📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
નિર્ગુણ માનસ પૂજા
Nirguna Manasa Puja
Puja Vidhi Adi Shankaracharya Gujarati
શિષ્ય ઉવાચ
અખણ્ડે સચ્ચિદાનન્દે નિર્વિકલ્પૈકરૂપિણિ ।
સ્થિતેઽદ્વિતીયભાવેઽપિ કથં પૂજા વિધીયતે ॥ 1 ॥
પૂર્ણસ્યાવાહનં કુત્ર સર્વાધારસ્ય ચાસનમ્ ।
સ્વચ્છસ્ય પાદ્યમર્ઘ્યં ચ શુદ્ધસ્યાચમનં કુતઃ ॥ 2 ॥
નિર્મલસ્ય કુતઃ સ્નાનં વાસો વિશ્વોદરસ્ય ચ ।
અગોત્રસ્ય ત્વવર્ણસ્ય કુતસ્તસ્યોપવીતકમ્ ॥ 3 ॥
નિર્લેપસ્ય કુતો ગન્ધઃ પુષ્પં નિર્વાસનસ્ય ચ ।
નિર્વિશેષસ્ય કા ભૂષા કોઽલઙ્કારો નિરાકૃતેઃ ॥ 4 ॥
નિરઞ્જનસ્ય કિં ધૂપૈર્દીપૈર્વા સર્વસાક્ષિણઃ ।
નિજાનન્દૈકતૃપ્તસ્ય નૈવેદ્યં કિં ભવેદિહ ॥ 5 ॥
વિશ્વાનન્દયિતુસ્તસ્ય કિં તામ્બૂલં પ્રકલ્પતે ।
સ્વયમ્પ્રકાશચિદ્રૂપો યોઽસાવર્કાદિભાસકઃ ॥ 6 ॥
ગીયતે શ્રુતિભિસ્તસ્ય નીરાજનવિધિઃ કુતઃ ।
પ્રદક્ષિણમનન્તસ્ય પ્રણામોઽદ્વયવસ્તુનઃ ॥ 7 ॥
વેદવાચામવેદ્યસ્ય કિં વા સ્તોત્રં વિધીયતે ।
અન્તર્બહિઃ સંસ્થિતસ્ય ઉદ્વાસનવિધિઃ કુતઃ ॥ 8 ॥
શ્રી ગુરુરુવાચ
આરાધયામિ મણિસન્નિભમાત્મલિઙ્ગમ્
માયાપુરીહૃદયપઙ્કજસન્નિવિષ્ટમ્ ।
શ્રદ્ધાનદીવિમલચિત્તજલાભિષેકૈ-
ર્નિત્યં સમાધિકુસુમૈર્નપુનર્ભવાય ॥ 9 ॥
અયમેકોઽવશિષ્ટોઽસ્મીત્યેવમાવાહયેચ્છિવમ્ ।
આસનં કલ્પયેત્પશ્ચાત્સ્વપ્રતિષ્ઠાત્મચિન્તનમ્ ॥ 10 ॥
પુણ્યપાપરજઃસઙ્ગો મમ નાસ્તીતિ વેદનમ્ ।
પાદ્યં સમર્પયેદ્વિદ્વન્સર્વકલ્મષનાશનમ્ ॥ 11 ॥
અનાદિકલ્પવિધૃતમૂલાજ્ઞાનજલાઞ્જલિમ્ ।
વિસૃજેદાત્મલિઙ્ગસ્ય તદેવાર્ઘ્યસમર્પણમ્ ॥ 12 ॥
બ્રહ્માનન્દાબ્ધિકલ્લોલકણકોટ્યંશલેશકમ્ ।
પિબન્તીન્દ્રાદય ઇતિ ધ્યાનમાચમનં મતમ્ ॥ 13 ॥
બ્રહ્માનન્દજલેનૈવ લોકાઃ સર્વે પરિપ્લુતાઃ ।
અચ્છેદ્યોઽયમિતિ ધ્યાનમભિષેચનમાત્મનઃ ॥ 14 ॥
નિરાવરણચૈતન્યં પ્રકાશોઽસ્મીતિ ચિન્તનમ્ ।
આત્મલિઙ્ગસ્ય સદ્વસ્ત્રમિત્યેવં ચિન્તયેન્મુનિઃ ॥ 15 ॥
ત્રિગુણાત્માશેષલોકમાલિકાસૂત્રમસ્મ્યહમ્ ।
ઇતિ નિશ્ચયમેવાત્ર હ્યુપવીતં પરં મતમ્ ॥ 16 ॥
અનેકવાસનામિશ્રપ્રપઞ્ચોઽયં ધૃતો મયા ।
નાન્યેનેત્યનુસન્ધાનમાત્મનશ્ચન્દનં ભવેત્ ॥ 17 ॥
રજઃસત્ત્વતમોવૃત્તિત્યાગરૂપૈસ્તિલાક્ષતૈઃ ।
આત્મલિઙ્ગં યજેન્નિત્યં જીવન્મુક્તિપ્રસિદ્ધયે ॥ 18 ॥
ઈશ્વરો ગુરુરાત્મેતિ ભેદત્રયવિવર્જિતૈઃ ।
બિલ્વપત્રૈરદ્વિતીયૈરાત્મલિઙ્ગં યજેચ્છિવમ્ ॥ 19 ॥
સમસ્તવાસનાત્યાગં ધૂપં તસ્ય વિચિન્તયેત્ ।
જ્યોતિર્મયાત્મવિજ્ઞાનં દીપં સન્દર્શયેદ્બુધઃ ॥ 20 ॥
નૈવેદ્યમાત્મલિઙ્ગસ્ય બ્રહ્માણ્ડાખ્યં મહોદનમ્ ।
પિબાનન્દરસં સ્વાદુ મૃત્યુરસ્યોપસેચનમ્ ॥ 21 ॥
અજ્ઞાનોચ્છિષ્ટકરસ્ય ક્ષાલનં જ્ઞાનવારિણા ।
વિશુદ્ધસ્યાત્મલિઙ્ગસ્ય હસ્તપ્રક્ષાલનં સ્મરેત્ ॥ 22 ॥
રાગાદિગુણશૂન્યસ્ય શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ।
સરાગવિષયાભ્યાસત્યાગસ્તામ્બૂલચર્વણમ્ ॥ 23 ॥
અજ્ઞાનધ્વાન્તવિધ્વંસપ્રચણ્ડમતિભાસ્કરમ્ ।
આત્મનો બ્રહ્મતાજ્ઞાનં નીરાજનમિહાત્મનઃ ॥ 24 ॥
વિવિધબ્રહ્મસન્દૃષ્ટિર્માલિકાભિરલઙ્કૃતમ્ ।
પૂર્ણાનન્દાત્મતાદૃષ્ટિં પુષ્પાઞ્જલિમનુસ્મરેત્ ॥ 25 ॥
પરિભ્રમન્તિ બ્રહ્માણ્ડસહસ્રાણિ મયીશ્વરે ।
કૂટસ્થાચલરૂપોઽહમિતિ ધ્યાનં પ્રદક્ષિણમ્ ॥ 26 ॥
વિશ્વવન્દ્યોઽહમેવાસ્મિ નાસ્તિ વન્દ્યો મદન્યતઃ ।
ઇત્યાલોચનમેવાત્ર સ્વાત્મલિઙ્ગસ્ય વન્દનમ્ ॥ 27 ॥
આત્મનઃ સત્ક્રિયા પ્રોક્તા કર્તવ્યાભાવભાવના ।
નામરૂપવ્યતીતાત્મચિન્તનં નામકીર્તનમ્ ॥ 28 ॥
શ્રવણં તસ્ય દેવસ્ય શ્રોતવ્યાભાવચિન્તનમ્ ।
મનનં ત્વાત્મલિઙ્ગસ્ય મન્તવ્યાભાવચિન્તનમ્ ॥ 29 ॥
ધ્યાતવ્યાભાવવિજ્ઞાનં નિદિધ્યાસનમાત્મનઃ ।
સમસ્તભ્રાન્તિવિક્ષેપરાહિત્યેનાત્મનિષ્ઠતા ॥ 30 ॥
સમાધિરાત્મનો નામ નાન્યચ્ચિત્તસ્ય વિભ્રમઃ ।
તત્રૈવ બહ્મણિ સદા ચિત્તવિશ્રાન્તિરિષ્યતે ॥ 31 ॥
એવં વેદાન્તકલ્પોક્તસ્વાત્મલિઙ્ગપ્રપૂજનમ્ ।
કુર્વન્ના મરણં વાપિ ક્ષણં વા સુસમાહિતઃ ॥ 32 ॥
સર્વદુર્વાસનાજાલં પદપાંસુમિવ ત્યજેત્ ।
વિધૂયાજ્ઞાનદુઃખૌઘં મોક્ષાનન્દં સમશ્નુતે ॥ 33 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śiṣya uvāca
akhaṇḍe saccidānande nirvikalpaikarūpiṇi |
sthite'dvitīyabhāve'pi kathaṃ pūjā vidhīyate || 1 ||
pūrṇasyāvāhanaṃ kutra sarvādhārasya cāsanam |
svacchasya pādyamarghyaṃ ca śuddhasyācamanaṃ kutaḥ || 2 ||
nirmalasya kutaḥ snānaṃ vāso viśvodarasya ca |
agotrasya tvavarṇasya kutastasyopavītakam || 3 ||
nirlepasya kuto gandhaḥ puṣpaṃ nirvāsanasya ca |
nirviśeṣasya kā bhūṣā ko'laṅkāro nirākṛteḥ || 4 ||
nirañjanasya kiṃ dhūpairdīpairvā sarvasākṣiṇaḥ |
nijānandaikatṛptasya naivedyaṃ kiṃ bhavediha || 5 ||
viśvānandayitustasya kiṃ tāmbūlaṃ prakalpate |
svayamprakāśacidrūpo yo'sāvarkādibhāsakaḥ || 6 ||
gīyate śrutibhistasya nīrājanavidhiḥ kutaḥ |
pradakṣiṇamanantasya praṇāmo'dvayavastunaḥ || 7 ||
vedavācāmavedyasya kiṃ vā stotraṃ vidhīyate |
antarbahiḥ saṃsthitasya udvāsanavidhiḥ kutaḥ || 8 ||
śrī gururuvāca
ārādhayāmi maṇisannibhamātmaliṅgam
māyāpurīhṛdayapaṅkajasanniviṣṭam |
śraddhānadīvimalacittajalābhiṣekai-
rnityaṃ samādhikusumairnapunarbhavāya || 9 ||
ayameko'vaśiṣṭo'smītyevamāvāhayecchivam |
āsanaṃ kalpayetpaścātsvapratiṣṭhātmacintanam || 10 ||
puṇyapāparajaḥsaṅgo mama nāstīti vedanam |
pādyaṃ samarpayedvidvansarvakalmaṣanāśanam || 11 ||
anādikalpavidhṛtamūlājñānajalāñjalim |
visṛjedātmaliṅgasya tadevārghyasamarpaṇam || 12 ||
brahmānandābdhikallolakaṇakoṭyaṃśaleśakam |
pibantīndrādaya iti dhyānamācamanaṃ matam || 13 ||
brahmānandajalenaiva lokāḥ sarve pariplutāḥ |
acchedyo'yamiti dhyānamabhiṣecanamātmanaḥ || 14 ||
nirāvaraṇacaitanyaṃ prakāśo'smīti cintanam |
ātmaliṅgasya sadvastramityevaṃ cintayenmuniḥ || 15 ||
triguṇātmāśeṣalokamālikāsūtramasmyaham |
iti niścayamevātra hyupavītaṃ paraṃ matam || 16 ||
anekavāsanāmiśraprapañco'yaṃ dhṛto mayā |
nānyenetyanusandhānamātmanaścandanaṃ bhavet || 17 ||
rajaḥsattvatamovṛttityāgarūpaistilākṣataiḥ |
ātmaliṅgaṃ yajennityaṃ jīvanmuktiprasiddhaye || 18 ||
īśvaro gururātmeti bhedatrayavivarjitaiḥ |
bilvapatrairadvitīyairātmaliṅgaṃ yajecchivam || 19 ||
samastavāsanātyāgaṃ dhūpaṃ tasya vicintayet |
jyotirmayātmavijñānaṃ dīpaṃ sandarśayedbudhaḥ || 20 ||
naivedyamātmaliṅgasya brahmāṇḍākhyaṃ mahodanam |
pibānandarasaṃ svādu mṛtyurasyopasecanam || 21 ||
ajñānocchiṣṭakarasya kṣālanaṃ jñānavāriṇā |
viśuddhasyātmaliṅgasya hastaprakṣālanaṃ smaret || 22 ||
rāgādiguṇaśūnyasya śivasya paramātmanaḥ |
sarāgaviṣayābhyāsatyāgastāmbūlacarvaṇam || 23 ||
ajñānadhvāntavidhvaṃsapracaṇḍamatibhāskaram |
ātmano brahmatājñānaṃ nīrājanamihātmanaḥ || 24 ||
vividhabrahmasandṛṣṭirmālikābhiralaṅkṛtam |
pūrṇānandātmatādṛṣṭiṃ puṣpāñjalimanusmaret || 25 ||
paribhramanti brahmāṇḍasahasrāṇi mayīśvare |
kūṭasthācalarūpo'hamiti dhyānaṃ pradakṣiṇam || 26 ||
viśvavandyo'hamevāsmi nāsti vandyo madanyataḥ |
ityālocanamevātra svātmaliṅgasya vandanam || 27 ||
ātmanaḥ satkriyā proktā kartavyābhāvabhāvanā |
nāmarūpavyatītātmacintanaṃ nāmakīrtanam || 28 ||
śravaṇaṃ tasya devasya śrotavyābhāvacintanam |
mananaṃ tvātmaliṅgasya mantavyābhāvacintanam || 29 ||
dhyātavyābhāvavijñānaṃ nididhyāsanamātmanaḥ |
samastabhrāntivikṣeparāhityenātmaniṣṭhatā || 30 ||
samādhirātmano nāma nānyaccittasya vibhramaḥ |
tatraiva bahmaṇi sadā cittaviśrāntiriṣyate || 31 ||
evaṃ vedāntakalpoktasvātmaliṅgaprapūjanam |
kurvannā maraṇaṃ vāpi kṣaṇaṃ vā susamāhitaḥ || 32 ||
sarvadurvāsanājālaṃ padapāṃsumiva tyajet |
vidhūyājñānaduḥkhaughaṃ mokṣānandaṃ samaśnute || 33 ||