Manisha Panchakam — InfoLyter.in

ॐ

મનીષા પઞ્ચકમ્

Manisha Panchakam

Panchakam Adi Shankaracharya Gujarati

સત્યાચાર્યસ્ય ગમને કદાચિન્મુક્તિ દાયકમ્ ।

કાશીક્શેત્રં પ્રતિ સહ ગૌર્યા માર્ગે તુ શ્ઙ્કરમ્ ॥ (અનુષ્ટુપ્)

અન્ત્યવેષધરં દૃષ્ટ્વા ગચ્છ ગચ્છેતિ ચાબ્રવીત્ ।

શઙ્કરઃસોઽપિ ચાણ્ડલસ્તં પુનઃ પ્રાહ શ્ઙ્કરમ્ ॥ (અનુષ્ટુપ્)

અન્નમયાદન્નમયમથવા ચૈતન્યમેવ ચૈતન્યાત્ ।

યતિવર દૂરીકર્તું વાઞ્છસિ કિં બ્રૂહિ ગચ્છ ગચ્છેતિ ॥ (આર્યા વૃત્ત)

પ્રત્યગ્વસ્તુનિ નિસ્તરઙ્ગસહજાનન્દાવબોધામ્બુધૌ

વિપ્રોઽયં શ્વપચોઽયમિત્યપિ મહાન્કોઽયં વિભેદભ્રમઃ ।

કિં ગઙ્ગામ્બુનિ બિમ્બિતેઽમ્બરમણૌ ચાણ્ડાલવીથીપયઃ

પૂરે વાઽન્તરમસ્તિ કાઞ્ચનઘટીમૃત્કુમ્ભયોર્વાઽમ્બરે ॥ (શાર્દૂલ વિક્રીડિત)

જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્તિષુ સ્ફુટતરા યા સંવિદુજ્જૃમ્ભતે

યા બ્રહ્માદિપિપીલિકાન્તતનુષુ પ્રોતા જગત્સાક્ષિણી ।

સૈવાહં ન ચ દૃશ્યવસ્ત્વિતિ દૃઢપ્રજ્ઞાપિ યસ્યાસ્તિ ચે-

ચ્ચાણ્ડાલોઽસ્તુ સ તુ દ્વિજોઽસ્તુ ગુરુરિત્યેષા મનીષા મમ ॥ 1॥

બ્રહ્મૈવાહમિદં જગચ્ચ સકલં ચિન્માત્રવિસ્તારિતં

સર્વં ચૈતદવિદ્યયા ત્રિગુણયાઽશેષં મયા કલ્પિતમ્ ।

ઇત્થં યસ્ય દૃઢા મતિઃ સુખતરે નિત્યે પરે નિર્મલે

ચાણ્ડાલોઽસ્તુ સ તુ દ્વિજોઽસ્તુ ગુરુરિત્યેષા મનીષા મમ ॥ 2॥

શશ્વન્નશ્વરમેવ વિશ્વમખિલં નિશ્ચિત્ય વાચા ગુરો-

ર્નિત્યં બ્રહ્મ નિરન્તરં વિમૃશતા નિર્વ્યાજશાન્તાત્મના ।

ભૂતં ભાવિ ચ દુષ્કૃતં પ્રદહતા સંવિન્મયે પાવકે

પ્રારબ્ધાય સમર્પિતં સ્વવપુરિત્યેષા મનીષા મમ ॥ 3॥

યા તિર્યઙ્નરદેવતાભિરહમિત્યન્તઃ સ્ફુટા ગૃહ્યતે

યદ્ભાસા હૃદયાક્ષદેહવિષયા ભાન્તિ સ્વતોઽચેતનાઃ ।

તાં ભાસ્યૈઃ પિહિતાર્કમણ્ડલનિભાં સ્ફૂર્તિં સદા ભાવય-

ન્યોગી નિર્વૃતમાનસો હિ ગુરુરિત્યેષા મનીષા મમ ॥ 4॥

યત્સૌખ્યામ્બુધિલેશલેશત ઇમે શક્રાદયો નિર્વૃતા

યચ્ચિત્તે નિતરાં પ્રશાન્તકલને લબ્ધ્વા મુનિર્નિર્વૃતઃ ।

યસ્મિન્નિત્યસુખામ્બુધૌ ગલિતધીર્બ્રહ્મૈવ ન બ્રહ્મવિદ્

યઃ કશ્ચિત્સ સુરેન્દ્રવન્દિતપદો નૂનં મનીષા મમ ॥ 5॥

દાસસ્તેઽહં દેહદૃષ્ટ્યાઽસ્મિ શમ્ભો

જાતસ્તેંઽશો જીવદૃષ્ટ્યા ત્રિદૃષ્ટે ।

સર્વસ્યાઽઽત્મન્નાત્મદૃષ્ટ્યા ત્વમેવે-

ત્યેવં મે ધીર્નિશ્ચિતા સર્વશાસ્ત્રૈઃ ॥

॥ ઇતિ શ્રીમચ્છઙ્કરભગવતઃ કૃતૌ મનીષાપઞ્ચકં સમ્પૂર્ણમ્ ॥

Roman (IAST) Transliteration

satyācāryasya gamane kadācinmukti dāyakam |

kāśīkśetraṃ prati saha gauryā mārge tu śṅkaram || (anuṣṭup)

antyaveṣadharaṃ dṛṣṭvā gaccha gaccheti cābravīt |

śaṅkaraḥso'pi cāṇḍalastaṃ punaḥ prāha śṅkaram || (anuṣṭup)

annamayādannamayamathavā caitanyameva caitanyāt |

yativara dūrīkartuṃ vāñchasi kiṃ brūhi gaccha gaccheti || (āryā vṛtta)

pratyagvastuni nistaraṅgasahajānandāvabodhāmbudhau

vipro'yaṃ śvapaco'yamityapi mahānko'yaṃ vibhedabhramaḥ |

kiṃ gaṅgāmbuni bimbite'mbaramaṇau cāṇḍālavīthīpayaḥ

pūre vā'ntaramasti kāñcanaghaṭīmṛtkumbhayorvā'mbare || (śārdūla vikrīḍita)

jāgratsvapnasuṣuptiṣu sphuṭatarā yā saṃvidujjṛmbhate

yā brahmādipipīlikāntatanuṣu protā jagatsākṣiṇī |

saivāhaṃ na ca dṛśyavastviti dṛḍhaprajñāpi yasyāsti ce-

ccāṇḍālo'stu sa tu dvijo'stu gururityeṣā manīṣā mama || 1||

brahmaivāhamidaṃ jagacca sakalaṃ cinmātravistāritaṃ

sarvaṃ caitadavidyayā triguṇayā'śeṣaṃ mayā kalpitam |

itthaṃ yasya dṛḍhā matiḥ sukhatare nitye pare nirmale

cāṇḍālo'stu sa tu dvijo'stu gururityeṣā manīṣā mama || 2||

śaśvannaśvarameva viśvamakhilaṃ niścitya vācā guro-

rnityaṃ brahma nirantaraṃ vimṛśatā nirvyājaśāntātmanā |

bhūtaṃ bhāvi ca duṣkṛtaṃ pradahatā saṃvinmaye pāvake

prārabdhāya samarpitaṃ svavapurityeṣā manīṣā mama || 3||

yā tiryaṅnaradevatābhirahamityantaḥ sphuṭā gṛhyate

yadbhāsā hṛdayākṣadehaviṣayā bhānti svato'cetanāḥ |

tāṃ bhāsyaiḥ pihitārkamaṇḍalanibhāṃ sphūrtiṃ sadā bhāvaya-

nyogī nirvṛtamānaso hi gururityeṣā manīṣā mama || 4||

yatsaukhyāmbudhileśaleśata ime śakrādayo nirvṛtā

yaccitte nitarāṃ praśāntakalane labdhvā munirnirvṛtaḥ |

yasminnityasukhāmbudhau galitadhīrbrahmaiva na brahmavid

yaḥ kaścitsa surendravanditapado nūnaṃ manīṣā mama || 5||

dāsaste'haṃ dehadṛṣṭyā'smi śambho

jātasteṃ'śo jīvadṛṣṭyā tridṛṣṭe |

sarvasyā''tmannātmadṛṣṭyā tvameve-

tyevaṃ me dhīrniścitā sarvaśāstraiḥ ||

|| iti śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau manīṣāpañcakaṃ sampūrṇam ||