Mandukya Upanishad — InfoLyter.in

ॐ

માણ્ડૂક્ય ઉપનિષદ્

Mandukya Upanishad

Upanishad Gujarati

ઓ-મ્ભ॒દ્ર-ઙ્કર્ણે॑ભિ-શ્શૃણુ॒યામ॑ દેવાઃ । ભ॒દ્ર-મ્પ॑શ્યેમા॒ક્ષભિ॒-ર્યજ॑ત્રાઃ । સ્થિ॒રૈરઙ્ગૈ᳚સ્તુષ્ટુ॒વાગ્ં સ॑સ્ત॒નૂભિઃ॑ । વ્યશે॑મ દે॒વહિ॑તં॒-યઁદાયુઃ॑ । સ્વ॒સ્તિ ન॒ ઇન્દ્રો॑ વૃ॒દ્ધશ્ર॑વાઃ । સ્વ॒સ્તિ નઃ॑ પૂ॒ષા વિ॒શ્વવે॑દાઃ । સ્વ॒સ્તિ ન॒સ્તાર્ક્ષ્યો॒ અરિ॑ષ્ટનેમિઃ । સ્વ॒સ્તિ નો॒ બૃહ॒સ્પતિ॑-ર્દધાતુ ॥

ૐ શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥

॥ અથ માણ્ડૂક્યોપનિષત્ ॥

હરિઃ ઓમ્ ।

ઓમિત્યેતદક્ષરમિદગ્ં સર્વ-ન્તસ્યોપવ્યાખ્યાનં

ભૂત-મ્ભવદ્ ભવિષ્યદિતિ સર્વમોઙ્કાર એવ

યચ્ચાન્ય-ત્ત્રિકાલાતીત-ન્તદપ્યોઙ્કાર એવ ॥ 1 ॥

સર્વગ્ં હ્યેતદ્ બ્રહ્માયમાત્મા બ્રહ્મ સો-ઽયમાત્મા ચતુષ્પાત્ ॥ 2 ॥

જાગરિતસ્થાનો બહિષ્પ્રજ્ઞ-સ્સપ્તાઙ્ગ એકોનવિંશતિમુખઃ

સ્થૂલભુગ્વૈશ્વાનરઃ પ્રથમઃ પાદઃ ॥ 3 ॥

સ્વપ્નસ્થાનો-ઽન્તઃપ્રજ્ઞ-સ્સપ્તાઙ્ગ એકોનવિંશતિમુખઃ

પ્રવિવિક્તભુક્તૈજસો દ્વિતીયઃ પાદઃ ॥ 4 ॥

યત્ર સુપ્તો ન કઞ્ચન કામ-ઙ્કામયતે ન કઞ્ચન સ્વપ્નં

પશ્યતિ ત-થ્સુષુપ્તમ્ । સુષુપ્તસ્થાન એકીભૂતઃ પ્રજ્ઞાનઘન

એવાનન્દમયો હ્યાનન્દભુક્ચેતોમુખઃ પ્રાજ્ઞસ્તૃતીયઃ પાદઃ ॥ 5 ॥

એષ સર્વેશ્વરઃ એષ સર્વજ્ઞ એષો-ઽન્તર્યામ્યેષ યોનિ-સ્સર્વસ્ય

પ્રભવાપ્યયૌ હિ ભૂતાનામ્ ॥ 6 ॥

નાન્તઃપ્રજ્ઞ-ન્ન બહિષ્પ્રજ્ઞ-ન્નોભયતઃપ્રજ્ઞ-ન્ન પ્રજ્ઞાનઘનં

ન પ્રજ્ઞ-ન્નાપ્રજ્ઞમ્ । અદૃષ્ટમવ્યવહાર્યમગ્રાહ્યમલક્ષણં

અચિન્ત્યમવ્યપદેશ્યમેકાત્મપ્રત્યયસાર-મ્પ્રપઞ્ચોપશમં

શાન્તં શિવમદ્વૈત-ઞ્ચતુર્થ-મ્મન્યન્તે સ આત્મા સ વિજ્ઞેયઃ ॥ 7 ॥

સો-ઽયમાત્માધ્યક્ષરમોઙ્કારો-ઽધિમાત્ર-મ્પાદા માત્રા માત્રાશ્ચ પાદા

અકાર ઉકારો મકાર ઇતિ ॥ 8 ॥

જાગરિતસ્થાનો વૈશ્વાનરો-ઽકારઃ પ્રથમા માત્રા-ઽઽપ્તેરાદિમત્ત્વાદ્

વા-ઽઽપ્નોતિ હ વૈ સર્વાન્ કામાનાદિશ્ચ ભવતિ ય એવં-વેઁદ ॥ 9 ॥

સ્વપ્નસ્થાનસ્તૈજસ ઉકારો દ્વિતીયા માત્રોત્કર્ષાત્

ઉભયત્વાદ્વોત્કર્ષતિ હ વૈ જ્ઞાનસન્તતિં સમાનશ્ચ ભવતિ

નાસ્યાબ્રહ્મવિત્કુલે ભવતિ ય એવં-વેઁદ ॥ 10 ॥

સુષુપ્તસ્થાનઃ પ્રાજ્ઞો મકારસ્તૃતીયા માત્રા મિતેરપીતેર્વા

મિનોતિ હ વા ઇદં સર્વમપીતિશ્ચ ભવતિ ય એવં-વેઁદ ॥ 11 ॥

અમાત્રશ્ચતુર્થો-ઽવ્યવહાર્યઃ પ્રપઞ્ચોપશમ-શ્શિવો-ઽદ્વૈત

એવમોઙ્કાર આત્મૈવ સંવિઁશત્યાત્મના-ઽઽત્માનં-યઁ એવં-વેઁદ ॥ 12 ॥

॥ ઇતિ માણ્ડૂક્યોપનિષ-થ્સમાપ્તા ॥

Roman (IAST) Transliteration

o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||

oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||

|| atha māṇḍūkyopaniṣat ||

hariḥ om |

omityetadakṣaramidagṃ sarva-ntasyopavyākhyānaṃ

bhūta-mbhavad bhaviṣyaditi sarvamoṅkāra eva

yaccānya-ttrikālātīta-ntadapyoṅkāra eva || 1 ||

sarvagṃ hyetad brahmāyamātmā brahma so-'yamātmā catuṣpāt || 2 ||

jāgaritasthāno bahiṣprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ

sthūlabhugvaiśvānaraḥ prathamaḥ pādaḥ || 3 ||

svapnasthāno-'ntaḥprajña-ssaptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ

praviviktabhuktaijaso dvitīyaḥ pādaḥ || 4 ||

yatra supto na kañcana kāma-ṅkāmayate na kañcana svapnaṃ

paśyati ta-thsuṣuptam | suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana

evānandamayo hyānandabhukcetomukhaḥ prājñastṛtīyaḥ pādaḥ || 5 ||

eṣa sarveśvaraḥ eṣa sarvajña eṣo-'ntaryāmyeṣa yoni-ssarvasya

prabhavāpyayau hi bhūtānām || 6 ||

nāntaḥprajña-nna bahiṣprajña-nnobhayataḥprajña-nna prajñānaghanaṃ

na prajña-nnāprajñam | adṛṣṭamavyavahāryamagrāhyamalakṣaṇaṃ

acintyamavyapadeśyamekātmapratyayasāra-mprapañcopaśamaṃ

śāntaṃ śivamadvaita-ñcaturtha-mmanyante sa ātmā sa vijñeyaḥ || 7 ||

so-'yamātmādhyakṣaramoṅkāro-'dhimātra-mpādā mātrā mātrāśca pādā

akāra ukāro makāra iti || 8 ||

jāgaritasthāno vaiśvānaro-'kāraḥ prathamā mātrā-''pterādimattvād

vā-''pnoti ha vai sarvān kāmānādiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 9 ||

svapnasthānastaijasa ukāro dvitīyā mātrotkarṣāt

ubhayatvādvotkarṣati ha vai jñānasantatiṃ samānaśca bhavati

nāsyābrahmavitkule bhavati ya evaṃ-ve~da || 10 ||

suṣuptasthānaḥ prājño makārastṛtīyā mātrā miterapītervā

minoti ha vā idaṃ sarvamapītiśca bhavati ya evaṃ-ve~da || 11 ||

amātraścaturtho-'vyavahāryaḥ prapañcopaśama-śśivo-'dvaita

evamoṅkāra ātmaiva saṃvi~śatyātmanā-''tmānaṃ-ya~ evaṃ-ve~da || 12 ||

|| iti māṇḍūkyopaniṣa-thsamāptā ||