Shri Gurugita Prathamodhyayah

ॐ

શ્રી ગુરુગીતા પ્રથમોધ્યાયઃ

Gita Gujarati

શ્રીગુરુભ્યો નમઃ ।

હરિઃ ઓમ્ ।

ધ્યાનમ્

હંસાભ્યાં પરિવૃત્તપત્રકમલૈર્દિવ્યૈર્જગત્કારણં

વિશ્વોત્કીર્ણમનેકદેહનિલયં સ્વચ્છન્દમાનન્દકમ્ ।

આદ્યન્તૈકમખણ્ડચિદ્ઘનરસં પૂર્ણં હ્યનન્તં શુભં

પ્રત્યક્ષાક્ષરવિગ્રહં ગુરુપદં ધ્યાયેદ્વિભું શાશ્વતમ્ ॥

અથ પ્રથમોઽધ્યાયઃ ॥

અચિન્ત્યાવ્યક્તરૂપાય નિર્ગુણાય ગણાત્મને ।

સમસ્તજગદાધારમૂર્તયે બ્રહ્મણે નમઃ ॥ 1 ॥

ઋષય ઊચુઃ ।

સૂત સૂત મહાપ્રાજ્ઞ નિગમાગમપારગ ।

ગુરુસ્વરૂપમસ્માકં બ્રૂહિ સર્વમલાપહમ્ ॥ 2 ॥

યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ દેહી દુઃખાદ્વિમુચ્યતે ।

યેન માર્ગેણ મુનયઃ સર્વજ્ઞત્વં પ્રપેદિરે ॥ 3 ॥

યત્પ્રાપ્ય ન પુનર્યાતિ નરઃ સંસારબન્ધનમ્ ।

તથાવિધં પરં તત્ત્વં વક્તવ્યમધુના ત્વયા ॥ 4 ॥

ગુહ્યાદ્ગુહ્યતમં સારં ગુરુગીતા વિશેષતઃ ।

ત્વત્પ્રસાદાચ્ચ શ્રોતવ્યા તત્સર્વં બ્રૂહિ સૂત નઃ ॥ 5 ॥

ઇતિ સમ્પ્રાર્થિતઃ સૂતો મુનિસઙ્ઘૈર્મુહુર્મુહુઃ ॥

કુતૂહલેન મહતા પ્રોવાચ મધુરં વચઃ ॥ 6 ॥

સૂત ઉવાચ ।

શ્રુણુધ્વં મુનયઃ સર્વે શ્રદ્ધયા પરયા મુદા ।

વદામિ ભવરોગઘ્નીં ગીતાં માતૃસ્વરૂપિણીમ્ ॥ 7 ॥

પુરા કૈલાસશિખરે સિદ્ધગન્ધર્વસેવિતે ।

તત્ર કલ્પલતાપુષ્પમન્દિરેઽત્યન્તસુન્દરે ॥ 8 ॥

વ્યાઘ્રાજિને સમાસીનં શુકાદિમુનિવન્દિતમ્ ।

બોધયન્તં પરં તત્ત્વં મધ્યે મુનિગણે ક્વચિત્ ॥ 9 ॥

પ્રણમ્રવદના શશ્વન્નમસ્કુર્વન્તમાદરાત્ ।

દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાપન્ન પાર્વતી પરિપૃચ્છતિ ॥ 10 ॥

પાર્વત્યુવાચ ।

ૐ નમો દેવ દેવેશ પરાત્પર જગદ્ગુરો ।

ત્વાં નમસ્કુર્વતે ભક્ત્યા સુરાસુરનરાઃ સદા ॥ 11 ॥

વિધિવિષ્ણુમહેન્દ્રાદ્યૈર્વન્દ્યઃ ખલુ સદા ભવાન્ ।

નમસ્કરોષિ કસ્મૈ ત્વં નમસ્કારાશ્રયઃ કિલ ॥ 12 ॥

દૃષ્ટ્વૈતત્કર્મ વિપુલમાશ્ચર્ય પ્રતિભાતિ મે ।

કિમેતન્ન વિજાનેઽહં કૃપયા વદ મે પ્રભો ॥ 13 ॥

ભગવન્ સર્વધર્મજ્ઞ વ્રતાનાં વ્રતનાયકમ્ ।

બ્રૂહિ મે કૃપયા શમ્ભો ગુરુમાહાત્મ્યમુત્તમમ્ ॥ 14 ॥

કેન માર્ગેણ ભો સ્વામિન્ દેહી બ્રહ્મમયો ભવેત્ ।

તત્કૃપાં કુરુ મે સ્વામિન્ નમામિ ચરણૌ તવ ॥ 15 ॥

ઇતિ સમ્પ્રાર્થિતઃ શશ્વન્મહાદેવો મહેશ્વરઃ ।

આનન્દભરિતઃ સ્વાન્તે પાર્વતીમિદમબ્રવીત્ ॥ 16 ॥

શ્રી મહાદેવ ઉવાચ ।

ન વક્તવ્યમિદં દેવિ રહસ્યાતિરહસ્યકમ્ ।

ન કસ્યાપિ પુરા પ્રોક્તં ત્વદ્ભક્ત્યર્થં વદામિ તત્ ॥ 17 ॥

મમ રૂપાઽસિ દેવિ ત્વમતસ્તત્કથયામિ તે ।

લોકોપકારકઃ પ્રશ્નો ન કેનાપિ કૃતઃ પુરા ॥ 18 ॥

યસ્ય દેવે પરા ભક્તિર્યથા દેવે તથા ગુરૌ ।

તસ્યૈતે કથિતા હ્યર્થાઃ પ્રકાશન્તે મહાત્મનઃ ॥ 19 ॥

યો ગુરુઃ સ શિવઃ પ્રોક્તો યઃ શિવઃ સ ગુરુઃ સ્મૃતઃ ।

વિકલ્પં યસ્તુ કુર્વીત સ નરો ગુરુતલ્પગઃ ॥ 20 ॥

દુર્લભં ત્રિષુ લોકેષુ તચ્છૃણુષ્વ વદામ્યહમ્ ।

ગુરુબ્રહ્મ વિના નાન્યઃ સત્યં સત્યં વરાનને ॥ 21 ॥

વેદશાસ્ત્રપુરાણાનિ ચેતિહાસાદિકાનિ ચ ।

મન્ત્રયન્ત્રાદિવિદ્યાનાં મોહનોચ્ચાટનાદિકમ્ ॥ 22 ॥

શૈવશાક્તાગમાદીનિ હ્યન્યે ચ બહવો મતાઃ ।

અપભ્રંશાઃ સમસ્તાનાં જીવાનાં ભ્રાન્તચેતસામ્ ॥ 23 ॥

જપસ્તપો વ્રતં તીર્થં યજ્ઞો દાનં તથૈવ ચ ।

ગુરુતત્ત્વમવિજ્ઞાય સર્વં વ્યર્થં ભવેત્પ્રિયે ॥ 24 ॥

ગુરુબુદ્ધ્યાત્મનો નાન્યત્ સત્યં સત્યં વરાનને ।

તલ્લાભાર્થં પ્રયત્નસ્તુ કર્તવ્યશ્ચ મનીષિભિઃ ॥ 25 ॥

ગૂઢાવિદ્યા જગન્માયા દેહશ્ચાજ્ઞાનસમ્ભવઃ ।

વિજ્ઞાનં યત્પ્રસાદેન ગુરુશબ્દેન કથ્યતે ॥ 26 ॥

યદઙ્ઘ્રિકમલદ્વન્દ્વં દ્વન્દ્વતાપનિવારકમ્ ।

તારકં ભવસિન્ધોશ્ચ તં ગુરું પ્રણમામ્યહમ્ ॥ 27 ॥

દેહી બ્રહ્મ ભવેદ્યસ્માત્ ત્વત્કૃપાર્થં વદામિ તત્ ।

સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા શ્રીગુરોઃ પાદસેવનાત્ ॥ 28 ॥

સર્વતીર્થાવગાહસ્ય સમ્પ્રાપ્નોતિ ફલં નરઃ ।

ગુરોઃ પાદોદકં પીત્વા શેષં શિરસિ ધારયન્ ॥ 29 ॥

શોષણં પાપપઙ્કસ્ય દીપનં જ્ઞાનતેજસઃ ।

ગુરોઃ પાદોદકં સમ્યક્ સંસારાર્ણવતારકમ્ ॥ 30 ॥

અજ્ઞાનમૂલહરણં જન્મકર્મનિવારકમ્ ।

જ્ઞાનવૈરાગ્યસિદ્ધ્યર્થં ગુરોઃ પાદોદકં પિબેત્ ॥ 31 ॥

ગુરુપાદોદકં પાનં ગુરોરુચ્છિષ્ટભોજનમ્ ।

ગુરુમૂર્તેઃ સદા ધ્યાનં ગુરોર્નામ સદા જપઃ ॥ 32 ॥

સ્વદેશિકસ્યૈવ ચ નામકીર્તનં

ભવેદનન્તસ્ય શિવસ્ય કીર્તનમ્ ।

સ્વદેશિકસ્યૈવ ચ નામચિન્તનં

ભવેદનન્તસ્ય શિવસ્ય ચિન્તનમ્ ॥ 33 ॥

યત્પાદામ્બુજરેણુર્વૈ કોઽપિ સંસારવારિધૌ ।

સેતુબન્ધાયતે નાથં દેશિકં તમુપાસ્મહે ॥ 34 ॥

યદનુગ્રહમાત્રેણ શોકમોહૌ વિનશ્યતઃ ।

તસ્મૈ શ્રીદેશિકેન્દ્રાય નમોઽસ્તુ પરમાત્મને ॥ 35 ॥

યસ્માદનુગ્રહં લબ્ધ્વા મહદજ્ઞાનમુત્સૃજેત્ ।

તસ્મૈ શ્રીદેશિકેન્દ્રાય નમશ્ચાભીષ્ટસિદ્ધયે ॥ 36 ॥

કાશીક્ષેત્રં નિવાસશ્ચ જાહ્નવી ચરણોદકમ્ ।

ગુરુર્વિશ્વેશ્વરઃ સાક્ષાત્ તારકં બ્રહ્મનિશ્ચયઃ ॥ 37 ॥

ગુરુસેવા ગયા પ્રોક્તા દેહઃ સ્યાદક્ષયો વટઃ ।

તત્પાદં વિષ્ણુપાદં સ્યાત્ તત્ર દત્તમનસ્તતમ્ ॥ 38 ॥

ગુરુમૂર્તિં સ્મરેન્નિત્યં ગુરોર્નામ સદા જપેત્ ।

ગુરોરાજ્ઞાં પ્રકુર્વીત ગુરોરન્યં ન ભાવયેત્ ॥ 39 ॥

ગુરુવક્ત્રે સ્થિતં બ્રહ્મ પ્રાપ્યતે તત્પ્રસાદતઃ ।

ગુરોર્ધ્યાનં સદા કુર્યાત્ કુલસ્ત્રી સ્વપતિં યથા ॥ 40 ॥

સ્વાશ્રમં ચ સ્વજાતિં ચ સ્વકીર્તિં પુષ્ટિવર્ધનમ્ ।

એતત્સર્વં પરિત્યજ્ય ગુરુમેવ સમાશ્રયેત્ ॥ 41 ॥

અનન્યાશ્ચિન્તયન્તો યે સુલભં પરમં સુખમ્ ।

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન ગુરોરારાધનં કુરુ ॥ 42 ॥

ગુરુવક્ત્રે સ્થિતા વિદ્યા ગુરુભક્ત્યા ચ લભ્યતે ।

ત્રૈલોક્યે સ્ફુટવક્તારો દેવર્ષિપિતૃમાનવાઃ ॥ 43 ॥

ગુકારશ્ચાન્ધકારો હિ રુકારસ્તેજ ઉચ્યતે ।

અજ્ઞાનગ્રાસકં બ્રહ્મ ગુરુરેવ ન સંશયઃ ॥ 44 ॥

ગુકારશ્ચાન્ધકારસ્તુ રુકારસ્તન્નિરોધકૃત્ ।

અન્ધકારવિનાશિત્વાદ્ગુરુરિત્યભિધીયતે ॥

ગુકારો ભવરોગઃ સ્યાત્ રુકારસ્તન્નિરોધકૃત્ ।

ભવરોગહરત્વાચ્ચ ગુરુરિત્યભિધીયતે ॥ 45 ॥

ગુકારશ્ચ ગુણાતીતો રૂપાતીતો રુકારકઃ ।

ગુણરૂપવિહીનત્વાત્ ગુરુરિત્યભિધીયતે ॥ 46 ॥

ગુકારઃ પ્રથમો વર્ણો માયાદિગુણભાસકઃ ।

રુકારોઽસ્તિ પરં બ્રહ્મ માયાભ્રાન્તિવિમોચકમ્ ॥ 47 ॥

એવં ગુરુપદં શ્રેષ્ઠં દેવાનામપિ દુર્લભમ્ ।

હાહાહૂહૂગણૈશ્ચૈવ ગન્ધર્વાદ્યૈશ્ચ પૂજિતમ્ ॥ 48 ॥

ધ્રુવં તેષાં ચ સર્વેષાં નાસ્તિ તત્ત્વં ગુરોઃ પરમ્ ।

ગુરોરારાધનં કુર્યાત્ સ્વજીવત્વં નિવેદયેત્ ॥ 49 ॥

આસનં શયનં વસ્ત્રં વાહનં ભૂષણાદિકમ્ ।

સાધકેન પ્રદાતવ્યં ગુરુસન્તોષકારણમ્ ॥ 50 ॥

કર્મણા મનસા વાચા સર્વદાઽઽરાધયેદ્ગુરુમ્ ।

દીર્ઘદણ્ડં નમસ્કૃત્ય નિર્લજ્જો ગુરુસન્નિધૌ ॥ 51 ॥

શરીરમિન્દ્રિયં પ્રાણમર્થસ્વજનબાન્ધવાન્ ।

આત્મદારાદિકં સર્વં સદ્ગુરુભ્યો નિવેદયેત્ ॥ 52 ॥

ગુરુરેકો જગત્સર્વં બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાત્મકમ્ ।

ગુરોઃ પરતરં નાસ્તિ તસ્માત્સમ્પૂજયેદ્ગુરુમ્ ॥ 53 ॥

સર્વશ્રુતિશિરોરત્નવિરાજિતપદામ્બુજમ્ ।

વેદાન્તાર્થપ્રવક્તારં તસ્માત્ સમ્પૂજયેદ્ગુરુમ્ ॥ 54 ॥

યસ્ય સ્મરણમાત્રેણ જ્ઞાનમુત્પદ્યતે સ્વયમ્ ।

સ એવ સર્વસમ્પત્તિઃ તસ્માત્સમ્પૂજયેદ્ગુરુમ્ ॥ 55 ॥

[પાઠભેદઃ -

કૃમિકોટિભિરાવિષ્ટં દુર્ગન્ધમલમૂત્રકમ્ ।

શ્લેષ્મરક્તત્વચામાંસૈર્નદ્ધં ચૈતદ્વરાનને ॥

]

કૃમિકોટિભિરાવિષ્ટં દુર્ગન્ધકુલદૂષિતમ્ ।

અનિત્યં દુઃખનિલયં દેહં વિદ્ધિ વરાનને ॥ 56 ॥

સંસારવૃક્ષમારૂઢાઃ પતન્તિ નરકાર્ણવે ।

યસ્તાનુદ્ધરતે સર્વાન્ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 57 ॥

ગુરુર્બ્રહ્મા ગુરુર્વિષ્ણુર્ગુરુર્દેવો મહેશ્વરઃ ।

ગુરુસ્સાક્ષાત્ પરબ્રહ્મ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 58 ॥

અજ્ઞાનતિમિરાન્ધસ્ય જ્ઞાનાઞ્જનશલાકયા ।

ચક્ષુરુન્મીલિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 59 ॥

અખણ્ડમણ્ડલાકારં વ્યાપ્તં યેન ચરાચરમ્ ।

તત્પદં દર્શિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 60 ॥

સ્થાવરં જઙ્ગમં વ્યાપ્તં યત્કિઞ્ચિત્સચરાચરમ્ ।

ત્વં પદં દર્શિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 61 ॥

ચિન્મયવ્યાપિતં સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ।

અસિત્વં દર્શિતં યેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 62 ॥

નિમિષાન્નિમિષાર્ધાદ્વા યદ્વાક્યાદ્વૈ વિમુચ્યતે ।

સ્વાત્માનં શિવમાલોક્ય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 63 ॥

ચૈતન્યં શાશ્વતં શાન્તં વ્યોમાતીતં નિરઞ્જનમ્ ।

નાદબિન્દુકલાતીતં તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 64 ॥

નિર્ગુણં નિર્મલં શાન્તં જઙ્ગમં સ્થિરમેવ ચ ।

વ્યાપ્તં યેન જગત્સર્વં તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 65 ॥

સ પિતા સ ચ મે માતા સ બન્ધુઃ સ ચ દેવતા ।

સંસારમોહનાશાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 66 ॥

યત્સત્ત્વેન જગત્સત્ત્વં યત્પ્રકાશેન ભાતિ તત્ ।

યદાનન્દેન નન્દન્તિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 67 ॥

યસ્મિન્ સ્થિતમિદં સર્વં ભાતિ યદ્ભાનરૂપતઃ ।

પ્રિયં પુત્રાદિ યત્પ્રીત્યા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 68 ॥

યેનેદં દર્શિતં તત્ત્વં ચિત્તચૈત્યાદિકં તથા ।

જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્ત્યાદિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 69 ॥

યસ્ય જ્ઞાનમિદં વિશ્વં ન દૃશ્યં ભિન્નભેદતઃ ।

સદૈકરૂપરૂપાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 70 ॥

યસ્ય જ્ઞાતં મતં તસ્ય મતં યસ્ય ન વેદ સઃ ।

અનન્યભાવભાવાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 71 ॥

યસ્મૈ કારણરૂપાય કાર્યરૂપેણ ભાતિ યત્ ।

કાર્યકારણરૂપાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 72 ॥

નાનારૂપમિદં વિશ્વં ન કેનાપ્યસ્તિ ભિન્નતા ।

કાર્યકારણરૂપાય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 73 ॥

જ્ઞાનશક્તિસમારૂઢતત્ત્વમાલાવિભૂષિણે ।

ભુક્તિમુક્તિપ્રદાત્રે ચ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 74 ॥

અનેકજન્મસમ્પ્રાપ્તકર્મબન્ધવિદાહિને ।

જ્ઞાનાનલપ્રભાવેન તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 75 ॥

શોષણં ભવસિન્ધોશ્ચ દીપનં ક્ષરસમ્પદામ્ ।

ગુરોઃ પાદોદકં યસ્ય તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 76 ॥

ન ગુરોરધિકં તત્ત્વં ન ગુરોરધિકં તપઃ ।

ન ગુરોરધિકં જ્ઞાનં તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 77 ॥

મન્નાથઃ શ્રીજગન્નાથો મદ્ગુરુઃ શ્રીજગદ્ગુરુઃ ।

મમાઽઽત્મા સર્વભૂતાત્મા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 78 ॥

ગુરુરાદિરનાદિશ્ચ ગુરુઃ પરમદૈવતમ્ ।

ગુરુમન્ત્રસમો નાસ્તિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 79 ॥

એક એવ પરો બન્ધુર્વિષમે સમુપસ્થિતે ।

ગુરુઃ સકલધર્માત્મા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 80 ॥

ગુરુમધ્યે સ્થિતં વિશ્વં વિશ્વમધ્યે સ્થિતો ગુરુઃ ।

ગુરુર્વિશ્વં ન ચાન્યોઽસ્તિ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 81 ॥

ભવારણ્યપ્રવિષ્ટસ્ય દિઙ્મોહભ્રાન્તચેતસઃ ।

યેન સન્દર્શિતઃ પન્થાઃ તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 82 ॥

તાપત્રયાગ્નિતપ્તાનામશાન્તપ્રાણિનાં મુદે ।

ગુરુરેવ પરા ગઙ્ગા તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥ 83 ॥

[પાઠભેદઃ -

અજ્ઞાનેનાહિના ગ્રસ્તાઃ પ્રાણિનસ્તાન્ ચિકિત્સકઃ ।

વિદ્યાસ્વરૂપો ભગવાંસ્તસ્મૈ શ્રીગુરવે નમઃ ॥

]

અજ્ઞાનસર્પદષ્ટાનાં પ્રાણિનાં કશ્ચિકિત્સકઃ ।

સમ્યગ્જ્ઞાનમહામન્ત્રવેદિનં સદ્ગુરુ વિના ॥ 84 ॥

હેતવે જગતામેવ સંસારાર્ણવસેતવે ।

પ્રભવે સર્વવિદ્યાનાં શમ્ભવે ગુરવે નમઃ ॥ 85 ॥

ધ્યાનમૂલં ગુરોર્મૂર્તિઃ પૂજામૂલં ગુરોઃ પદમ્ ।

મન્ત્રમૂલં ગુરોર્વાક્યં મુક્તિમૂલં ગુરોઃ કૃપા ॥ 86 ॥

સપ્તસાગરપર્યન્તતીર્થસ્નાનફલં તુ યત્ ।

ગુરોઃ પાદોદબિન્દોશ્ચ સહસ્રાંશે ન તત્ફલમ્ ॥ 87 ॥

શિવે રુષ્ટે ગુરુસ્ત્રાતા ગુરૌ રુષ્ટે ન કશ્ચન ।

લબ્ધ્વા કુલગુરું સમ્યગ્ગુરુમેવ સમાશ્રયેત્ ॥ 88 ॥

મધુલુબ્ધો યથા ભૃઙ્ગઃ પુષ્પાત્પુષ્પાન્તરં વ્રજેત્ ।

જ્ઞાનલુબ્ધસ્તથા શિષ્યો ગુરોર્ગુર્વન્તરં વ્રજેત્ ॥ 89 ॥

વન્દે ગુરુપદદ્વન્દ્વં વાઙ્મનાતીતગોચરમ્ ।

શ્વેતરક્તપ્રભાભિન્નં શિવશક્ત્યાત્મકં પરમ્ ॥ 90 ॥

ગુકારં ચ ગુણાતીતં રૂકારં રૂપવર્જિતમ્ ।

ગુણાતીતમરૂપં ચ યો દદ્યાત્સ ગુરુઃ સ્મૃતઃ ॥ 91 ॥

અત્રિનેત્રઃ શિવઃ સાક્ષાત્ દ્વિબાહુશ્ચ હરિઃ સ્મૃતઃ ।

યોઽચતુર્વદનો બ્રહ્મા શ્રીગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે ॥ 92 ॥

અયં મયાઞ્જલિર્બદ્ધો દયાસાગરસિદ્ધયે ।

યદનુગ્રહતો જન્તુશ્ચિત્રસંસારમુક્તિભાક્ ॥ 93 ॥

શ્રીગુરોઃ પરમં રૂપં વિવેકચક્ષુરગ્રતઃ ।

મન્દભાગ્યા ન પશ્યન્તિ અન્ધાઃ સૂર્યોદયં યથા ॥ 94 ॥

કુલાનાં કુલકોટીનાં તારકસ્તત્ર તત્ક્ષણાત્ ।

અતસ્તં સદ્ગુરું જ્ઞાત્વા ત્રિકાલમભિવાદયેત્ ॥ 95 ॥

શ્રીનાથચરણદ્વન્દ્વં યસ્યાં દિશિ વિરાજતે ।

તસ્યાં દિશિ નમસ્કુર્યાત્ ભક્ત્યા પ્રતિદિનં પ્રિયે ॥ 96 ॥

સાષ્ટાઙ્ગપ્રણિપાતેન સ્તુવન્નિત્યં ગુરું ભજેત્ ।

ભજનાત્ સ્થૈર્યમાપ્નોતિ સ્વસ્વરૂપમયો ભવેત્ ॥ 97 ॥

દોર્ભ્યાં પદ્ભ્યાં ચ જાનુભ્યામુરસા શિરસા દૃશા ।

મનસા વચસા ચેતિ પ્રણામોઽષ્ટાઙ્ગ ઉચ્યતે ॥ 98 ॥

તસ્યૈ દિશે સતતમઞ્જલિરેષ નિત્યં

પ્રક્ષિપ્યતાં મુખરિતૈર્મધુરૈઃ પ્રસૂનૈઃ ।

જાગર્તિ યત્ર ભગવાન્ ગુરુચક્રવર્તી

વિશ્વસ્થિતિપ્રલયનાટકનિત્યસાક્ષી ॥ 99 ॥

અભ્યસ્તૈઃ કિમુ દીર્ઘકાલવિમલૈર્વ્યાધિપ્રદૈર્દુષ્કરૈઃ

પ્રાણાયામશતૈરનેકકરણૈર્દુઃખાત્મકૈર્દુર્જયૈઃ ।

યસ્મિન્નભ્યુદિતે વિનશ્યતિ બલી વાયુઃ સ્વયં તત્ક્ષણાત્

પ્રાપ્તું તત્સહજસ્વભાવમનિશં સેવેત ચૈકં ગુરુમ્ ॥ 100 ॥

જ્ઞાનં વિના મુક્તિપદં લભ્યતે ગુરુભક્તિતઃ ।

ગુરોસ્સમાનતો નાન્યત્ સાધનં ગુરુમાર્ગિણામ્ ॥ 101 ॥

યસ્માત્પરતરં નાસ્તિ નેતિ નેતીતિ વૈ શ્રુતિઃ ।

મનસા વચસા ચૈવ સત્યમારાધયેદ્ગુરુમ્ ॥ 102 ॥

ગુરોઃ કૃપાપ્રસાદેન બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ।

સામર્થ્યમભજન્ સર્વે સૃષ્ટિસ્થિત્યન્તકર્મણિ ॥ 103 ॥

દેવકિન્નરગન્ધર્વાઃ પિતૃયક્ષાસ્તુ તુમ્બુરઃ ।

મુનયોઽપિ ન જાનન્તિ ગુરુશુશ્રૂષણે વિધિમ્ ॥ 104 ॥

તાર્કિકાશ્છાન્દસાશ્ચૈવ દૈવજ્ઞાઃ કર્મઠાઃ પ્રિયે ।

લૌકિકાસ્તે ન જાનન્તિ ગુરુતત્ત્વં નિરાકુલમ્ ॥ 105 ॥

મહાહઙ્કારગર્વેણ તતોવિદ્યાબલેન ચ ।

ભ્રમન્તિ ચાસ્મિન્ સંસારે ઘટીયન્ત્રં યથા પુનઃ ॥ 106 ॥

યજ્ઞિનોઽપિ ન મુક્તાઃ સ્યુઃ ન મુક્તા યોગિનસ્તથા ।

તાપસા અપિ નો મુક્તા ગુરુતત્ત્વાત્પરાઙ્મુખાઃ ॥ 107 ॥

ન મુક્તાસ્તુ ચ ગન્ધર્વાઃ પિતૃયક્ષાસ્તુ ચારણાઃ ।

ઋષયઃ સિદ્ધદેવાદ્યા ગુરુસેવાપરાઙ્મુખાઃ ॥ 108 ॥

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે ઉત્તરખણ્ડે ઉમામહેશ્વર સંવાદે

શ્રી ગુરુગીતાયાં પ્રથમોઽધ્યાયઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīgurubhyo namaḥ |

hariḥ om |

dhyānam

haṃsābhyāṃ parivṛttapatrakamalairdivyairjagatkāraṇaṃ

viśvotkīrṇamanekadehanilayaṃ svacchandamānandakam |

ādyantaikamakhaṇḍacidghanarasaṃ pūrṇaṃ hyanantaṃ śubhaṃ

pratyakṣākṣaravigrahaṃ gurupadaṃ dhyāyedvibhuṃ śāśvatam ||

atha prathamo'dhyāyaḥ ||

acintyāvyaktarūpāya nirguṇāya gaṇātmane |

samastajagadādhāramūrtaye brahmaṇe namaḥ || 1 ||

ṛṣaya ūcuḥ |

sūta sūta mahāprājña nigamāgamapāraga |

gurusvarūpamasmākaṃ brūhi sarvamalāpaham || 2 ||

yasya śravaṇamātreṇa dehī duḥkhādvimucyate |

yena mārgeṇa munayaḥ sarvajñatvaṃ prapedire || 3 ||

yatprāpya na punaryāti naraḥ saṃsārabandhanam |

tathāvidhaṃ paraṃ tattvaṃ vaktavyamadhunā tvayā || 4 ||

guhyādguhyatamaṃ sāraṃ gurugītā viśeṣataḥ |

tvatprasādācca śrotavyā tatsarvaṃ brūhi sūta naḥ || 5 ||

iti samprārthitaḥ sūto munisaṅghairmuhurmuhuḥ ||

kutūhalena mahatā provāca madhuraṃ vacaḥ || 6 ||

sūta uvāca |

śruṇudhvaṃ munayaḥ sarve śraddhayā parayā mudā |

vadāmi bhavarogaghnīṃ gītāṃ mātṛsvarūpiṇīm || 7 ||

purā kailāsaśikhare siddhagandharvasevite |

tatra kalpalatāpuṣpamandire'tyantasundare || 8 ||

vyāghrājine samāsīnaṃ śukādimunivanditam |

bodhayantaṃ paraṃ tattvaṃ madhye munigaṇe kvacit || 9 ||

praṇamravadanā śaśvannamaskurvantamādarāt |

dṛṣṭvā vismayamāpanna pārvatī paripṛcchati || 10 ||

pārvatyuvāca |

oṃ namo deva deveśa parātpara jagadguro |

tvāṃ namaskurvate bhaktyā surāsuranarāḥ sadā || 11 ||

vidhiviṣṇumahendrādyairvandyaḥ khalu sadā bhavān |

namaskaroṣi kasmai tvaṃ namaskārāśrayaḥ kila || 12 ||

dṛṣṭvaitatkarma vipulamāścarya pratibhāti me |

kimetanna vijāne'haṃ kṛpayā vada me prabho || 13 ||

bhagavan sarvadharmajña vratānāṃ vratanāyakam |

brūhi me kṛpayā śambho gurumāhātmyamuttamam || 14 ||

kena mārgeṇa bho svāmin dehī brahmamayo bhavet |

tatkṛpāṃ kuru me svāmin namāmi caraṇau tava || 15 ||

iti samprārthitaḥ śaśvanmahādevo maheśvaraḥ |

ānandabharitaḥ svānte pārvatīmidamabravīt || 16 ||

śrī mahādeva uvāca |

na vaktavyamidaṃ devi rahasyātirahasyakam |

na kasyāpi purā proktaṃ tvadbhaktyarthaṃ vadāmi tat || 17 ||

mama rūpā'si devi tvamatastatkathayāmi te |

lokopakārakaḥ praśno na kenāpi kṛtaḥ purā || 18 ||

yasya deve parā bhaktiryathā deve tathā gurau |

tasyaite kathitā hyarthāḥ prakāśante mahātmanaḥ || 19 ||

yo guruḥ sa śivaḥ prokto yaḥ śivaḥ sa guruḥ smṛtaḥ |

vikalpaṃ yastu kurvīta sa naro gurutalpagaḥ || 20 ||

durlabhaṃ triṣu lokeṣu tacchṛṇuṣva vadāmyaham |

gurubrahma vinā nānyaḥ satyaṃ satyaṃ varānane || 21 ||

vedaśāstrapurāṇāni cetihāsādikāni ca |

mantrayantrādividyānāṃ mohanoccāṭanādikam || 22 ||

śaivaśāktāgamādīni hyanye ca bahavo matāḥ |

apabhraṃśāḥ samastānāṃ jīvānāṃ bhrāntacetasām || 23 ||

japastapo vrataṃ tīrthaṃ yajño dānaṃ tathaiva ca |

gurutattvamavijñāya sarvaṃ vyarthaṃ bhavetpriye || 24 ||

gurubuddhyātmano nānyat satyaṃ satyaṃ varānane |

tallābhārthaṃ prayatnastu kartavyaśca manīṣibhiḥ || 25 ||

gūḍhāvidyā jaganmāyā dehaścājñānasambhavaḥ |

vijñānaṃ yatprasādena guruśabdena kathyate || 26 ||

yadaṅghrikamaladvandvaṃ dvandvatāpanivārakam |

tārakaṃ bhavasindhośca taṃ guruṃ praṇamāmyaham || 27 ||

dehī brahma bhavedyasmāt tvatkṛpārthaṃ vadāmi tat |

sarvapāpaviśuddhātmā śrīguroḥ pādasevanāt || 28 ||

sarvatīrthāvagāhasya samprāpnoti phalaṃ naraḥ |

guroḥ pādodakaṃ pītvā śeṣaṃ śirasi dhārayan || 29 ||

śoṣaṇaṃ pāpapaṅkasya dīpanaṃ jñānatejasaḥ |

guroḥ pādodakaṃ samyak saṃsārārṇavatārakam || 30 ||

ajñānamūlaharaṇaṃ janmakarmanivārakam |

jñānavairāgyasiddhyarthaṃ guroḥ pādodakaṃ pibet || 31 ||

gurupādodakaṃ pānaṃ gurorucchiṣṭabhojanam |

gurumūrteḥ sadā dhyānaṃ gurornāma sadā japaḥ || 32 ||

svadeśikasyaiva ca nāmakīrtanaṃ

bhavedanantasya śivasya kīrtanam |

svadeśikasyaiva ca nāmacintanaṃ

bhavedanantasya śivasya cintanam || 33 ||

yatpādāmbujareṇurvai ko'pi saṃsāravāridhau |

setubandhāyate nāthaṃ deśikaṃ tamupāsmahe || 34 ||

yadanugrahamātreṇa śokamohau vinaśyataḥ |

tasmai śrīdeśikendrāya namo'stu paramātmane || 35 ||

yasmādanugrahaṃ labdhvā mahadajñānamutsṛjet |

tasmai śrīdeśikendrāya namaścābhīṣṭasiddhaye || 36 ||

kāśīkṣetraṃ nivāsaśca jāhnavī caraṇodakam |

gururviśveśvaraḥ sākṣāt tārakaṃ brahmaniścayaḥ || 37 ||

gurusevā gayā proktā dehaḥ syādakṣayo vaṭaḥ |

tatpādaṃ viṣṇupādaṃ syāt tatra dattamanastatam || 38 ||

gurumūrtiṃ smarennityaṃ gurornāma sadā japet |

gurorājñāṃ prakurvīta guroranyaṃ na bhāvayet || 39 ||

guruvaktre sthitaṃ brahma prāpyate tatprasādataḥ |

gurordhyānaṃ sadā kuryāt kulastrī svapatiṃ yathā || 40 ||

svāśramaṃ ca svajātiṃ ca svakīrtiṃ puṣṭivardhanam |

etatsarvaṃ parityajya gurumeva samāśrayet || 41 ||

ananyāścintayanto ye sulabhaṃ paramaṃ sukham |

tasmātsarvaprayatnena gurorārādhanaṃ kuru || 42 ||

guruvaktre sthitā vidyā gurubhaktyā ca labhyate |

trailokye sphuṭavaktāro devarṣipitṛmānavāḥ || 43 ||

gukāraścāndhakāro hi rukārasteja ucyate |

ajñānagrāsakaṃ brahma gurureva na saṃśayaḥ || 44 ||

gukāraścāndhakārastu rukārastannirodhakṛt |

andhakāravināśitvādgururityabhidhīyate ||

gukāro bhavarogaḥ syāt rukārastannirodhakṛt |

bhavarogaharatvācca gururityabhidhīyate || 45 ||

gukāraśca guṇātīto rūpātīto rukārakaḥ |

guṇarūpavihīnatvāt gururityabhidhīyate || 46 ||

gukāraḥ prathamo varṇo māyādiguṇabhāsakaḥ |

rukāro'sti paraṃ brahma māyābhrāntivimocakam || 47 ||

evaṃ gurupadaṃ śreṣṭhaṃ devānāmapi durlabham |

hāhāhūhūgaṇaiścaiva gandharvādyaiśca pūjitam || 48 ||

dhruvaṃ teṣāṃ ca sarveṣāṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param |

gurorārādhanaṃ kuryāt svajīvatvaṃ nivedayet || 49 ||

āsanaṃ śayanaṃ vastraṃ vāhanaṃ bhūṣaṇādikam |

sādhakena pradātavyaṃ gurusantoṣakāraṇam || 50 ||

karmaṇā manasā vācā sarvadā''rādhayedgurum |

dīrghadaṇḍaṃ namaskṛtya nirlajjo gurusannidhau || 51 ||

śarīramindriyaṃ prāṇamarthasvajanabāndhavān |

ātmadārādikaṃ sarvaṃ sadgurubhyo nivedayet || 52 ||

gurureko jagatsarvaṃ brahmaviṣṇuśivātmakam |

guroḥ parataraṃ nāsti tasmātsampūjayedgurum || 53 ||

sarvaśrutiśiroratnavirājitapadāmbujam |

vedāntārthapravaktāraṃ tasmāt sampūjayedgurum || 54 ||

yasya smaraṇamātreṇa jñānamutpadyate svayam |

sa eva sarvasampattiḥ tasmātsampūjayedgurum || 55 ||

[pāṭhabhedaḥ -

kṛmikoṭibhirāviṣṭaṃ durgandhamalamūtrakam |

śleṣmaraktatvacāmāṃsairnaddhaṃ caitadvarānane ||

]

kṛmikoṭibhirāviṣṭaṃ durgandhakuladūṣitam |

anityaṃ duḥkhanilayaṃ dehaṃ viddhi varānane || 56 ||

saṃsāravṛkṣamārūḍhāḥ patanti narakārṇave |

yastānuddharate sarvān tasmai śrīgurave namaḥ || 57 ||

gururbrahmā gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ |

gurussākṣāt parabrahma tasmai śrīgurave namaḥ || 58 ||

ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā |

cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 59 ||

akhaṇḍamaṇḍalākāraṃ vyāptaṃ yena carācaram |

tatpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 60 ||

sthāvaraṃ jaṅgamaṃ vyāptaṃ yatkiñcitsacarācaram |

tvaṃ padaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 61 ||

cinmayavyāpitaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram |

asitvaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 62 ||

nimiṣānnimiṣārdhādvā yadvākyādvai vimucyate |

svātmānaṃ śivamālokya tasmai śrīgurave namaḥ || 63 ||

caitanyaṃ śāśvataṃ śāntaṃ vyomātītaṃ nirañjanam |

nādabindukalātītaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 64 ||

nirguṇaṃ nirmalaṃ śāntaṃ jaṅgamaṃ sthirameva ca |

vyāptaṃ yena jagatsarvaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 65 ||

sa pitā sa ca me mātā sa bandhuḥ sa ca devatā |

saṃsāramohanāśāya tasmai śrīgurave namaḥ || 66 ||

yatsattvena jagatsattvaṃ yatprakāśena bhāti tat |

yadānandena nandanti tasmai śrīgurave namaḥ || 67 ||

yasmin sthitamidaṃ sarvaṃ bhāti yadbhānarūpataḥ |

priyaṃ putrādi yatprītyā tasmai śrīgurave namaḥ || 68 ||

yenedaṃ darśitaṃ tattvaṃ cittacaityādikaṃ tathā |

jāgratsvapnasuṣuptyādi tasmai śrīgurave namaḥ || 69 ||

yasya jñānamidaṃ viśvaṃ na dṛśyaṃ bhinnabhedataḥ |

sadaikarūparūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 70 ||

yasya jñātaṃ mataṃ tasya mataṃ yasya na veda saḥ |

ananyabhāvabhāvāya tasmai śrīgurave namaḥ || 71 ||

yasmai kāraṇarūpāya kāryarūpeṇa bhāti yat |

kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 72 ||

nānārūpamidaṃ viśvaṃ na kenāpyasti bhinnatā |

kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 73 ||

jñānaśaktisamārūḍhatattvamālāvibhūṣiṇe |

bhuktimuktipradātre ca tasmai śrīgurave namaḥ || 74 ||

anekajanmasamprāptakarmabandhavidāhine |

jñānānalaprabhāvena tasmai śrīgurave namaḥ || 75 ||

śoṣaṇaṃ bhavasindhośca dīpanaṃ kṣarasampadām |

guroḥ pādodakaṃ yasya tasmai śrīgurave namaḥ || 76 ||

na guroradhikaṃ tattvaṃ na guroradhikaṃ tapaḥ |

na guroradhikaṃ jñānaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 77 ||

mannāthaḥ śrījagannātho madguruḥ śrījagadguruḥ |

mamā''tmā sarvabhūtātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 78 ||

gururādiranādiśca guruḥ paramadaivatam |

gurumantrasamo nāsti tasmai śrīgurave namaḥ || 79 ||

eka eva paro bandhurviṣame samupasthite |

guruḥ sakaladharmātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 80 ||

gurumadhye sthitaṃ viśvaṃ viśvamadhye sthito guruḥ |

gururviśvaṃ na cānyo'sti tasmai śrīgurave namaḥ || 81 ||

bhavāraṇyapraviṣṭasya diṅmohabhrāntacetasaḥ |

yena sandarśitaḥ panthāḥ tasmai śrīgurave namaḥ || 82 ||

tāpatrayāgnitaptānāmaśāntaprāṇināṃ mude |

gurureva parā gaṅgā tasmai śrīgurave namaḥ || 83 ||

[pāṭhabhedaḥ -

ajñānenāhinā grastāḥ prāṇinastān cikitsakaḥ |

vidyāsvarūpo bhagavāṃstasmai śrīgurave namaḥ ||

]

ajñānasarpadaṣṭānāṃ prāṇināṃ kaścikitsakaḥ |

samyagjñānamahāmantravedinaṃ sadguru vinā || 84 ||

hetave jagatāmeva saṃsārārṇavasetave |

prabhave sarvavidyānāṃ śambhave gurave namaḥ || 85 ||

dhyānamūlaṃ gurormūrtiḥ pūjāmūlaṃ guroḥ padam |

mantramūlaṃ gurorvākyaṃ muktimūlaṃ guroḥ kṛpā || 86 ||

saptasāgaraparyantatīrthasnānaphalaṃ tu yat |

guroḥ pādodabindośca sahasrāṃśe na tatphalam || 87 ||

śive ruṣṭe gurustrātā gurau ruṣṭe na kaścana |

labdhvā kulaguruṃ samyaggurumeva samāśrayet || 88 ||

madhulubdho yathā bhṛṅgaḥ puṣpātpuṣpāntaraṃ vrajet |

jñānalubdhastathā śiṣyo gurorgurvantaraṃ vrajet || 89 ||

vande gurupadadvandvaṃ vāṅmanātītagocaram |

śvetaraktaprabhābhinnaṃ śivaśaktyātmakaṃ param || 90 ||

gukāraṃ ca guṇātītaṃ rūkāraṃ rūpavarjitam |

guṇātītamarūpaṃ ca yo dadyātsa guruḥ smṛtaḥ || 91 ||

atrinetraḥ śivaḥ sākṣāt dvibāhuśca hariḥ smṛtaḥ |

yo'caturvadano brahmā śrīguruḥ kathitaḥ priye || 92 ||

ayaṃ mayāñjalirbaddho dayāsāgarasiddhaye |

yadanugrahato jantuścitrasaṃsāramuktibhāk || 93 ||

śrīguroḥ paramaṃ rūpaṃ vivekacakṣuragrataḥ |

mandabhāgyā na paśyanti andhāḥ sūryodayaṃ yathā || 94 ||

kulānāṃ kulakoṭīnāṃ tārakastatra tatkṣaṇāt |

atastaṃ sadguruṃ jñātvā trikālamabhivādayet || 95 ||

śrīnāthacaraṇadvandvaṃ yasyāṃ diśi virājate |

tasyāṃ diśi namaskuryāt bhaktyā pratidinaṃ priye || 96 ||

sāṣṭāṅgapraṇipātena stuvannityaṃ guruṃ bhajet |

bhajanāt sthairyamāpnoti svasvarūpamayo bhavet || 97 ||

dorbhyāṃ padbhyāṃ ca jānubhyāmurasā śirasā dṛśā |

manasā vacasā ceti praṇāmo'ṣṭāṅga ucyate || 98 ||

tasyai diśe satatamañjalireṣa nityaṃ

prakṣipyatāṃ mukharitairmadhuraiḥ prasūnaiḥ |

jāgarti yatra bhagavān gurucakravartī

viśvasthitipralayanāṭakanityasākṣī || 99 ||

abhyastaiḥ kimu dīrghakālavimalairvyādhipradairduṣkaraiḥ

prāṇāyāmaśatairanekakaraṇairduḥkhātmakairdurjayaiḥ |

yasminnabhyudite vinaśyati balī vāyuḥ svayaṃ tatkṣaṇāt

prāptuṃ tatsahajasvabhāvamaniśaṃ seveta caikaṃ gurum || 100 ||

jñānaṃ vinā muktipadaṃ labhyate gurubhaktitaḥ |

gurossamānato nānyat sādhanaṃ gurumārgiṇām || 101 ||

yasmātparataraṃ nāsti neti netīti vai śrutiḥ |

manasā vacasā caiva satyamārādhayedgurum || 102 ||

guroḥ kṛpāprasādena brahmaviṣṇumaheśvarāḥ |

sāmarthyamabhajan sarve sṛṣṭisthityantakarmaṇi || 103 ||

devakinnaragandharvāḥ pitṛyakṣāstu tumburaḥ |

munayo'pi na jānanti guruśuśrūṣaṇe vidhim || 104 ||

tārkikāśchāndasāścaiva daivajñāḥ karmaṭhāḥ priye |

laukikāste na jānanti gurutattvaṃ nirākulam || 105 ||

mahāhaṅkāragarveṇa tatovidyābalena ca |

bhramanti cāsmin saṃsāre ghaṭīyantraṃ yathā punaḥ || 106 ||

yajñino'pi na muktāḥ syuḥ na muktā yoginastathā |

tāpasā api no muktā gurutattvātparāṅmukhāḥ || 107 ||

na muktāstu ca gandharvāḥ pitṛyakṣāstu cāraṇāḥ |

ṛṣayaḥ siddhadevādyā gurusevāparāṅmukhāḥ || 108 ||

iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde

śrī gurugītāyāṃ prathamo'dhyāyaḥ ||