Shri Hari Vayu Stuti — InfoLyter.in

ॐ

શ્રી હરિ વાયુ સ્તુતિ

Shri Hari Vayu Stuti

Vayu Gujarati

અથ નખસ્તુતિઃ

પાન્ત્વસ્માન્ પુરુહૂતવૈરિબલવન્માતઙ્ગમાદ્યદ્ઘટા-

-કુમ્ભોચ્ચાદ્રિવિપાટનાધિકપટુ પ્રત્યેક વજ્રાયિતાઃ ।

શ્રીમત્કણ્ઠીરવાસ્યપ્રતતસુનખરા દારિતારાતિદૂર-

-પ્રધ્વસ્તધ્વાન્તશાન્તપ્રવિતતમનસા ભાવિતા ભૂરિભાગૈઃ ॥ 1 ॥

લક્ષ્મીકાન્ત સમન્તતોઽપિ કલયન્ નૈવેશિતુસ્તે સમં

પશ્યામ્યુત્તમવસ્તુ દૂરતરતોપાસ્તં રસો યોઽષ્ટમઃ ।

યદ્રોષોત્કર દક્ષ નેત્ર કુટિલ પ્રાન્તોત્થિતાગ્નિ સ્ફુરત્

ખદ્યોતોપમ વિસ્ફુલિઙ્ગભસિતા બ્રહ્મેશશક્રોત્કરાઃ ॥ 2 ॥

અથ વાયુસ્તુતિઃ

શ્રીમદ્વિષ્ણ્વઙ્ઘ્રિનિષ્ઠાતિગુણગુરુતમશ્રીમદાનન્દતીર્થ-

-ત્રૈલોક્યાચાર્યપાદોજ્જ્વલજલજલસત્પાંસવોઽસ્માન્ પુનન્તુ ।

વાચાં યત્ર પ્રણેત્રી ત્રિભુવનમહિતા શારદા શારદેન્દુ-

-જ્યોત્સ્નાભદ્રસ્મિતશ્રીધવલિતકકુભા પ્રેમભારં બભાર ॥ 1 ॥

ઉત્કણ્ઠાકુણ્ઠકોલાહલજવવિજિતાજસ્રસેવાનુવૃદ્ધ-

-પ્રાજ્ઞાત્મજ્ઞાનધૂતાન્ધતમસસુમનોમૌલિરત્નાવલીનામ્ ।

ભક્ત્યુદ્રેકાવગાઢપ્રઘટનસધટાત્કારસઙ્ઘૃષ્યમાણ-

પ્રાન્તપ્રાગ્ર્યાઙ્ઘ્રિપીઠોત્થિતકનકરજઃપિઞ્જરારઞ્જિતાશાઃ ॥ 2 ॥

જન્માધિવ્યાધ્યુપાધિપ્રતિહતિવિરહપ્રાપકાણાં ગુણાનાં

અગ્ર્યાણામર્પકાણાં ચિરમુદિતચિદાનન્દસન્દોહદાનામ્ ।

એતેષામેષ દોષપ્રમુષિતમનસાં દ્વેષિણાં દૂષકાણાં

દૈત્યાનામાર્તિમન્ધે તમસિ વિદધતાં સંસ્તવે નાસ્મિ શક્તઃ ॥ 3 ॥

અસ્યાવિષ્કર્તુકામં કલિમલકલુષેઽસ્મિન્ જને જ્ઞાનમાર્ગં

વન્દ્યં ચન્દ્રેન્દ્રરુદ્રદ્યુમણિફણિવયોનાયકાદ્યૈરિહાદ્ય ।

મધ્વાખ્યં મન્ત્રસિદ્ધં કિમુત કૃતવતો મારુતસ્યાવતારં

પાતારં પારમેષ્ટ્યં પદમપવિપદઃ પ્રાપ્તુરાપન્નપુંસામ્ ॥ 4 ॥

ઉદ્યદ્વિદ્યુત્પ્રચણ્ડાં નિજરુચિનિકરવ્યાપ્તલોકાવકાશો

બિભ્રદ્ભીમો ભુજે યોઽભ્યુદિતદિનકરાભાઙ્ગદાઢ્ય પ્રકાણ્ડે ।

વીર્યોદ્ધાર્યાં ગદાગ્ર્યામયમિહ સુમતિં વાયુદેવો વિદધ્યાત્

અધ્યાત્મજ્ઞાનનેતા યતિવરમહિતો ભૂમિભૂષામણિર્મે ॥ 5 ॥

સંસારોત્તાપનિત્યોપશમદસદયસ્નેહહાસામ્બુપૂર-

-પ્રોદ્યદ્વિદ્યાનવદ્યદ્યુતિમણિકિરણશ્રેણિસમ્પૂરિતાશઃ ।

શ્રીવત્સાઙ્કાધિવાસોચિતતરસરલશ્રીમદાનન્દતીર્થ-

-ક્ષીરામ્ભોધિર્વિભિન્દ્યાદ્ભવદનભિમતં ભૂરિ મે ભૂતિહેતુઃ ॥ 6 ॥

મૂર્ધન્યેષોઽઞ્જલિર્મે દૃઢતરમિહ તે બધ્યતે બન્ધપાશ-

-ચ્છેત્રે દાત્રે સુખાનાં ભજતિ ભુવિ ભવિષ્યદ્વિધાત્રે દ્યુભર્ત્રે ।

અત્યન્તં સન્તતં ત્વં પ્રદિશ પદયુગે હન્ત સન્તાપભાજા-

-મસ્માકં ભક્તિમેકાં ભગવત ઉત તે માધવસ્યાથ વાયોઃ ॥ 7 ॥

સાભ્રોષ્ણાભીશુશુભ્રપ્રભમભય નભો ભૂરિભૂભૃદ્વિભૂતિ-

-ભ્રાજિષ્ણુર્ભૂરૃભૂણાં ભવનમપિ વિભોઽભેદિ બભ્રે બભૂવે ।

યેન ભ્રૂવિભ્રમસ્તે ભ્રમયતુ સુભૃશં બભ્રુવદ્દુર્ભૃતાશાન્

ભ્રાન્તિર્ભેદાવભાસસ્ત્વિતિ ભયમભિભૂર્ભોક્ષ્યતો માયિભિક્ષૂન્ ॥ 8 ॥

યેઽમું ભાવં ભજન્તે સુરમુખસુજનારાધિતં તે તૃતીયં

ભાસન્તે ભાસુરૈસ્તે સહચરચલિતૈશ્ચામરૈશ્ચારુવેષાઃ ।

વૈકુણ્ઠે કણ્ઠલગ્નસ્થિરશુચિવિલસત્કાન્તિતારુણ્યલીલા-

લાવણ્યાપૂર્ણકાન્તાકુચભરસુલભાશ્લેષસમ્મોદસાન્દ્રાઃ ॥ 9 ॥

આનન્દાન્મન્દમન્દા દદતિ હિ મરુતઃ કુન્દમન્દારનન્દ્યા-

-વર્તામોદાન્ દધાના મૃદુપદમુદિતોદ્ગીતકૈઃ સુન્દરીણામ્ ।

વૃન્દૈરાવન્દ્યમુક્તેન્દ્વહિમગુમદનાહીન્દ્રદેવેન્દ્રસેવ્યે

મૌકુન્દે મન્દિરેઽસ્મિન્નવિરતમુદયન્મોદિનાં દેવદેવ ॥ 10 ॥

ઉત્તપ્તાઽત્યુત્કટત્વિટ્ પ્રકટકટકટધ્વાનસઙ્ઘટ્ટનોદ્ય-

-દ્વિદ્યુદ્વ્યૂઢસ્ફુલિઙ્ગપ્રકરવિકિરણોત્ક્વાથિતે બાધિતાઙ્ગાન્ ।

ઉદ્ગાઢં પાત્યમાના તમસિ તત ઇતઃ કિઙ્કરૈઃ પઙ્કિલે તે

પઙ્ક્તિર્ગ્રાવ્ણાં ગરિમ્ણા ગ્લપયતિ હિ ભવદ્વેષિણો વિદ્વદાદ્ય ॥ 11 ॥

અસ્મિન્નસ્મદ્ગુરૂણાં હરિચરણચિરધ્યાનસન્મઙ્ગલાનાં

યુષ્માકં પાર્શ્વભૂમિં ધૃતરણરણિકસ્વર્ગિસેવ્યાં પ્રપન્નઃ ।

યસ્તૂદાસ્તે સ આસ્તેઽધિભવમસુલભક્લેશનિર્મૂકમસ્ત-

-પ્રાયાનન્દં કથઞ્ચિન્ન વસતિ સતતં પઞ્ચકષ્ટેઽતિકષ્ટે ॥ 12 ॥

ક્ષુત્ ક્ષામાન્ રૂક્ષરક્ષોરદખરનખરક્ષુણ્ણવિક્ષોભિતાક્ષા-

-નામગ્નાનાન્ધકૂપે ક્ષુરમુખમુખરૈઃ પક્ષિભિર્વિક્ષતાઙ્ગાન્ ।

પૂયાસૃઙ્મૂત્રવિષ્ઠાકૃમિકુલકલિલે તત્ક્ષણક્ષિપ્તશક્ત્યા-

-દ્યસ્ત્રવ્રાતાર્દિતાંસ્ત્વદ્દ્વિષ ઉપજિહતે વજ્રકલ્પા જલૂકાઃ ॥ 13 ॥

માતર્મે માતરિશ્વન્ પિતરતુલગુરો ભ્રાતરિષ્ટાપ્તબન્ધો

સ્વામિન્ સર્વાન્તરાત્મન્નજર જરયિતર્જન્મમૃત્યામયાનામ્ ।

ગોવિન્દે દેહિ ભક્તિં ભવતિ ચ ભગવન્નૂર્જિતાં નિર્નિમિત્તાં

નિર્વ્યાજાં નિશ્ચલાં સદ્ગુણગણબૃહતીં શાશ્વતીમાશુ દેવ ॥ 14 ॥

વિષ્ણોરત્ત્યુત્તમત્વાદખિલગુણગણૈસ્તત્ર ભક્તિં ગરિષ્ઠાં

આશ્લિષ્ટે શ્રીધરાભ્યામમુમથ પરિવારાત્મના સેવકેષુ ।

યઃ સન્ધત્તે વિરિઞ્ચશ્વસનવિહગપાનન્તરુદ્રેન્દ્રપૂર્વે-

-ષ્વાધ્યાયંસ્તારતમ્યં સ્ફુટમવતિ સદા વાયુરસ્મદ્ગુરુસ્તમ્ ॥ 15 ॥

તત્ત્વજ્ઞાન્ મુક્તિભાજઃ સુખયિસિ હિ ગુરો યોગ્યતાતારતમ્યા-

-દાધત્સે મિશ્રબુદ્ધિંસ્ત્રિદિવનિરયભૂગોચરાન્ નિત્યબદ્ધાન્ ।

તામિસ્રાન્ધાદિકાખ્યે તમસિ સુબહુલં દુઃખયસ્યન્યથાજ્ઞાન્

વિષ્ણોરાજ્ઞાભિરિત્થં શૃતિશતમિતિહાસાદિ ચાકર્ણયામઃ ॥ 16 ॥

વન્દેઽહં તં હનૂમાનિતિ મહિતમહાપૌરુષો બાહુશાલી

ખ્યાતસ્તેઽગ્ર્યોઽવતારઃ સહિત ઇહ બહુબ્રહ્મચર્યાદિધર્મૈઃ ।

સસ્નેહાનાં સહસ્વાનહરહરહિતં નિર્દહન્ દેહભાજાં

અંહોમોહાપહો યઃ સ્પૃહયતિ મહતીં ભક્તિમદ્યાપિ રામે ॥ 17 ॥

પ્રાક્પઞ્ચાશત્સહસ્રૈર્વ્યવહિતમહિતં યોજનૈઃ પર્વતં ત્વં

યાવત્સઞ્જીવનાદ્યૌષધનિધિમધિકપ્રાણ લઙ્કામનૈષિઃ ।

અદ્રાક્ષીદુત્પતન્તં તત ઉત ગિરિમુત્પાટયન્તં ગૃહીત્વા

યાન્તં ખે રાઘવાઙ્ઘ્રૌ પ્રણતમપિ તદૈકક્ષણે ત્વાં હિ લોકઃ ॥ 18 ॥

ક્ષિપ્તઃ પશ્ચાત્સત્સલીલં શતમતુલમતે યોજનાનાં સ ઉચ્ચ-

-સ્તાવદ્વિસ્તારવંશ્ચાપ્યુપલલવ ઇવ વ્યગ્રબુદ્ધ્યા ત્વયાઽતઃ ।

સ્વસ્વસ્થાનસ્થિતાતિસ્થિરશકલશિલાજાલસંશ્લેષનષ્ટ-

-છ્છેદાઙ્કઃ પ્રાગિવાભૂત્ કપિવરવપુષસ્તે નમઃ કૌશલાય ॥ 19 ॥

દૃષ્ટ્વા દુષ્ટાધિપોરઃ સ્ફુટિતકનકસદ્વર્મ ઘૃષ્ટાસ્થિકૂટં

નિષ્પિષ્ટં હાટકાદ્રિપ્રકટતટતટાકાતિશઙ્કો જનોઽભૂત્ ।

યેનાઽજૌ રાવણારિપ્રિયનટનપટુર્મુષ્ટિરિષ્ટં પ્રદેષ્ટું

કિં નેષ્ટે મે સ તેઽષ્ટાપદકટકતટિત્કોટિભામૃષ્ટકાષ્ઠઃ ॥ 20 ॥

દેવ્યાદેશપ્રણીતિદૃહિણહરવરાવધ્યરક્ષોવિઘાતા-

-દ્યાસેવોદ્યદ્દયાર્દ્રઃ સહભુજમકરોદ્રામનામા મુકુન્દઃ ।

દુષ્પ્રાપે પારમેષ્ઠ્યે કરતલમતુલં મૂર્ધિવિન્યસ્ય ધન્યં

તન્વન્ભૂયઃ પ્રભૂતપ્રણયવિકસિતાબ્જેક્ષણસ્ત્વેક્ષમાણઃ ॥ 21 ॥

જઘ્ને નિઘ્નેન વિઘ્નો બહુલબલબકધ્વંસનાદ્યેન શોચ-

-દ્વિપ્રાનુક્રોશપાશૈરસુવિધૃતિસુખસ્યૈકચક્રાજનાનામ્ ।

તસ્મૈ તે દેવ કુર્મઃ કુરુકુલપતયે કર્મણા ચ પ્રણામાન્

કિર્મીરં દુર્મતીનાં પ્રથમમથ ચ યો નર્મણા નિર્મમાથ ॥ 22 ॥

નિર્મૃદ્નન્નત્યયત્નં વિજરવર જરાસન્ધકાયાસ્થિસન્ધીન્

યુદ્ધે ત્વં સ્વધ્વરે વા પશુમિવ દમયન્ વિષ્ણુપક્ષદ્વિડીશમ્ ।

યાવત્પ્રત્યક્ષભૂતં નિખિલમખભુજં તર્પયામાસિથાસૌ

તાવત્યાઽયોજિ તૃપ્ત્યા કિમુ વદ ભગવન્ રાજસૂયાશ્વમેધે ॥ 23 ॥

ક્ષ્વેલાક્ષીણાટ્ટહાસં તવ રણમરિહન્નુદ્ગદોદ્દામબાહોઃ

બહ્વક્ષૌહિણ્યનીકક્ષપણસુનિપુણં યસ્ય સર્વોત્તમસ્ય ।

શુશ્રૂષાર્થં ચકર્થ સ્વયમયમથ સંવક્તુમાનન્દતીર્થ-

-શ્રીમન્નામન્સમર્થસ્ત્વમપિ હિ યુવયોઃ પાદપદ્મં પ્રપદ્યે ॥ 24 ॥

દૃહ્યન્તીં હૃદૃહં માં દૃતમનિલ બલાદ્દ્રાવયન્તીમવિદ્યા-

-નિદ્રાં વિદ્રાવ્ય સદ્યોરચનપટુમથાઽપાદ્ય વિદ્યાસમુદ્ર ।

વાગ્દેવી સા સુવિદ્યાદ્રવિણદ વિદિતા દ્રૌપદી રુદ્રપત્ન્યા-

-દુદ્રિક્તા દ્રાગભદ્રાદ્રહયતુ દયિતા પૂર્વભીમાઽજ્ઞયા તે ॥ 25 ॥

યાભ્યાં શુશ્રૂષુરાસીઃ કુરુકુલજનને ક્ષત્રવિપ્રોદિતાભ્યાં

બ્રહ્મભ્યાં બૃંહિતાભ્યાં ચિતસુખવપુષા કૃષ્ણનામાસ્પદાભ્યામ્ ।

નિર્ભેદાભ્યાં વિશેષાદ્વિવચનવિષયાભ્યામમૂભ્યામુભાભ્યાં

તુભ્યં ચ ક્ષેમદેભ્યઃ સરિસિજવિલસલ્લોચનેભ્યો નમોઽસ્તુ ॥ 26 ॥

ગચ્છન્ સૌગન્ધિકાર્થં પથિ સ હનુમતઃ પુચ્છમચ્છસ્ય ભીમઃ

પ્રોદ્ધર્તું નાશકત્સ ત્વમુમુરુવપુષા ભીષયામાસ ચેતિ ।

પૂર્ણજ્ઞાનૌજસોસ્તે ગુરુતમ વપુષોઃ શ્રીમદાનન્દતીર્થ

ક્રીડામાત્રં તદેતત્ પ્રમદદ સુધિયાં મોહક દ્વેષભાજામ્ ॥ 27 ॥

બહ્વીઃ કોટીરટીકઃ કુટલકટુમતીનુત્કટાટોપકોપાન્

દ્રાક્ચ ત્વં સત્વરત્વાચ્ચરણદ ગદયા પોથયામાસિથારીન્ ।

ઉન્મથ્યાતથ્યમિથ્યાત્વવચનવચનાનુત્પથસ્થાંસ્તથાઽન્યાન્

પ્રાયચ્છઃ સ્વપ્રિયાયૈ પ્રિયતમકુસુમં પ્રાણ તસ્મૈ નમસ્તે ॥ 28 ॥

દેહાદુત્ક્રામિતાનામધિપતિરસતામક્રમાદ્વક્રબુદ્ધિઃ

ક્રુદ્ધઃ ક્રોધૈકવશ્યઃ ક્રિમિરિવ મણિમાન્ દુષ્કૃતી નિષ્ક્રિયાર્થમ્ ।

ચક્રે ભૂચક્રમેત્ય ક્રકચમિવ સતાં ચેતસઃ કષ્ટશાસ્ત્રં

દુસ્તર્કં ચક્રપાણેર્ગુણગણવિરહં જીવતાં ચાધિકૃત્ય ॥ 29 ॥

તદ્દુષ્પ્રેક્ષાનુસારાત્કતિપયકુનરૈરાદૃતોઽન્યૈર્વિસૃષ્ટો

બ્રહ્માઽહં નિર્ગુણોઽહં વિતથમિદમિતિ હ્યેષ પાષણ્ડવાદઃ ।

તદ્યુક્ત્યાભાસજાલપ્રસરવિષતરૂદ્દાહદક્ષપ્રમાણ-

-જ્વાલામાલાધરાગ્નિઃ પવન વિજયતે તેઽવતારસ્તૃતીયઃ ॥ 30 ॥

આક્રોશન્તો નિરાશા ભયભરવિવશસ્વાશયાશ્છિન્નદર્પા

વાશન્તો દેશનાશસ્વિતિ બત કુધિયાં નાશમાશાદશાઽશુ ।

ધાવન્તોઽશ્લીલશીલા વિતથશપથશાપાશિવાઃ શાન્તશૌર્યા-

-સ્ત્વદ્વ્યાખ્યાસિંહનાદે સપદિ દદૃશિરે માયિગોમાયવસ્તે ॥ 31 ॥

ત્રિષ્વપ્યેવાવતારેષ્વરિભિરપઘૃણં હિંસિતો નિર્વિકારઃ

સર્વજ્ઞઃ સર્વશક્તિઃ સકલગુણગણાપૂર્ણરૂપપ્રગલ્ભઃ ।

સ્વચ્છઃ સ્વચ્છન્દમૃત્યુઃ સુખયસિ સુજનં દેવ કિં ચિત્રમત્ર

ત્રાતા યસ્ય ત્રિધામા જગદુત વશગં કિઙ્કરાઃ શઙ્કરાદ્યાઃ ॥ 32 ॥

ઉદ્યન્મન્દસ્મિતશ્રીમૃદુ મધુમધુરાલાપપીયૂષધારા-

-પૂરાસેકોપશાન્તાસુખસુજનમનોલોચનાપીયમાનમ્ ।

સન્દ્રક્ષ્યે સુન્દરં સન્દુહદિહ મહદાનન્દમાનન્દતીર્થ

શ્રીમદ્વક્ત્રેન્દુબિમ્બં દુરતનુદુદિતં નિત્યદાઽહં કદા નુ ॥ 33 ॥

પ્રાચીનાચીર્ણપુણ્યોચ્ચયચતુરતરાચારતશ્ચારુચિત્તા-

-નત્યુચ્ચાં રોચયન્તીં શ્રુતિચિતવચનાં શ્રાવકાંશ્ચોદ્યચુઞ્ચૂન્ ।

વ્યાખ્યામુત્ખાતદુઃખાં ચિરમુચિતમહાચાર્ય ચિન્તારતાંસ્તે

ચિત્રાં સચ્છાસ્ત્રકર્તાશ્ચરણપરિચરાઞ્છ્રાવયાસ્માંશ્ચ કિઞ્ચિત્ ॥ 34 ॥

પીઠે રત્નોકપક્લૃપ્તે રુચિરરુચિમણિજ્યોતિષા સન્નિષણ્ણં

બ્રહ્માણં ભાવિનં ત્વાં જ્વલતિ નિજપદે વૈદિકાદ્યા હિ વિદ્યાઃ ।

સેવન્તે મૂર્તિમત્યઃ સુચરિત ચરિતં ભાતિ ગન્ધર્વ ગીતં

પ્રત્યેકં દેવસંસત્સ્વપિ તવ ભગવન્નર્તિતદ્યોવધૂષુ ॥ 35 ॥

સાનુક્રોશૈરજસ્રં જનિમૃતિનિરયાદ્યૂર્મિમાલાવિલેઽસ્મિન્

સંસારાબ્ધૌ નિમગ્નાન્ શરણમશરણાનિચ્છતો વીક્ષ્ય જન્તૂન્ ।

યુષ્માભિઃ પ્રાર્થિતઃ સન્ જલનિધિશયનઃ સત્યવત્યાં મહર્ષે-

-ર્વ્યક્તશ્ચિન્માત્રમૂર્તિર્ન ખલુ ભગવતઃ પ્રાકૃતો જાતુ દેહઃ ॥ 36 ॥

અસ્તવ્યસ્તં સમસ્તશ્રુતિગતમધમૈ રત્નપૂગં યથાઽન્ધૈ-

-રર્થં લોકોપકૃત્યૈ ગુણગણનિલયઃ સૂત્રયામાસ કૃત્સ્નમ્ ।

યોઽસૌ વ્યાસાભિધાનસ્તમહમહરહર્ભક્તિતસ્ત્વત્પ્રસાદાત્

સદ્યો વિદ્યોપલબ્ધ્યૈ ગુરુતમમગુરું દેવદેવં નમામિ ॥ 37 ॥

આજ્ઞામન્યૈરધાર્યાં શિરસિ પરિસરદ્રશ્મિકોટીરકોટૌ

કૃષ્ણસ્યાક્લિષ્ટકર્મા દધદનુસરાણાદર્થિતો દેવસઙ્ઘૈઃ ।

ભૂમાવાગત્ય ભૂમન્નસુકરમકરોર્બ્રહ્મસૂત્રસ્ય ભાષ્યં

દુર્ભાષ્યં વ્યસ્ય દસ્યોર્મણિમત ઉદિતં વેદસદ્યુક્તિભિસ્ત્વમ્ ॥ 38 ॥

ભૂત્વા ક્ષેત્રે વિશુદ્ધે દ્વિજગણનિલયે રૌપ્યપીઠાભિધાને

તત્રાપિ બ્રહ્મજાતિસ્ત્રિભુવનવિશદે મધ્યગેહાખ્યગેહે ।

પારિવ્રાજ્યાધિરાજઃ પુનરપિ બદરીં પ્રાપ્ય કૃષ્ણં ચ નત્વા

કૃત્વા ભાષ્યાણિ સમ્યગ્ વ્યતનુત ચ ભવાન્ ભારતાર્થપ્રકાશમ્ ॥ 39 ॥

વન્દે તં ત્વાં સુપૂર્ણપ્રમતિમનુદિનાસેવિતં દેવવૃન્દૈઃ

વન્દે વન્દારુમીશે શ્રિય ઉત નિયતં શ્રીમદાનન્દતીર્થમ્ ।

વન્દે મન્દાકિનીસત્સરિદમલજલાસેકસાધિક્યસઙ્ગં

વન્દેઽહં દેવ ભક્ત્યા ભવભયદહનં સજ્જનાન્મોદયન્તમ્ ॥ 40 ॥

સુબ્રહ્મણ્યાખ્યસૂરેઃ સુત ઇતિ સુભૃશં કેશવાનન્દતીર્થ-

શ્રીમત્પાદાબ્જભક્તઃ સ્તુતિમકૃત હરેર્વાયુદેવસ્ય ચાસ્ય ।

તત્પાદાર્ચાદરેણ ગ્રથિતપદલસન્માલયા ત્વેતયા યે

સંરાધ્યામૂ નમન્તિ પ્રતતમતિગુણા મુક્તિમેતે વ્રજન્તિ ॥ 41 ॥

અથ શ્રીનખસ્તુતિઃ

પાન્ત્વસ્માન્ પુરુહૂતવૈરિબલવન્માતઙ્ગમાદ્યદ્ઘટા

કુમ્ભોચ્ચાદ્રિવિપાટનાધિકપટુપ્રત્યેકવજ્રાયિતાઃ ।

શ્રીમત્કણ્ઠીરવાસ્ય પ્રતત સુનખરા દારિતારાતિદૂર-

પ્રધ્વસ્તધ્વાન્તશાન્તપ્રવિતતમનસા ભાવિતા નાકિવૃન્દૈઃ ॥ 1 ॥

લક્ષ્મીકાન્ત સમન્તતોઽવિકલયન્ નૈવેશિતુસ્તે સમં

પશ્યામ્યુત્તમવસ્તુ દૂરતરતોઽપાસ્તં રસો યોઽષ્ટમઃ ।

યદ્રોષોત્કરદક્ષનેત્રકુટિલપ્રાન્તોત્થિતાગ્નિસ્ફુરત્

ખદ્યોતોપમવિસ્ફુલિઙ્ગભસિતા બ્રહ્મેશશક્રોત્કરાઃ ॥ 2 ॥

ઇતિ શ્રીત્રિવિક્રમપણ્ડિતાચાર્ય વિરચિતા વાયુસ્તુતિઃ સમાપ્તા ॥

Roman (IAST) Transliteration

atha nakhastutiḥ

pāntvasmān puruhūtavairibalavanmātaṅgamādyadghaṭā-

-kumbhoccādrivipāṭanādhikapaṭu pratyeka vajrāyitāḥ |

śrīmatkaṇṭhīravāsyapratatasunakharā dāritārātidūra-

-pradhvastadhvāntaśāntapravitatamanasā bhāvitā bhūribhāgaiḥ || 1 ||

lakṣmīkānta samantato'pi kalayan naiveśituste samaṃ

paśyāmyuttamavastu dūrataratopāstaṃ raso yo'ṣṭamaḥ |

yadroṣotkara dakṣa netra kuṭila prāntotthitāgni sphurat

khadyotopama visphuliṅgabhasitā brahmeśaśakrotkarāḥ || 2 ||

atha vāyustutiḥ

śrīmadviṣṇvaṅghriniṣṭhātiguṇagurutamaśrīmadānandatīrtha-

-trailokyācāryapādojjvalajalajalasatpāṃsavo'smān punantu |

vācāṃ yatra praṇetrī tribhuvanamahitā śāradā śāradendu-

-jyotsnābhadrasmitaśrīdhavalitakakubhā premabhāraṃ babhāra || 1 ||

utkaṇṭhākuṇṭhakolāhalajavavijitājasrasevānuvṛddha-

-prājñātmajñānadhūtāndhatamasasumanomauliratnāvalīnām |

bhaktyudrekāvagāḍhapraghaṭanasadhaṭātkārasaṅghṛṣyamāṇa-

prāntaprāgryāṅghripīṭhotthitakanakarajaḥpiñjarārañjitāśāḥ || 2 ||

janmādhivyādhyupādhipratihativirahaprāpakāṇāṃ guṇānāṃ

agryāṇāmarpakāṇāṃ ciramuditacidānandasandohadānām |

eteṣāmeṣa doṣapramuṣitamanasāṃ dveṣiṇāṃ dūṣakāṇāṃ

daityānāmārtimandhe tamasi vidadhatāṃ saṃstave nāsmi śaktaḥ || 3 ||

asyāviṣkartukāmaṃ kalimalakaluṣe'smin jane jñānamārgaṃ

vandyaṃ candrendrarudradyumaṇiphaṇivayonāyakādyairihādya |

madhvākhyaṃ mantrasiddhaṃ kimuta kṛtavato mārutasyāvatāraṃ

pātāraṃ pārameṣṭyaṃ padamapavipadaḥ prāpturāpannapuṃsām || 4 ||

udyadvidyutpracaṇḍāṃ nijarucinikaravyāptalokāvakāśo

bibhradbhīmo bhuje yo'bhyuditadinakarābhāṅgadāḍhya prakāṇḍe |

vīryoddhāryāṃ gadāgryāmayamiha sumatiṃ vāyudevo vidadhyāt

adhyātmajñānanetā yativaramahito bhūmibhūṣāmaṇirme || 5 ||

saṃsārottāpanityopaśamadasadayasnehahāsāmbupūra-

-prodyadvidyānavadyadyutimaṇikiraṇaśreṇisampūritāśaḥ |

śrīvatsāṅkādhivāsocitatarasaralaśrīmadānandatīrtha-

-kṣīrāmbhodhirvibhindyādbhavadanabhimataṃ bhūri me bhūtihetuḥ || 6 ||

mūrdhanyeṣo'ñjalirme dṛḍhataramiha te badhyate bandhapāśa-

-cchetre dātre sukhānāṃ bhajati bhuvi bhaviṣyadvidhātre dyubhartre |

atyantaṃ santataṃ tvaṃ pradiśa padayuge hanta santāpabhājā-

-masmākaṃ bhaktimekāṃ bhagavata uta te mādhavasyātha vāyoḥ || 7 ||

sābhroṣṇābhīśuśubhraprabhamabhaya nabho bhūribhūbhṛdvibhūti-

-bhrājiṣṇurbhūrṛbhūṇāṃ bhavanamapi vibho'bhedi babhre babhūve |

yena bhrūvibhramaste bhramayatu subhṛśaṃ babhruvaddurbhṛtāśān

bhrāntirbhedāvabhāsastviti bhayamabhibhūrbhokṣyato māyibhikṣūn || 8 ||

ye'muṃ bhāvaṃ bhajante suramukhasujanārādhitaṃ te tṛtīyaṃ

bhāsante bhāsuraiste sahacaracalitaiścāmaraiścāruveṣāḥ |

vaikuṇṭhe kaṇṭhalagnasthiraśucivilasatkāntitāruṇyalīlā-

lāvaṇyāpūrṇakāntākucabharasulabhāśleṣasammodasāndrāḥ || 9 ||

ānandānmandamandā dadati hi marutaḥ kundamandāranandyā-

-vartāmodān dadhānā mṛdupadamuditodgītakaiḥ sundarīṇām |

vṛndairāvandyamuktendvahimagumadanāhīndradevendrasevye

maukunde mandire'sminnaviratamudayanmodināṃ devadeva || 10 ||

uttaptā'tyutkaṭatviṭ prakaṭakaṭakaṭadhvānasaṅghaṭṭanodya-

-dvidyudvyūḍhasphuliṅgaprakaravikiraṇotkvāthite bādhitāṅgān |

udgāḍhaṃ pātyamānā tamasi tata itaḥ kiṅkaraiḥ paṅkile te

paṅktirgrāvṇāṃ garimṇā glapayati hi bhavadveṣiṇo vidvadādya || 11 ||

asminnasmadgurūṇāṃ haricaraṇaciradhyānasanmaṅgalānāṃ

yuṣmākaṃ pārśvabhūmiṃ dhṛtaraṇaraṇikasvargisevyāṃ prapannaḥ |

yastūdāste sa āste'dhibhavamasulabhakleśanirmūkamasta-

-prāyānandaṃ kathañcinna vasati satataṃ pañcakaṣṭe'tikaṣṭe || 12 ||

kṣut kṣāmān rūkṣarakṣoradakharanakharakṣuṇṇavikṣobhitākṣā-

-nāmagnānāndhakūpe kṣuramukhamukharaiḥ pakṣibhirvikṣatāṅgān |

pūyāsṛṅmūtraviṣṭhākṛmikulakalile tatkṣaṇakṣiptaśaktyā-

-dyastravrātārditāṃstvaddviṣa upajihate vajrakalpā jalūkāḥ || 13 ||

mātarme mātariśvan pitaratulaguro bhrātariṣṭāptabandho

svāmin sarvāntarātmannajara jarayitarjanmamṛtyāmayānām |

govinde dehi bhaktiṃ bhavati ca bhagavannūrjitāṃ nirnimittāṃ

nirvyājāṃ niścalāṃ sadguṇagaṇabṛhatīṃ śāśvatīmāśu deva || 14 ||

viṣṇorattyuttamatvādakhilaguṇagaṇaistatra bhaktiṃ gariṣṭhāṃ

āśliṣṭe śrīdharābhyāmamumatha parivārātmanā sevakeṣu |

yaḥ sandhatte viriñcaśvasanavihagapānantarudrendrapūrve-

-ṣvādhyāyaṃstāratamyaṃ sphuṭamavati sadā vāyurasmadgurustam || 15 ||

tattvajñān muktibhājaḥ sukhayisi hi guro yogyatātāratamyā-

-dādhatse miśrabuddhiṃstridivanirayabhūgocarān nityabaddhān |

tāmisrāndhādikākhye tamasi subahulaṃ duḥkhayasyanyathājñān

viṣṇorājñābhiritthaṃ śṛtiśatamitihāsādi cākarṇayāmaḥ || 16 ||

vande'haṃ taṃ hanūmāniti mahitamahāpauruṣo bāhuśālī

khyātaste'gryo'vatāraḥ sahita iha bahubrahmacaryādidharmaiḥ |

sasnehānāṃ sahasvānaharaharahitaṃ nirdahan dehabhājāṃ

aṃhomohāpaho yaḥ spṛhayati mahatīṃ bhaktimadyāpi rāme || 17 ||

prākpañcāśatsahasrairvyavahitamahitaṃ yojanaiḥ parvataṃ tvaṃ

yāvatsañjīvanādyauṣadhanidhimadhikaprāṇa laṅkāmanaiṣiḥ |

adrākṣīdutpatantaṃ tata uta girimutpāṭayantaṃ gṛhītvā

yāntaṃ khe rāghavāṅghrau praṇatamapi tadaikakṣaṇe tvāṃ hi lokaḥ || 18 ||

kṣiptaḥ paścātsatsalīlaṃ śatamatulamate yojanānāṃ sa ucca-

-stāvadvistāravaṃścāpyupalalava iva vyagrabuddhyā tvayā'taḥ |

svasvasthānasthitātisthiraśakalaśilājālasaṃśleṣanaṣṭa-

-chchedāṅkaḥ prāgivābhūt kapivaravapuṣaste namaḥ kauśalāya || 19 ||

dṛṣṭvā duṣṭādhiporaḥ sphuṭitakanakasadvarma ghṛṣṭāsthikūṭaṃ

niṣpiṣṭaṃ hāṭakādriprakaṭataṭataṭākātiśaṅko jano'bhūt |

yenā'jau rāvaṇāripriyanaṭanapaṭurmuṣṭiriṣṭaṃ pradeṣṭuṃ

kiṃ neṣṭe me sa te'ṣṭāpadakaṭakataṭitkoṭibhāmṛṣṭakāṣṭhaḥ || 20 ||

devyādeśapraṇītidṛhiṇaharavarāvadhyarakṣovighātā-

-dyāsevodyaddayārdraḥ sahabhujamakarodrāmanāmā mukundaḥ |

duṣprāpe pārameṣṭhye karatalamatulaṃ mūrdhivinyasya dhanyaṃ

tanvanbhūyaḥ prabhūtapraṇayavikasitābjekṣaṇastvekṣamāṇaḥ || 21 ||

jaghne nighnena vighno bahulabalabakadhvaṃsanādyena śoca-

-dviprānukrośapāśairasuvidhṛtisukhasyaikacakrājanānām |

tasmai te deva kurmaḥ kurukulapataye karmaṇā ca praṇāmān

kirmīraṃ durmatīnāṃ prathamamatha ca yo narmaṇā nirmamātha || 22 ||

nirmṛdnannatyayatnaṃ vijaravara jarāsandhakāyāsthisandhīn

yuddhe tvaṃ svadhvare vā paśumiva damayan viṣṇupakṣadviḍīśam |

yāvatpratyakṣabhūtaṃ nikhilamakhabhujaṃ tarpayāmāsithāsau

tāvatyā'yoji tṛptyā kimu vada bhagavan rājasūyāśvamedhe || 23 ||

kṣvelākṣīṇāṭṭahāsaṃ tava raṇamarihannudgadoddāmabāhoḥ

bahvakṣauhiṇyanīkakṣapaṇasunipuṇaṃ yasya sarvottamasya |

śuśrūṣārthaṃ cakartha svayamayamatha saṃvaktumānandatīrtha-

-śrīmannāmansamarthastvamapi hi yuvayoḥ pādapadmaṃ prapadye || 24 ||

dṛhyantīṃ hṛdṛhaṃ māṃ dṛtamanila balāddrāvayantīmavidyā-

-nidrāṃ vidrāvya sadyoracanapaṭumathā'pādya vidyāsamudra |

vāgdevī sā suvidyādraviṇada viditā draupadī rudrapatnyā-

-dudriktā drāgabhadrādrahayatu dayitā pūrvabhīmā'jñayā te || 25 ||

yābhyāṃ śuśrūṣurāsīḥ kurukulajanane kṣatraviproditābhyāṃ

brahmabhyāṃ bṛṃhitābhyāṃ citasukhavapuṣā kṛṣṇanāmāspadābhyām |

nirbhedābhyāṃ viśeṣādvivacanaviṣayābhyāmamūbhyāmubhābhyāṃ

tubhyaṃ ca kṣemadebhyaḥ sarisijavilasallocanebhyo namo'stu || 26 ||

gacchan saugandhikārthaṃ pathi sa hanumataḥ pucchamacchasya bhīmaḥ

proddhartuṃ nāśakatsa tvamumuruvapuṣā bhīṣayāmāsa ceti |

pūrṇajñānaujasoste gurutama vapuṣoḥ śrīmadānandatīrtha

krīḍāmātraṃ tadetat pramadada sudhiyāṃ mohaka dveṣabhājām || 27 ||

bahvīḥ koṭīraṭīkaḥ kuṭalakaṭumatīnutkaṭāṭopakopān

drākca tvaṃ satvaratvāccaraṇada gadayā pothayāmāsithārīn |

unmathyātathyamithyātvavacanavacanānutpathasthāṃstathā'nyān

prāyacchaḥ svapriyāyai priyatamakusumaṃ prāṇa tasmai namaste || 28 ||

dehādutkrāmitānāmadhipatirasatāmakramādvakrabuddhiḥ

kruddhaḥ krodhaikavaśyaḥ krimiriva maṇimān duṣkṛtī niṣkriyārtham |

cakre bhūcakrametya krakacamiva satāṃ cetasaḥ kaṣṭaśāstraṃ

dustarkaṃ cakrapāṇerguṇagaṇavirahaṃ jīvatāṃ cādhikṛtya || 29 ||

tadduṣprekṣānusārātkatipayakunarairādṛto'nyairvisṛṣṭo

brahmā'haṃ nirguṇo'haṃ vitathamidamiti hyeṣa pāṣaṇḍavādaḥ |

tadyuktyābhāsajālaprasaraviṣatarūddāhadakṣapramāṇa-

-jvālāmālādharāgniḥ pavana vijayate te'vatārastṛtīyaḥ || 30 ||

ākrośanto nirāśā bhayabharavivaśasvāśayāśchinnadarpā

vāśanto deśanāśasviti bata kudhiyāṃ nāśamāśādaśā'śu |

dhāvanto'ślīlaśīlā vitathaśapathaśāpāśivāḥ śāntaśauryā-

-stvadvyākhyāsiṃhanāde sapadi dadṛśire māyigomāyavaste || 31 ||

triṣvapyevāvatāreṣvaribhirapaghṛṇaṃ hiṃsito nirvikāraḥ

sarvajñaḥ sarvaśaktiḥ sakalaguṇagaṇāpūrṇarūpapragalbhaḥ |

svacchaḥ svacchandamṛtyuḥ sukhayasi sujanaṃ deva kiṃ citramatra

trātā yasya tridhāmā jagaduta vaśagaṃ kiṅkarāḥ śaṅkarādyāḥ || 32 ||

udyanmandasmitaśrīmṛdu madhumadhurālāpapīyūṣadhārā-

-pūrāsekopaśāntāsukhasujanamanolocanāpīyamānam |

sandrakṣye sundaraṃ sanduhadiha mahadānandamānandatīrtha

śrīmadvaktrendubimbaṃ duratanududitaṃ nityadā'haṃ kadā nu || 33 ||

prācīnācīrṇapuṇyoccayacaturatarācārataścārucittā-

-natyuccāṃ rocayantīṃ śruticitavacanāṃ śrāvakāṃścodyacuñcūn |

vyākhyāmutkhātaduḥkhāṃ ciramucitamahācārya cintāratāṃste

citrāṃ sacchāstrakartāścaraṇaparicarāñchrāvayāsmāṃśca kiñcit || 34 ||

pīṭhe ratnokapaklṛpte rucirarucimaṇijyotiṣā sanniṣaṇṇaṃ

brahmāṇaṃ bhāvinaṃ tvāṃ jvalati nijapade vaidikādyā hi vidyāḥ |

sevante mūrtimatyaḥ sucarita caritaṃ bhāti gandharva gītaṃ

pratyekaṃ devasaṃsatsvapi tava bhagavannartitadyovadhūṣu || 35 ||

sānukrośairajasraṃ janimṛtinirayādyūrmimālāvile'smin

saṃsārābdhau nimagnān śaraṇamaśaraṇānicchato vīkṣya jantūn |

yuṣmābhiḥ prārthitaḥ san jalanidhiśayanaḥ satyavatyāṃ maharṣe-

-rvyaktaścinmātramūrtirna khalu bhagavataḥ prākṛto jātu dehaḥ || 36 ||

astavyastaṃ samastaśrutigatamadhamai ratnapūgaṃ yathā'ndhai-

-rarthaṃ lokopakṛtyai guṇagaṇanilayaḥ sūtrayāmāsa kṛtsnam |

yo'sau vyāsābhidhānastamahamaharaharbhaktitastvatprasādāt

sadyo vidyopalabdhyai gurutamamaguruṃ devadevaṃ namāmi || 37 ||

ājñāmanyairadhāryāṃ śirasi parisaradraśmikoṭīrakoṭau

kṛṣṇasyākliṣṭakarmā dadhadanusarāṇādarthito devasaṅghaiḥ |

bhūmāvāgatya bhūmannasukaramakarorbrahmasūtrasya bhāṣyaṃ

durbhāṣyaṃ vyasya dasyormaṇimata uditaṃ vedasadyuktibhistvam || 38 ||

bhūtvā kṣetre viśuddhe dvijagaṇanilaye raupyapīṭhābhidhāne

tatrāpi brahmajātistribhuvanaviśade madhyagehākhyagehe |

pārivrājyādhirājaḥ punarapi badarīṃ prāpya kṛṣṇaṃ ca natvā

kṛtvā bhāṣyāṇi samyag vyatanuta ca bhavān bhāratārthaprakāśam || 39 ||

vande taṃ tvāṃ supūrṇapramatimanudināsevitaṃ devavṛndaiḥ

vande vandārumīśe śriya uta niyataṃ śrīmadānandatīrtham |

vande mandākinīsatsaridamalajalāsekasādhikyasaṅgaṃ

vande'haṃ deva bhaktyā bhavabhayadahanaṃ sajjanānmodayantam || 40 ||

subrahmaṇyākhyasūreḥ suta iti subhṛśaṃ keśavānandatīrtha-

śrīmatpādābjabhaktaḥ stutimakṛta harervāyudevasya cāsya |

tatpādārcādareṇa grathitapadalasanmālayā tvetayā ye

saṃrādhyāmū namanti pratatamatiguṇā muktimete vrajanti || 41 ||

atha śrīnakhastutiḥ

pāntvasmān puruhūtavairibalavanmātaṅgamādyadghaṭā

kumbhoccādrivipāṭanādhikapaṭupratyekavajrāyitāḥ |

śrīmatkaṇṭhīravāsya pratata sunakharā dāritārātidūra-

pradhvastadhvāntaśāntapravitatamanasā bhāvitā nākivṛndaiḥ || 1 ||

lakṣmīkānta samantato'vikalayan naiveśituste samaṃ

paśyāmyuttamavastu dūratarato'pāstaṃ raso yo'ṣṭamaḥ |

yadroṣotkaradakṣanetrakuṭilaprāntotthitāgnisphurat

khadyotopamavisphuliṅgabhasitā brahmeśaśakrotkarāḥ || 2 ||

iti śrītrivikramapaṇḍitācārya viracitā vāyustutiḥ samāptā ||