Laghu Stavah — InfoLyter.in

ॐ

લઘુ સ્તવઃ

Laghu Stavah

Gujarati

ઐન્દ્રસ્યેવ શરાસનસ્ય દધતી મધ્યેલલાટં પ્રભાં

શૌક્લીં કાન્તિમનુષ્ણગોરિવ શિરસ્યાતન્વતી સર્વતઃ ।

એષાસૌ ત્રિપુરા હૃદિ દ્યુતિરિવોષ્ણાંશોઃ સદાહઃ સ્થિતાત્

છિન્દ્યાન્નઃ સહસા પદૈસ્ત્રિભિરઘં જ્યોતિર્મયી વાઙ્મયી ॥ 1 ॥

યા માત્રા ત્રપુસીલતાતનુલસત્તન્તૂત્થિતિસ્પર્ધિની

વાગ્બીજે પ્રથમે સ્થિતા તવ સદા તાં મન્મહે તે વયમ્ ।

શક્તિઃ કુણ્ડલિનીતિ વિશ્વજનનવ્યાપારબદ્ધોદ્યમાઃ

જ્ઞાત્વેત્થં ન પુનઃ સ્પૃશન્તિ જનનીગર્ભેઽર્ભકત્વં નરાઃ ॥ 2 ॥

દૃષ્ટ્વા સમ્ભ્રમકારિ વસ્તુ સહસા ઐ ઐ ઇતિ વ્યાહૃતં

યેનાકૂતવશાદપીહ વરદે બિન્દું વિનાપ્યક્ષરમ્ ।

તસ્યાપિ ધ્રુવમેવ દેવિ તરસા જાતે તવાનુગ્રહે

વાચઃસૂક્તિસુધારસદ્રવમુચો નિર્યાન્તિ વક્ત્રામ્બુજાત્ ॥ 3 ॥

યન્નિત્યે તવ કામરાજમપરં મન્ત્રાક્ષરં નિષ્કલં

તત્સારસ્વતમિત્યવૈતિ વિરલઃ કશ્ચિદ્બુધશ્ચેદ્ભુવિ ।

આખ્યાનં પ્રતિપર્વ સત્યતપસો યત્કીર્તયન્તો દ્વિજાઃ

પ્રારમ્ભે પ્રણવાસ્પદપ્રણયિતાં નીત્વોચ્ચરન્તિ સ્ફુટમ્ ॥ 4 ॥

યત્સદ્યો વચસાં પ્રવૃત્તિકરણે દૃષ્ટપ્રભાવં બુધૈઃ

તાર્તીયં તદહં નમામિ મનસા ત્વદ્બીજમિન્દુપ્રભમ્ ।

અસ્ત્યૌર્વોઽપિ સરસ્વતીમનુગતો જાડ્યામ્બુવિચ્છિત્તયે

ગોશબ્દો ગિરિ વર્તતે સનિયતં યોગં વિના સિદ્ધિદઃ ॥ 5 ॥

એકૈકં તવ દેવિ બીજમનઘં સવ્યઞ્જનાવ્યઞ્જનં

કૂટસ્થં યદિ વા પૃથક્ ક્રમગતં યદ્વા સ્થિતં વ્યુત્ક્રમાત્ ।

યં યં કામમપેક્ષ્ય યેન વિધિના કેનાપિ વા ચિન્તિતં

જપ્તં વા સફલીકરોતિ સતતં તં તં સમસ્તં નૃણામ્ ॥ 6 ॥

વામે પુસ્તકધારિણીમભયદાં સાક્ષસ્રજં દક્ષિણે

ભક્તેભ્યો વરદાનપેશલકરાં કર્પૂરકુન્દોજ્જ્વલામ્ ।

ઉજ્જૃમ્ભામ્બુજપત્રકાન્તિનયનસ્નિગ્ધપ્રભાલોકિનીં

યે ત્વામમ્બ ન શીલયન્તિ મનસા તેષાં કવિત્વં કુતઃ ॥ 7 ॥

યે ત્વાં પાણ્ડુરપુણ્ડરીકપટલસ્પષ્ટાભિરામપ્રભાં

સિઞ્ચન્તીમમૃતદ્રવૈરિવ શિરો ધ્યાયન્તિ મૂર્ધ્નિ સ્થિતામ્ ।

અશ્રાન્તા વિકટસ્ફુટાક્ષરપદા નિર્યાતિ વક્ત્રામ્બુજાત્

તેષાં ભારતિ ભારતી સુરસરિત્કલ્લોલલોલોર્મિવત્ ॥ 8 ॥

યે સિન્દૂરપરાગપિઞ્જપિહિતાં ત્વત્તેજસાદ્યામિમાં

ઉર્વીં ચાપિ વિલીનયાવકરસપ્રસ્તારમગ્નામિવ ।

પશ્યન્તિ ક્ષણમપ્યનન્યમનસસ્તેષામનઙ્ગજ્વર-

-ક્લાન્તસ્રસ્તકુરઙ્ગશાબકદૃશો વશ્યા ભવન્તિ સ્ફુટમ્ ॥ 9 ॥

ચઞ્ચત્કાઞ્ચનકુણ્ડલાઙ્ગદધરામાબદ્ધકાઞ્ચીસ્રજં

યે ત્વાં ચેતસિ તદ્ગતે ક્ષણમપિ ધ્યાયન્તિ કૃત્વા સ્થિરામ્ ।

તેષાં વેશ્મસુ વિભ્રમાદહરહઃ સ્ફારીભવન્ત્યશ્ચિરં

માદ્યત્કુઞ્જરકર્ણતાલતરલાઃ સ્થૈર્યં ભજન્તે શ્રિયઃ ॥ 10 ॥

આર્ભટ્યા શશિખણ્ડમણ્ડિતજટાજૂટાં નૃમુણ્ડસ્રજં

બન્ધૂકપ્રસવારુણામ્બરધરાં પ્રેતાસનાધ્યાસિનીમ્ ।

ત્વાં ધ્યાયન્તિ ચતુર્ભુજાં ત્રિનયનામાપીનતુઙ્ગસ્તનીં

મધ્યે નિમ્નવલિત્રયાઙ્કિતતનું ત્વદ્રૂપસંવિત્તયે ॥ 11 ॥

જાતોઽપ્યલ્પપરિચ્છદે ક્ષિતિભુજાં સામાન્યમાત્રે કુલે

નિઃશેષાવનિચક્રવર્તિપદવીં લબ્ધ્વા પ્રતાપોન્નતઃ ।

યદ્વિદ્યાધર બૃન્દવન્દિતપદઃ શ્રીવત્સરાજોઽભવત્

દેવિ ત્વચ્ચરણામ્બુજ પ્રણતિજઃ સોઽયં પ્રસાદોદયઃ ॥ 12 ॥

ચણ્ડિ ત્વચ્ચરણામ્બુજાર્ચનકૃતે બિલ્વાદિલોલ્લુણ્ઠન-

-ત્રુટ્યત્કણ્ટકકોટિભિઃ પરિચયં યેષાં ન જગ્મુઃ કરાઃ ।

તે દણ્ડાઙ્કુશચક્રચાપકુલિશશ્રીવત્સમત્સ્યાઙ્કિતૈઃ

જાયન્તે પૃથિવીભુજઃ કથમિવામ્ભોજપ્રભૈઃ પાણિભિઃ ॥ 13 ॥

વિપ્રાઃ ક્ષોણિભુજો વિશસ્તદિતરે ક્ષીરાજ્યમધ્વાસવૈઃ ।

ત્વાં દેવિ ત્રિપુરે પરાપરમયીં સન્તર્પ્ય પૂજાવિધૌ ।

યાં યાં પ્રાર્થયતે મનઃ સ્થિરધિયાં તેષાં ત એવ ધ્રુવં

તાં તાં સિદ્ધિમવાપ્નુવન્તિ તરસા વિઘ્નૈરવિઘ્નીકૃતાઃ ॥ 14 ॥

શબ્દાનાં જનની ત્વમત્ર ભુવને વાગ્વાદિનીત્યુચ્યસે

ત્વત્તઃ કેશવવાસવ પ્રભૃતયોઽપ્યાવિર્ભવન્તિ સ્ફુટમ્ ।

લીયન્તે ખલુ યત્ર કલ્પવિરમે બ્રહ્માદયસ્તેઽપ્યમી

સા ત્વં કાચિદચિન્ત્યરૂપમહિમા શક્તિઃ પરા ગીયસે ॥ 15 ॥

દેવાનાં ત્રિતયં ત્રયી હુતભુજાં શક્તિત્રયં ત્રિઃ સ્વરાઃ

ત્રૈલોક્યં ત્રિપદી ત્રિપુષ્કરમથો ત્રિબ્રહ્મ વર્ણાસ્ત્રયઃ ।

યત્કિઞ્ચિજ્જગતિ ત્રિધા નિયમિતં વસ્તુ ત્રિવર્ગાદિકં

તત્સર્વં ત્રિપુરેતિ નામ ભગવત્યન્વેતિ તે તત્ત્વતઃ ॥ 16 ॥

લક્ષ્મીં રાજકુલે જયાં રણભુવિ ક્ષેમઙ્કરીમધ્વનિ

ક્રવ્યાદદ્વિપસર્પભાજિ શબરીં કાન્તારદુર્ગે ગિરૌ ।

ભૂતપ્રેતપિશાચજમ્બુકભયે સ્મૃત્વા મહાભૈરવીં

વ્યામોહે ત્રિપુરાં તરન્તિ વિપદસ્તારાં ચ તોયપ્લવે ॥ 17 ॥

માયા કુણ્ડલિની ક્રિયા મધુમતી કાલી કલામાલિની

માતઙ્ગી વિજયા જયા ભગવતી દેવી શિવા શામ્ભવી ।

શક્તિઃ શઙ્કરવલ્લભા ત્રિનયના વાગ્વાદિની ભૈરવી

હ્રીઙ્કારી ત્રિપુરા પરાપરમયી માતા કુમારીત્યસિ ॥ 18 ॥

આઈપલ્લવિતૈઃ પરસ્પરયુતૈર્દ્વિત્રિક્રમાદ્યક્ષરૈ

કાદ્યૈઃ ક્ષાન્તગતૈઃ સ્વરાદિભિરથ ક્ષાન્તૈશ્ચ તૈઃ સસ્વરૈઃ ।

નામાનિ ત્રિપુરે ભવન્તિ ખલુ યાન્યત્યન્તગુહ્યાનિ તે

તેભ્યો ભૈરવપત્નિ વિંશતિસહસ્રેભ્યઃ પરેભ્યો નમઃ ॥ 19 ॥

બોદ્ધવ્યા નિપુણં બુધૈઃ સ્તુતિરિયં કૃત્વા મનસ્તદ્ગતં

ભારત્યાસ્ત્રિપુરેત્યનન્યમનસા યત્રાદ્યવૃત્તે સ્ફુટમ્ ।

એકદ્વિત્રિપદક્રમેણ કથિતસ્તત્પાદસઙ્ખ્યાક્ષરૈઃ

મન્ત્રોદ્ધાર વિધિર્વિશેષસહિતઃ સત્સમ્પ્રદાયાન્વિતઃ ॥ 20 ॥

સાવદ્યં નિરવદ્યમસ્તુ યદિ વા કિં વાનયા ચિન્તયા

નૂનં સ્તોત્રમિદં પઠિષ્યતિ જનો યસ્યાસ્તિ ભક્તિસ્ત્વયિ ।

સઞ્ચિન્ત્યાપિ લઘુત્વમાત્મનિ દૃઢં સઞ્જાયમાનં હઠાત્

ત્વદ્ભક્ત્યા મુખરીકૃતેન રચિતં યસ્માન્મયાપિ ધૃવમ્ ॥ 21 ॥

ઇતિ શ્રીકાલિદાસ વિરચિત પઞ્ચસ્તવ્યાં પ્રથમઃ લઘુસ્તવઃ ।

Roman (IAST) Transliteration

aindrasyeva śarāsanasya dadhatī madhyelalāṭaṃ prabhāṃ

śauklīṃ kāntimanuṣṇagoriva śirasyātanvatī sarvataḥ |

eṣāsau tripurā hṛdi dyutirivoṣṇāṃśoḥ sadāhaḥ sthitāt

chindyānnaḥ sahasā padaistribhiraghaṃ jyotirmayī vāṅmayī || 1 ||

yā mātrā trapusīlatātanulasattantūtthitispardhinī

vāgbīje prathame sthitā tava sadā tāṃ manmahe te vayam |

śaktiḥ kuṇḍalinīti viśvajananavyāpārabaddhodyamāḥ

jñātvetthaṃ na punaḥ spṛśanti jananīgarbhe'rbhakatvaṃ narāḥ || 2 ||

dṛṣṭvā sambhramakāri vastu sahasā ai ai iti vyāhṛtaṃ

yenākūtavaśādapīha varade binduṃ vināpyakṣaram |

tasyāpi dhruvameva devi tarasā jāte tavānugrahe

vācaḥsūktisudhārasadravamuco niryānti vaktrāmbujāt || 3 ||

yannitye tava kāmarājamaparaṃ mantrākṣaraṃ niṣkalaṃ

tatsārasvatamityavaiti viralaḥ kaścidbudhaścedbhuvi |

ākhyānaṃ pratiparva satyatapaso yatkīrtayanto dvijāḥ

prārambhe praṇavāspadapraṇayitāṃ nītvoccaranti sphuṭam || 4 ||

yatsadyo vacasāṃ pravṛttikaraṇe dṛṣṭaprabhāvaṃ budhaiḥ

tārtīyaṃ tadahaṃ namāmi manasā tvadbījaminduprabham |

astyaurvo'pi sarasvatīmanugato jāḍyāmbuvicchittaye

gośabdo giri vartate saniyataṃ yogaṃ vinā siddhidaḥ || 5 ||

ekaikaṃ tava devi bījamanaghaṃ savyañjanāvyañjanaṃ

kūṭasthaṃ yadi vā pṛthak kramagataṃ yadvā sthitaṃ vyutkramāt |

yaṃ yaṃ kāmamapekṣya yena vidhinā kenāpi vā cintitaṃ

japtaṃ vā saphalīkaroti satataṃ taṃ taṃ samastaṃ nṛṇām || 6 ||

vāme pustakadhāriṇīmabhayadāṃ sākṣasrajaṃ dakṣiṇe

bhaktebhyo varadānapeśalakarāṃ karpūrakundojjvalām |

ujjṛmbhāmbujapatrakāntinayanasnigdhaprabhālokinīṃ

ye tvāmamba na śīlayanti manasā teṣāṃ kavitvaṃ kutaḥ || 7 ||

ye tvāṃ pāṇḍurapuṇḍarīkapaṭalaspaṣṭābhirāmaprabhāṃ

siñcantīmamṛtadravairiva śiro dhyāyanti mūrdhni sthitām |

aśrāntā vikaṭasphuṭākṣarapadā niryāti vaktrāmbujāt

teṣāṃ bhārati bhāratī surasaritkallolalolormivat || 8 ||

ye sindūraparāgapiñjapihitāṃ tvattejasādyāmimāṃ

urvīṃ cāpi vilīnayāvakarasaprastāramagnāmiva |

paśyanti kṣaṇamapyananyamanasasteṣāmanaṅgajvara-

-klāntasrastakuraṅgaśābakadṛśo vaśyā bhavanti sphuṭam || 9 ||

cañcatkāñcanakuṇḍalāṅgadadharāmābaddhakāñcīsrajaṃ

ye tvāṃ cetasi tadgate kṣaṇamapi dhyāyanti kṛtvā sthirām |

teṣāṃ veśmasu vibhramādaharahaḥ sphārībhavantyaściraṃ

mādyatkuñjarakarṇatālataralāḥ sthairyaṃ bhajante śriyaḥ || 10 ||

ārbhaṭyā śaśikhaṇḍamaṇḍitajaṭājūṭāṃ nṛmuṇḍasrajaṃ

bandhūkaprasavāruṇāmbaradharāṃ pretāsanādhyāsinīm |

tvāṃ dhyāyanti caturbhujāṃ trinayanāmāpīnatuṅgastanīṃ

madhye nimnavalitrayāṅkitatanuṃ tvadrūpasaṃvittaye || 11 ||

jāto'pyalpaparicchade kṣitibhujāṃ sāmānyamātre kule

niḥśeṣāvanicakravartipadavīṃ labdhvā pratāponnataḥ |

yadvidyādhara bṛndavanditapadaḥ śrīvatsarājo'bhavat

devi tvaccaraṇāmbuja praṇatijaḥ so'yaṃ prasādodayaḥ || 12 ||

caṇḍi tvaccaraṇāmbujārcanakṛte bilvādilolluṇṭhana-

-truṭyatkaṇṭakakoṭibhiḥ paricayaṃ yeṣāṃ na jagmuḥ karāḥ |

te daṇḍāṅkuśacakracāpakuliśaśrīvatsamatsyāṅkitaiḥ

jāyante pṛthivībhujaḥ kathamivāmbhojaprabhaiḥ pāṇibhiḥ || 13 ||

viprāḥ kṣoṇibhujo viśastaditare kṣīrājyamadhvāsavaiḥ |

tvāṃ devi tripure parāparamayīṃ santarpya pūjāvidhau |

yāṃ yāṃ prārthayate manaḥ sthiradhiyāṃ teṣāṃ ta eva dhruvaṃ

tāṃ tāṃ siddhimavāpnuvanti tarasā vighnairavighnīkṛtāḥ || 14 ||

śabdānāṃ jananī tvamatra bhuvane vāgvādinītyucyase

tvattaḥ keśavavāsava prabhṛtayo'pyāvirbhavanti sphuṭam |

līyante khalu yatra kalpavirame brahmādayaste'pyamī

sā tvaṃ kācidacintyarūpamahimā śaktiḥ parā gīyase || 15 ||

devānāṃ tritayaṃ trayī hutabhujāṃ śaktitrayaṃ triḥ svarāḥ

trailokyaṃ tripadī tripuṣkaramatho tribrahma varṇāstrayaḥ |

yatkiñcijjagati tridhā niyamitaṃ vastu trivargādikaṃ

tatsarvaṃ tripureti nāma bhagavatyanveti te tattvataḥ || 16 ||

lakṣmīṃ rājakule jayāṃ raṇabhuvi kṣemaṅkarīmadhvani

kravyādadvipasarpabhāji śabarīṃ kāntāradurge girau |

bhūtapretapiśācajambukabhaye smṛtvā mahābhairavīṃ

vyāmohe tripurāṃ taranti vipadastārāṃ ca toyaplave || 17 ||

māyā kuṇḍalinī kriyā madhumatī kālī kalāmālinī

mātaṅgī vijayā jayā bhagavatī devī śivā śāmbhavī |

śaktiḥ śaṅkaravallabhā trinayanā vāgvādinī bhairavī

hrīṅkārī tripurā parāparamayī mātā kumārītyasi || 18 ||

āīpallavitaiḥ parasparayutairdvitrikramādyakṣarai

kādyaiḥ kṣāntagataiḥ svarādibhiratha kṣāntaiśca taiḥ sasvaraiḥ |

nāmāni tripure bhavanti khalu yānyatyantaguhyāni te

tebhyo bhairavapatni viṃśatisahasrebhyaḥ parebhyo namaḥ || 19 ||

boddhavyā nipuṇaṃ budhaiḥ stutiriyaṃ kṛtvā manastadgataṃ

bhāratyāstripuretyananyamanasā yatrādyavṛtte sphuṭam |

ekadvitripadakrameṇa kathitastatpādasaṅkhyākṣaraiḥ

mantroddhāra vidhirviśeṣasahitaḥ satsampradāyānvitaḥ || 20 ||

sāvadyaṃ niravadyamastu yadi vā kiṃ vānayā cintayā

nūnaṃ stotramidaṃ paṭhiṣyati jano yasyāsti bhaktistvayi |

sañcintyāpi laghutvamātmani dṛḍhaṃ sañjāyamānaṃ haṭhāt

tvadbhaktyā mukharīkṛtena racitaṃ yasmānmayāpi dhṛvam || 21 ||

iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ prathamaḥ laghustavaḥ |