Narayaniyam Dashaka 90 - Vishnumahattattvasthapanam

ॐ

નારાયણીયં દશક 90 - વિષ્ણુમહત્તત્ત્વસ્થાપનમ્

Vishnu Narayana Bhattathiri Gujarati

વૃકભૃગુમુનિમોહિન્યમ્બરીષાદિવૃત્તે-

ષ્વયિ તવ હિ મહત્ત્વં સર્વશર્વાદિજૈત્રમ્ ।

સ્થિતમિહ પરમાત્મન્ નિષ્કલાર્વાગભિન્નં

કિમપિ યદવભાતં તદ્ધિ રૂપં તવૈવ ॥1॥

મૂર્તિત્રયેશ્વરસદાશિવપઞ્ચકં યત્

પ્રાહુઃ પરાત્મવપુરેવ સદાશિવોઽસ્મિન્ ।

તત્રેશ્વરસ્તુ સ વિકુણ્ઠપદસ્ત્વમેવ

ત્રિત્વં પુનર્ભજસિ સત્યપદે ત્રિભાગે ॥2॥

તત્રાપિ સાત્ત્વિકતનું તવ વિષ્ણુમાહુ-

ર્ધાતા તુ સત્ત્વવિરલો રજસૈવ પૂર્ણઃ ।

સત્ત્વોત્કટત્વમપિ ચાસ્તિ તમોવિકાર-

ચેષ્ટાદિકઞ્ચ તવ શઙ્કરનામ્નિ મૂર્તૌ ॥3॥

તં ચ ત્રિમૂર્ત્યતિગતં પરપૂરુષં ત્વાં

શર્વાત્મનાપિ ખલુ સર્વમયત્વહેતોઃ ।

શંસન્ત્યુપાસનવિધૌ તદપિ સ્વતસ્તુ

ત્વદ્રૂપમિત્યતિદૃઢં બહુ નઃ પ્રમાણમ્ ॥4॥

શ્રીશઙ્કરોઽપિ ભગવાન્ સકલેષુ તાવ-

ત્ત્વામેવ માનયતિ યો ન હિ પક્ષપાતી ।

ત્વન્નિષ્ઠમેવ સ હિ નામસહસ્રકાદિ

વ્યાખ્યાત્ ભવત્સ્તુતિપરશ્ચ ગતિં ગતોઽન્તે ॥5॥

મૂર્તિત્રયાતિગમુવાચ ચ મન્ત્રશાસ્ત્ર-

સ્યાદૌ કલાયસુષમં સકલેશ્વરં ત્વામ્ ।

ધ્યાનં ચ નિષ્કલમસૌ પ્રણવે ખલૂક્ત્વા

ત્વામેવ તત્ર સકલં નિજગાદ નાન્યમ્ ॥6॥

સમસ્તસારે ચ પુરાણસઙ્ગ્રહે

વિસંશયં ત્વન્મહિમૈવ વર્ણ્યતે ।

ત્રિમૂર્તિયુક્સત્યપદત્રિભાગતઃ

પરં પદં તે કથિતં ન શૂલિનઃ ॥7॥

યત્ બ્રાહ્મકલ્પ ઇહ ભાગવતદ્વિતીય-

સ્કન્ધોદિતં વપુરનાવૃતમીશ ધાત્રે ।

તસ્યૈવ નામ હરિશર્વમુખં જગાદ

શ્રીમાધવઃ શિવપરોઽપિ પુરાણસારે ॥8॥

યે સ્વપ્રકૃત્યનુગુણા ગિરિશં ભજન્તે

તેષાં ફલં હિ દૃઢયૈવ તદીયભક્ત્યા।

વ્યાસો હિ તેન કૃતવાનધિકારિહેતોઃ

સ્કન્દાદિકેષુ તવ હાનિવચોઽર્થવાદૈઃ ॥9॥

ભૂતાર્થકીર્તિરનુવાદવિરુદ્ધવાદૌ

ત્રેધાર્થવાદગતયઃ ખલુ રોચનાર્થાઃ ।

સ્કાન્દાદિકેષુ બહવોઽત્ર વિરુદ્ધવાદા-

સ્ત્વત્તામસત્વપરિભૂત્યુપશિક્ષણાદ્યાઃ ॥10॥

યત્ કિઞ્ચિદપ્યવિદુષાઽપિ વિભો મયોક્તં

તન્મન્ત્રશાસ્ત્રવચનાદ્યભિદૃષ્ટમેવ ।

વ્યાસોક્તિસારમયભાગવતોપગીત

ક્લેશાન્ વિધૂય કુરુ ભક્તિભરં પરાત્મન્ ॥11॥

Roman (IAST) Transliteration

vṛkabhṛgumunimohinyambarīṣādivṛtte-

ṣvayi tava hi mahattvaṃ sarvaśarvādijaitram |

sthitamiha paramātman niṣkalārvāgabhinnaṃ

kimapi yadavabhātaṃ taddhi rūpaṃ tavaiva ||1||

mūrtitrayeśvarasadāśivapañcakaṃ yat

prāhuḥ parātmavapureva sadāśivo'smin |

tatreśvarastu sa vikuṇṭhapadastvameva

tritvaṃ punarbhajasi satyapade tribhāge ||2||

tatrāpi sāttvikatanuṃ tava viṣṇumāhu-

rdhātā tu sattvaviralo rajasaiva pūrṇaḥ |

sattvotkaṭatvamapi cāsti tamovikāra-

ceṣṭādikañca tava śaṅkaranāmni mūrtau ||3||

taṃ ca trimūrtyatigataṃ parapūruṣaṃ tvāṃ

śarvātmanāpi khalu sarvamayatvahetoḥ |

śaṃsantyupāsanavidhau tadapi svatastu

tvadrūpamityatidṛḍhaṃ bahu naḥ pramāṇam ||4||

śrīśaṅkaro'pi bhagavān sakaleṣu tāva-

ttvāmeva mānayati yo na hi pakṣapātī |

tvanniṣṭhameva sa hi nāmasahasrakādi

vyākhyāt bhavatstutiparaśca gatiṃ gato'nte ||5||

mūrtitrayātigamuvāca ca mantraśāstra-

syādau kalāyasuṣamaṃ sakaleśvaraṃ tvām |

dhyānaṃ ca niṣkalamasau praṇave khalūktvā

tvāmeva tatra sakalaṃ nijagāda nānyam ||6||

samastasāre ca purāṇasaṅgrahe

visaṃśayaṃ tvanmahimaiva varṇyate |

trimūrtiyuksatyapadatribhāgataḥ

paraṃ padaṃ te kathitaṃ na śūlinaḥ ||7||

yat brāhmakalpa iha bhāgavatadvitīya-

skandhoditaṃ vapuranāvṛtamīśa dhātre |

tasyaiva nāma hariśarvamukhaṃ jagāda

śrīmādhavaḥ śivaparo'pi purāṇasāre ||8||

ye svaprakṛtyanuguṇā giriśaṃ bhajante

teṣāṃ phalaṃ hi dṛḍhayaiva tadīyabhaktyā|

vyāso hi tena kṛtavānadhikārihetoḥ

skandādikeṣu tava hānivaco'rthavādaiḥ ||9||

bhūtārthakīrtiranuvādaviruddhavādau

tredhārthavādagatayaḥ khalu rocanārthāḥ |

skāndādikeṣu bahavo'tra viruddhavādā-

stvattāmasatvaparibhūtyupaśikṣaṇādyāḥ ||10||

yat kiñcidapyaviduṣā'pi vibho mayoktaṃ

tanmantraśāstravacanādyabhidṛṣṭameva |

vyāsoktisāramayabhāgavatopagīta

kleśān vidhūya kuru bhaktibharaṃ parātman ||11||