Narayaniyam Dashaka 96 - Bhagavadvibhutayah Tatha Jnanakarmabhaktiyogah

ॐ

નારાયણીયં દશક 96 - ભગવદ્વિભૂતયઃ તથા જ્ઞાનકર્મભક્તિયોગાઃ

Vishnu Narayana Bhattatiri Gujarati

ત્વં હિ બ્રહ્મૈવ સાક્ષાત્ પરમુરુમહિમન્નક્ષરાણામકાર-

સ્તારો મન્ત્રેષુ રાજ્ઞાં મનુરસિ મુનિષુ ત્વં ભૃગુર્નારદોઽપિ ।

પ્રહ્લાદો દાનવાનાં પશુષુ ચ સુરભિઃ પક્ષિણાં વૈનતેયો

નાગાનામસ્યનન્તસ્સુરસરિદપિ ચ સ્રોતસાં વિશ્વમૂર્તે ॥1॥

બ્રહ્મણ્યાનાં બલિસ્ત્વં ક્રતુષુ ચ જપયજ્ઞોઽસિ વીરેષુ પાર્થો

ભક્તાનામુદ્ધવસ્ત્વં બલમસિ બલિનાં ધામ તેજસ્વિનાં ત્વમ્ ।

નાસ્ત્યન્તસ્ત્વદ્વિભૂતેર્વિકસદતિશયં વસ્તુ સર્વં ત્વમેવ

ત્વં જીવસ્ત્વં પ્રધાનં યદિહ ભવદૃતે તન્ન કિઞ્ચિત્ પ્રપઞ્ચે ॥2॥

ધર્મં વર્ણાશ્રમાણાં શ્રુતિપથવિહિતં ત્વત્પરત્વેન ભક્ત્યા

કુર્વન્તોઽન્તર્વિરાગે વિકસતિ શનકૈઃ સન્ત્યજન્તો લભન્તે ।

સત્તાસ્ફૂર્તિપ્રિયત્વાત્મકમખિલપદાર્થેષુ ભિન્નેષ્વભિન્નં

નિર્મૂલં વિશ્વમૂલં પરમમહમિતિ ત્વદ્વિબોધં વિશુદ્ધમ્ ॥3॥

જ્ઞાનં કર્માપિ ભક્તિસ્ત્રિતયમિહ ભવત્પ્રાપકં તત્ર તાવ-

ન્નિર્વિણ્ણાનામશેષે વિષય ઇહ ભવેત્ જ્ઞાનયોગેઽધિકારઃ ।

સક્તાનાં કર્મયોગસ્ત્વયિ હિ વિનિહિતો યે તુ નાત્યન્તસક્તાઃ

નાપ્યત્યન્તં વિરક્તાસ્ત્વયિ ચ ધૃતરસા ભક્તિયોગો હ્યમીષામ્ ॥4॥

જ્ઞાનં ત્વદ્ભક્તતાં વા લઘુ સુકૃતવશાન્મર્ત્યલોકે લભન્તે

તસ્માત્તત્રૈવ જન્મ સ્પૃહયતિ ભગવન્ નાકગો નારકો વા ।

આવિષ્ટં માં તુ દૈવાદ્ભવજલનિધિપોતાયિતે મર્ત્યદેહે

ત્વં કૃત્વા કર્ણધારં ગુરુમનુગુણવાતાયિતસ્તારયેથાઃ ॥5॥

અવ્યક્તં માર્ગયન્તઃ શ્રુતિભિરપિ નયૈઃ કેવલજ્ઞાનલુબ્ધાઃ

ક્લિશ્યન્તેઽતીવ સિદ્ધિં બહુતરજનુષામન્ત એવાપ્નુવન્તિ ।

દૂરસ્થઃ કર્મયોગોઽપિ ચ પરમફલે નન્વયં ભક્તિયોગ-

સ્ત્વામૂલાદેવ હૃદ્યસ્ત્વરિતમયિ ભવત્પ્રાપકો વર્ધતાં મે ॥6॥

જ્ઞાનાયૈવાતિયત્નં મુનિરપવદતે બ્રહ્મતત્ત્વં તુ શૃણ્વન્

ગાઢં ત્વત્પાદભક્તિં શરણમયતિ યસ્તસ્ય મુક્તિઃ કરાગ્રે ।

ત્વદ્ધ્યાનેઽપીહ તુલ્યા પુનરસુકરતા ચિત્તચાઞ્ચલ્યહેતો-

રભ્યાસાદાશુ શક્યં તદપિ વશયિતું ત્વત્કૃપાચારુતાભ્યામ્ ॥7॥

નિર્વિણ્ણઃ કર્મમાર્ગે ખલુ વિષમતમે ત્વત્કથાદૌ ચ ગાઢં

જાતશ્રદ્ધોઽપિ કામાનયિ ભુવનપતે નૈવ શક્નોમિ હાતુમ્ ।

તદ્ભૂયો નિશ્ચયેન ત્વયિ નિહિતમના દોષબુદ્ધ્યા ભજંસ્તાન્

પુષ્ણીયાં ભક્તિમેવ ત્વયિ હૃદયગતે મઙ્ક્ષુ નઙ્ક્ષ્યન્તિ સઙ્ગાઃ ॥8॥

કશ્ચિત્ ક્લેશાર્જિતાર્થક્ષયવિમલમતિર્નુદ્યમાનો જનૌઘૈઃ

પ્રાગેવં પ્રાહ વિપ્રો ન ખલુ મમ જનઃ કાલકર્મગ્રહા વા।

ચેતો મે દુઃખહેતુસ્તદિહ ગુણગણં ભાવયત્સર્વકારી-

ત્યુક્ત્વા શાન્તો ગતસ્ત્વાં મમ ચ કુરુ વિભો તાદૃશી ચિત્તશાન્તિમ્ ॥9॥

ઐલઃ પ્રાગુર્વશીં પ્રત્યતિવિવશમનાઃ સેવમાનશ્ચિરં તાં

ગાઢં નિર્વિદ્ય ભૂયો યુવતિસુખમિદં ક્ષુદ્રમેવેતિ ગાયન્ ।

ત્વદ્ભક્તિં પ્રાપ્ય પૂર્ણઃ સુખતરમચરત્તદ્વદુદ્ધૂતસઙ્ગં

ભક્તોત્તંસં ક્રિયા માં પવનપુરપતે હન્ત મે રુન્ધિ રોગાન્ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

tvaṃ hi brahmaiva sākṣāt paramurumahimannakṣarāṇāmakāra-

stāro mantreṣu rājñāṃ manurasi muniṣu tvaṃ bhṛgurnārado'pi |

prahlādo dānavānāṃ paśuṣu ca surabhiḥ pakṣiṇāṃ vainateyo

nāgānāmasyanantassurasaridapi ca srotasāṃ viśvamūrte ||1||

brahmaṇyānāṃ balistvaṃ kratuṣu ca japayajño'si vīreṣu pārtho

bhaktānāmuddhavastvaṃ balamasi balināṃ dhāma tejasvināṃ tvam |

nāstyantastvadvibhūtervikasadatiśayaṃ vastu sarvaṃ tvameva

tvaṃ jīvastvaṃ pradhānaṃ yadiha bhavadṛte tanna kiñcit prapañce ||2||

dharmaṃ varṇāśramāṇāṃ śrutipathavihitaṃ tvatparatvena bhaktyā

kurvanto'ntarvirāge vikasati śanakaiḥ santyajanto labhante |

sattāsphūrtipriyatvātmakamakhilapadārtheṣu bhinneṣvabhinnaṃ

nirmūlaṃ viśvamūlaṃ paramamahamiti tvadvibodhaṃ viśuddham ||3||

jñānaṃ karmāpi bhaktistritayamiha bhavatprāpakaṃ tatra tāva-

nnirviṇṇānāmaśeṣe viṣaya iha bhavet jñānayoge'dhikāraḥ |

saktānāṃ karmayogastvayi hi vinihito ye tu nātyantasaktāḥ

nāpyatyantaṃ viraktāstvayi ca dhṛtarasā bhaktiyogo hyamīṣām ||4||

jñānaṃ tvadbhaktatāṃ vā laghu sukṛtavaśānmartyaloke labhante

tasmāttatraiva janma spṛhayati bhagavan nākago nārako vā |

āviṣṭaṃ māṃ tu daivādbhavajalanidhipotāyite martyadehe

tvaṃ kṛtvā karṇadhāraṃ gurumanuguṇavātāyitastārayethāḥ ||5||

avyaktaṃ mārgayantaḥ śrutibhirapi nayaiḥ kevalajñānalubdhāḥ

kliśyante'tīva siddhiṃ bahutarajanuṣāmanta evāpnuvanti |

dūrasthaḥ karmayogo'pi ca paramaphale nanvayaṃ bhaktiyoga-

stvāmūlādeva hṛdyastvaritamayi bhavatprāpako vardhatāṃ me ||6||

jñānāyaivātiyatnaṃ munirapavadate brahmatattvaṃ tu śṛṇvan

gāḍhaṃ tvatpādabhaktiṃ śaraṇamayati yastasya muktiḥ karāgre |

tvaddhyāne'pīha tulyā punarasukaratā cittacāñcalyaheto-

rabhyāsādāśu śakyaṃ tadapi vaśayituṃ tvatkṛpācārutābhyām ||7||

nirviṇṇaḥ karmamārge khalu viṣamatame tvatkathādau ca gāḍhaṃ

jātaśraddho'pi kāmānayi bhuvanapate naiva śaknomi hātum |

tadbhūyo niścayena tvayi nihitamanā doṣabuddhyā bhajaṃstān

puṣṇīyāṃ bhaktimeva tvayi hṛdayagate maṅkṣu naṅkṣyanti saṅgāḥ ||8||

kaścit kleśārjitārthakṣayavimalamatirnudyamāno janaughaiḥ

prāgevaṃ prāha vipro na khalu mama janaḥ kālakarmagrahā vā|

ceto me duḥkhahetustadiha guṇagaṇaṃ bhāvayatsarvakārī-

tyuktvā śānto gatastvāṃ mama ca kuru vibho tādṛśī cittaśāntim ||9||

ailaḥ prāgurvaśīṃ pratyativivaśamanāḥ sevamānaściraṃ tāṃ

gāḍhaṃ nirvidya bhūyo yuvatisukhamidaṃ kṣudrameveti gāyan |

tvadbhaktiṃ prāpya pūrṇaḥ sukhataramacarattadvaduddhūtasaṅgaṃ

bhaktottaṃsaṃ kriyā māṃ pavanapurapate hanta me rundhi rogān ||10||