Sarasvati Stavam — InfoLyter.in

ॐ

સરસ્વતી સ્તવમ્

Sarasvati Stavam

Saraswati Yajnavalkya Gujarati

યાજ્ઞવલ્ક્યકૃત સરસ્વતી સ્તવમ્

યાજ્ઞવલ્ક્ય ઉવાચ

કૃપાં કુરુ જગન્માતર્‌-મામેવં હતતેજસમ્‌ ।

ગુરુશાપાત્ સ્મૃતિભ્રષ્ટં વિદ્યાહીનં ચ દુઃખિતમ્‌ ॥ 1 ॥

જ્ઞાનં દેહિ સ્મૃતિં વિદ્યાં શક્તિં શિષ્ય પ્રબોધિનીમ્‌ ।

ગ્રન્થકર્તૃત્વ શક્તિં ચ સુશિષ્યં સુપ્રતિષ્ઠિતમ્‌ ॥ 2 ॥

પ્રતિભાં સત્સભાયાં ચ વિચારક્ષમતાં શુભામ્‌ ।

લુપ્તં સર્વં દૈવ યોગા-ન્નવીભૂતં પુનઃ કુરુ ॥ 3 ॥

યથાઙ્કુરં ભસ્મનિ ચ કરોતિ દેવતા પુનઃ ।

બ્રહ્મસ્વરૂપા પરમા જ્યોતીરૂપા સનાતની ॥ 4 ॥

સર્વવિદ્યાધિદેવી યા તસ્યૈ વાણ્યૈ નમો નમઃ ।

વિસર્ગ બિન્દુમાત્રાસુ યદધિષ્ઠાનમેવચ ॥ 5 ॥

તદધિષ્ઠાત્રી યા દેવી તસ્યૈ વાણ્યૈ નમો નમઃ ।

વ્યાખ્યાસ્વરૂપા સા દેવી વ્યાખ્યાધિષ્ઠાતૃરૂપિણી ॥ 6 ॥

યયા વિના પ્રસઙ્ખ્યાવાન્ સઙ્ખ્યાં કર્તું ન શક્યતે ।

કાલસઙ્ખ્યા સ્વરૂપા યા તસ્યૈ દેવ્યૈ નમો નમઃ ॥ 7 ॥

ભ્રમ સિદ્ધાન્તરૂપા યા તસ્યૈ દેવ્યૈ નમો નમઃ ।

સ્મૃતિશક્તિ જ્ઞાનશક્તિ બુદ્ધિશક્તિ સ્વરૂપિણી ॥ 8 ॥

પ્રતિભાકલ્પનાશક્તિર્‌-યા ચ તસ્યૈ નમોનમઃ ।

સનત્કુમારો બ્રહ્માણં જ્ઞાનં પપ્રચ્છ યત્ર વૈ ॥ 9 ॥

બભૂવ મૂકવત્સોસ્પિ સિદ્ધાન્તં કર્તુ મક્ષમઃ ।

તદાષ્જગામ ભગવા-નાત્મા શ્રીકૃષ્ણ ઈશ્વરઃ ॥ 10 ॥

ઉવાચ સ ચ તાં સ્તૌહિ વાણી મિષ્ટાં પ્રજાપતે ।

સ ચ તુષ્ટાવ તાં બ્રહ્મા ચાજ્ઞયા પરમાત્મનઃ ॥ 11 ॥

ચકાર તત્પ્રસાદેન તદા સિદ્ધાન્ત મુત્તમમ્‌ ।

યદાપ્યનન્તં પપ્રચ્છ જ્ઞાનમેકં વસુન્ધરા ॥ 12 ॥

બભૂવ મૂકવત્સોસ્પિ સિદ્ધાન્તં કર્તુ મક્ષમઃ ।

તદા તાં ચ સ તુષ્ટાવ સન્ત્રસ્તઃ કશ્યપાજ્ઞયા ॥ 13 ॥

તત શ્ચકાર સિદ્ધાન્તં નિર્મલં ભ્રમ ભઞ્જનમ્‌ ।

વ્યાસઃ પુરાણસૂત્રં ચ પપ્રચ્છ વાલ્મીકિં યદા ॥ 14 ॥

મૌનીભૂત શ્ચ સસ્માર તામેવ જગદમ્બિકામ્‌ ।

તદા ચકાર સિદ્ધાન્તં તદ્વરેણ મુનીશ્વરઃ ॥ 15 ॥

સમ્પ્રાપ્ય નિર્મલં જ્ઞાનં ભ્રમાન્ધ્ય ધ્વંસદીપકમ્‌ ।

પુરાણસૂત્રં શ્રુત્વા ચ વ્યાસઃ કૃષ્ણકલોદ્ભવઃ ॥ 16 ॥

તાં શિવાં વેદ દધ્યૌ ચ શતવર્ષં ચ પુષ્કરે ।

તદા ત્વત્તો વરં પ્રાપ્ય સત્કવીન્દ્રો બભૂવ હ ॥ 17 ॥

તદા વેદવિભાગં ચ પુરાણં ચ ચકાર સઃ ।

યદા મહેન્દ્રઃ પપ્રચ્છ તત્ત્વજ્ઞાનં સદાશિવમ્‌ ॥ 18 ॥

ક્ષણં તામેવ સઞ્ચિન્ત્ય તસ્મૈ જ્ઞાનં દદૌ વિભુઃ ।

પપ્રચ્છ શબ્દશાસ્ત્રં ચ મહેન્દ્ર શ્ચ બૃહસ્પતિમ્‌ ॥ 19 ॥

દિવ્ય વર્ષ સહસ્રં ચ સ ત્વાં દધ્યૌ ચ પુષ્કરે ।

તદા ત્વત્તો વરં પ્રાપ્ય દિવ્યવર્ષસહસ્રકમ્‌ ॥ 20 ॥

ઉવાચ શબ્દ શાસ્ત્રં ચ તદર્થં ચ સુરેશ્વરમ્‌ ।

અધ્યાપિતાશ્ચ યે શિષ્યા યૈરધીતં મુનીશ્વરૈઃ ॥ 21 ॥

તે ચ તાં પરિસઞ્ચિત્ય પ્રવર્તન્તે સુરેશ્વરીમ્‌ ।

ત્વં સંસ્તુતા પૂજિતા ચ મુનીન્દ્રૈ ર્મનુ માનવૈઃ ॥ 22 ॥

દૈત્યેન્દ્રૈ શ્ચ સુરૈશ્ચાપિ બ્રહ્મ વિષ્ણુશિવાદિભિઃ ।

જડીભૂત સ્સહસ્રાસ્યઃ પઞ્ચવક્ત્ર શ્ચતુર્મુખઃ ॥ 23 ॥

યાં સ્તોતું કિ મહં સ્તૌમિ તામેકાસ્યેન માનવઃ ।

ઇત્યુક્ત્વા યાજ્ઞવલ્ક્ય શ્ચ ભક્તિનમ્રાત્મ કન્ધરઃ ॥ 24 ॥

પ્રણનામ નિરાહારો રુરોદ ચ મુહુર્મુહુઃ ।

જ્યોતીરૂપા મહામાયા તેન દૃષ્ટા7પ્યુવાચ તમ્‌ ॥ 25 ॥

સુકવીન્દ્રો ભવેત્યુક્ત્વા વૈકુણ્ઠં ચ જગામ હ ।

યાજ્ઞવલ્ક્ય કૃતં વાણી સ્તોત્રમેતત્તુ યઃ પઠેત્‌ ॥ 26 ॥

સ કવીન્દ્રો મહાવાગ્મી બૃહસ્પતિસમો ભવેત્‌ ।

મહા મૂર્ખશ્ચ દુર્બુદ્ધિર્‌-વર્ષમેકં યદા પઠેત્‌ ।

સ પણ્ડિતશ્ચ મેધાવી સુકવીન્દ્રો ભવેદ્ધ્રુવમ્‌ ॥ 27 ॥

ઇતિ શ્રી દેવી ભાગવતે મહાપુરાણે નવમસ્કન્ધે

સરસ્વતીસ્તવં નામ પઞ્ચમોધ્યાયઃ ।

સરસ્વતી કટાક્ષ સિદ્ધિરસ્તુ ।

ઇદં મયાકૃતં પારાયણં

શ્રીસદ્ગુરુ ચરણારવિન્દાર્પણમસ્તુ ।

Roman (IAST) Transliteration

yājñavalkyakṛta sarasvatī stavam

yājñavalkya uvāca

kṛpāṃ kuru jaganmātar‌-māmevaṃ hatatejasam‌ |

guruśāpāt smṛtibhraṣṭaṃ vidyāhīnaṃ ca duḥkhitam‌ || 1 ||

jñānaṃ dehi smṛtiṃ vidyāṃ śaktiṃ śiṣya prabodhinīm‌ |

granthakartṛtva śaktiṃ ca suśiṣyaṃ supratiṣṭhitam‌ || 2 ||

pratibhāṃ satsabhāyāṃ ca vicārakṣamatāṃ śubhām‌ |

luptaṃ sarvaṃ daiva yogā-nnavībhūtaṃ punaḥ kuru || 3 ||

yathāṅkuraṃ bhasmani ca karoti devatā punaḥ |

brahmasvarūpā paramā jyotīrūpā sanātanī || 4 ||

sarvavidyādhidevī yā tasyai vāṇyai namo namaḥ |

visarga bindumātrāsu yadadhiṣṭhānamevaca || 5 ||

tadadhiṣṭhātrī yā devī tasyai vāṇyai namo namaḥ |

vyākhyāsvarūpā sā devī vyākhyādhiṣṭhātṛrūpiṇī || 6 ||

yayā vinā prasaṅkhyāvān saṅkhyāṃ kartuṃ na śakyate |

kālasaṅkhyā svarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ || 7 ||

bhrama siddhāntarūpā yā tasyai devyai namo namaḥ |

smṛtiśakti jñānaśakti buddhiśakti svarūpiṇī || 8 ||

pratibhākalpanāśaktir‌-yā ca tasyai namonamaḥ |

sanatkumāro brahmāṇaṃ jñānaṃ papraccha yatra vai || 9 ||

babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |

tadāṣjagāma bhagavā-nātmā śrīkṛṣṇa īśvaraḥ || 10 ||

uvāca sa ca tāṃ stauhi vāṇī miṣṭāṃ prajāpate |

sa ca tuṣṭāva tāṃ brahmā cājñayā paramātmanaḥ || 11 ||

cakāra tatprasādena tadā siddhānta muttamam‌ |

yadāpyanantaṃ papraccha jñānamekaṃ vasundharā || 12 ||

babhūva mūkavatsospi siddhāntaṃ kartu makṣamaḥ |

tadā tāṃ ca sa tuṣṭāva santrastaḥ kaśyapājñayā || 13 ||

tata ścakāra siddhāntaṃ nirmalaṃ bhrama bhañjanam‌ |

vyāsaḥ purāṇasūtraṃ ca papraccha vālmīkiṃ yadā || 14 ||

maunībhūta śca sasmāra tāmeva jagadambikām‌ |

tadā cakāra siddhāntaṃ tadvareṇa munīśvaraḥ || 15 ||

samprāpya nirmalaṃ jñānaṃ bhramāndhya dhvaṃsadīpakam‌ |

purāṇasūtraṃ śrutvā ca vyāsaḥ kṛṣṇakalodbhavaḥ || 16 ||

tāṃ śivāṃ veda dadhyau ca śatavarṣaṃ ca puṣkare |

tadā tvatto varaṃ prāpya satkavīndro babhūva ha || 17 ||

tadā vedavibhāgaṃ ca purāṇaṃ ca cakāra saḥ |

yadā mahendraḥ papraccha tattvajñānaṃ sadāśivam‌ || 18 ||

kṣaṇaṃ tāmeva sañcintya tasmai jñānaṃ dadau vibhuḥ |

papraccha śabdaśāstraṃ ca mahendra śca bṛhaspatim‌ || 19 ||

divya varṣa sahasraṃ ca sa tvāṃ dadhyau ca puṣkare |

tadā tvatto varaṃ prāpya divyavarṣasahasrakam‌ || 20 ||

uvāca śabda śāstraṃ ca tadarthaṃ ca sureśvaram‌ |

adhyāpitāśca ye śiṣyā yairadhītaṃ munīśvaraiḥ || 21 ||

te ca tāṃ parisañcitya pravartante sureśvarīm‌ |

tvaṃ saṃstutā pūjitā ca munīndrai rmanu mānavaiḥ || 22 ||

daityendrai śca suraiścāpi brahma viṣṇuśivādibhiḥ |

jaḍībhūta ssahasrāsyaḥ pañcavaktra ścaturmukhaḥ || 23 ||

yāṃ stotuṃ ki mahaṃ staumi tāmekāsyena mānavaḥ |

ityuktvā yājñavalkya śca bhaktinamrātma kandharaḥ || 24 ||

praṇanāma nirāhāro ruroda ca muhurmuhuḥ |

jyotīrūpā mahāmāyā tena dṛṣṭā7pyuvāca tam‌ || 25 ||

sukavīndro bhavetyuktvā vaikuṇṭhaṃ ca jagāma ha |

yājñavalkya kṛtaṃ vāṇī stotrametattu yaḥ paṭhet‌ || 26 ||

sa kavīndro mahāvāgmī bṛhaspatisamo bhavet‌ |

mahā mūrkhaśca durbuddhir‌-varṣamekaṃ yadā paṭhet‌ |

sa paṇḍitaśca medhāvī sukavīndro bhaveddhruvam‌ || 27 ||

iti śrī devī bhāgavate mahāpurāṇe navamaskandhe

sarasvatīstavaṃ nāma pañcamodhyāyaḥ |

sarasvatī kaṭākṣa siddhirastu |

idaṃ mayākṛtaṃ pārāyaṇaṃ

śrīsadguru caraṇāravindārpaṇamastu |