિલોકિ બોલે મૃદુ બાની ॥
સુન્દરિ સુનુ મૈં ઉન્હ કર દાસા। પરાધીન નહિં તોર સુપાસા ॥
પ્રભુ સમર્થ કોસલપુર રાજા। જો કછુ કરહિં ઉનહિ સબ છાજા ॥
સેવક સુખ ચહ માન ભિખારી। બ્યસની ધન સુભ ગતિ બિભિચારી ॥
લોભી જસુ ચહ ચાર ગુમાની। નભ દુહિ દૂધ ચહત એ પ્રાની ॥
પુનિ ફિરિ રામ નિકટ સો આઈ। પ્રભુ લછિમન પહિં બહુરિ પઠાઈ ॥
લછિમન કહા તોહિ સો બરી। જો તૃન તોરિ લાજ પરિહરી ॥
તબ ખિસિઆનિ રામ પહિં ગી। રૂપ ભયઙ્કર પ્રગટત ભી ॥
સીતહિ સભય દેખિ રઘુરાઈ। કહા અનુજ સન સયન બુઝાઈ ॥
દો. લછિમન અતિ લાઘવઁ સો નાક કાન બિનુ કીન્હિ।
તાકે કર રાવન કહઁ મનૌ ચુનૌતી દીન્હિ ॥ 17 ॥
નાક કાન બિનુ ભિ બિકરારા। જનુ સ્ત્રવ સૈલ ગૈરુ કૈ ધારા ॥
ખર દૂષન પહિં ગિ બિલપાતા। ધિગ ધિગ તવ પૌરુષ બલ ભ્રાતા ॥
તેહિ પૂછા સબ કહેસિ બુઝાઈ। જાતુધાન સુનિ સેન બનાઈ ॥
ધાએ નિસિચર નિકર બરૂથા। જનુ સપચ્છ કજ્જલ ગિરિ જૂથા ॥
નાના બાહન નાનાકારા। નાનાયુધ ધર ઘોર અપારા ॥
સુપનખા આગેં કરિ લીની। અસુભ રૂપ શ્રુતિ નાસા હીની ॥
અસગુન અમિત હોહિં ભયકારી। ગનહિં ન મૃત્યુ બિબસ સબ ઝારી ॥
ગર્જહિ તર્જહિં ગગન ઉડ़આહીં। દેખિ કટકુ ભટ અતિ હરષાહીમ્ ॥
કૌ કહ જિઅત ધરહુ દ્વૌ ભાઈ। ધરિ મારહુ તિય લેહુ છડ़આઈ ॥
ધૂરિ પૂરિ નભ મણ્ડલ રહા। રામ બોલાઇ અનુજ સન કહા ॥
લૈ જાનકિહિ જાહુ ગિરિ કન્દર। આવા નિસિચર કટકુ ભયઙ્કર ॥
રહેહુ સજગ સુનિ પ્રભુ કૈ બાની। ચલે સહિત શ્રી સર ધનુ પાની ॥
દેખિ રામ રિપુદલ ચલિ આવા। બિહસિ કઠિન કોદણ્ડ ચઢ़આવા ॥
છં. કોદણ્ડ કઠિન ચઢ़આઇ સિર જટ જૂટ બાઁધત સોહ ક્યોં।
મરકત સયલ પર લરત દામિનિ કોટિ સોં જુગ ભુજગ જ્યોમ્ ॥
કટિ કસિ નિષઙ્ગ બિસાલ ભુજ ગહિ ચાપ બિસિખ સુધારિ કૈ ॥
ચિતવત મનહુઁ મૃગરાજ પ્રભુ ગજરાજ ઘટા નિહારિ કૈ ॥
સો. આઇ ગે બગમેલ ધરહુ ધરહુ ધાવત સુભટ।
જથા બિલોકિ અકેલ બાલ રબિહિ ઘેરત દનુજ ॥ 18 ॥
પ્રભુ બિલોકિ સર સકહિં ન ડારી। થકિત ભી રજનીચર ધારી ॥
સચિવ બોલિ બોલે ખર દૂષન। યહ કૌ નૃપબાલક નર ભૂષન ॥
નાગ અસુર સુર નર મુનિ જેતે। દેખે જિતે હતે હમ કેતે ॥
હમ ભરિ જન્મ સુનહુ સબ ભાઈ। દેખી નહિં અસિ સુન્દરતાઈ ॥
જદ્યપિ ભગિની કીન્હ કુરૂપા। બધ લાયક નહિં પુરુષ અનૂપા ॥
દેહુ તુરત નિજ નારિ દુરાઈ। જીઅત ભવન જાહુ દ્વૌ ભાઈ ॥
મોર કહા તુમ્હ તાહિ સુનાવહુ। તાસુ બચન સુનિ આતુર આવહુ ॥
દૂતન્હ કહા રામ સન જાઈ। સુનત રામ બોલે મુસકાઈ ॥
હમ છત્રી મૃગયા બન કરહીં। તુમ્હ સે ખલ મૃગ ખૌજત ફિરહીમ્ ॥
રિપુ બલવન્ત દેખિ નહિં ડરહીં। એક બાર કાલહુ સન લરહીમ્ ॥
જદ્યપિ મનુજ દનુજ કુલ ઘાલક। મુનિ પાલક ખલ સાલક બાલક ॥
જૌં ન હોઇ બલ ઘર ફિરિ જાહૂ। સમર બિમુખ મૈં હતુઁ ન કાહૂ ॥
રન ચઢ़ઇ કરિઅ કપટ ચતુરાઈ। રિપુ પર કૃપા પરમ કદરાઈ ॥
દૂતન્હ જાઇ તુરત સબ કહેઊ। સુનિ ખર દૂષન ઉર અતિ દહેઊ ॥
છં. ઉર દહેઉ કહેઉ કિ ધરહુ ધાએ બિકટ ભટ રજનીચરા।
સર ચાપ તોમર સક્તિ સૂલ કૃપાન પરિઘ પરસુ ધરા ॥
પ્રભુ કીન્હ ધનુષ ટકોર પ્રથમ કઠોર ઘોર ભયાવહા।
ભે બધિર બ્યાકુલ જાતુધાન ન ગ્યાન તેહિ અવસર રહા ॥
દો. સાવધાન હોઇ ધાએ જાનિ સબલ આરાતિ।
લાગે બરષન રામ પર અસ્ત્ર સસ્ત્ર બહુ ભાઁતિ ॥ 19(ક) ॥
તિન્હ કે આયુધ તિલ સમ કરિ કાટે રઘુબીર।
તાનિ સરાસન શ્રવન લગિ પુનિ છાઁડ़એ નિજ તીર ॥ 19(ખ) ॥
છં. તબ ચલે જાન બબાન કરાલ। ફુઙ્કરત જનુ બહુ બ્યાલ ॥
કોપેઉ સમર શ્રીરામ। ચલે બિસિખ નિસિત નિકામ ॥
અવલોકિ ખરતર તીર। મુરિ ચલે નિસિચર બીર ॥
ભે ક્રુદ્ધ તીનિઉ ભાઇ। જો ભાગિ રન તે જાઇ ॥
તેહિ બધબ હમ નિજ પાનિ। ફિરે મરન મન મહુઁ ઠાનિ ॥
આયુધ અનેક પ્રકાર। સનમુખ તે કરહિં પ્રહાર ॥
રિપુ પરમ કોપે જાનિ। પ્રભુ ધનુષ સર સન્ધાનિ ॥
છાઁડ़એ બિપુલ નારાચ। લગે કટન બિકટ પિસાચ ॥
ઉર સીસ ભુજ કર ચરન। જહઁ તહઁ લગે મહિ પરન ॥
ચિક્કરત લાગત બાન। ધર પરત કુધર સમાન ॥
ભટ કટત તન સત ખણ્ડ। પુનિ ઉઠત કરિ પાષણ્ડ ॥
નભ ઉડ़ત બહુ ભુજ મુણ્ડ। બિનુ મૌલિ ધાવત રુણ્ડ ॥
ખગ કઙ્ક કાક સૃગાલ। કટકટહિં કઠિન કરાલ ॥
છં. કટકટહિં જ़મ્બુક ભૂત પ્રેત પિસાચ ખર્પર સઞ્ચહીં।
બેતાલ બીર કપાલ તાલ બજાઇ જોગિનિ નઞ્ચહીમ્ ॥
રઘુબીર બાન પ્રચણ્ડ ખણ્ડહિં ભટન્હ કે ઉર ભુજ સિરા।
જહઁ તહઁ પરહિં ઉઠિ લરહિં ધર ધરુ ધરુ કરહિં ભયકર ગિરા ॥
અન્તાવરીં ગહિ ઉડ़ત ગીધ પિસાચ કર ગહિ ધાવહીમ્ ॥
સઙ્ગ્રામ પુર બાસી મનહુઁ બહુ બાલ ગુડ़ઈ ઉડ़આવહીમ્ ॥
મારે પછારે ઉર બિદારે બિપુલ ભટ કહઁરત પરે।
અવલોકિ નિજ દલ બિકલ ભટ તિસિરાદિ ખર દૂષન ફિરે ॥
સર સક્તિ તોમર પરસુ સૂલ કૃપાન એકહિ બારહીં।
કરિ કોપ શ્રીરઘુબીર પર અગનિત નિસાચર ડારહીમ્ ॥
પ્રભુ નિમિષ મહુઁ રિપુ સર નિવારિ પચારિ ડારે સાયકા।
દસ દસ બિસિખ ઉર માઝ મારે સકલ નિસિચર નાયકા ॥
મહિ પરત ઉઠિ ભટ ભિરત મરત ન કરત માયા અતિ ઘની।
સુર ડરત ચૌદહ સહસ પ્રેત બિલોકિ એક અવધ ધની ॥
સુર મુનિ સભય પ્રભુ દેખિ માયાનાથ અતિ કૌતુક કર્ યો।
દેખહિ પરસપર રામ કરિ સઙ્ગ્રામ રિપુદલ લરિ મર્ યો ॥
દો. રામ રામ કહિ તનુ તજહિં પાવહિં પદ નિર્બાન।
કરિ ઉપાય રિપુ મારે છન મહુઁ કૃપાનિધાન ॥ 20(ક) ॥
હરષિત બરષહિં સુમન સુર બાજહિં ગગન નિસાન।
અસ્તુતિ કરિ કરિ સબ ચલે સોભિત બિબિધ બિમાન ॥ 20(ખ) ॥
જબ રઘુનાથ સમર રિપુ જીતે। સુર નર મુનિ સબ કે ભય બીતે ॥
તબ લછિમન સીતહિ લૈ આએ। પ્રભુ પદ પરત હરષિ ઉર લાએ।
સીતા ચિતવ સ્યામ મૃદુ ગાતા। પરમ પ્રેમ લોચન ન અઘાતા ॥
પઞ્ચવટીં બસિ શ્રીરઘુનાયક। કરત ચરિત સુર મુનિ સુખદાયક ॥
ધુઆઁ દેખિ ખરદૂષન કેરા। જાઇ સુપનખાઁ રાવન પ્રેરા ॥
બોલિ બચન ક્રોધ કરિ ભારી। દેસ કોસ કૈ સુરતિ બિસારી ॥
કરસિ પાન સોવસિ દિનુ રાતી। સુધિ નહિં તવ સિર પર આરાતી ॥
રાજ નીતિ બિનુ ધન બિનુ ધર્મા। હરિહિ સમર્પે બિનુ સતકર્મા ॥
બિદ્યા બિનુ બિબેક ઉપજાએઁ। શ્રમ ફલ પઢ़એ કિએઁ અરુ પાએઁ ॥
સઙ્ગ તે જતી કુમન્ત્ર તે રાજા। માન તે ગ્યાન પાન તેં લાજા ॥
પ્રીતિ પ્રનય બિનુ મદ તે ગુની। નાસહિ બેગિ નીતિ અસ સુની ॥
સો. રિપુ રુજ પાવક પાપ પ્રભુ અહિ ગનિઅ ન છોટ કરિ।
અસ કહિ બિબિધ બિલાપ કરિ લાગી રોદન કરન ॥ 21(ક) ॥
દો. સભા માઝ પરિ બ્યાકુલ બહુ પ્રકાર કહ રોઇ।
તોહિ જિઅત દસકન્ધર મોરિ કિ અસિ ગતિ હોઇ ॥ 21(ખ) ॥
સુનત સભાસદ ઉઠે અકુલાઈ। સમુઝાઈ ગહિ બાહઁ ઉઠાઈ ॥
કહ લઙ્કેસ કહસિ નિજ બાતા। કેઁઇઁ તવ નાસા કાન નિપાતા ॥
અવધ નૃપતિ દસરથ કે જાએ। પુરુષ સિઙ્ઘ બન ખેલન આએ ॥
સમુઝિ પરી મોહિ ઉન્હ કૈ કરની। રહિત નિસાચર કરિહહિં ધરની ॥
જિન્હ કર ભુજબલ પાઇ દસાનન। અભય ભે બિચરત મુનિ કાનન ॥
દેખત બાલક કાલ સમાના। પરમ ધીર ધન્વી ગુન નાના ॥
અતુલિત બલ પ્રતાપ દ્વૌ ભ્રાતા। ખલ બધ રત સુર મુનિ સુખદાતા ॥
સોભાધામ રામ અસ નામા। તિન્હ કે સઙ્ગ નારિ એક સ્યામા ॥
રુપ રાસિ બિધિ નારિ સઁવારી। રતિ સત કોટિ તાસુ બલિહારી ॥
તાસુ અનુજ કાટે શ્રુતિ નાસા। સુનિ તવ ભગિનિ કરહિં પરિહાસા ॥
ખર દૂષન સુનિ લગે પુકારા। છન મહુઁ સકલ કટક ઉન્હ મારા ॥
ખર દૂષન તિસિરા કર ઘાતા। સુનિ દસસીસ જરે સબ ગાતા ॥
દો. સુપનખહિ સમુઝાઇ કરિ બલ બોલેસિ બહુ ભાઁતિ।
ગયુ ભવન અતિ સોચબસ નીદ પરિ નહિં રાતિ ॥ 22 ॥
સુર નર અસુર નાગ ખગ માહીં। મોરે અનુચર કહઁ કૌ નાહીમ્ ॥
ખર દૂષન મોહિ સમ બલવન્તા। તિન્હહિ કો મારિ બિનુ ભગવન્તા ॥
સુર રઞ્જન ભઞ્જન મહિ ભારા। જૌં ભગવન્ત લીન્હ અવતારા ॥
તૌ મૈ જાઇ બૈરુ હઠિ કરૂઁ। પ્રભુ સર પ્રાન તજેં ભવ તરૂઁ ॥
હોઇહિ ભજનુ ન તામસ દેહા। મન ક્રમ બચન મન્ત્ર દૃઢ़ એહા ॥
જૌં નરરુપ ભૂપસુત કોઊ। હરિહુઁ નારિ જીતિ રન દોઊ ॥
ચલા અકેલ જાન ચઢિ તહવાઁ। બસ મારીચ સિન્ધુ તટ જહવાઁ ॥
ઇહાઁ રામ જસિ જુગુતિ બનાઈ। સુનહુ ઉમા સો કથા સુહાઈ ॥
દો. લછિમન ગે બનહિં જબ લેન મૂલ ફલ કન્દ।
જનકસુતા સન બોલે બિહસિ કૃપા સુખ બૃન્દ ॥ 23 ॥
સુનહુ પ્રિયા બ્રત રુચિર સુસીલા। મૈં કછુ કરબિ લલિત નરલીલા ॥
તુમ્હ પાવક મહુઁ કરહુ નિવાસા। જૌ લગિ કરૌં નિસાચર નાસા ॥
જબહિં રામ સબ કહા બખાની। પ્રભુ પદ ધરિ હિયઁ અનલ સમાની ॥
નિજ પ્રતિબિમ્બ રાખિ તહઁ સીતા। તૈસિ સીલ રુપ સુબિનીતા ॥
લછિમનહૂઁ યહ મરમુ ન જાના। જો કછુ ચરિત રચા ભગવાના ॥
દસમુખ ગયુ જહાઁ મારીચા। નાઇ માથ સ્વારથ રત નીચા ॥
નવનિ નીચ કૈ અતિ દુખદાઈ। જિમિ અઙ્કુસ ધનુ ઉરગ બિલાઈ ॥
ભયદાયક ખલ કૈ પ્રિય બાની। જિમિ અકાલ કે કુસુમ ભવાની ॥
દો. કરિ પૂજા મારીચ તબ સાદર પૂછી બાત।
કવન હેતુ મન બ્યગ્ર અતિ અકસર આયહુ તાત ॥ 24 ॥
દસમુખ સકલ કથા તેહિ આગેં। કહી સહિત અભિમાન અભાગેમ્ ॥
હોહુ કપટ મૃગ તુમ્હ છલકારી। જેહિ બિધિ હરિ આનૌ નૃપનારી ॥
તેહિં પુનિ કહા સુનહુ દસસીસા। તે નરરુપ ચરાચર ઈસા ॥
તાસોં તાત બયરુ નહિં કીજે। મારેં મરિઅ જિઆએઁ જીજૈ ॥
મુનિ મખ રાખન ગયુ કુમારા। બિનુ ફર સર રઘુપતિ મોહિ મારા ॥
સત જોજન આયુઁ છન માહીં। તિન્હ સન બયરુ કિએઁ ભલ નાહીમ્ ॥
ભિ મમ કીટ ભૃઙ્ગ કી નાઈ। જહઁ તહઁ મૈં દેખુઁ દૌ ભાઈ ॥
જૌં નર તાત તદપિ અતિ સૂરા। તિન્હહિ બિરોધિ ન આઇહિ પૂરા ॥
દો. જેહિં તાડ़કા સુબાહુ હતિ ખણ્ડેઉ હર કોદણ્ડ ॥
ખર દૂષન તિસિરા બધેઉ મનુજ કિ અસ બરિબણ્ડ ॥ 25 ॥
જાહુ ભવન કુલ કુસલ બિચારી। સુનત જરા દીન્હિસિ બહુ ગારી ॥
ગુરુ જિમિ મૂઢ़ કરસિ મમ બોધા। કહુ જગ મોહિ સમાન કો જોધા ॥
તબ મારીચ હૃદયઁ અનુમાના। નવહિ બિરોધેં નહિં કલ્યાના ॥
સસ્ત્રી મર્મી પ્રભુ સઠ ધની। બૈદ બન્દિ કબિ ભાનસ ગુની ॥
ઉભય ભાઁતિ દેખા નિજ મરના। તબ તાકિસિ રઘુનાયક સરના ॥
ઉતરુ દેત મોહિ બધબ અભાગેં। કસ ન મરૌં રઘુપતિ સર લાગેમ્ ॥
અસ જિયઁ જાનિ દસાનન સઙ્ગા। ચલા રામ પદ પ્રેમ અભઙ્ગા ॥
મન અતિ હરષ જનાવ ન તેહી। આજુ દેખિહુઁ પરમ સનેહી ॥
છં. નિજ પરમ પ્રીતમ દેખિ લોચન સુફલ કરિ સુખ પાઇહૌં।
શ્રી સહિત અનુજ સમેત કૃપાનિકેત પદ મન લાઇહૌમ્ ॥
નિર્બાન દાયક ક્રોધ જા કર ભગતિ અબસહિ બસકરી।
નિજ પાનિ સર સન્ધાનિ સો મોહિ બધિહિ સુખસાગર હરી ॥
દો. મમ પાછેં ધર ધાવત ધરેં સરાસન બાન।
ફિરિ ફિરિ પ્રભુહિ બિલોકિહુઁ ધન્ય ન મો સમ આન ॥ 26 ॥
તેહિ બન નિકટ દસાનન ગયૂ। તબ મારીચ કપટમૃગ ભયૂ ॥
અતિ બિચિત્ર કછુ બરનિ ન જાઈ। કનક દેહ મનિ રચિત બનાઈ ॥
સીતા પરમ રુચિર મૃગ દેખા। અઙ્ગ અઙ્ગ સુમનોહર બેષા ॥
સુનહુ દેવ રઘુબીર કૃપાલા। એહિ મૃગ કર અતિ સુન્દર છાલા ॥
સત્યસન્ધ પ્રભુ બધિ કરિ એહી। આનહુ ચર્મ કહતિ બૈદેહી ॥
તબ રઘુપતિ જાનત સબ કારન। ઉઠે હરષિ સુર કાજુ સઁવારન ॥
મૃગ બિલોકિ કટિ પરિકર બાઁધા। કરતલ ચાપ રુચિર સર સાઁધા ॥
પ્રભુ લછિમનિહિ કહા સમુઝાઈ। ફિરત બિપિન નિસિચર બહુ ભાઈ ॥
સીતા કેરિ કરેહુ રખવારી। બુધિ બિબેક બલ સમય બિચારી ॥
પ્રભુહિ બિલોકિ ચલા મૃગ ભાજી। ધાએ રામુ સરાસન સાજી ॥
નિગમ નેતિ સિવ ધ્યાન ન પાવા। માયામૃગ પાછેં સો ધાવા ॥
કબહુઁ નિકટ પુનિ દૂરિ પરાઈ। કબહુઁક પ્રગટિ કબહુઁ છપાઈ ॥
પ્રગટત દુરત કરત છલ ભૂરી। એહિ બિધિ પ્રભુહિ ગયુ લૈ દૂરી ॥
તબ તકિ રામ કઠિન સર મારા। ધરનિ પરેઉ કરિ ઘોર પુકારા ॥
લછિમન કર પ્રથમહિં લૈ નામા। પાછેં સુમિરેસિ મન મહુઁ રામા ॥
પ્રાન તજત પ્રગટેસિ નિજ દેહા। સુમિરેસિ રામુ સમેત સનેહા ॥
અન્તર પ્રેમ તાસુ પહિચાના। મુનિ દુર્લભ ગતિ દીન્હિ સુજાના ॥
દો. બિપુલ સુમન સુર બરષહિં ગાવહિં પ્રભુ ગુન ગાથ।
નિજ પદ દીન્હ અસુર કહુઁ દીનબન્ધુ રઘુનાથ ॥ 27 ॥
ખલ બધિ તુરત ફિરે રઘુબીરા। સોહ ચાપ કર કટિ તૂનીરા ॥
આરત ગિરા સુની જબ સીતા। કહ લછિમન સન પરમ સભીતા ॥
જાહુ બેગિ સઙ્કટ અતિ ભ્રાતા। લછિમન બિહસિ કહા સુનુ માતા ॥
ભૃકુટિ બિલાસ સૃષ્ટિ લય હોઈ। સપનેહુઁ સઙ્કટ પરિ કિ સોઈ ॥
મરમ બચન જબ સીતા બોલા। હરિ પ્રેરિત લછિમન મન ડોલા ॥
બન દિસિ દેવ સૌમ્પિ સબ કાહૂ। ચલે જહાઁ રાવન સસિ રાહૂ ॥
સૂન બીચ દસકન્ધર દેખા। આવા નિકટ જતી કેં બેષા ॥
જાકેં ડર સુર અસુર ડેરાહીં। નિસિ ન નીદ દિન અન્ન ન ખાહીમ્ ॥
સો દસસીસ સ્વાન કી નાઈ। ઇત ઉત ચિતિ ચલા ભડ़ઇહાઈ ॥
ઇમિ કુપન્થ પગ દેત ખગેસા। રહ ન તેજ બુધિ બલ લેસા ॥
નાના બિધિ કરિ કથા સુહાઈ। રાજનીતિ ભય પ્રીતિ દેખાઈ ॥
કહ સીતા સુનુ જતી ગોસાઈં। બોલેહુ બચન દુષ્ટ કી નાઈમ્ ॥
તબ રાવન નિજ રૂપ દેખાવા। ભી સભય જબ નામ સુનાવા ॥
કહ સીતા ધરિ ધીરજુ ગાઢ़આ। આઇ ગયુ પ્રભુ રહુ ખલ ઠાઢ़આ ॥
જિમિ હરિબધુહિ છુદ્ર સસ ચાહા। ભેસિ કાલબસ નિસિચર નાહા ॥
સુનત બચન દસસીસ રિસાના। મન મહુઁ ચરન બન્દિ સુખ માના ॥
દો. ક્રોધવન્ત તબ રાવન લીન્હિસિ રથ બૈઠાઇ।
ચલા ગગનપથ આતુર ભયઁ રથ હાઁકિ ન જાઇ ॥ 28 ॥
હા જગ એક બીર રઘુરાયા। કેહિં અપરાધ બિસારેહુ દાયા ॥
આરતિ હરન સરન સુખદાયક। હા રઘુકુલ સરોજ દિનનાયક ॥
હા લછિમન તુમ્હાર નહિં દોસા। સો ફલુ પાયુઁ કીન્હેઉઁ રોસા ॥
બિબિધ બિલાપ કરતિ બૈદેહી। ભૂરિ કૃપા પ્રભુ દૂરિ સનેહી ॥
બિપતિ મોરિ કો પ્રભુહિ સુનાવા। પુરોડાસ ચહ રાસભ ખાવા ॥
સીતા કૈ બિલાપ સુનિ ભારી। ભે ચરાચર જીવ દુખારી ॥
ગીધરાજ સુનિ આરત બાની। રઘુકુલતિલક નારિ પહિચાની ॥
અધમ નિસાચર લીન્હે જાઈ। જિમિ મલેછ બસ કપિલા ગાઈ ॥
સીતે પુત્રિ કરસિ જનિ ત્રાસા। કરિહુઁ જાતુધાન કર નાસા ॥
ધાવા ક્રોધવન્ત ખગ કૈસેં। છૂટિ પબિ પરબત કહુઁ જૈસે ॥
રે રે દુષ્ટ ઠાઢ़ કિન હોહી। નિર્ભય ચલેસિ ન જાનેહિ મોહી ॥
આવત દેખિ કૃતાન્ત સમાના। ફિરિ દસકન્ધર કર અનુમાના ॥
કી મૈનાક કિ ખગપતિ હોઈ। મમ બલ જાન સહિત પતિ સોઈ ॥
જાના જરઠ જટાયૂ એહા। મમ કર તીરથ છાઁડ़ઇહિ દેહા ॥
સુનત ગીધ ક્રોધાતુર ધાવા। કહ સુનુ રાવન મોર સિખાવા ॥
તજિ જાનકિહિ કુસલ ગૃહ જાહૂ। નાહિં ત અસ હોઇહિ બહુબાહૂ ॥
રામ રોષ પાવક અતિ ઘોરા। હોઇહિ સકલ સલભ કુલ તોરા ॥
ઉતરુ ન દેત દસાનન જોધા। તબહિં ગીધ ધાવા કરિ ક્રોધા ॥
ધરિ કચ બિરથ કીન્હ મહિ ગિરા। સીતહિ રાખિ ગીધ પુનિ ફિરા ॥
ચૌચન્હ મારિ બિદારેસિ દેહી। દણ્ડ એક ભિ મુરુછા તેહી ॥
તબ સક્રોધ નિસિચર ખિસિઆના। કાઢ़એસિ પરમ કરાલ કૃપાના ॥
કાટેસિ પઙ્ખ પરા ખગ ધરની। સુમિરિ રામ કરિ અદભુત કરની ॥
સીતહિ જાનિ ચઢ़આઇ બહોરી। ચલા ઉતાઇલ ત્રાસ ન થોરી ॥
કરતિ બિલાપ જાતિ નભ સીતા। બ્યાધ બિબસ જનુ મૃગી સભીતા ॥
ગિરિ પર બૈઠે કપિન્હ નિહારી। કહિ હરિ નામ દીન્હ પટ ડારી ॥
એહિ બિધિ સીતહિ સો લૈ ગયૂ। બન અસોક મહઁ રાખત ભયૂ ॥
દો. હારિ પરા ખલ બહુ બિધિ ભય અરુ પ્રીતિ દેખાઇ।
તબ અસોક પાદપ તર રાખિસિ જતન કરાઇ ॥ 29(ક) ॥
નવાન્હપારાયણ, છઠા વિશ્રામ
જેહિ બિધિ કપટ કુરઙ્ગ સઁગ ધાઇ ચલે શ્રીરામ।
સો છબિ સીતા રાખિ ઉર રટતિ રહતિ હરિનામ ॥ 29(ખ) ॥
રઘુપતિ અનુજહિ આવત દેખી। બાહિજ ચિન્તા કીન્હિ બિસેષી ॥
જનકસુતા પરિહરિહુ અકેલી। આયહુ તાત બચન મમ પેલી ॥
નિસિચર નિકર ફિરહિં બન માહીં। મમ મન સીતા આશ્રમ નાહીમ્ ॥
ગહિ પદ કમલ અનુજ કર જોરી। કહેઉ નાથ કછુ મોહિ ન ખોરી ॥
અનુજ સમેત ગે પ્રભુ તહવાઁ। ગોદાવરિ તટ આશ્રમ જહવાઁ ॥
આશ્રમ દેખિ જાનકી હીના। ભે બિકલ જસ પ્રાકૃત દીના ॥
હા ગુન ખાનિ જાનકી સીતા। રૂપ સીલ બ્રત નેમ પુનીતા ॥
લછિમન સમુઝાએ બહુ ભાઁતી। પૂછત ચલે લતા તરુ પાઁતી ॥
હે ખગ મૃગ હે મધુકર શ્રેની। તુમ્હ દેખી સીતા મૃગનૈની ॥
ખઞ્જન સુક કપોત મૃગ મીના। મધુપ નિકર કોકિલા પ્રબીના ॥
કુન્દ કલી દાડ़ઇમ દામિની। કમલ સરદ સસિ અહિભામિની ॥
બરુન પાસ મનોજ ધનુ હંસા। ગજ કેહરિ નિજ સુનત પ્રસંસા ॥
શ્રીફલ કનક કદલિ હરષાહીં। નેકુ ન સઙ્ક સકુચ મન માહીમ્ ॥
સુનુ જાનકી તોહિ બિનુ આજૂ। હરષે સકલ પાઇ જનુ રાજૂ ॥
કિમિ સહિ જાત અનખ તોહિ પાહીમ્ । પ્રિયા બેગિ પ્રગટસિ કસ નાહીમ્ ॥
એહિ બિધિ ખૌજત બિલપત સ્વામી। મનહુઁ મહા બિરહી અતિ કામી ॥
પૂરનકામ રામ સુખ રાસી। મનુજ ચરિત કર અજ અબિનાસી ॥
આગે પરા ગીધપતિ દેખા। સુમિરત રામ ચરન જિન્હ રેખા ॥
દો. કર સરોજ સિર પરસેઉ કૃપાસિન્ધુ રધુબીર ॥
નિરખિ રામ છબિ ધામ મુખ બિગત ભી સબ પીર ॥ 30 ॥
તબ કહ ગીધ બચન ધરિ ધીરા । સુનહુ રામ ભઞ્જન ભવ ભીરા ॥
નાથ દસાનન યહ ગતિ કીન્હી। તેહિ ખલ જનકસુતા હરિ લીન્હી ॥
લૈ દચ્છિન દિસિ ગયુ ગોસાઈ। બિલપતિ અતિ કુરરી કી નાઈ ॥
દરસ લાગી પ્રભુ રાખેંઉઁ પ્રાના। ચલન ચહત અબ કૃપાનિધાના ॥
રામ કહા તનુ રાખહુ તાતા। મુખ મુસકાઇ કહી તેહિં બાતા ॥
જા કર નામ મરત મુખ આવા। અધમુ મુકુત હોઈ શ્રુતિ ગાવા ॥
સો મમ લોચન ગોચર આગેં। રાખૌં દેહ નાથ કેહિ ખાઁગેઁ ॥
જલ ભરિ નયન કહહિઁ રઘુરાઈ। તાત કર્મ નિજ તે ગતિં પાઈ ॥
પરહિત બસ જિન્હ કે મન માહીઁ। તિન્હ કહુઁ જગ દુર્લભ કછુ નાહીઁ ॥
તનુ તજિ તાત જાહુ મમ ધામા। દેઉઁ કાહ તુમ્હ પૂરનકામા ॥
દો. સીતા હરન તાત જનિ કહહુ પિતા સન જાઇ ॥
જૌઁ મૈઁ રામ ત કુલ સહિત કહિહિ દસાનન આઇ ॥ 31 ॥
ગીધ દેહ તજિ ધરિ હરિ રુપા। ભૂષન બહુ પટ પીત અનૂપા ॥
સ્યામ ગાત બિસાલ ભુજ ચારી। અસ્તુતિ કરત નયન ભરિ બારી ॥
છં. જય રામ રૂપ અનૂપ નિર્ગુન સગુન ગુન પ્રેરક સહી।
દસસીસ બાહુ પ્રચણ્ડ ખણ્ડન ચણ્ડ સર મણ્ડન મહી ॥
પાથોદ ગાત સરોજ મુખ રાજીવ આયત લોચનં।
નિત નૌમિ રામુ કૃપાલ બાહુ બિસાલ ભવ ભય મોચનમ્ ॥ 1 ॥
બલમપ્રમેયમનાદિમજમબ્યક્તમેકમગોચરં।
ગોબિન્દ ગોપર દ્વન્દ્વહર બિગ્યાનઘન ધરનીધરમ્ ॥
જે રામ મન્ત્ર જપન્ત સન્ત અનન્ત જન મન રઞ્જનં।
નિત નૌમિ રામ અકામ પ્રિય કામાદિ ખલ દલ ગઞ્જનમ્ ॥ 2।
જેહિ શ્રુતિ નિરઞ્જન બ્રહ્મ બ્યાપક બિરજ અજ કહિ ગાવહીમ્ ॥
કરિ ધ્યાન ગ્યાન બિરાગ જોગ અનેક મુનિ જેહિ પાવહીમ્ ॥
સો પ્રગટ કરુના કન્દ સોભા બૃન્દ અગ જગ મોહી।
મમ હૃદય પઙ્કજ ભૃઙ્ગ અઙ્ગ અનઙ્ગ બહુ છબિ સોહી ॥ 3 ॥
જો અગમ સુગમ સુભાવ નિર્મલ અસમ સમ સીતલ સદા।
પસ્યન્તિ જં જોગી જતન કરિ કરત મન ગો બસ સદા ॥
સો રામ રમા નિવાસ સન્તત દાસ બસ ત્રિભુવન ધની।
મમ ઉર બસુ સો સમન સંસૃતિ જાસુ કીરતિ પાવની ॥ 4 ॥
દો. અબિરલ ભગતિ માગિ બર ગીધ ગયુ હરિધામ।
તેહિ કી ક્રિયા જથોચિત નિજ કર કીન્હી રામ ॥ 32 ॥
કોમલ ચિત અતિ દીનદયાલા। કારન બિનુ રઘુનાથ કૃપાલા ॥
ગીધ અધમ ખગ આમિષ ભોગી। ગતિ દીન્હિ જો જાચત જોગી ॥
સુનહુ ઉમા તે લોગ અભાગી। હરિ તજિ હોહિં બિષય અનુરાગી ॥
પુનિ સીતહિ ખોજત દ્વૌ ભાઈ। ચલે બિલોકત બન બહુતાઈ ॥
સઙ્કુલ લતા બિટપ ઘન કાનન। બહુ ખગ મૃગ તહઁ ગજ પઞ્ચાનન ॥
આવત પન્થ કબન્ધ નિપાતા। તેહિં સબ કહી સાપ કૈ બાતા ॥
દુરબાસા મોહિ દીન્હી સાપા। પ્રભુ પદ પેખિ મિટા સો પાપા ॥
સુનુ ગન્ધર્બ કહુઁ મૈ તોહી। મોહિ ન સોહાઇ બ્રહ્મકુલ દ્રોહી ॥
દો. મન ક્રમ બચન કપટ તજિ જો કર ભૂસુર સેવ।
મોહિ સમેત બિરઞ્ચિ સિવ બસ તાકેં સબ દેવ ॥ 33 ॥
સાપત તાડ़ત પરુષ કહન્તા। બિપ્ર પૂજ્ય અસ ગાવહિં સન્તા ॥
પૂજિઅ બિપ્ર સીલ ગુન હીના। સૂદ્ર ન ગુન ગન ગ્યાન પ્રબીના ॥
કહિ નિજ ધર્મ તાહિ સમુઝાવા। નિજ પદ પ્રીતિ દેખિ મન ભાવા ॥
રઘુપતિ ચરન કમલ સિરુ નાઈ। ગયુ ગગન આપનિ ગતિ પાઈ ॥
તાહિ દેઇ ગતિ રામ ઉદારા। સબરી કેં આશ્રમ પગુ ધારા ॥
સબરી દેખિ રામ ગૃહઁ આએ। મુનિ કે બચન સમુઝિ જિયઁ ભાએ ॥
સરસિજ લોચન બાહુ બિસાલા। જટા મુકુટ સિર ઉર બનમાલા ॥
સ્યામ ગૌર સુન્દર દૌ ભાઈ। સબરી પરી ચરન લપટાઈ ॥
પ્રેમ મગન મુખ બચન ન આવા। પુનિ પુનિ પદ સરોજ સિર નાવા ॥
સાદર જલ લૈ ચરન પખારે। પુનિ સુન્દર આસન બૈઠારે ॥
દો. કન્દ મૂલ ફલ સુરસ અતિ દિએ રામ કહુઁ આનિ।
પ્રેમ સહિત પ્રભુ ખાએ બારમ્બાર બખાનિ ॥ 34 ॥
પાનિ જોરિ આગેં ભિ ઠાઢ़ઈ। પ્રભુહિ બિલોકિ પ્રીતિ અતિ બાઢ़ઈ ॥
કેહિ બિધિ અસ્તુતિ કરૌ તુમ્હારી। અધમ જાતિ મૈં જડ़મતિ ભારી ॥
અધમ તે અધમ અધમ અતિ નારી। તિન્હ મહઁ મૈં મતિમન્દ અઘારી ॥
કહ રઘુપતિ સુનુ ભામિનિ બાતા। માનુઁ એક ભગતિ કર નાતા ॥
જાતિ પાઁતિ કુલ ધર્મ બડ़આઈ। ધન બલ પરિજન ગુન ચતુરાઈ ॥
ભગતિ હીન નર સોહિ કૈસા। બિનુ જલ બારિદ દેખિઅ જૈસા ॥
નવધા ભગતિ કહુઁ તોહિ પાહીં। સાવધાન સુનુ ધરુ મન માહીમ્ ॥
પ્રથમ ભગતિ સન્તન્હ કર સઙ્ગા। દૂસરિ રતિ મમ કથા પ્રસઙ્ગા ॥
દો. ગુર પદ પઙ્કજ સેવા તીસરિ ભગતિ અમાન।
ચૌથિ ભગતિ મમ ગુન ગન કરિ કપટ તજિ ગાન ॥ 35 ॥
મન્ત્ર જાપ મમ દૃઢ़ બિસ્વાસા। પઞ્ચમ ભજન સો બેદ પ્રકાસા ॥
છઠ દમ સીલ બિરતિ બહુ કરમા। નિરત નિરન્તર સજ્જન ધરમા ॥
સાતવઁ સમ મોહિ મય જગ દેખા। મોતેં સન્ત અધિક કરિ લેખા ॥
આઠવઁ જથાલાભ સન્તોષા। સપનેહુઁ નહિં દેખિ પરદોષા ॥
નવમ સરલ સબ સન છલહીના। મમ ભરોસ હિયઁ હરષ ન દીના ॥
નવ મહુઁ એકુ જિન્હ કે હોઈ। નારિ પુરુષ સચરાચર કોઈ ॥
સોઇ અતિસય પ્રિય ભામિનિ મોરે। સકલ પ્રકાર ભગતિ દૃઢ़ તોરેમ્ ॥
જોગિ બૃન્દ દુરલભ ગતિ જોઈ। તો કહુઁ આજુ સુલભ ભિ સોઈ ॥
મમ દરસન ફલ પરમ અનૂપા। જીવ પાવ નિજ સહજ સરૂપા ॥
જનકસુતા કિ સુધિ ભામિની। જાનહિ કહુ કરિબરગામિની ॥
પમ્પા સરહિ જાહુ રઘુરાઈ। તહઁ હોઇહિ સુગ્રીવ મિતાઈ ॥
સો સબ કહિહિ દેવ રઘુબીરા। જાનતહૂઁ પૂછહુ મતિધીરા ॥
બાર બાર પ્રભુ પદ સિરુ નાઈ। પ્રેમ સહિત સબ કથા સુનાઈ ॥
છં. કહિ કથા સકલ બિલોકિ હરિ મુખ હૃદયઁ પદ પઙ્કજ ધરે।
તજિ જોગ પાવક દેહ હરિ પદ લીન ભિ જહઁ નહિં ફિરે ॥
નર બિબિધ કર્મ અધર્મ બહુ મત સોકપ્રદ સબ ત્યાગહૂ।
બિસ્વાસ કરિ કહ દાસ તુલસી રામ પદ અનુરાગહૂ ॥
દો. જાતિ હીન અઘ જન્મ મહિ મુક્ત કીન્હિ અસિ નારિ।
મહામન્દ મન સુખ ચહસિ ઐસે પ્રભુહિ બિસારિ ॥ 36 ॥
ચલે રામ ત્યાગા બન સોઊ। અતુલિત બલ નર કેહરિ દોઊ ॥
બિરહી ઇવ પ્રભુ કરત બિષાદા। કહત કથા અનેક સમ્બાદા ॥
લછિમન દેખુ બિપિન કિ સોભા। દેખત કેહિ કર મન નહિં છોભા ॥
નારિ સહિત સબ ખગ મૃગ બૃન્દા। માનહુઁ મોરિ કરત હહિં નિન્દા ॥
હમહિ દેખિ મૃગ નિકર પરાહીં। મૃગીં કહહિં તુમ્હ કહઁ ભય નાહીમ્ ॥
તુમ્હ આનન્દ કરહુ મૃગ જાએ। કઞ્ચન મૃગ ખોજન એ આએ ॥
સઙ્ગ લાઇ કરિનીં કરિ લેહીં। માનહુઁ મોહિ સિખાવનુ દેહીમ્ ॥
સાસ્ત્ર સુચિન્તિત પુનિ પુનિ દેખિઅ। ભૂપ સુસેવિત બસ નહિં લેખિઅ ॥
રાખિઅ નારિ જદપિ ઉર માહીં। જુબતી સાસ્ત્ર નૃપતિ બસ નાહીમ્ ॥
દેખહુ તાત બસન્ત સુહાવા। પ્રિયા હીન મોહિ ભય ઉપજાવા ॥
દો. બિરહ બિકલ બલહીન મોહિ જાનેસિ નિપટ અકેલ।
સહિત બિપિન મધુકર ખગ મદન કીન્હ બગમેલ ॥ 37(ક) ॥
દેખિ ગયુ ભ્રાતા સહિત તાસુ દૂત સુનિ બાત।
ડેરા કીન્હેઉ મનહુઁ તબ કટકુ હટકિ મનજાત ॥ 37(ખ) ॥
બિટપ બિસાલ લતા અરુઝાની। બિબિધ બિતાન દિએ જનુ તાની ॥
કદલિ તાલ બર ધુજા પતાકા। દૈખિ ન મોહ ધીર મન જાકા ॥
બિબિધ ભાઁતિ ફૂલે તરુ નાના। જનુ બાનૈત બને બહુ બાના ॥
કહુઁ કહુઁ સુન્દર બિટપ સુહાએ। જનુ ભટ બિલગ બિલગ હોઇ છાએ ॥
કૂજત પિક માનહુઁ ગજ માતે। ઢેક મહોખ ઊઁટ બિસરાતે ॥
મોર ચકોર કીર બર બાજી। પારાવત મરાલ સબ તાજી ॥
તીતિર લાવક પદચર જૂથા। બરનિ ન જાઇ મનોજ બરુથા ॥
રથ ગિરિ સિલા દુન્દુભી ઝરના। ચાતક બન્દી ગુન ગન બરના ॥
મધુકર મુખર ભેરિ સહનાઈ। ત્રિબિધ બયારિ બસીઠીં આઈ ॥
ચતુરઙ્ગિની સેન સઁગ લીન્હેં। બિચરત સબહિ ચુનૌતી દીન્હેમ્ ॥
લછિમન દેખત કામ અનીકા। રહહિં ધીર તિન્હ કૈ જગ લીકા ॥
એહિ કેં એક પરમ બલ નારી। તેહિ તેં ઉબર સુભટ સોઇ ભારી ॥
દો. તાત તીનિ અતિ પ્રબલ ખલ કામ ક્રોધ અરુ લોભ।
મુનિ બિગ્યાન ધામ મન કરહિં નિમિષ મહુઁ છોભ ॥ 38(ક) ॥
લોભ કેં ઇચ્છા દમ્ભ બલ કામ કેં કેવલ નારિ।
ક્રોધ કે પરુષ બચન બલ મુનિબર કહહિં બિચારિ ॥ 38(ખ) ॥
ગુનાતીત સચરાચર સ્વામી। રામ ઉમા સબ અન્તરજામી ॥
કામિન્હ કૈ દીનતા દેખાઈ। ધીરન્હ કેં મન બિરતિ દૃઢ़આઈ ॥
ક્રોધ મનોજ લોભ મદ માયા। છૂટહિં સકલ રામ કીં દાયા ॥
સો નર ઇન્દ્રજાલ નહિં ભૂલા। જા પર હોઇ સો નટ અનુકૂલા ॥
ઉમા કહુઁ મૈં અનુભવ અપના। સત હરિ ભજનુ જગત સબ સપના ॥
પુનિ પ્રભુ ગે સરોબર તીરા। પમ્પા નામ સુભગ ગમ્ભીરા ॥
સન્ત હૃદય જસ નિર્મલ બારી। બાઁધે ઘાટ મનોહર ચારી ॥
જહઁ તહઁ પિઅહિં બિબિધ મૃગ નીરા। જનુ ઉદાર ગૃહ જાચક ભીરા ॥
દો. પુરિનિ સબન ઓટ જલ બેગિ ન પાઇઅ મર્મ।
માયાછન્ન ન દેખિઐ જૈસે નિર્ગુન બ્રહ્મ ॥ 39(ક) ॥
સુખિ મીન સબ એકરસ અતિ અગાધ જલ માહિં।
જથા ધર્મસીલન્હ કે દિન સુખ સઞ્જુત જાહિમ્ ॥ 39(ખ) ॥
બિકસે સરસિજ નાના રઙ્ગા। મધુર મુખર ગુઞ્જત બહુ ભૃઙ્ગા ॥
બોલત જલકુક્કુટ કલહંસા। પ્રભુ બિલોકિ જનુ કરત પ્રસંસા ॥
ચક્રવાક બક ખગ સમુદાઈ। દેખત બનિ બરનિ નહિં જાઈ ॥
સુન્દર ખગ ગન ગિરા સુહાઈ। જાત પથિક જનુ લેત બોલાઈ ॥
તાલ સમીપ મુનિન્હ ગૃહ છાએ। ચહુ દિસિ કાનન બિટપ સુહાએ ॥
ચમ્પક બકુલ કદમ્બ તમાલા। પાટલ પનસ પરાસ રસાલા ॥
નવ પલ્લવ કુસુમિત તરુ નાના। ચઞ્ચરીક પટલી કર ગાના ॥
સીતલ મન્દ સુગન્ધ સુભ્AU। સન્તત બહિ મનોહર બ્AU ॥
કુહૂ કુહૂ કોકિલ ધુનિ કરહીં। સુનિ રવ સરસ ધ્યાન મુનિ ટરહીમ્ ॥
દો. ફલ ભારન નમિ બિટપ સબ રહે ભૂમિ નિઅરાઇ।
પર ઉપકારી પુરુષ જિમિ નવહિં સુસમ્પતિ પાઇ ॥ 40 ॥
દેખિ રામ અતિ રુચિર તલાવા। મજ્જનુ કીન્હ પરમ સુખ પાવા ॥
દેખી સુન્દર તરુબર છાયા। બૈઠે અનુજ સહિત રઘુરાયા ॥
તહઁ પુનિ સકલ દેવ મુનિ આએ। અસ્તુતિ કરિ નિજ ધામ સિધાએ ॥
બૈઠે પરમ પ્રસન્ન કૃપાલા। કહત અનુજ સન કથા રસાલા ॥
બિરહવન્ત ભગવન્તહિ દેખી। નારદ મન ભા સોચ બિસેષી ॥
મોર સાપ કરિ અઙ્ગીકારા। સહત રામ નાના દુખ ભારા ॥
ઐસે પ્રભુહિ બિલોકુઁ જાઈ। પુનિ ન બનિહિ અસ અવસરુ આઈ ॥
યહ બિચારિ નારદ કર બીના। ગે જહાઁ પ્રભુ સુખ આસીના ॥
ગાવત રામ ચરિત મૃદુ બાની। પ્રેમ સહિત બહુ ભાઁતિ બખાની ॥
કરત દણ્ડવત લિએ ઉઠાઈ। રાખે બહુત બાર ઉર લાઈ ॥
સ્વાગત પૂઁછિ નિકટ બૈઠારે। લછિમન સાદર ચરન પખારે ॥
દો. નાના બિધિ બિનતી કરિ પ્રભુ પ્રસન્ન જિયઁ જાનિ।
નારદ બોલે બચન તબ જોરિ સરોરુહ પાનિ ॥ 41 ॥
સુનહુ ઉદાર સહજ રઘુનાયક। સુન્દર અગમ સુગમ બર દાયક ॥
દેહુ એક બર માગુઁ સ્વામી। જદ્યપિ જાનત અન્તરજામી ॥
જાનહુ મુનિ તુમ્હ મોર સુભ્AU। જન સન કબહુઁ કિ કરુઁ દુર્AU ॥
કવન બસ્તુ અસિ પ્રિય મોહિ લાગી। જો મુનિબર ન સકહુ તુમ્હ માગી ॥
જન કહુઁ કછુ અદેય નહિં મોરેં। અસ બિસ્વાસ તજહુ જનિ ભોરેમ્ ॥
તબ નારદ બોલે હરષાઈ । અસ બર માગુઁ કરુઁ ઢિઠાઈ ॥
જદ્યપિ પ્રભુ કે નામ અનેકા। શ્રુતિ કહ અધિક એક તેં એકા ॥
રામ સકલ નામન્હ તે અધિકા। હૌ નાથ અઘ ખગ ગન બધિકા ॥
દો. રાકા રજની ભગતિ તવ રામ નામ સોઇ સોમ।
અપર નામ ઉડગન બિમલ બસુહુઁ ભગત ઉર બ્યોમ ॥ 42(ક) ॥
એવમસ્તુ મુનિ સન કહેઉ કૃપાસિન્ધુ રઘુનાથ।
તબ નારદ મન હરષ અતિ પ્રભુ પદ નાયુ માથ ॥ 42(ખ) ॥
અતિ પ્રસન્ન રઘુનાથહિ જાની। પુનિ નારદ બોલે મૃદુ બાની ॥
રામ જબહિં પ્રેરેઉ નિજ માયા। મોહેહુ મોહિ સુનહુ રઘુરાયા ॥
તબ બિબાહ મૈં ચાહુઁ કીન્હા। પ્રભુ કેહિ કારન કરૈ ન દીન્હા ॥
સુનુ મુનિ તોહિ કહુઁ સહરોસા। ભજહિં જે મોહિ તજિ સકલ ભરોસા ॥
કરુઁ સદા તિન્હ કૈ રખવારી। જિમિ બાલક રાખિ મહતારી ॥
ગહ સિસુ બચ્છ અનલ અહિ ધાઈ। તહઁ રાખિ જનની અરગાઈ ॥
પ્રૌઢ़ ભેઁ તેહિ સુત પર માતા। પ્રીતિ કરિ નહિં પાછિલિ બાતા ॥
મોરે પ્રૌઢ़ તનય સમ ગ્યાની। બાલક સુત સમ દાસ અમાની ॥
જનહિ મોર બલ નિજ બલ તાહી। દુહુ કહઁ કામ ક્રોધ રિપુ આહી ॥
યહ બિચારિ પણ્ડિત મોહિ ભજહીં। પાએહુઁ ગ્યાન ભગતિ નહિં તજહીમ્ ॥
દો. કામ ક્રોધ લોભાદિ મદ પ્રબલ મોહ કૈ ધારિ।
તિન્હ મહઁ અતિ દારુન દુખદ માયારૂપી નારિ ॥ 43 ॥
સુનિ મુનિ કહ પુરાન શ્રુતિ સન્તા। મોહ બિપિન કહુઁ નારિ બસન્તા ॥
જપ તપ નેમ જલાશ્રય ઝારી। હોઇ ગ્રીષમ સોષિ સબ નારી ॥
કામ ક્રોધ મદ મત્સર ભેકા। ઇન્હહિ હરષપ્રદ બરષા એકા ॥
દુર્બાસના કુમુદ સમુદાઈ। તિન્હ કહઁ સરદ સદા સુખદાઈ ॥
ધર્મ સકલ સરસીરુહ બૃન્દા। હોઇ હિમ તિન્હહિ દહિ સુખ મન્દા ॥
પુનિ મમતા જવાસ બહુતાઈ। પલુહિ નારિ સિસિર રિતુ પાઈ ॥
પાપ ઉલૂક નિકર સુખકારી। નારિ નિબિડ़ રજની અઁધિઆરી ॥
બુધિ બલ સીલ સત્ય સબ મીના। બનસી સમ ત્રિય કહહિં પ્રબીના ॥
દો. અવગુન મૂલ સૂલપ્રદ પ્રમદા સબ દુખ ખાનિ।
તાતે કીન્હ નિવારન મુનિ મૈં યહ જિયઁ જાનિ ॥ 44 ॥
સુનિ રઘુપતિ કે બચન સુહાએ। મુનિ તન પુલક નયન ભરિ આએ ॥
કહહુ કવન પ્રભુ કૈ અસિ રીતી। સેવક પર મમતા અરુ પ્રીતી ॥
જે ન ભજહિં અસ પ્રભુ ભ્રમ ત્યાગી। ગ્યાન રઙ્ક નર મન્દ અભાગી ॥
પુનિ સાદર બોલે મુનિ નારદ। સુનહુ રામ બિગ્યાન બિસારદ ॥
સન્તન્હ કે લચ્છન રઘુબીરા। કહહુ નાથ ભવ ભઞ્જન ભીરા ॥
સુનુ મુનિ સન્તન્હ કે ગુન કહૂઁ। જિન્હ તે મૈં ઉન્હ કેં બસ રહૂઁ ॥
ષટ બિકાર જિત અનઘ અકામા। અચલ અકિઞ્ચન સુચિ સુખધામા ॥
અમિતબોધ અનીહ મિતભોગી। સત્યસાર કબિ કોબિદ જોગી ॥
સાવધાન માનદ મદહીના। ધીર ધર્મ ગતિ પરમ પ્રબીના ॥
દો. ગુનાગાર સંસાર દુખ રહિત બિગત સન્દેહ ॥
તજિ મમ ચરન સરોજ પ્રિય તિન્હ કહુઁ દેહ ન ગેહ ॥ 45 ॥
નિજ ગુન શ્રવન સુનત સકુચાહીં। પર ગુન સુનત અધિક હરષાહીમ્ ॥
સમ સીતલ નહિં ત્યાગહિં નીતી। સરલ સુભાઉ સબહિં સન પ્રીતી ॥
જપ તપ બ્રત દમ સઞ્જમ નેમા। ગુરુ ગોબિન્દ બિપ્ર પદ પ્રેમા ॥
શ્રદ્ધા છમા મયત્રી દાયા। મુદિતા મમ પદ પ્રીતિ અમાયા ॥
બિરતિ બિબેક બિનય બિગ્યાના। બોધ જથારથ બેદ પુરાના ॥
દમ્ભ માન મદ કરહિં ન ક્AU। ભૂલિ ન દેહિં કુમારગ પ્AU ॥
ગાવહિં સુનહિં સદા મમ લીલા। હેતુ રહિત પરહિત રત સીલા ॥
મુનિ સુનુ સાધુન્હ કે ગુન જેતે। કહિ ન સકહિં સારદ શ્રુતિ તેતે ॥
છં. કહિ સક ન સારદ સેષ નારદ સુનત પદ પઙ્કજ ગહે।
અસ દીનબન્ધુ કૃપાલ અપને ભગત ગુન નિજ મુખ કહે ॥
સિરુ નાહ બારહિં બાર ચરનન્હિ બ્રહ્મપુર નારદ ગે ॥
તે ધન્ય તુલસીદાસ આસ બિહાઇ જે હરિ રઁગ રઁએ ॥
દો. રાવનારિ જસુ પાવન ગાવહિં સુનહિં જે લોગ।
રામ ભગતિ દૃઢ़ પાવહિં બિનુ બિરાગ જપ જોગ ॥ 46(ક) ॥
દીપ સિખા સમ જુબતિ તન મન જનિ હોસિ પતઙ્ગ।
ભજહિ રામ તજિ કામ મદ કરહિ સદા સતસઙ્ગ ॥ 46(ખ) ॥
માસપારાયણ, બાઈસવાઁ વિશ્રામ
ઇતિ શ્રીમદ્રામચરિતમાનસે સકલકલિકલુષવિધ્વંસને
તૃતીયઃ સોપાનઃ સમાપ્તઃ।
(અરણ્યકાણ્ડ સમાપ્ત)
Roman (IAST) Transliteration
śrī gaṇeśāya namaḥ
śrī jānakīvallabho vijayate
śrī rāmacaritamānasa
tṛtīya sopāna (araṇyakāṇḍa)
mūlaṃ dharmatarorvivekajaladheḥ pūrṇendumānandadaṃ
vairāgyāmbujabhāskaraṃ hyaghaghanadhvāntāpahaṃ tāpaham|
mohāmbhodharapūgapāṭanavidhau svaḥsambhavaṃ śaṅkaraṃ
vande brahmakulaṃ kalaṅkaśamanaṃ śrīrāmabhūpapriyam || 1 ||
sāndrānandapayodasaubhagatanuṃ pītāmbaraṃ sundaraṃ
pāṇau bāṇaśarāsanaṃ kaṭilasattūṇīrabhāraṃ varam
rājīvāyatalocanaṃ dhṛtajaṭājūṭena saṃśobhitaṃ
sītālakṣmaṇasaṃyutaṃ pathigataṃ rāmābhirāmaṃ bhaje || 2 ||
so. umā rāma guna gūḍha़ paṇḍita muni pāvahiṃ birati|
pāvahiṃ moha bimūḍha़ je hari bimukha na dharma rati ||
pura nara bharata prīti maiṃ gāī| mati anurūpa anūpa suhāī ||
aba prabhu carita sunahu ati pāvana| karata je bana sura nara muni bhāvana ||
eka bāra cuni kusuma suhāe| nija kara bhūṣana rāma banāe ||
sītahi pahirāe prabhu sādara| baiṭhe phaṭika silā para sundara ||
surapati suta dhari bāyasa beṣā| saṭha cāhata raghupati bala dekhā ||
jimi pipīlikā sāgara thāhā| mahā mandamati pāvana cāhā ||
sītā carana cauñca hati bhāgā| mūḍha़ mandamati kārana kāgā ||
calā rudhira raghunāyaka jānā| sīṅka dhanuṣa sāyaka sandhānā ||
do. ati kṛpāla raghunāyaka sadā dīna para neha|
tā sana āi kīnha chalu mūrakha avaguna geha || 1 ||
prerita mantra brahmasara dhāvā| calā bhāji bāyasa bhaya pāvā ||
dhari nija rupa gayu pitu pāhīṃ| rāma bimukha rākhā tehi nāhīm ||
bhā nirāsa upajī mana trāsā| jathā cakra bhaya riṣi durbāsā ||
brahmadhāma sivapura saba lokā| phirā śramita byākula bhaya sokā ||
kāhū~ baiṭhana kahā na ohī| rākhi ko saki rāma kara drohī ||
mātu mṛtyu pitu samana samānā| sudhā hoi biṣa sunu harijānā ||
mitra kari sata ripu kai karanī| tā kaha~ bibudhanadī baitaranī ||
saba jagu tāhi analahu te tātā| jo raghubīra bimukha sunu bhrātā ||
nārada dekhā bikala jayantā| lāgi dayā komala cita santā ||
paṭhavā turata rāma pahiṃ tāhī| kahesi pukāri pranata hita pāhī ||
ātura sabhaya gahesi pada jāī| trāhi trāhi dayāla raghurāī ||
atulita bala atulita prabhutāī| maiṃ matimanda jāni nahiṃ pāī ||
nija kṛta karma janita phala pāyu~| aba prabhu pāhi sarana taki āyu~ ||
suni kṛpāla ati ārata bānī| ekanayana kari tajā bhavānī ||
so. kīnha moha basa droha jadyapi tehi kara badha ucita|
prabhu chāḍa़eu kari choha ko kṛpāla raghubīra sama || 2 ||
raghupati citrakūṭa basi nānā| carita kie śruti sudhā samānā ||
bahuri rāma asa mana anumānā| hoihi bhīra sabahiṃ mohi jānā ||
sakala muninha sana bidā karāī| sītā sahita cale dvau bhāī ||
atri ke āśrama jaba prabhu gayū| sunata mahāmuni haraṣita bhayū ||
pulakita gāta atri uṭhi dhāe| dekhi rāmu ātura cali āe ||
karata daṇḍavata muni ura lāe| prema bāri dvau jana anhavāe ||
dekhi rāma chabi nayana juḍa़āne| sādara nija āśrama taba āne ||
kari pūjā kahi bacana suhāe| die mūla phala prabhu mana bhāe ||
so. prabhu āsana āsīna bhari locana sobhā nirakhi|
munibara parama prabīna jori pāni astuti karata || 3 ||
chaṃ. namāmi bhakta vatsalaṃ| kṛpālu śīla komalam ||
bhajāmi te padāmbujaṃ| akāmināṃ svadhāmadam ||
nikāma śyāma sundaraṃ| bhavāmbunātha mandaram ||
praphulla kañja locanaṃ| madādi doṣa mocanam ||
pralamba bāhu vikramaṃ| prabho'prameya vaibhavam ||
niṣaṅga cāpa sāyakaṃ| dharaṃ triloka nāyakam ||
dineśa vaṃśa maṇḍanaṃ| maheśa cāpa khaṇḍanam ||
munīndra santa rañjanaṃ| surāri vṛnda bhañjanam ||
manoja vairi vanditaṃ| ajādi deva sevitam ||
viśuddha bodha vigrahaṃ| samasta dūṣaṇāpaham ||
namāmi indirā patiṃ| sukhākaraṃ satāṃ gatim ||
bhaje saśakti sānujaṃ| śacī patiṃ priyānujam ||
tvadaṅghri mūla ye narāḥ| bhajanti hīna matsarā ||
patanti no bhavārṇave| vitarka vīci saṅkule ||
vivikta vāsinaḥ sadā| bhajanti muktaye mudā ||
nirasya indriyādikaṃ| prayānti te gatiṃ svakam ||
tamekamabhdutaṃ prabhuṃ| nirīhamīśvaraṃ vibhum ||
jagadguruṃ ca śāśvataṃ| turīyameva kevalam ||
bhajāmi bhāva vallabhaṃ| kuyogināṃ sudurlabham ||
svabhakta kalpa pādapaṃ| samaṃ susevyamanvaham ||
anūpa rūpa bhūpatiṃ| nato'hamurvijā patim ||
prasīda me namāmi te| padābja bhakti dehi me ||
paṭhanti ye stavaṃ idaṃ| narādareṇa te padam ||
vrajanti nātra saṃśayaṃ| tvadīya bhakti saṃyutā ||
do. binatī kari muni nāi siru kaha kara jori bahori|
carana saroruha nātha jani kabahu~ tajai mati mori || 4 ||
śrī gaṇeśāya namaḥ
śrī jānakīvallabho vijayate
śrī rāmacaritamānasa
----------
tṛtīya sopāna
(araṇyakāṇḍa)
śloka
mūlaṃ dharmatarorvivekajaladheḥ pūrṇendumānandadaṃ
vairāgyāmbujabhāskaraṃ hyaghaghanadhvāntāpahaṃ tāpaham|
mohāmbhodharapūgapāṭanavidhau svaḥsambhavaṃ śaṅkaraṃ
vande brahmakulaṃ kalaṅkaśamanaṃ śrīrāmabhūpapriyam || 1 ||
sāndrānandapayodasaubhagatanuṃ pītāmbaraṃ sundaraṃ
pāṇau bāṇaśarāsanaṃ kaṭilasattūṇīrabhāraṃ varam
rājīvāyatalocanaṃ dhṛtajaṭājūṭena saṃśobhitaṃ
sītālakṣmaṇasaṃyutaṃ pathigataṃ rāmābhirāmaṃ bhaje || 2 ||
so. umā rāma guna gūḍha़ paṇḍita muni pāvahiṃ birati|
pāvahiṃ moha bimūḍha़ je hari bimukha na dharma rati ||
pura nara bharata prīti maiṃ gāī| mati anurūpa anūpa suhāī ||
aba prabhu carita sunahu ati pāvana| karata je bana sura nara muni bhāvana ||
eka bāra cuni kusuma suhāe| nija kara bhūṣana rāma banāe ||
sītahi pahirāe prabhu sādara| baiṭhe phaṭika silā para sundara ||
surapati suta dhari bāyasa beṣā| saṭha cāhata raghupati bala dekhā ||
jimi pipīlikā sāgara thāhā| mahā mandamati pāvana cāhā ||
sītā carana cauñca hati bhāgā| mūḍha़ mandamati kārana kāgā ||
calā rudhira raghunāyaka jānā| sīṅka dhanuṣa sāyaka sandhānā ||
do. ati kṛpāla raghunāyaka sadā dīna para neha|
tā sana āi kīnha chalu mūrakha avaguna geha || 1 ||
prerita mantra brahmasara dhāvā| calā bhāji bāyasa bhaya pāvā ||
dhari nija rupa gayu pitu pāhīṃ| rāma bimukha rākhā tehi nāhīm ||
bhā nirāsa upajī mana trāsā| jathā cakra bhaya riṣi durbāsā ||
brahmadhāma sivapura saba lokā| phirā śramita byākula bhaya sokā ||
kāhū~ baiṭhana kahā na ohī| rākhi ko saki rāma kara drohī ||
mātu mṛtyu pitu samana samānā| sudhā hoi biṣa sunu harijānā ||
mitra kari sata ripu kai karanī| tā kaha~ bibudhanadī baitaranī ||
saba jagu tāhi analahu te tātā| jo raghubīra bimukha sunu bhrātā ||
nārada dekhā bikala jayantā| lāgi dayā komala cita santā ||
paṭhavā turata rāma pahiṃ tāhī| kahesi pukāri pranata hita pāhī ||
ātura sabhaya gahesi pada jāī| trāhi trāhi dayāla raghurāī ||
atulita bala atulita prabhutāī| maiṃ matimanda jāni nahiṃ pāī ||
nija kṛta karma janita phala pāyu~| aba prabhu pāhi sarana taki āyu~ ||
suni kṛpāla ati ārata bānī| ekanayana kari tajā bhavānī ||
so. kīnha moha basa droha jadyapi tehi kara badha ucita|
prabhu chāḍa़eu kari choha ko kṛpāla raghubīra sama || 2 ||
raghupati citrakūṭa basi nānā| carita kie śruti sudhā samānā ||
bahuri rāma asa mana anumānā| hoihi bhīra sabahiṃ mohi jānā ||
sakala muninha sana bidā karāī| sītā sahita cale dvau bhāī ||
atri ke āśrama jaba prabhu gayū| sunata mahāmuni haraṣita bhayū ||
pulakita gāta atri uṭhi dhāe| dekhi rāmu ātura cali āe ||
karata daṇḍavata muni ura lāe| prema bāri dvau jana anhavāe ||
dekhi rāma chabi nayana juḍa़āne| sādara nija āśrama taba āne ||
kari pūjā kahi bacana suhāe| die mūla phala prabhu mana bhāe ||
so. prabhu āsana āsīna bhari locana sobhā nirakhi|
munibara parama prabīna jori pāni astuti karata || 3 ||
chaṃ. namāmi bhakta vatsalaṃ| kṛpālu śīla komalam ||
bhajāmi te padāmbujaṃ| akāmināṃ svadhāmadam ||
nikāma śyāma sundaraṃ| bhavāmbunātha mandaram ||
praphulla kañja locanaṃ| madādi doṣa mocanam ||
pralamba bāhu vikramaṃ| prabho'prameya vaibhavam ||
niṣaṅga cāpa sāyakaṃ| dharaṃ triloka nāyakam ||
dineśa vaṃśa maṇḍanaṃ| maheśa cāpa khaṇḍanam ||
munīndra santa rañjanaṃ| surāri vṛnda bhañjanam ||
manoja vairi vanditaṃ| ajādi deva sevitam ||
viśuddha bodha vigrahaṃ| samasta dūṣaṇāpaham ||
namāmi indirā patiṃ| sukhākaraṃ satāṃ gatim ||
bhaje saśakti sānujaṃ| śacī patiṃ priyānujam ||
tvadaṅghri mūla ye narāḥ| bhajanti hīna matsarā ||
patanti no bhavārṇave| vitarka vīci saṅkule ||
vivikta vāsinaḥ sadā| bhajanti muktaye mudā ||
nirasya indriyādikaṃ| prayānti te gatiṃ svakam ||
tamekamabhdutaṃ prabhuṃ| nirīhamīśvaraṃ vibhum ||
jagadguruṃ ca śāśvataṃ| turīyameva kevalam ||
bhajāmi bhāva vallabhaṃ| kuyogināṃ sudurlabham ||
svabhakta kalpa pādapaṃ| samaṃ susevyamanvaham ||
anūpa rūpa bhūpatiṃ| nato'hamurvijā patim ||
prasīda me namāmi te| padābja bhakti dehi me ||
paṭhanti ye stavaṃ idaṃ| narādareṇa te padam ||
vrajanti nātra saṃśayaṃ| tvadīya bhakti saṃyutā ||
do. binatī kari muni nāi siru kaha kara jori bahori|
carana saroruha nātha jani kabahu~ tajai mati mori || 4 ||
anusuiyā ke pada gahi sītā| milī bahori susīla binītā ||
riṣipatinī mana sukha adhikāī| āsiṣa dei nikaṭa baiṭhāī ||
dibya basana bhūṣana pahirāe| je nita nūtana amala suhāe ||
kaha riṣibadhū sarasa mṛdu bānī| nāridharma kachu byāja bakhānī ||
mātu pitā bhrātā hitakārī| mitaprada saba sunu rājakumārī ||
amita dāni bhartā bayadehī| adhama so nāri jo seva na tehī ||
dhīraja dharma mitra aru nārī| āpada kāla parikhiahiṃ cārī ||
bṛddha rogabasa jaḍa़ dhanahīnā| adhaṃ badhira krodhī ati dīnā ||
aisehu pati kara kie~ apamānā| nāri pāva jamapura dukha nānā ||
eki dharma eka brata nemā| kāya~ bacana mana pati pada premā ||
jaga pati bratā cāri bidhi ahahiṃ| beda purāna santa saba kahahim ||
uttama ke asa basa mana māhīṃ| sapanehu~ āna puruṣa jaga nāhīm ||
madhyama parapati dekhi kaiseṃ| bhrātā pitā putra nija jaiṃsem ||
dharma bicāri samujhi kula rahī| so nikiṣṭa triya śruti asa kahī ||
binu avasara bhaya teṃ raha joī| jānehu adhama nāri jaga soī ||
pati bañcaka parapati rati karī| raurava naraka kalpa sata parī ||
chana sukha lāgi janama sata koṭi| dukha na samujha tehi sama ko khoṭī ||
binu śrama nāri parama gati lahī| patibrata dharma chāḍa़i chala gahī ||
pati pratikula janama jaha~ jāī| bidhavā hoī pāī tarunāī ||
so. sahaja apāvani nāri pati sevata subha gati lahi|
jasu gāvata śruti cāri ajahu tulasikā harihi priya || 5ka ||
sanu sītā tava nāma sumira nāri patibrata karahi|
tohi prānapriya rāma kahiu~ kathā saṃsāra hita || 5kha ||
suni jānakīṃ parama sukhu pāvā| sādara tāsu carana siru nāvā ||
taba muni sana kaha kṛpānidhānā| āyasu hoi jāu~ bana ānā ||
santata mo para kṛpā karehū| sevaka jāni tajehu jani nehū ||
dharma dhurandhara prabhu kai bānī| suni saprema bole muni gyānī ||
jāsu kṛpā aja siva sanakādī| cahata sakala paramāratha bādī ||
te tumha rāma akāma piāre| dīna bandhu mṛdu bacana ucāre ||
aba jānī maiṃ śrī caturāī| bhajī tumhahi saba deva bihāī ||
jehi samāna atisaya nahiṃ koī| tā kara sīla kasa na asa hoī ||
kehi bidhi kahauṃ jāhu aba svāmī| kahahu nātha tumha antarajāmī ||
asa kahi prabhu biloki muni dhīrā| locana jala baha pulaka sarīrā ||
chaṃ. tana pulaka nirbhara prema purana nayana mukha paṅkaja die|
mana gyāna guna gotīta prabhu maiṃ dīkha japa tapa kā kie ||
japa joga dharma samūha teṃ nara bhagati anupama pāvī|
radhubīra carita punīta nisi dina dāsa tulasī gāvī ||
do. kalimala samana damana mana rāma sujasa sukhamūla|
sādara sunahi je tinha para rāma rahahiṃ anukūla || 6(ka) ||
so. kaṭhina kāla mala kosa dharma na gyāna na joga japa|
parihari sakala bharosa rāmahi bhajahiṃ te catura nara || 6(kha) ||
muni pada kamala nāi kari sīsā| cale banahi sura nara muni īsā ||
āge rāma anuja puni pācheṃ| muni bara beṣa bane ati kāchem ||
umaya bīca śrī sohi kaisī| brahma jīva bica māyā jaisī ||
saritā bana giri avaghaṭa ghāṭā| pati pahicānī dehiṃ bara bāṭā ||
jaha~ jaha~ jāhi deva raghurāyā| karahiṃ medha taha~ taha~ nabha chāyā ||
milā asura birādha maga jātā| āvatahīṃ raghuvīra nipātā ||
turatahiṃ rucira rūpa tehiṃ pāvā| dekhi dukhī nija dhāma paṭhāvā ||
puni āe jaha~ muni sarabhaṅgā| sundara anuja jānakī saṅgā ||
do. dekhī rāma mukha paṅkaja munibara locana bhṛṅga|
sādara pāna karata ati dhanya janma sarabhaṅga || 7 ||
kaha muni sunu raghubīra kṛpālā| saṅkara mānasa rājamarālā ||
jāta raheu~ birañci ke dhāmā| suneu~ śravana bana aihahiṃ rāmā ||
citavata pantha raheu~ dina rātī| aba prabhu dekhi juḍa़ānī chātī ||
nātha sakala sādhana maiṃ hīnā| kīnhī kṛpā jāni jana dīnā ||
so kachu deva na mohi nihorā| nija pana rākheu jana mana corā ||
taba lagi rahahu dīna hita lāgī| jaba lagi milauṃ tumhahi tanu tyāgī ||
joga jagya japa tapa brata kīnhā| prabhu kaha~ dei bhagati bara līnhā ||
ehi bidhi sara raci muni sarabhaṅgā| baiṭhe hṛdaya~ chāḍa़i saba saṅgā ||
do. sītā anuja sameta prabhu nīla jalada tanu syāma|
mama hiya~ basahu nirantara sagunarupa śrīrāma || 8 ||
asa kahi joga agini tanu jārā| rāma kṛpā~ baikuṇṭha sidhārā ||
tāte muni hari līna na bhayū| prathamahiṃ bheda bhagati bara layū ||
riṣi nikāya munibara gati dekhi| sukhī bhe nija hṛdaya~ biseṣī ||
astuti karahiṃ sakala muni bṛndā| jayati pranata hita karunā kandā ||
puni raghunātha cale bana āge| munibara bṛnda bipula sa~ga lāge ||
asthi samūha dekhi raghurāyā| pūchī muninha lāgi ati dāyā ||
jānatahu~ pūchia kasa svāmī| sabadarasī tumha antarajāmī ||
nisicara nikara sakala muni khāe| suni raghubīra nayana jala chāe ||
do. nisicara hīna karu~ mahi bhuja uṭhāi pana kīnha|
sakala muninha ke āśramanhi jāi jāi sukha dīnha || 9 ||
muni agasti kara siṣya sujānā| nāma sutīchana rati bhagavānā ||
mana krama bacana rāma pada sevaka| sapanehu~ āna bharosa na devaka ||
prabhu āgavanu śravana suni pāvā| karata manoratha ātura dhāvā ||
he bidhi dīnabandhu raghurāyā| mo se saṭha para karihahiṃ dāyā ||
sahita anuja mohi rāma gosāī| milihahiṃ nija sevaka kī nāī ||
more jiya~ bharosa dṛḍha़ nāhīṃ| bhagati birati na gyāna mana māhīm ||
nahiṃ satasaṅga joga japa jāgā| nahiṃ dṛḍha़ carana kamala anurāgā ||
eka bāni karunānidhāna kī| so priya jākeṃ gati na āna kī ||
hoihaiṃ suphala āju mama locana| dekhi badana paṅkaja bhava mocana ||
nirbhara prema magana muni gyānī| kahi na jāi so dasā bhavānī ||
disi aru bidisi pantha nahiṃ sūjhā| ko maiṃ caleu~ kahā~ nahiṃ būjhā ||
kabahu~ka phiri pācheṃ puni jāī| kabahu~ka nṛtya kari guna gāī ||
abirala prema bhagati muni pāī| prabhu dekhaiṃ taru oṭa lukāī ||
atisaya prīti dekhi raghubīrā| pragaṭe hṛdaya~ harana bhava bhīrā ||
muni maga mājha acala hoi baisā| pulaka sarīra panasa phala jaisā ||
taba raghunātha nikaṭa cali āe| dekhi dasā nija jana mana bhāe ||
munihi rāma bahu bhā~ti jagāvā| jāga na dhyānajanita sukha pāvā ||
bhūpa rūpa taba rāma durāvā| hṛdaya~ caturbhuja rūpa dekhāvā ||
muni akulāi uṭhā taba kaiseṃ| bikala hīna mani phani bara jaisem ||
āgeṃ dekhi rāma tana syāmā| sītā anuja sahita sukha dhāmā ||
pareu lakuṭa iva carananhi lāgī| prema magana munibara baḍa़bhāgī ||
bhuja bisāla gahi lie uṭhāī| parama prīti rākhe ura lāī ||
munihi milata asa soha kṛpālā| kanaka taruhi janu bheṇṭa tamālā ||
rāma badanu biloka muni ṭhāḍha़ā| mānahu~ citra mājha likhi kāḍha़ā ||
do. taba muni hṛdaya~ dhīra dhīra gahi pada bārahiṃ bāra|
nija āśrama prabhu āni kari pūjā bibidha prakāra || 10 ||
kaha muni prabhu sunu binatī morī| astuti karauṃ kavana bidhi torī ||
mahimā amita mori mati thorī| rabi sanmukha khadyota a~jorī ||
śyāma tāmarasa dāma śarīraṃ| jaṭā mukuṭa paridhana municīram ||
pāṇi cāpa śara kaṭi tūṇīraṃ| naumi nirantara śrīraghuvīram ||
moha vipina ghana dahana kṛśānuḥ| santa saroruha kānana bhānuḥ ||
niśicara kari varūtha mṛgarājaḥ| trātu sadā no bhava khaga bājaḥ ||
aruṇa nayana rājīva suveśaṃ| sītā nayana cakora niśeśam ||
hara hradi mānasa bāla marālaṃ| naumi rāma ura bāhu viśālam ||
saṃśaya sarpa grasana uragādaḥ| śamana sukarkaśa tarka viṣādaḥ ||
bhava bhañjana rañjana sura yūthaḥ| trātu sadā no kṛpā varūthaḥ ||
nirguṇa saguṇa viṣama sama rūpaṃ| jñāna girā gotītamanūpam ||
amalamakhilamanavadyamapāraṃ| naumi rāma bhañjana mahi bhāram ||
bhakta kalpapādapa ārāmaḥ| tarjana krodha lobha mada kāmaḥ ||
ati nāgara bhava sāgara setuḥ| trātu sadā dinakara kula ketuḥ ||
atulita bhuja pratāpa bala dhāmaḥ| kali mala vipula vibhañjana nāmaḥ ||
dharma varma narmada guṇa grāmaḥ| santata śaṃ tanotu mama rāmaḥ ||
jadapi biraja byāpaka abināsī| saba ke hṛdaya~ nirantara bāsī ||
tadapi anuja śrī sahita kharārī| basatu manasi mama kānanacārī ||
je jānahiṃ te jānahu~ svāmī| saguna aguna ura antarajāmī ||
jo kosala pati rājiva nayanā| karu so rāma hṛdaya mama ayanā|
asa abhimāna jāi jani bhore| maiṃ sevaka raghupati pati more ||
suni muni bacana rāma mana bhāe| bahuri haraṣi munibara ura lāe ||
parama prasanna jānu muni mohī| jo bara māgahu deu so tohī ||
muni kaha mai bara kabahu~ na jācā| samujhi na pari jhūṭha kā sācā ||
tumhahi nīka lāgai raghurāī| so mohi dehu dāsa sukhadāī ||
abirala bhagati birati bigyānā| hohu sakala guna gyāna nidhānā ||
prabhu jo dīnha so baru maiṃ pāvā| aba so dehu mohi jo bhāvā ||
do. anuja jānakī sahita prabhu cāpa bāna dhara rāma|
mama hiya gagana indu iva basahu sadā nihakāma || 11 ||
evamastu kari ramānivāsā| haraṣi cale kubhañja riṣi pāsā ||
bahuta divasa gura darasana pāe~| bhe mohi ehiṃ āśrama āe~ ||
aba prabhu saṅga jāu~ gura pāhīṃ| tumha kaha~ nātha nihorā nāhīm ||
dekhi kṛpānidhi muni caturāī| lie saṅga bihasai dvau bhāī ||
pantha kahata nija bhagati anūpā| muni āśrama pahu~ce surabhūpā ||
turata sutīchana gura pahiṃ gayū| kari daṇḍavata kahata asa bhayū ||
nātha kausalādhīsa kumārā| āe milana jagata ādhārā ||
rāma anuja sameta baidehī| nisi dinu deva japata hahu jehī ||
sunata agasti turata uṭhi dhāe| hari biloki locana jala chāe ||
muni pada kamala pare dvau bhāī| riṣi ati prīti lie ura lāī ||
sādara kusala pūchi muni gyānī| āsana bara baiṭhāre ānī ||
puni kari bahu prakāra prabhu pūjā| mohi sama bhāgyavanta nahiṃ dūjā ||
jaha~ lagi rahe apara muni bṛndā| haraṣe saba biloki sukhakandā ||
do. muni samūha maha~ baiṭhe sanmukha saba kī ora|
sarada indu tana citavata mānahu~ nikara cakora || 12 ||
taba raghubīra kahā muni pāhīṃ| tumha sana prabhu durāva kachu nāhī ||
tumha jānahu jehi kārana āyu~| tāte tāta na kahi samujhāyu~ ||
aba so mantra dehu prabhu mohī| jehi prakāra mārauṃ munidrohī ||
muni musakāne suni prabhu bānī| pūchehu nātha mohi kā jānī ||
tumharei~ bhajana prabhāva aghārī| jānu~ mahimā kachuka tumhārī ||
ūmari taru bisāla tava māyā| phala brahmāṇḍa aneka nikāyā ||
jīva carācara jantu samānā| bhītara basahi na jānahiṃ ānā ||
te phala bhacchaka kaṭhina karālā| tava bhaya~ ḍarata sadā sau kālā ||
te tumha sakala lokapati sāīṃ| pū~chehu mohi manuja kī nāīm ||
yaha bara māgu~ kṛpāniketā| basahu hṛdaya~ śrī anuja sametā ||
abirala bhagati birati satasaṅgā| carana saroruha prīti abhaṅgā ||
jadyapi brahma akhaṇḍa anantā| anubhava gamya bhajahiṃ jehi santā ||
asa tava rūpa bakhānu~ jānu~| phiri phiri saguna brahma rati mānu~ ||
santata dāsanha dehu baḍa़āī| tāteṃ mohi pū~chehu raghurāī ||
hai prabhu parama manohara ṭhAU~| pāvana pañcabaṭī tehi nAU~ ||
daṇḍaka bana punīta prabhu karahū| ugra sāpa munibara kara harahū ||
bāsa karahu taha~ raghukula rāyā| kīje sakala muninha para dāyā ||
cale rāma muni āyasu pāī| turatahiṃ pañcabaṭī niarāī ||
do. gīdharāja saiṃ bhaiṇṭa bhi bahu bidhi prīti baḍha़āi ||
godāvarī nikaṭa prabhu rahe parana gṛha chāi || 13 ||
jaba te rāma kīnha taha~ bāsā| sukhī bhe muni bītī trāsā ||
giri bana nadīṃ tāla chabi chāe| dina dina prati ati hauhiṃ suhāe ||
khaga mṛga bṛnda anandita rahahīṃ| madhupa madhura gañjata chabi lahahīm ||
so bana barani na saka ahirājā| jahā~ pragaṭa raghubīra birājā ||
eka bāra prabhu sukha āsīnā| lachimana bacana kahe chalahīnā ||
sura nara muni sacarācara sāīṃ| maiṃ pūchu~ nija prabhu kī nāī ||
mohi samujhāi kahahu soi devā| saba taji karauṃ carana raja sevā ||
kahahu gyāna birāga aru māyā| kahahu so bhagati karahu jehiṃ dāyā ||
do. īsvara jīva bheda prabhu sakala kahau samujhāi ||
jāteṃ hoi carana rati soka moha bhrama jāi || 14 ||
thorehi maha~ saba kahu~ bujhāī| sunahu tāta mati mana cita lāī ||
maiṃ aru mora tora taiṃ māyā| jehiṃ basa kīnhe jīva nikāyā ||
go gocara jaha~ lagi mana jāī| so saba māyā jānehu bhāī ||
tehi kara bheda sunahu tumha soū| bidyā apara abidyā doū ||
eka duṣṭa atisaya dukharūpā| jā basa jīva parā bhavakūpā ||
eka raci jaga guna basa jākeṃ| prabhu prerita nahiṃ nija bala tākem ||
gyāna māna jaha~ eku nāhīṃ| dekha brahma samāna saba māhī ||
kahia tāta so parama birāgī| tṛna sama siddhi tīni guna tyāgī ||
do. māyā īsa na āpu kahu~ jāna kahia so jīva|
bandha moccha prada sarbapara māyā preraka sīva || 15 ||
dharma teṃ birati joga teṃ gyānā| gyāna mocchaprada beda bakhānā ||
jāteṃ begi dravu~ maiṃ bhāī| so mama bhagati bhagata sukhadāī ||
so sutantra avalamba na ānā| tehi ādhīna gyāna bigyānā ||
bhagati tāta anupama sukhamūlā| mili jo santa hoi~ anukūlā ||
bhagati ki sādhana kahu~ bakhānī| sugama pantha mohi pāvahiṃ prānī ||
prathamahiṃ bipra carana ati prītī| nija nija karma nirata śruti rītī ||
ehi kara phala puni biṣaya birāgā| taba mama dharma upaja anurāgā ||
śravanādika nava bhakti dṛḍha़āhīṃ| mama līlā rati ati mana māhīm ||
santa carana paṅkaja ati premā| mana krama bacana bhajana dṛḍha़ nemā ||
guru pitu mātu bandhu pati devā| saba mohi kaha~ jāne dṛḍha़ sevā ||
mama guna gāvata pulaka sarīrā| gadagada girā nayana baha nīrā ||
kāma ādi mada dambha na jākeṃ| tāta nirantara basa maiṃ tākem ||
do. bacana karma mana mori gati bhajanu karahiṃ niḥkāma ||
tinha ke hṛdaya kamala mahu~ karu~ sadā biśrāma || 16 ||
bhagati joga suni ati sukha pāvā| lachimana prabhu carananhi siru nāvā ||
ehi bidhi ge kachuka dina bītī| kahata birāga gyāna guna nītī ||
sūpanakhā rāvana kai bahinī| duṣṭa hṛdaya dāruna jasa ahinī ||
pañcabaṭī so gi eka bārā| dekhi bikala bhi jugala kumārā ||
bhrātā pitā putra uragārī| puruṣa manohara nirakhata nārī ||
hoi bikala saka manahi na rokī| jimi rabimani drava rabihi bilokī ||
rucira rupa dhari prabhu pahiṃ jāī| bolī bacana bahuta musukāī ||
tumha sama puruṣa na mo sama nārī| yaha sa~joga bidhi racā bicārī ||
mama anurūpa puruṣa jaga māhīṃ| dekheu~ khoji loka tihu nāhīm ||
tāte aba lagi rahiu~ kumārī| manu mānā kachu tumhahi nihārī ||
sītahi citi kahī prabhu bātā| ahi kuāra mora laghu bhrātā ||
gi lachimana ripu bhaginī jānī| prabhu biloki bole mṛdu bānī ||
sundari sunu maiṃ unha kara dāsā| parādhīna nahiṃ tora supāsā ||
prabhu samartha kosalapura rājā| jo kachu karahiṃ unahi saba chājā ||
sevaka sukha caha māna bhikhārī| byasanī dhana subha gati bibhicārī ||
lobhī jasu caha cāra gumānī| nabha duhi dūdha cahata e prānī ||
puni phiri rāma nikaṭa so āī| prabhu lachimana pahiṃ bahuri paṭhāī ||
lachimana kahā tohi so barī| jo tṛna tori lāja pariharī ||
taba khisiāni rāma pahiṃ gī| rūpa bhayaṅkara pragaṭata bhī ||
sītahi sabhaya dekhi raghurāī| kahā anuja sana sayana bujhāī ||
do. lachimana ati lāghava~ so nāka kāna binu kīnhi|
tāke kara rāvana kaha~ manau cunautī dīnhi || 17 ||
nāka kāna binu bhi bikarārā| janu strava saila gairu kai dhārā ||
khara dūṣana pahiṃ gi bilapātā| dhiga dhiga tava pauruṣa bala bhrātā ||
tehi pūchā saba kahesi bujhāī| jātudhāna suni sena banāī ||
dhāe nisicara nikara barūthā| janu sapaccha kajjala giri jūthā ||
nānā bāhana nānākārā| nānāyudha dhara ghora apārā ||
supanakhā āgeṃ kari līnī| asubha rūpa śruti nāsā hīnī ||
asaguna amita hohiṃ bhayakārī| ganahiṃ na mṛtyu bibasa saba jhārī ||
garjahi tarjahiṃ gagana uḍa़āhīṃ| dekhi kaṭaku bhaṭa ati haraṣāhīm ||
kau kaha jiata dharahu dvau bhāī| dhari mārahu tiya lehu chaḍa़āī ||
dhūri pūri nabha maṇḍala rahā| rāma bolāi anuja sana kahā ||
lai jānakihi jāhu giri kandara| āvā nisicara kaṭaku bhayaṅkara ||
rahehu sajaga suni prabhu kai bānī| cale sahita śrī sara dhanu pānī ||
dekhi rāma ripudala cali āvā| bihasi kaṭhina kodaṇḍa caḍha़āvā ||
chaṃ. kodaṇḍa kaṭhina caḍha़āi sira jaṭa jūṭa bā~dhata soha kyoṃ|
marakata sayala para larata dāmini koṭi soṃ juga bhujaga jyom ||
kaṭi kasi niṣaṅga bisāla bhuja gahi cāpa bisikha sudhāri kai ||
citavata manahu~ mṛgarāja prabhu gajarāja ghaṭā nihāri kai ||
so. āi ge bagamela dharahu dharahu dhāvata subhaṭa|
jathā biloki akela bāla rabihi gherata danuja || 18 ||
prabhu biloki sara sakahiṃ na ḍārī| thakita bhī rajanīcara dhārī ||
saciva boli bole khara dūṣana| yaha kau nṛpabālaka nara bhūṣana ||
nāga asura sura nara muni jete| dekhe jite hate hama kete ||
hama bhari janma sunahu saba bhāī| dekhī nahiṃ asi sundaratāī ||
jadyapi bhaginī kīnha kurūpā| badha lāyaka nahiṃ puruṣa anūpā ||
dehu turata nija nāri durāī| jīata bhavana jāhu dvau bhāī ||
mora kahā tumha tāhi sunāvahu| tāsu bacana suni ātura āvahu ||
dūtanha kahā rāma sana jāī| sunata rāma bole musakāī ||
hama chatrī mṛgayā bana karahīṃ| tumha se khala mṛga khaujata phirahīm ||
ripu balavanta dekhi nahiṃ ḍarahīṃ| eka bāra kālahu sana larahīm ||
jadyapi manuja danuja kula ghālaka| muni pālaka khala sālaka bālaka ||
jauṃ na hoi bala ghara phiri jāhū| samara bimukha maiṃ hatu~ na kāhū ||
rana caḍha़i karia kapaṭa caturāī| ripu para kṛpā parama kadarāī ||
dūtanha jāi turata saba kaheū| suni khara dūṣana ura ati daheū ||
chaṃ. ura daheu kaheu ki dharahu dhāe bikaṭa bhaṭa rajanīcarā|
sara cāpa tomara sakti sūla kṛpāna parigha parasu dharā ||
prabhu kīnha dhanuṣa ṭakora prathama kaṭhora ghora bhayāvahā|
bhe badhira byākula jātudhāna na gyāna tehi avasara rahā ||
do. sāvadhāna hoi dhāe jāni sabala ārāti|
lāge baraṣana rāma para astra sastra bahu bhā~ti || 19(ka) ||
tinha ke āyudha tila sama kari kāṭe raghubīra|
tāni sarāsana śravana lagi puni chā~ḍa़e nija tīra || 19(kha) ||
chaṃ. taba cale jāna babāna karāla| phuṅkarata janu bahu byāla ||
kopeu samara śrīrāma| cale bisikha nisita nikāma ||
avaloki kharatara tīra| muri cale nisicara bīra ||
bhe kruddha tīniu bhāi| jo bhāgi rana te jāi ||
tehi badhaba hama nija pāni| phire marana mana mahu~ ṭhāni ||
āyudha aneka prakāra| sanamukha te karahiṃ prahāra ||
ripu parama kope jāni| prabhu dhanuṣa sara sandhāni ||
chā~ḍa़e bipula nārāca| lage kaṭana bikaṭa pisāca ||
ura sīsa bhuja kara carana| jaha~ taha~ lage mahi parana ||
cikkarata lāgata bāna| dhara parata kudhara samāna ||
bhaṭa kaṭata tana sata khaṇḍa| puni uṭhata kari pāṣaṇḍa ||
nabha uḍa़ta bahu bhuja muṇḍa| binu mauli dhāvata ruṇḍa ||
khaga kaṅka kāka sṛgāla| kaṭakaṭahiṃ kaṭhina karāla ||
chaṃ. kaṭakaṭahiṃ ja़mbuka bhūta preta pisāca kharpara sañcahīṃ|
betāla bīra kapāla tāla bajāi jogini nañcahīm ||
raghubīra bāna pracaṇḍa khaṇḍahiṃ bhaṭanha ke ura bhuja sirā|
jaha~ taha~ parahiṃ uṭhi larahiṃ dhara dharu dharu karahiṃ bhayakara girā ||
antāvarīṃ gahi uḍa़ta gīdha pisāca kara gahi dhāvahīm ||
saṅgrāma pura bāsī manahu~ bahu bāla guḍa़ī uḍa़āvahīm ||
māre pachāre ura bidāre bipula bhaṭa kaha~rata pare|
avaloki nija dala bikala bhaṭa tisirādi khara dūṣana phire ||
sara sakti tomara parasu sūla kṛpāna ekahi bārahīṃ|
kari kopa śrīraghubīra para aganita nisācara ḍārahīm ||
prabhu nimiṣa mahu~ ripu sara nivāri pacāri ḍāre sāyakā|
dasa dasa bisikha ura mājha māre sakala nisicara nāyakā ||
mahi parata uṭhi bhaṭa bhirata marata na karata māyā ati ghanī|
sura ḍarata caudaha sahasa preta biloki eka avadha dhanī ||
sura muni sabhaya prabhu dekhi māyānātha ati kautuka kar yo|
dekhahi parasapara rāma kari saṅgrāma ripudala lari mar yo ||
do. rāma rāma kahi tanu tajahiṃ pāvahiṃ pada nirbāna|
kari upāya ripu māre chana mahu~ kṛpānidhāna || 20(ka) ||
haraṣita baraṣahiṃ sumana sura bājahiṃ gagana nisāna|
astuti kari kari saba cale sobhita bibidha bimāna || 20(kha) ||
jaba raghunātha samara ripu jīte| sura nara muni saba ke bhaya bīte ||
taba lachimana sītahi lai āe| prabhu pada parata haraṣi ura lāe|
sītā citava syāma mṛdu gātā| parama prema locana na aghātā ||
pañcavaṭīṃ basi śrīraghunāyaka| karata carita sura muni sukhadāyaka ||
dhuā~ dekhi kharadūṣana kerā| jāi supanakhā~ rāvana prerā ||
boli bacana krodha kari bhārī| desa kosa kai surati bisārī ||
karasi pāna sovasi dinu rātī| sudhi nahiṃ tava sira para ārātī ||
rāja nīti binu dhana binu dharmā| harihi samarpe binu satakarmā ||
bidyā binu bibeka upajāe~| śrama phala paḍha़e kie~ aru pāe~ ||
saṅga te jatī kumantra te rājā| māna te gyāna pāna teṃ lājā ||
prīti pranaya binu mada te gunī| nāsahi begi nīti asa sunī ||
so. ripu ruja pāvaka pāpa prabhu ahi gania na choṭa kari|
asa kahi bibidha bilāpa kari lāgī rodana karana || 21(ka) ||
do. sabhā mājha pari byākula bahu prakāra kaha roi|
tohi jiata dasakandhara mori ki asi gati hoi || 21(kha) ||
sunata sabhāsada uṭhe akulāī| samujhāī gahi bāha~ uṭhāī ||
kaha laṅkesa kahasi nija bātā| ke~i~ tava nāsā kāna nipātā ||
avadha nṛpati dasaratha ke jāe| puruṣa siṅgha bana khelana āe ||
samujhi parī mohi unha kai karanī| rahita nisācara karihahiṃ dharanī ||
jinha kara bhujabala pāi dasānana| abhaya bhe bicarata muni kānana ||
dekhata bālaka kāla samānā| parama dhīra dhanvī guna nānā ||
atulita bala pratāpa dvau bhrātā| khala badha rata sura muni sukhadātā ||
sobhādhāma rāma asa nāmā| tinha ke saṅga nāri eka syāmā ||
rupa rāsi bidhi nāri sa~vārī| rati sata koṭi tāsu balihārī ||
tāsu anuja kāṭe śruti nāsā| suni tava bhagini karahiṃ parihāsā ||
khara dūṣana suni lage pukārā| chana mahu~ sakala kaṭaka unha mārā ||
khara dūṣana tisirā kara ghātā| suni dasasīsa jare saba gātā ||
do. supanakhahi samujhāi kari bala bolesi bahu bhā~ti|
gayu bhavana ati socabasa nīda pari nahiṃ rāti || 22 ||
sura nara asura nāga khaga māhīṃ| more anucara kaha~ kau nāhīm ||
khara dūṣana mohi sama balavantā| tinhahi ko māri binu bhagavantā ||
sura rañjana bhañjana mahi bhārā| jauṃ bhagavanta līnha avatārā ||
tau mai jāi bairu haṭhi karū~| prabhu sara prāna tajeṃ bhava tarū~ ||
hoihi bhajanu na tāmasa dehā| mana krama bacana mantra dṛḍha़ ehā ||
jauṃ nararupa bhūpasuta koū| harihu~ nāri jīti rana doū ||
calā akela jāna caḍhi tahavā~| basa mārīca sindhu taṭa jahavā~ ||
ihā~ rāma jasi juguti banāī| sunahu umā so kathā suhāī ||
do. lachimana ge banahiṃ jaba lena mūla phala kanda|
janakasutā sana bole bihasi kṛpā sukha bṛnda || 23 ||
sunahu priyā brata rucira susīlā| maiṃ kachu karabi lalita naralīlā ||
tumha pāvaka mahu~ karahu nivāsā| jau lagi karauṃ nisācara nāsā ||
jabahiṃ rāma saba kahā bakhānī| prabhu pada dhari hiya~ anala samānī ||
nija pratibimba rākhi taha~ sītā| taisi sīla rupa subinītā ||
lachimanahū~ yaha maramu na jānā| jo kachu carita racā bhagavānā ||
dasamukha gayu jahā~ mārīcā| nāi mātha svāratha rata nīcā ||
navani nīca kai ati dukhadāī| jimi aṅkusa dhanu uraga bilāī ||
bhayadāyaka khala kai priya bānī| jimi akāla ke kusuma bhavānī ||
do. kari pūjā mārīca taba sādara pūchī bāta|
kavana hetu mana byagra ati akasara āyahu tāta || 24 ||
dasamukha sakala kathā tehi āgeṃ| kahī sahita abhimāna abhāgem ||
hohu kapaṭa mṛga tumha chalakārī| jehi bidhi hari ānau nṛpanārī ||
tehiṃ puni kahā sunahu dasasīsā| te nararupa carācara īsā ||
tāsoṃ tāta bayaru nahiṃ kīje| māreṃ maria jiāe~ jījai ||
muni makha rākhana gayu kumārā| binu phara sara raghupati mohi mārā ||
sata jojana āyu~ chana māhīṃ| tinha sana bayaru kie~ bhala nāhīm ||
bhi mama kīṭa bhṛṅga kī nāī| jaha~ taha~ maiṃ dekhu~ dau bhāī ||
jauṃ nara tāta tadapi ati sūrā| tinhahi birodhi na āihi pūrā ||
do. jehiṃ tāḍa़kā subāhu hati khaṇḍeu hara kodaṇḍa ||
khara dūṣana tisirā badheu manuja ki asa baribaṇḍa || 25 ||
jāhu bhavana kula kusala bicārī| sunata jarā dīnhisi bahu gārī ||
guru jimi mūḍha़ karasi mama bodhā| kahu jaga mohi samāna ko jodhā ||
taba mārīca hṛdaya~ anumānā| navahi birodheṃ nahiṃ kalyānā ||
sastrī marmī prabhu saṭha dhanī| baida bandi kabi bhānasa gunī ||
ubhaya bhā~ti dekhā nija maranā| taba tākisi raghunāyaka saranā ||
utaru deta mohi badhaba abhāgeṃ| kasa na marauṃ raghupati sara lāgem ||
asa jiya~ jāni dasānana saṅgā| calā rāma pada prema abhaṅgā ||
mana ati haraṣa janāva na tehī| āju dekhihu~ parama sanehī ||
chaṃ. nija parama prītama dekhi locana suphala kari sukha pāihauṃ|
śrī sahita anuja sameta kṛpāniketa pada mana lāihaum ||
nirbāna dāyaka krodha jā kara bhagati abasahi basakarī|
nija pāni sara sandhāni so mohi badhihi sukhasāgara harī ||
do. mama pācheṃ dhara dhāvata dhareṃ sarāsana bāna|
phiri phiri prabhuhi bilokihu~ dhanya na mo sama āna || 26 ||
tehi bana nikaṭa dasānana gayū| taba mārīca kapaṭamṛga bhayū ||
ati bicitra kachu barani na jāī| kanaka deha mani racita banāī ||
sītā parama rucira mṛga dekhā| aṅga aṅga sumanohara beṣā ||
sunahu deva raghubīra kṛpālā| ehi mṛga kara ati sundara chālā ||
satyasandha prabhu badhi kari ehī| ānahu carma kahati baidehī ||
taba raghupati jānata saba kārana| uṭhe haraṣi sura kāju sa~vārana ||
mṛga biloki kaṭi parikara bā~dhā| karatala cāpa rucira sara sā~dhā ||
prabhu lachimanihi kahā samujhāī| phirata bipina nisicara bahu bhāī ||
sītā keri karehu rakhavārī| budhi bibeka bala samaya bicārī ||
prabhuhi biloki calā mṛga bhājī| dhāe rāmu sarāsana sājī ||
nigama neti siva dhyāna na pāvā| māyāmṛga pācheṃ so dhāvā ||
kabahu~ nikaṭa puni dūri parāī| kabahu~ka pragaṭi kabahu~ chapāī ||
pragaṭata durata karata chala bhūrī| ehi bidhi prabhuhi gayu lai dūrī ||
taba taki rāma kaṭhina sara mārā| dharani pareu kari ghora pukārā ||
lachimana kara prathamahiṃ lai nāmā| pācheṃ sumiresi mana mahu~ rāmā ||
prāna tajata pragaṭesi nija dehā| sumiresi rāmu sameta sanehā ||
antara prema tāsu pahicānā| muni durlabha gati dīnhi sujānā ||
do. bipula sumana sura baraṣahiṃ gāvahiṃ prabhu guna gātha|
nija pada dīnha asura kahu~ dīnabandhu raghunātha || 27 ||
khala badhi turata phire raghubīrā| soha cāpa kara kaṭi tūnīrā ||
ārata girā sunī jaba sītā| kaha lachimana sana parama sabhītā ||
jāhu begi saṅkaṭa ati bhrātā| lachimana bihasi kahā sunu mātā ||
bhṛkuṭi bilāsa sṛṣṭi laya hoī| sapanehu~ saṅkaṭa pari ki soī ||
marama bacana jaba sītā bolā| hari prerita lachimana mana ḍolā ||
bana disi deva saumpi saba kāhū| cale jahā~ rāvana sasi rāhū ||
sūna bīca dasakandhara dekhā| āvā nikaṭa jatī keṃ beṣā ||
jākeṃ ḍara sura asura ḍerāhīṃ| nisi na nīda dina anna na khāhīm ||
so dasasīsa svāna kī nāī| ita uta citi calā bhaḍa़ihāī ||
imi kupantha paga deta khagesā| raha na teja budhi bala lesā ||
nānā bidhi kari kathā suhāī| rājanīti bhaya prīti dekhāī ||
kaha sītā sunu jatī gosāīṃ| bolehu bacana duṣṭa kī nāīm ||
taba rāvana nija rūpa dekhāvā| bhī sabhaya jaba nāma sunāvā ||
kaha sītā dhari dhīraju gāḍha़ā| āi gayu prabhu rahu khala ṭhāḍha़ā ||
jimi haribadhuhi chudra sasa cāhā| bhesi kālabasa nisicara nāhā ||
sunata bacana dasasīsa risānā| mana mahu~ carana bandi sukha mānā ||
do. krodhavanta taba rāvana līnhisi ratha baiṭhāi|
calā gaganapatha ātura bhaya~ ratha hā~ki na jāi || 28 ||
hā jaga eka bīra raghurāyā| kehiṃ aparādha bisārehu dāyā ||
ārati harana sarana sukhadāyaka| hā raghukula saroja dinanāyaka ||
hā lachimana tumhāra nahiṃ dosā| so phalu pāyu~ kīnheu~ rosā ||
bibidha bilāpa karati baidehī| bhūri kṛpā prabhu dūri sanehī ||
bipati mori ko prabhuhi sunāvā| puroḍāsa caha rāsabha khāvā ||
sītā kai bilāpa suni bhārī| bhe carācara jīva dukhārī ||
gīdharāja suni ārata bānī| raghukulatilaka nāri pahicānī ||
adhama nisācara līnhe jāī| jimi malecha basa kapilā gāī ||
sīte putri karasi jani trāsā| karihu~ jātudhāna kara nāsā ||
dhāvā krodhavanta khaga kaiseṃ| chūṭi pabi parabata kahu~ jaise ||
re re duṣṭa ṭhāḍha़ kina hohī| nirbhaya calesi na jānehi mohī ||
āvata dekhi kṛtānta samānā| phiri dasakandhara kara anumānā ||
kī maināka ki khagapati hoī| mama bala jāna sahita pati soī ||
jānā jaraṭha jaṭāyū ehā| mama kara tīratha chā~ḍa़ihi dehā ||
sunata gīdha krodhātura dhāvā| kaha sunu rāvana mora sikhāvā ||
taji jānakihi kusala gṛha jāhū| nāhiṃ ta asa hoihi bahubāhū ||
rāma roṣa pāvaka ati ghorā| hoihi sakala salabha kula torā ||
utaru na deta dasānana jodhā| tabahiṃ gīdha dhāvā kari krodhā ||
dhari kaca biratha kīnha mahi girā| sītahi rākhi gīdha puni phirā ||
caucanha māri bidāresi dehī| daṇḍa eka bhi muruchā tehī ||
taba sakrodha nisicara khisiānā| kāḍha़esi parama karāla kṛpānā ||
kāṭesi paṅkha parā khaga dharanī| sumiri rāma kari adabhuta karanī ||
sītahi jāni caḍha़āi bahorī| calā utāila trāsa na thorī ||
karati bilāpa jāti nabha sītā| byādha bibasa janu mṛgī sabhītā ||
giri para baiṭhe kapinha nihārī| kahi hari nāma dīnha paṭa ḍārī ||
ehi bidhi sītahi so lai gayū| bana asoka maha~ rākhata bhayū ||
do. hāri parā khala bahu bidhi bhaya aru prīti dekhāi|
taba asoka pādapa tara rākhisi jatana karāi || 29(ka) ||
navānhapārāyaṇa, chaṭhā viśrāma
jehi bidhi kapaṭa kuraṅga sa~ga dhāi cale śrīrāma|
so chabi sītā rākhi ura raṭati rahati harināma || 29(kha) ||
raghupati anujahi āvata dekhī| bāhija cintā kīnhi biseṣī ||
janakasutā pariharihu akelī| āyahu tāta bacana mama pelī ||
nisicara nikara phirahiṃ bana māhīṃ| mama mana sītā āśrama nāhīm ||
gahi pada kamala anuja kara jorī| kaheu nātha kachu mohi na khorī ||
anuja sameta ge prabhu tahavā~| godāvari taṭa āśrama jahavā~ ||
āśrama dekhi jānakī hīnā| bhe bikala jasa prākṛta dīnā ||
hā guna khāni jānakī sītā| rūpa sīla brata nema punītā ||
lachimana samujhāe bahu bhā~tī| pūchata cale latā taru pā~tī ||
he khaga mṛga he madhukara śrenī| tumha dekhī sītā mṛganainī ||
khañjana suka kapota mṛga mīnā| madhupa nikara kokilā prabīnā ||
kunda kalī dāḍa़ima dāminī| kamala sarada sasi ahibhāminī ||
baruna pāsa manoja dhanu haṃsā| gaja kehari nija sunata prasaṃsā ||
śrīphala kanaka kadali haraṣāhīṃ| neku na saṅka sakuca mana māhīm ||
sunu jānakī tohi binu ājū| haraṣe sakala pāi janu rājū ||
kimi sahi jāta anakha tohi pāhīm | priyā begi pragaṭasi kasa nāhīm ||
ehi bidhi khaujata bilapata svāmī| manahu~ mahā birahī ati kāmī ||
pūranakāma rāma sukha rāsī| manuja carita kara aja abināsī ||
āge parā gīdhapati dekhā| sumirata rāma carana jinha rekhā ||
do. kara saroja sira paraseu kṛpāsindhu radhubīra ||
nirakhi rāma chabi dhāma mukha bigata bhī saba pīra || 30 ||
taba kaha gīdha bacana dhari dhīrā | sunahu rāma bhañjana bhava bhīrā ||
nātha dasānana yaha gati kīnhī| tehi khala janakasutā hari līnhī ||
lai dacchina disi gayu gosāī| bilapati ati kurarī kī nāī ||
darasa lāgī prabhu rākheṃu~ prānā| calana cahata aba kṛpānidhānā ||
rāma kahā tanu rākhahu tātā| mukha musakāi kahī tehiṃ bātā ||
jā kara nāma marata mukha āvā| adhamu mukuta hoī śruti gāvā ||
so mama locana gocara āgeṃ| rākhauṃ deha nātha kehi khā~ge~ ||
jala bhari nayana kahahi~ raghurāī| tāta karma nija te gatiṃ pāī ||
parahita basa jinha ke mana māhī~| tinha kahu~ jaga durlabha kachu nāhī~ ||
tanu taji tāta jāhu mama dhāmā| deu~ kāha tumha pūranakāmā ||
do. sītā harana tāta jani kahahu pitā sana jāi ||
jau~ mai~ rāma ta kula sahita kahihi dasānana āi || 31 ||
gīdha deha taji dhari hari rupā| bhūṣana bahu paṭa pīta anūpā ||
syāma gāta bisāla bhuja cārī| astuti karata nayana bhari bārī ||
chaṃ. jaya rāma rūpa anūpa nirguna saguna guna preraka sahī|
dasasīsa bāhu pracaṇḍa khaṇḍana caṇḍa sara maṇḍana mahī ||
pāthoda gāta saroja mukha rājīva āyata locanaṃ|
nita naumi rāmu kṛpāla bāhu bisāla bhava bhaya mocanam || 1 ||
balamaprameyamanādimajamabyaktamekamagocaraṃ|
gobinda gopara dvandvahara bigyānaghana dharanīdharam ||
je rāma mantra japanta santa ananta jana mana rañjanaṃ|
nita naumi rāma akāma priya kāmādi khala dala gañjanam || 2|
jehi śruti nirañjana brahma byāpaka biraja aja kahi gāvahīm ||
kari dhyāna gyāna birāga joga aneka muni jehi pāvahīm ||
so pragaṭa karunā kanda sobhā bṛnda aga jaga mohī|
mama hṛdaya paṅkaja bhṛṅga aṅga anaṅga bahu chabi sohī || 3 ||
jo agama sugama subhāva nirmala asama sama sītala sadā|
pasyanti jaṃ jogī jatana kari karata mana go basa sadā ||
so rāma ramā nivāsa santata dāsa basa tribhuvana dhanī|
mama ura basu so samana saṃsṛti jāsu kīrati pāvanī || 4 ||
do. abirala bhagati māgi bara gīdha gayu haridhāma|
tehi kī kriyā jathocita nija kara kīnhī rāma || 32 ||
komala cita ati dīnadayālā| kārana binu raghunātha kṛpālā ||
gīdha adhama khaga āmiṣa bhogī| gati dīnhi jo jācata jogī ||
sunahu umā te loga abhāgī| hari taji hohiṃ biṣaya anurāgī ||
puni sītahi khojata dvau bhāī| cale bilokata bana bahutāī ||
saṅkula latā biṭapa ghana kānana| bahu khaga mṛga taha~ gaja pañcānana ||
āvata pantha kabandha nipātā| tehiṃ saba kahī sāpa kai bātā ||
durabāsā mohi dīnhī sāpā| prabhu pada pekhi miṭā so pāpā ||
sunu gandharba kahu~ mai tohī| mohi na sohāi brahmakula drohī ||
do. mana krama bacana kapaṭa taji jo kara bhūsura seva|
mohi sameta birañci siva basa tākeṃ saba deva || 33 ||
sāpata tāḍa़ta paruṣa kahantā| bipra pūjya asa gāvahiṃ santā ||
pūjia bipra sīla guna hīnā| sūdra na guna gana gyāna prabīnā ||
kahi nija dharma tāhi samujhāvā| nija pada prīti dekhi mana bhāvā ||
raghupati carana kamala siru nāī| gayu gagana āpani gati pāī ||
tāhi dei gati rāma udārā| sabarī keṃ āśrama pagu dhārā ||
sabarī dekhi rāma gṛha~ āe| muni ke bacana samujhi jiya~ bhāe ||
sarasija locana bāhu bisālā| jaṭā mukuṭa sira ura banamālā ||
syāma gaura sundara dau bhāī| sabarī parī carana lapaṭāī ||
prema magana mukha bacana na āvā| puni puni pada saroja sira nāvā ||
sādara jala lai carana pakhāre| puni sundara āsana baiṭhāre ||
do. kanda mūla phala surasa ati die rāma kahu~ āni|
prema sahita prabhu khāe bārambāra bakhāni || 34 ||
pāni jori āgeṃ bhi ṭhāḍha़ī| prabhuhi biloki prīti ati bāḍha़ī ||
kehi bidhi astuti karau tumhārī| adhama jāti maiṃ jaḍa़mati bhārī ||
adhama te adhama adhama ati nārī| tinha maha~ maiṃ matimanda aghārī ||
kaha raghupati sunu bhāmini bātā| mānu~ eka bhagati kara nātā ||
jāti pā~ti kula dharma baḍa़āī| dhana bala parijana guna caturāī ||
bhagati hīna nara sohi kaisā| binu jala bārida dekhia jaisā ||
navadhā bhagati kahu~ tohi pāhīṃ| sāvadhāna sunu dharu mana māhīm ||
prathama bhagati santanha kara saṅgā| dūsari rati mama kathā prasaṅgā ||
do. gura pada paṅkaja sevā tīsari bhagati amāna|
cauthi bhagati mama guna gana kari kapaṭa taji gāna || 35 ||
mantra jāpa mama dṛḍha़ bisvāsā| pañcama bhajana so beda prakāsā ||
chaṭha dama sīla birati bahu karamā| nirata nirantara sajjana dharamā ||
sātava~ sama mohi maya jaga dekhā| moteṃ santa adhika kari lekhā ||
āṭhava~ jathālābha santoṣā| sapanehu~ nahiṃ dekhi paradoṣā ||
navama sarala saba sana chalahīnā| mama bharosa hiya~ haraṣa na dīnā ||
nava mahu~ eku jinha ke hoī| nāri puruṣa sacarācara koī ||
soi atisaya priya bhāmini more| sakala prakāra bhagati dṛḍha़ torem ||
jogi bṛnda duralabha gati joī| to kahu~ āju sulabha bhi soī ||
mama darasana phala parama anūpā| jīva pāva nija sahaja sarūpā ||
janakasutā ki sudhi bhāminī| jānahi kahu karibaragāminī ||
pampā sarahi jāhu raghurāī| taha~ hoihi sugrīva mitāī ||
so saba kahihi deva raghubīrā| jānatahū~ pūchahu matidhīrā ||
bāra bāra prabhu pada siru nāī| prema sahita saba kathā sunāī ||
chaṃ. kahi kathā sakala biloki hari mukha hṛdaya~ pada paṅkaja dhare|
taji joga pāvaka deha hari pada līna bhi jaha~ nahiṃ phire ||
nara bibidha karma adharma bahu mata sokaprada saba tyāgahū|
bisvāsa kari kaha dāsa tulasī rāma pada anurāgahū ||
do. jāti hīna agha janma mahi mukta kīnhi asi nāri|
mahāmanda mana sukha cahasi aise prabhuhi bisāri || 36 ||
cale rāma tyāgā bana soū| atulita bala nara kehari doū ||
birahī iva prabhu karata biṣādā| kahata kathā aneka sambādā ||
lachimana dekhu bipina ki sobhā| dekhata kehi kara mana nahiṃ chobhā ||
nāri sahita saba khaga mṛga bṛndā| mānahu~ mori karata hahiṃ nindā ||
hamahi dekhi mṛga nikara parāhīṃ| mṛgīṃ kahahiṃ tumha kaha~ bhaya nāhīm ||
tumha ānanda karahu mṛga jāe| kañcana mṛga khojana e āe ||
saṅga lāi karinīṃ kari lehīṃ| mānahu~ mohi sikhāvanu dehīm ||
sāstra sucintita puni puni dekhia| bhūpa susevita basa nahiṃ lekhia ||
rākhia nāri jadapi ura māhīṃ| jubatī sāstra nṛpati basa nāhīm ||
dekhahu tāta basanta suhāvā| priyā hīna mohi bhaya upajāvā ||
do. biraha bikala balahīna mohi jānesi nipaṭa akela|
sahita bipina madhukara khaga madana kīnha bagamela || 37(ka) ||
dekhi gayu bhrātā sahita tāsu dūta suni bāta|
ḍerā kīnheu manahu~ taba kaṭaku haṭaki manajāta || 37(kha) ||
biṭapa bisāla latā arujhānī| bibidha bitāna die janu tānī ||
kadali tāla bara dhujā patākā| daikhi na moha dhīra mana jākā ||
bibidha bhā~ti phūle taru nānā| janu bānaita bane bahu bānā ||
kahu~ kahu~ sundara biṭapa suhāe| janu bhaṭa bilaga bilaga hoi chāe ||
kūjata pika mānahu~ gaja māte| ḍheka mahokha ū~ṭa bisarāte ||
mora cakora kīra bara bājī| pārāvata marāla saba tājī ||
tītira lāvaka padacara jūthā| barani na jāi manoja baruthā ||
ratha giri silā dundubhī jharanā| cātaka bandī guna gana baranā ||
madhukara mukhara bheri sahanāī| tribidha bayāri basīṭhīṃ āī ||
caturaṅginī sena sa~ga līnheṃ| bicarata sabahi cunautī dīnhem ||
lachimana dekhata kāma anīkā| rahahiṃ dhīra tinha kai jaga līkā ||
ehi keṃ eka parama bala nārī| tehi teṃ ubara subhaṭa soi bhārī ||
do. tāta tīni ati prabala khala kāma krodha aru lobha|
muni bigyāna dhāma mana karahiṃ nimiṣa mahu~ chobha || 38(ka) ||
lobha keṃ icchā dambha bala kāma keṃ kevala nāri|
krodha ke paruṣa bacana bala munibara kahahiṃ bicāri || 38(kha) ||
gunātīta sacarācara svāmī| rāma umā saba antarajāmī ||
kāminha kai dīnatā dekhāī| dhīranha keṃ mana birati dṛḍha़āī ||
krodha manoja lobha mada māyā| chūṭahiṃ sakala rāma kīṃ dāyā ||
so nara indrajāla nahiṃ bhūlā| jā para hoi so naṭa anukūlā ||
umā kahu~ maiṃ anubhava apanā| sata hari bhajanu jagata saba sapanā ||
puni prabhu ge sarobara tīrā| pampā nāma subhaga gambhīrā ||
santa hṛdaya jasa nirmala bārī| bā~dhe ghāṭa manohara cārī ||
jaha~ taha~ piahiṃ bibidha mṛga nīrā| janu udāra gṛha jācaka bhīrā ||
do. purini sabana oṭa jala begi na pāia marma|
māyāchanna na dekhiai jaise nirguna brahma || 39(ka) ||
sukhi mīna saba ekarasa ati agādha jala māhiṃ|
jathā dharmasīlanha ke dina sukha sañjuta jāhim || 39(kha) ||
bikase sarasija nānā raṅgā| madhura mukhara guñjata bahu bhṛṅgā ||
bolata jalakukkuṭa kalahaṃsā| prabhu biloki janu karata prasaṃsā ||
cakravāka baka khaga samudāī| dekhata bani barani nahiṃ jāī ||
sundara khaga gana girā suhāī| jāta pathika janu leta bolāī ||
tāla samīpa muninha gṛha chāe| cahu disi kānana biṭapa suhāe ||
campaka bakula kadamba tamālā| pāṭala panasa parāsa rasālā ||
nava pallava kusumita taru nānā| cañcarīka paṭalī kara gānā ||
sītala manda sugandha subhAU| santata bahi manohara bAU ||
kuhū kuhū kokila dhuni karahīṃ| suni rava sarasa dhyāna muni ṭarahīm ||
do. phala bhārana nami biṭapa saba rahe bhūmi niarāi|
para upakārī puruṣa jimi navahiṃ susampati pāi || 40 ||
dekhi rāma ati rucira talāvā| majjanu kīnha parama sukha pāvā ||
dekhī sundara tarubara chāyā| baiṭhe anuja sahita raghurāyā ||
taha~ puni sakala deva muni āe| astuti kari nija dhāma sidhāe ||
baiṭhe parama prasanna kṛpālā| kahata anuja sana kathā rasālā ||
birahavanta bhagavantahi dekhī| nārada mana bhā soca biseṣī ||
mora sāpa kari aṅgīkārā| sahata rāma nānā dukha bhārā ||
aise prabhuhi biloku~ jāī| puni na banihi asa avasaru āī ||
yaha bicāri nārada kara bīnā| ge jahā~ prabhu sukha āsīnā ||
gāvata rāma carita mṛdu bānī| prema sahita bahu bhā~ti bakhānī ||
karata daṇḍavata lie uṭhāī| rākhe bahuta bāra ura lāī ||
svāgata pū~chi nikaṭa baiṭhāre| lachimana sādara carana pakhāre ||
do. nānā bidhi binatī kari prabhu prasanna jiya~ jāni|
nārada bole bacana taba jori saroruha pāni || 41 ||
sunahu udāra sahaja raghunāyaka| sundara agama sugama bara dāyaka ||
dehu eka bara māgu~ svāmī| jadyapi jānata antarajāmī ||
jānahu muni tumha mora subhAU| jana sana kabahu~ ki karu~ durAU ||
kavana bastu asi priya mohi lāgī| jo munibara na sakahu tumha māgī ||
jana kahu~ kachu adeya nahiṃ moreṃ| asa bisvāsa tajahu jani bhorem ||
taba nārada bole haraṣāī | asa bara māgu~ karu~ ḍhiṭhāī ||
jadyapi prabhu ke nāma anekā| śruti kaha adhika eka teṃ ekā ||
rāma sakala nāmanha te adhikā| hau nātha agha khaga gana badhikā ||
do. rākā rajanī bhagati tava rāma nāma soi soma|
apara nāma uḍagana bimala basuhu~ bhagata ura byoma || 42(ka) ||
evamastu muni sana kaheu kṛpāsindhu raghunātha|
taba nārada mana haraṣa ati prabhu pada nāyu mātha || 42(kha) ||
ati prasanna raghunāthahi jānī| puni nārada bole mṛdu bānī ||
rāma jabahiṃ prereu nija māyā| mohehu mohi sunahu raghurāyā ||
taba bibāha maiṃ cāhu~ kīnhā| prabhu kehi kārana karai na dīnhā ||
sunu muni tohi kahu~ saharosā| bhajahiṃ je mohi taji sakala bharosā ||
karu~ sadā tinha kai rakhavārī| jimi bālaka rākhi mahatārī ||
gaha sisu baccha anala ahi dhāī| taha~ rākhi jananī aragāī ||
prauḍha़ bhe~ tehi suta para mātā| prīti kari nahiṃ pāchili bātā ||
more prauḍha़ tanaya sama gyānī| bālaka suta sama dāsa amānī ||
janahi mora bala nija bala tāhī| duhu kaha~ kāma krodha ripu āhī ||
yaha bicāri paṇḍita mohi bhajahīṃ| pāehu~ gyāna bhagati nahiṃ tajahīm ||
do. kāma krodha lobhādi mada prabala moha kai dhāri|
tinha maha~ ati dāruna dukhada māyārūpī nāri || 43 ||
suni muni kaha purāna śruti santā| moha bipina kahu~ nāri basantā ||
japa tapa nema jalāśraya jhārī| hoi grīṣama soṣi saba nārī ||
kāma krodha mada matsara bhekā| inhahi haraṣaprada baraṣā ekā ||
durbāsanā kumuda samudāī| tinha kaha~ sarada sadā sukhadāī ||
dharma sakala sarasīruha bṛndā| hoi hima tinhahi dahi sukha mandā ||
puni mamatā javāsa bahutāī| paluhi nāri sisira ritu pāī ||
pāpa ulūka nikara sukhakārī| nāri nibiḍa़ rajanī a~dhiārī ||
budhi bala sīla satya saba mīnā| banasī sama triya kahahiṃ prabīnā ||
do. avaguna mūla sūlaprada pramadā saba dukha khāni|
tāte kīnha nivārana muni maiṃ yaha jiya~ jāni || 44 ||
suni raghupati ke bacana suhāe| muni tana pulaka nayana bhari āe ||
kahahu kavana prabhu kai asi rītī| sevaka para mamatā aru prītī ||
je na bhajahiṃ asa prabhu bhrama tyāgī| gyāna raṅka nara manda abhāgī ||
puni sādara bole muni nārada| sunahu rāma bigyāna bisārada ||
santanha ke lacchana raghubīrā| kahahu nātha bhava bhañjana bhīrā ||
sunu muni santanha ke guna kahū~| jinha te maiṃ unha keṃ basa rahū~ ||
ṣaṭa bikāra jita anagha akāmā| acala akiñcana suci sukhadhāmā ||
amitabodha anīha mitabhogī| satyasāra kabi kobida jogī ||
sāvadhāna mānada madahīnā| dhīra dharma gati parama prabīnā ||
do. gunāgāra saṃsāra dukha rahita bigata sandeha ||
taji mama carana saroja priya tinha kahu~ deha na geha || 45 ||
nija guna śravana sunata sakucāhīṃ| para guna sunata adhika haraṣāhīm ||
sama sītala nahiṃ tyāgahiṃ nītī| sarala subhāu sabahiṃ sana prītī ||
japa tapa brata dama sañjama nemā| guru gobinda bipra pada premā ||
śraddhā chamā mayatrī dāyā| muditā mama pada prīti amāyā ||
birati bibeka binaya bigyānā| bodha jathāratha beda purānā ||
dambha māna mada karahiṃ na kAU| bhūli na dehiṃ kumāraga pAU ||
gāvahiṃ sunahiṃ sadā mama līlā| hetu rahita parahita rata sīlā ||
muni sunu sādhunha ke guna jete| kahi na sakahiṃ sārada śruti tete ||
chaṃ. kahi saka na sārada seṣa nārada sunata pada paṅkaja gahe|
asa dīnabandhu kṛpāla apane bhagata guna nija mukha kahe ||
siru nāha bārahiṃ bāra carananhi brahmapura nārada ge ||
te dhanya tulasīdāsa āsa bihāi je hari ra~ga ra~e ||
do. rāvanāri jasu pāvana gāvahiṃ sunahiṃ je loga|
rāma bhagati dṛḍha़ pāvahiṃ binu birāga japa joga || 46(ka) ||
dīpa sikhā sama jubati tana mana jani hosi pataṅga|
bhajahi rāma taji kāma mada karahi sadā satasaṅga || 46(kha) ||
māsapārāyaṇa, bāīsavā~ viśrāma
iti śrīmadrāmacaritamānase sakalakalikaluṣavidhvaṃsane
tṛtīyaḥ sopānaḥ samāptaḥ|
(araṇyakāṇḍa samāpta)
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever