📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
શિવ ભુજઙ્ગ સ્તોત્રમ્
Shiva Bhujanga Stotram
Shiva Stotram Gujarati
ગલદ્દાનગણ્ડં મિલદ્ભૃઙ્ગષણ્ડં
ચલચ્ચારુશુણ્ડં જગત્ત્રાણશૌણ્ડમ્ ।
કનદ્દન્તકાણ્ડં વિપદ્ભઙ્ગચણ્ડં
શિવપ્રેમપિણ્ડં ભજે વક્રતુણ્ડમ્ ॥ 1 ॥
અનાદ્યન્તમાદ્યં પરં તત્ત્વમર્થં
ચિદાકારમેકં તુરીયં ત્વમેયમ્ ।
હરિબ્રહ્મમૃગ્યં પરબ્રહ્મરૂપં
મનોવાગતીતં મહઃશૈવમીડે ॥ 2 ॥
સ્વશક્ત્યાદિ શક્ત્યન્ત સિંહાસનસ્થં
મનોહારિ સર્વાઙ્ગરત્નોરુભૂષમ્ ।
જટાહીન્દુગઙ્ગાસ્થિશમ્યાકમૌલિં
પરાશક્તિમિત્રં નમઃ પઞ્ચવક્ત્રમ્ ॥ 3 ॥
શિવેશાનતત્પૂરુષાઘોરવામાદિભિઃ
પઞ્ચભિર્હૃન્મુખૈઃ ષડ્ભિરઙ્ગૈઃ ।
અનૌપમ્ય ષટ્ત્રિંશતં તત્ત્વવિદ્યામતીતં
પરં ત્વાં કથં વેત્તિ કો વા ॥ 4 ॥
પ્રવાલપ્રવાહપ્રભાશોણમર્ધં
મરુત્વન્મણિ શ્રીમહઃ શ્યામમર્ધમ્ ।
ગુણસ્યૂતમેતદ્વપુઃ શૈવમન્તઃ
સ્મરામિ સ્મરાપત્તિસમ્પત્તિહેતોઃ ॥ 5 ॥
સ્વસેવાસમાયાતદેવાસુરેન્દ્રા
નમન્મૌલિમન્દારમાલાભિષિક્તમ્ ।
નમસ્યામિ શમ્ભો પદામ્ભોરુહં તે
ભવામ્ભોધિપોતં ભવાની વિભાવ્યમ્ ॥ 6 ॥
જગન્નાથ મન્નાથ ગૌરીસનાથ
પ્રપન્નાનુકમ્પિન્વિપન્નાર્તિહારિન્ ।
મહઃસ્તોમમૂર્તે સમસ્તૈકબન્ધો
નમસ્તે નમસ્તે પુનસ્તે નમોઽસ્તુ ॥ 7 ॥
વિરૂપાક્ષ વિશ્વેશ વિશ્વાદિદેવ
ત્રયી મૂલ શમ્ભો શિવ ત્ર્યમ્બક ત્વમ્ ।
પ્રસીદ સ્મર ત્રાહિ પશ્યાવમુક્ત્યૈ
ક્ષમાં પ્રાપ્નુહિ ત્ર્યક્ષ માં રક્ષ મોદાત્ ॥ 8 ॥
મહાદેવ દેવેશ દેવાદિદેવ
સ્મરારે પુરારે યમારે હરેતિ ।
બ્રુવાણઃ સ્મરિષ્યામિ ભક્ત્યા \લિનॆ ભવન્તં તતો મે દયાશીલ દેવ પ્રસીદ ॥ 9 ॥
ત્વદન્યઃ શરણ્યઃ પ્રપન્નસ્ય નેતિ
પ્રસીદ સ્મરન્નેવ હન્યાસ્તુ દૈન્યમ્ ।
ન ચેત્તે ભવેદ્ભક્તવાત્સલ્યહાનિસ્તતો
મે દયાલો સદા સન્નિધેહિ ॥ 10 ॥
અયં દાનકાલસ્ત્વહં દાનપાત્રં
ભવાનેવ દાતા ત્વદન્યં ન યાચે ।
ભવદ્ભક્તિમેવ સ્થિરાં દેહિ મહ્યં
કૃપાશીલ શમ્ભો કૃતાર્થોઽસ્મિ તસ્માત્ ॥ 11 ॥
પશું વેત્સિ ચેન્માં તમેવાધિરૂઢઃ
કલઙ્કીતિ વા મૂર્ધ્નિ ધત્સે તમેવ ।
દ્વિજિહ્વઃ પુનઃ સોઽપિ તે કણ્ઠભૂષા
ત્વદઙ્ગીકૃતાઃ શર્વ સર્વેઽપિ ધન્યાઃ ॥ 12 ॥
ન શક્નોમિ કર્તું પરદ્રોહલેશં
કથં પ્રીયસે ત્વં ન જાને ગિરીશ ।
તથાહિ પ્રસન્નોઽસિ કસ્યાપિ
કાન્તાસુતદ્રોહિણો વા પિતૃદ્રોહિણો વા ॥ 13 ॥
સ્તુતિં ધ્યાનમર્ચાં યથાવદ્વિધાતું
ભજન્નપ્યજાનન્મહેશાવલમ્બે ।
ત્રસન્તં સુતં ત્રાતુમગ્રે
મૃકણ્ડોર્યમપ્રાણનિર્વાપણં ત્વત્પદાબ્જમ્ ॥ 14 ॥
શિરો દૃષ્ટિ હૃદ્રોગ શૂલ પ્રમેહજ્વરાર્શો જરાયક્ષ્મહિક્કાવિષાર્તાન્ ।
ત્વમાદ્યો ભિષગ્ભેષજં ભસ્મ શમ્ભો
ત્વમુલ્લાઘયાસ્માન્વપુર્લાઘવાય ॥ 15 ॥
દરિદ્રોઽસ્મ્યભદ્રોઽસ્મિ ભગ્નોઽસ્મિ દૂયે
વિષણ્ણોઽસ્મિ સન્નોઽસ્મિ ખિન્નોઽસ્મિ ચાહમ્ ।
ભવાન્પ્રાણિનામન્તરાત્માસિ શમ્ભો
મમાધિં ન વેત્સિ પ્રભો રક્ષ માં ત્વમ્ ॥ 16 ॥
ત્વદક્ષ્ણોઃ કટાક્ષઃ પતેત્ત્ર્યક્ષ યત્ર
ક્ષણં ક્ષ્મા ચ લક્ષ્મીઃ સ્વયં તં વૃણાતે ।
કિરીટસ્ફુરચ્ચામરચ્છત્રમાલાકલાચીગજક્ષૌમભૂષાવિશેષૈઃ ॥ 17 ॥
ભવાન્યૈ ભવાયાપિ માત્રે ચ પિત્રે
મૃડાન્યૈ મૃડાયાપ્યઘઘ્ન્યૈ મખઘ્ને ।
શિવાઙ્ગ્યૈ શિવાઙ્ગાય કુર્મઃ શિવાયૈ
શિવાયામ્બિકાયૈ નમસ્ત્ર્યમ્બકાય ॥ 18 ॥
ભવદ્ગૌરવં મલ્લઘુત્વં વિદિત્વા
પ્રભો રક્ષ કારુણ્યદૃષ્ટ્યાનુગં મામ્ ।
શિવાત્માનુભાવસ્તુતાવક્ષમોઽહં
સ્વશક્ત્યા કૃતં મે¶અધં ક્ષમસ્વ ॥ 19 ॥
યદા કર્ણરન્ધ્રં વ્રજેત્કાલવાહદ્વિષત્કણ્ઠઘણ્ટા ઘણાત્કારનાદઃ ।
વૃષાધીશમારુહ્ય દેવૌપવાહ્યન્તદા
વત્સ મા ભીરિતિ પ્રીણય ત્વમ્ ॥ 20 ॥
યદા દારુણાભાષણા ભીષણા મે
ભવિષ્યન્ત્યુપાન્તે કૃતાન્તસ્ય દૂતાઃ ।
તદા મન્મનસ્ત્વત્પદામ્ભોરુહસ્થં
કથં નિશ્ચલં સ્યાન્નમસ્તેઽસ્તુ શમ્ભો ॥ 21 ॥
યદા દુર્નિવારવ્યથોઽહં શયાનો
લુઠન્નિઃશ્વસન્નિઃસૃતાવ્યક્તવાણિઃ ।
તદા જહ્નુકન્યાજલાલઙ્કૃતં તે
જટામણ્ડલં મન્મનોમન્દિરે સ્યાત્ ॥ 22 ॥
યદા પુત્રમિત્રાદયો મત્સકાશે
રુદન્ત્યસ્ય હા કીદૃશીયં દશેતિ ।
તદા દેવદેવેશ ગૌરીશ શમ્ભો
નમસ્તે શિવાયેત્યજસ્રં બ્રવાણિ ॥ 23 ॥
યદા પશ્યતાં મામસૌ વેત્તિ
નાસ્માનયં શ્વાસ એવેતિ વાચો ભવેયુઃ ।
તદા ભૂતિભૂષં ભુજઙ્ગાવનદ્ધં
પુરારે ભવન્તં સ્ફુટં ભાવયેયમ્ ॥ 24 ॥
યદા યાતનાદેહસન્દેહવાહી
ભવેદાત્મદેહે ન મોહો મહાન્મે ।
તદા કાશશીતાંશુસઙ્કાશમીશ
સ્મરારે વપુસ્તે નમસ્તે સ્મરામિ ॥ 25 ॥
યદાપારમચ્છાયમસ્થાનમદ્ભિર્જનૈર્વા વિહીનં ગમિષ્યામિ માર્ગમ્ ।
તદા તં નિરુન્ધઙ્કૃતાન્તસ્ય માર્ગં
મહાદેવ મહ્યં મનોજ્ઞં પ્રયચ્છ ॥ 26 ॥
યદા રૌરવાદિ સ્મરન્નેવ ભીત્યા
વ્રજામ્યત્ર મોહં મહાદેવ ઘોરમ્ ।
તદા મામહો નાથ કસ્તારયિષ્યત્યનાથં પરાધીનમર્ધેન્દુમૌલે ॥ 27 ॥
યદા શ્વેતપત્રાયતાલઙ્ઘ્યશક્તેઃ
કૃતાન્તાદ્ભયં ભક્તિવાત્સલ્યભાવાત્ ।
તદા પાહિ માં પાર્વતીવલ્લભાન્યં
ન પશ્યામિ પાતારમેતાદૃશં મે ॥ 28 ॥
ઇદાનીમિદાનીં મૃતિર્મે ભવિત્રીત્યહો સન્તતં ચિન્તયા પીડિતોઽસ્મિ ।
કથં નામ મા ભૂન્મૃતૌ ભીતિરેષા
નમસ્તે ગતીનાં ગતે નીલકણ્ઠ ॥ 29 ॥
અમર્યાદમેવાહમાબાલવૃદ્ધં
હરન્તં કૃતાન્તં સમીક્ષ્યાસ્મિ ભીતઃ ।
મૃતૌ તાવકાઙ્ઘ્ર્યબ્જદિવ્યપ્રસાદાદ્ભવાનીપતે નિર્ભયોઽહં ભવાનિ ॥ 30 ॥
જરાજન્મગર્ભાધિવાસાદિદુઃખાન્યસહ્યાનિ જહ્યાં જગન્નાથ દેવ ।
ભવન્તં વિના મે ગતિર્નૈવ શમ્ભો
દયાલો ન જાગર્તિ કિં વા દયા તે ॥ 31 ॥
શિવાયેતિ શબ્દો નમઃપૂર્વ એષ
સ્મરન્મુક્તિકૃન્મૃત્યુહા તત્ત્વવાચી ।
મહેશાન મા ગાન્મનસ્તો વચસ્તઃ
સદા મહ્યમેતત્પ્રદાનં પ્રયચ્છ ॥ 32 ॥
ત્વમપ્યમ્બ માં પશ્ય શીતાંશુમૌલિપ્રિયે ભેષજં ત્વં ભવવ્યાધિશાન્તૌ
બહુક્લેશભાજં પદામ્ભોજપોતે
ભવાબ્ધૌ નિમગ્નં નયસ્વાદ્ય પારમ્ ॥ 33 ॥
અનુદ્યલ્લલાટાક્ષિ વહ્નિ પ્રરોહૈરવામસ્ફુરચ્ચારુવામોરુશોભૈઃ ।
અનઙ્ગભ્રમદ્ભોગિભૂષાવિશેષૈરચન્દ્રાર્ધચૂડૈરલં દૈવતૈર્નઃ ॥ 34 ॥
અકણ્ઠેકલઙ્કાદનઙ્ગેભુજઙ્ગાદપાણૌકપાલાદફાલેઽનલાક્ષાત્ ।
અમૌલૌશશાઙ્કાદવામેકલત્રાદહં દેવમન્યં ન મન્યે ન મન્યે ॥ 35 ॥
મહાદેવ શમ્ભો ગિરીશ ત્રિશૂલિંસ્ત્વદીયં સમસ્તં વિભાતીતિ યસ્માત્ ।
શિવાદન્યથા દૈવતં નાભિજાને
શિવોઽહં શિવોઽહં શિવોઽહં શિવોઽહમ્ ॥ 36 ॥
યતોઽજાયતેદં પ્રપઞ્ચં વિચિત્રં
સ્થિતિં યાતિ યસ્મિન્યદેકાન્તમન્તે ।
સ કર્માદિહીનઃ સ્વયઞ્જ્યોતિરાત્મા
શિવોઽહં શિવોઽહં શિવોઽહં શિવોઽહમ્ ॥ 37 ॥
કિરીટે નિશેશો લલાટે હુતાશો
ભુજે ભોગિરાજો ગલે કાલિમા ચ ।
તનૌ કામિની યસ્ય તત્તુલ્યદેવં
ન જાને ન જાને ન જાને ન જાને ॥ 38 ॥
અનેન સ્તવેનાદરાદમ્બિકેશં
પરાં ભક્તિમાસાદ્ય યં યે નમન્તિ ।
મૃતૌ નિર્ભયાસ્તે જનાસ્તં ભજન્તે
હૃદમ્ભોજમધ્યે સદાસીનમીશમ્ ॥ 39 ॥
ભુજઙ્ગપ્રિયાકલ્પ શમ્ભો મયૈવં
ભુજઙ્ગપ્રયાતેન વૃત્તેન ક્લૃપ્તમ્ ।
નરઃ સ્તોત્રમેતત્પઠિત્વોરુભક્ત્યા
સુપુત્રાયુરારોગ્યમૈશ્વર્યમેતિ ॥ 40 ॥
Roman (IAST) Transliteration
galaddānagaṇḍaṃ miladbhṛṅgaṣaṇḍaṃ
calaccāruśuṇḍaṃ jagattrāṇaśauṇḍam |
kanaddantakāṇḍaṃ vipadbhaṅgacaṇḍaṃ
śivapremapiṇḍaṃ bhaje vakratuṇḍam || 1 ||
anādyantamādyaṃ paraṃ tattvamarthaṃ
cidākāramekaṃ turīyaṃ tvameyam |
haribrahmamṛgyaṃ parabrahmarūpaṃ
manovāgatītaṃ mahaḥśaivamīḍe || 2 ||
svaśaktyādi śaktyanta siṃhāsanasthaṃ
manohāri sarvāṅgaratnorubhūṣam |
jaṭāhīndugaṅgāsthiśamyākamauliṃ
parāśaktimitraṃ namaḥ pañcavaktram || 3 ||
śiveśānatatpūruṣāghoravāmādibhiḥ
pañcabhirhṛnmukhaiḥ ṣaḍbhiraṅgaiḥ |
anaupamya ṣaṭtriṃśataṃ tattvavidyāmatītaṃ
paraṃ tvāṃ kathaṃ vetti ko vā || 4 ||
pravālapravāhaprabhāśoṇamardhaṃ
marutvanmaṇi śrīmahaḥ śyāmamardham |
guṇasyūtametadvapuḥ śaivamantaḥ
smarāmi smarāpattisampattihetoḥ || 5 ||
svasevāsamāyātadevāsurendrā
namanmaulimandāramālābhiṣiktam |
namasyāmi śambho padāmbhoruhaṃ te
bhavāmbhodhipotaṃ bhavānī vibhāvyam || 6 ||
jagannātha mannātha gaurīsanātha
prapannānukampinvipannārtihārin |
mahaḥstomamūrte samastaikabandho
namaste namaste punaste namo'stu || 7 ||
virūpākṣa viśveśa viśvādideva
trayī mūla śambho śiva tryambaka tvam |
prasīda smara trāhi paśyāvamuktyai
kṣamāṃ prāpnuhi tryakṣa māṃ rakṣa modāt || 8 ||
mahādeva deveśa devādideva
smarāre purāre yamāre hareti |
bruvāṇaḥ smariṣyāmi bhaktyā \linè bhavantaṃ tato me dayāśīla deva prasīda || 9 ||
tvadanyaḥ śaraṇyaḥ prapannasya neti
prasīda smaranneva hanyāstu dainyam |
na cette bhavedbhaktavātsalyahānistato
me dayālo sadā sannidhehi || 10 ||
ayaṃ dānakālastvahaṃ dānapātraṃ
bhavāneva dātā tvadanyaṃ na yāce |
bhavadbhaktimeva sthirāṃ dehi mahyaṃ
kṛpāśīla śambho kṛtārtho'smi tasmāt || 11 ||
paśuṃ vetsi cenmāṃ tamevādhirūḍhaḥ
kalaṅkīti vā mūrdhni dhatse tameva |
dvijihvaḥ punaḥ so'pi te kaṇṭhabhūṣā
tvadaṅgīkṛtāḥ śarva sarve'pi dhanyāḥ || 12 ||
na śaknomi kartuṃ paradrohaleśaṃ
kathaṃ prīyase tvaṃ na jāne girīśa |
tathāhi prasanno'si kasyāpi
kāntāsutadrohiṇo vā pitṛdrohiṇo vā || 13 ||
stutiṃ dhyānamarcāṃ yathāvadvidhātuṃ
bhajannapyajānanmaheśāvalambe |
trasantaṃ sutaṃ trātumagre
mṛkaṇḍoryamaprāṇanirvāpaṇaṃ tvatpadābjam || 14 ||
śiro dṛṣṭi hṛdroga śūla pramehajvarārśo jarāyakṣmahikkāviṣārtān |
tvamādyo bhiṣagbheṣajaṃ bhasma śambho
tvamullāghayāsmānvapurlāghavāya || 15 ||
daridro'smyabhadro'smi bhagno'smi dūye
viṣaṇṇo'smi sanno'smi khinno'smi cāham |
bhavānprāṇināmantarātmāsi śambho
mamādhiṃ na vetsi prabho rakṣa māṃ tvam || 16 ||
tvadakṣṇoḥ kaṭākṣaḥ patettryakṣa yatra
kṣaṇaṃ kṣmā ca lakṣmīḥ svayaṃ taṃ vṛṇāte |
kirīṭasphuraccāmaracchatramālākalācīgajakṣaumabhūṣāviśeṣaiḥ || 17 ||
bhavānyai bhavāyāpi mātre ca pitre
mṛḍānyai mṛḍāyāpyaghaghnyai makhaghne |
śivāṅgyai śivāṅgāya kurmaḥ śivāyai
śivāyāmbikāyai namastryambakāya || 18 ||
bhavadgauravaṃ mallaghutvaṃ viditvā
prabho rakṣa kāruṇyadṛṣṭyānugaṃ mām |
śivātmānubhāvastutāvakṣamo'haṃ
svaśaktyā kṛtaṃ me¶adhaṃ kṣamasva || 19 ||
yadā karṇarandhraṃ vrajetkālavāhadviṣatkaṇṭhaghaṇṭā ghaṇātkāranādaḥ |
vṛṣādhīśamāruhya devaupavāhyantadā
vatsa mā bhīriti prīṇaya tvam || 20 ||
yadā dāruṇābhāṣaṇā bhīṣaṇā me
bhaviṣyantyupānte kṛtāntasya dūtāḥ |
tadā manmanastvatpadāmbhoruhasthaṃ
kathaṃ niścalaṃ syānnamaste'stu śambho || 21 ||
yadā durnivāravyatho'haṃ śayāno
luṭhanniḥśvasanniḥsṛtāvyaktavāṇiḥ |
tadā jahnukanyājalālaṅkṛtaṃ te
jaṭāmaṇḍalaṃ manmanomandire syāt || 22 ||
yadā putramitrādayo matsakāśe
rudantyasya hā kīdṛśīyaṃ daśeti |
tadā devadeveśa gaurīśa śambho
namaste śivāyetyajasraṃ bravāṇi || 23 ||
yadā paśyatāṃ māmasau vetti
nāsmānayaṃ śvāsa eveti vāco bhaveyuḥ |
tadā bhūtibhūṣaṃ bhujaṅgāvanaddhaṃ
purāre bhavantaṃ sphuṭaṃ bhāvayeyam || 24 ||
yadā yātanādehasandehavāhī
bhavedātmadehe na moho mahānme |
tadā kāśaśītāṃśusaṅkāśamīśa
smarāre vapuste namaste smarāmi || 25 ||
yadāpāramacchāyamasthānamadbhirjanairvā vihīnaṃ gamiṣyāmi mārgam |
tadā taṃ nirundhaṅkṛtāntasya mārgaṃ
mahādeva mahyaṃ manojñaṃ prayaccha || 26 ||
yadā rauravādi smaranneva bhītyā
vrajāmyatra mohaṃ mahādeva ghoram |
tadā māmaho nātha kastārayiṣyatyanāthaṃ parādhīnamardhendumaule || 27 ||
yadā śvetapatrāyatālaṅghyaśakteḥ
kṛtāntādbhayaṃ bhaktivātsalyabhāvāt |
tadā pāhi māṃ pārvatīvallabhānyaṃ
na paśyāmi pātārametādṛśaṃ me || 28 ||
idānīmidānīṃ mṛtirme bhavitrītyaho santataṃ cintayā pīḍito'smi |
kathaṃ nāma mā bhūnmṛtau bhītireṣā
namaste gatīnāṃ gate nīlakaṇṭha || 29 ||
amaryādamevāhamābālavṛddhaṃ
harantaṃ kṛtāntaṃ samīkṣyāsmi bhītaḥ |
mṛtau tāvakāṅghryabjadivyaprasādādbhavānīpate nirbhayo'haṃ bhavāni || 30 ||
jarājanmagarbhādhivāsādiduḥkhānyasahyāni jahyāṃ jagannātha deva |
bhavantaṃ vinā me gatirnaiva śambho
dayālo na jāgarti kiṃ vā dayā te || 31 ||
śivāyeti śabdo namaḥpūrva eṣa
smaranmuktikṛnmṛtyuhā tattvavācī |
maheśāna mā gānmanasto vacastaḥ
sadā mahyametatpradānaṃ prayaccha || 32 ||
tvamapyamba māṃ paśya śītāṃśumaulipriye bheṣajaṃ tvaṃ bhavavyādhiśāntau
bahukleśabhājaṃ padāmbhojapote
bhavābdhau nimagnaṃ nayasvādya pāram || 33 ||
anudyallalāṭākṣi vahni prarohairavāmasphuraccāruvāmoruśobhaiḥ |
anaṅgabhramadbhogibhūṣāviśeṣairacandrārdhacūḍairalaṃ daivatairnaḥ || 34 ||
akaṇṭhekalaṅkādanaṅgebhujaṅgādapāṇaukapālādaphāle'nalākṣāt |
amaulauśaśāṅkādavāmekalatrādahaṃ devamanyaṃ na manye na manye || 35 ||
mahādeva śambho girīśa triśūliṃstvadīyaṃ samastaṃ vibhātīti yasmāt |
śivādanyathā daivataṃ nābhijāne
śivo'haṃ śivo'haṃ śivo'haṃ śivo'ham || 36 ||
yato'jāyatedaṃ prapañcaṃ vicitraṃ
sthitiṃ yāti yasminyadekāntamante |
sa karmādihīnaḥ svayañjyotirātmā
śivo'haṃ śivo'haṃ śivo'haṃ śivo'ham || 37 ||
kirīṭe niśeśo lalāṭe hutāśo
bhuje bhogirājo gale kālimā ca |
tanau kāminī yasya tattulyadevaṃ
na jāne na jāne na jāne na jāne || 38 ||
anena stavenādarādambikeśaṃ
parāṃ bhaktimāsādya yaṃ ye namanti |
mṛtau nirbhayāste janāstaṃ bhajante
hṛdambhojamadhye sadāsīnamīśam || 39 ||
bhujaṅgapriyākalpa śambho mayaivaṃ
bhujaṅgaprayātena vṛttena klṛptam |
naraḥ stotrametatpaṭhitvorubhaktyā
suputrāyurārogyamaiśvaryameti || 40 ||