4.6 - Ashmannurjam Parvate - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah

ॐ

4.6 - અશ્મન્નૂર્જં પર્વતે - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય સંહિતા પાઠઃ

Krishna Vedic Gujarati

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ઞ્ચતુર્થકાણ્ડે ષષ્ઠઃ પ્રશ્નઃ - પરિષેચન-સંસ્કારાભિધાનં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

અશ્મ॒ન્નૂર્જ॒-મ્પર્વ॑તે શિશ્રિયા॒ણાં-વાઁતે॑ પ॒ર્જન્યે॒ વરુ॑ણસ્ય॒ શુષ્મે᳚ । અ॒દ્ભ્ય ઓષ॑ધીભ્યો॒ વન॒સ્પતિ॒ભ્યો-ઽધિ॒ સમ્ભૃ॑તા॒-ન્તા-ન્ન॒ ઇષ॒મૂર્જ॑-ન્ધત્ત મરુત-સ્સગ્ં રરા॒ણાઃ ॥ અશ્મગ્ગ્॑સ્તે॒ ક્ષુદ॒મુ-ન્તે॒ શુગૃ॑ચ્છતુ॒ ય-ન્દ્વિ॒ષ્મઃ ॥ સ॒મુ॒દ્રસ્ય॑ ત્વા॒-ઽવાક॒યા-ઽગ્ને॒ પરિ॑ વ્યયામસિ । પા॒વ॒કો અ॒સ્મભ્યગ્ં॑ શિ॒વો ભ॑વ ॥ હિ॒મસ્ય॑ ત્વા જ॒રાયુ॒ણા-ઽગ્ને॒ પરિ॑ વ્યયામસિ । પા॒વ॒કો અ॒સ્મભ્યગ્ં॑ શિ॒વો ભ॑વ ॥ ઉપ॒- [ઉપ॑, જ્મન્નુપ॑] 1

-જ્મન્નુપ॑ વેત॒સે-ઽવ॑ત્તર-ન્ન॒દીષ્વા । અગ્ને॑ પિ॒ત્તમ॒પામ॑સિ ॥ મણ્ડૂ॑કિ॒ તાભિ॒રા ગ॑હિ॒ સેમ-ન્નો॑ ય॒જ્ઞમ્ । પા॒વ॒કવ॑ર્ણગ્ં શિ॒વ-ઙ્કૃ॑ધિ ॥ પા॒વ॒ક આ ચિ॒તય॑ન્ત્યા કૃ॒પા । ક્ષામ॑-ન્રુરુ॒ચ ઉ॒ષસો॒ ન ભા॒નુના᳚ ॥ તૂર્વ॒-ન્ન યામ॒ન્નેત॑શસ્ય॒ નૂ રણ॒ આ યો ઘૃ॒ણે । ન ત॑તૃષા॒ણો અ॒જરઃ॑ ॥ અગ્ને॑ પાવક રો॒ચિષા॑ મ॒ન્દ્રયા॑ દેવ જિ॒હ્વયા᳚ । આ દે॒વાન્ [આ દે॒વાન્, વ॒ક્ષિ॒ યક્ષિ॑ ચ ।] 2

વ॑ક્ષિ॒ યક્ષિ॑ ચ ॥ સ નઃ॑ પાવક દીદિ॒વો-ઽગ્ને॑ દે॒વાગ્ં ઇ॒હા-ઽઽ વ॑હ । ઉપ॑ ય॒જ્ઞગ્ં હ॒વિશ્ચ॑ નઃ ॥ અ॒પામિ॒દ-ન્ન્યય॑નગ્ં સમુ॒દ્રસ્ય॑ નિ॒વેશ॑નમ્ । અ॒ન્ય-ન્તે॑ અ॒સ્મ-ત્ત॑પન્તુ હે॒તયઃ॑ પાવ॒કો અ॒સ્મભ્યગ્ં॑ શિ॒વો ભ॑વ ॥ નમ॑સ્તે॒ હર॑સે શો॒ચિષે॒ નમ॑સ્તે અસ્ત્વ॒ર્ચિષે᳚ । અ॒ન્ય-ન્તે॑ અ॒સ્મ-ત્ત॑પન્તુ હે॒તયઃ॑ પાવ॒કો અ॒સ્મભ્યગ્ં॑ શિ॒વો ભ॑વ ॥ નૃ॒ષદે॒ વ- [નૃ॒ષદે॒ વટ્, અ॒ફ્સુ॒ષદે॒ વ-ડ્વ॑ન॒સદે॒] 3

-ડ॑ફ્સુ॒ષદે॒ વ-ડ્વ॑ન॒સદે॒ વ-ડ્બ॑ર્હિ॒ષદે॒ વટ્-થ્સુ॑વ॒ર્વિદે॒ વટ્ ॥ યે દે॒વા દે॒વાનાં᳚-યઁ॒જ્ઞિયા॑ ય॒જ્ઞિયા॑નાગ્ં સંવઁ-થ્સ॒રીણ॒મુપ॑ ભા॒ગમાસ॑તે । અ॒હુ॒તાદો॑ હ॒વિષો॑ ય॒જ્ઞે અ॒સ્મિન્-થ્સ્વ॒ય-ઞ્જુ॑હુદ્ધ્વ॒-મ્મધુ॑નો ઘૃ॒તસ્ય॑ ॥ યે દે॒વા દે॒વેષ્વધિ॑ દેવ॒ત્વમાય॒ન્॒ યે બ્રહ્મ॑ણઃ પુર એ॒તારો॑ અ॒સ્ય । યેભ્યો॒ નર્તે પવ॑તે॒ ધામ॒ કિ-ઞ્ચ॒ન ન તે દિ॒વો ન પૃ॑થિ॒વ્યા અધિ॒ સ્નુષુ॑ ॥ પ્રા॒ણ॒દા [પ્રા॒ણ॒દાઃ, અ॒પા॒ન॒દા વ્યા॑ન॒દા-] 4

અ॑પાન॒દા વ્યા॑ન॒દા-શ્ચ॑ક્ષુ॒ર્દા વ॑ર્ચો॒દા વ॑રિવો॒દાઃ । અ॒ન્ય-ન્તે॑ અ॒સ્મ-ત્ત॑પન્તુ હે॒તયઃ॑ પાવ॒કો અ॒સ્મભ્યગ્ં॑ શિ॒વો ભ॑વ ॥ અ॒ગ્નિસ્તિ॒ગ્મેન॑ શો॒ચિષા॒ યગ્ંસ॒દ્વિશ્વ॒-ન્ન્ય॑ત્રિણ᳚મ્ । અ॒ગ્નિર્નો॑ વગ્ંસતે ર॒યિમ્ ॥ સૈના-ઽની॑કેન સુવિ॒દત્રો॑ અ॒સ્મે યષ્ટા॑ દે॒વાગ્ં આય॑જિષ્ઠ-સ્સ્વ॒સ્તિ । અદ॑બ્ધો ગો॒પા ઉ॒ત નઃ॑ પર॒સ્પા અગ્ને᳚ દ્યુ॒મદુ॒ત રે॒વ-દ્દિ॑દીહિ ॥ 5 ॥

(ઉપ॑-દે॒વાન્-વટ્-પ્રા॑ણ॒દા-શ્ચતુ॑શ્ચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 1)

ય ઇ॒મા વિશ્વા॒ ભુવ॑નાનિ॒ જુહ્વ॒દૃષિ॒ર્॒હોતા॑ નિષ॒સાદા॑ પિ॒તા નઃ॑ । સ આ॒શિષા॒ દ્રવિ॑ણમિ॒ચ્છમા॑નઃ પરમ॒ચ્છદો॒ વર॒ આ વિ॑વેશ ॥ વિ॒શ્વક॑ર્મા॒ મન॑સા॒ યદ્વિહા॑યા ધા॒તા વિ॑ધા॒તા પ॑ર॒મોત સ॒ન્દૃક્ । તેષા॑મિ॒ષ્ટાનિ॒ સમિ॒ષા મ॑દન્તિ॒ યત્ર॑ સપ્ત॒ર્॒ષી-ન્પ॒ર એક॑મા॒હુઃ ॥ યો નઃ॑ પિ॒તા જ॑નિ॒તા યો વિ॑ધા॒તા યો નઃ॑ સ॒તો અ॒ભ્યા સજ્જ॒જાન॑ । 6

યો દે॒વાના᳚-ન્નામ॒ધા એક॑ એ॒વ તગ્ં સ॑મ્પ્ર॒શ્ઞ-મ્ભુવ॑ના યન્ત્ય॒ન્યા ॥ ત આ-ઽય॑જન્ત॒ દ્રવિ॑ણ॒ગ્ં॒ સમ॑સ્મા॒ ઋષ॑યઃ॒ પૂર્વે॑ જરિ॒તારો॒ ન ભૂ॒ના । અ॒સૂર્તા॒ સૂર્તા॒ રજ॑સો વિ॒માને॒ યે ભૂ॒તાનિ॑ સ॒મકૃ॑ણ્વન્નિ॒માનિ॑ ॥ ન તં-વિઁ॑દાથ॒ ય ઇ॒દ-ઞ્જ॒જાના॒ન્ય-દ્યુ॒ષ્માક॒મન્ત॑ર-મ્ભવાતિ । ની॒હા॒રેણ॒ પ્રાવૃ॑તા॒ જલ્પ્યા॑ ચાસુ॒તૃપ॑ ઉક્થ॒ શાસ॑શ્ચરન્તિ ॥ પ॒રો દિ॒વા પ॒ર એ॒ના [પ॒ર એ॒ના, પૃ॒થિ॒વ્યા પ॒રો] 7

પૃ॑થિ॒વ્યા પ॒રો દે॒વેભિ॒રસુ॑રૈ॒ર્ગુહા॒ યત્ । કગ્ગ્ સ્વિ॒દ્ગર્ભ॑-મ્પ્રથ॒મ-ન્દ॑દ્ધ્ર॒ આપો॒ યત્ર॑ દે॒વા-સ્સ॒મગ॑ચ્છન્ત॒ વિશ્વે᳚ ॥ તમિદ્ગર્ભ॑-મ્પ્રથ॒મ-ન્દ॑દ્ધ્ર॒ આપો॒ યત્ર॑ દે॒વા-સ્સ॒મગ॑ચ્છન્ત॒ વિશ્વે᳚ । અ॒જસ્ય॒ નાભા॒વદ્ધ્યેક॒-મર્પિ॑તં॒-યઁસ્મિ॑ન્નિ॒દં-વિઁશ્વ॒-મ્ભુવ॑ન॒મધિ॑ શ્રિ॒તમ્ ॥ વિ॒શ્વક॑ર્મા॒ હ્યજ॑નિષ્ટ દે॒વ આદિ-દ્ગ॑ન્ધ॒ર્વો અ॑ભવ-દ્દ્વિ॒તીયઃ॑ । તૃ॒તીયઃ॑ પિ॒તા જ॑નિ॒તૌષ॑ધીના- [પિ॒તા જ॑નિ॒તૌષ॑ધીનામ્, અ॒પા-ઙ્ગર્ભં॒-વ્યઁ॑દધા-ત્પુરુ॒ત્રા ।] 8

-મ॒પા-ઙ્ગર્ભં॒-વ્યઁ॑દધા-ત્પુરુ॒ત્રા ॥ ચક્ષુ॑ષઃ પિ॒તા મન॑સા॒ હિ ધીરો॑ ઘૃ॒તમે॑ને અજન॒ન્ન॑માને । ય॒દેદન્તા॒ અદ॑દૃગ્ંહન્ત॒ પૂર્વ॒ આદિ-દ્દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અ॑પ્રથેતામ્ ॥ વિ॒શ્વત॑-શ્ચક્ષુરુ॒ત વિ॒શ્વતો॑મુખો વિ॒શ્વતો॑હસ્ત ઉ॒ત વિ॒શ્વત॑સ્પાત્ । સ-મ્બા॒હુભ્યા॒-ન્નમ॑તિ॒ સ-મ્પત॑ત્રૈ॒ ર્દ્યાવા॑પૃથિ॒વી જ॒નય॑-ન્દે॒વ એકઃ॑ ॥ કિગ્ગ્ સ્વિ॑દાસી-દધિ॒ષ્ઠાન॑-મા॒રમ્ભ॑ણ-ઙ્કત॒મ-થ્સ્વિ॒-ત્કિમા॑સીત્ । યદી॒ ભૂમિ॑-ઞ્જ॒નય॑- [યદી॒ ભૂમિ॑-ઞ્જ॒નયન્ન્॑, વિ॒શ્વક॑ર્મા॒] 9

-ન્વિ॒શ્વક॑ર્મા॒ વિ દ્યામૌર્ણો᳚-ન્મહિ॒ના વિ॒શ્વચ॑ક્ષાઃ ॥ કિગ્ગ્ સ્વિ॒દ્વન॒-ઙ્ક ઉ॒ સ વૃ॒ક્ષ આ॑સી॒દ્યતો॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી નિ॑ષ્ટત॒ક્ષુઃ । મની॑ષિણો॒ મન॑સા પૃ॒ચ્છતેદુ॒ તદ્યદ॒દ્ધ્યતિ॑ષ્ઠ॒-દ્ભુવ॑નાનિ ધા॒રયન્ન્॑ ॥ યા તે॒ ધામા॑નિ પર॒માણિ॒ યા-ઽવ॒મા યા મ॑દ્ધ્ય॒મા વિ॑શ્વકર્મન્નુ॒તેમા । શિક્ષા॒ સખિ॑ભ્યો હ॒વિષિ॑ સ્વધાવ-સ્સ્વ॒યં-યઁ॑જસ્વ ત॒નુવ॑-ઞ્જુષા॒ણઃ ॥ વા॒ચસ્પતિં॑-વિઁ॒શ્વક॑ર્માણ-મૂ॒તયે॑ [-મૂ॒તયે᳚, મ॒નો॒યુજં॒-વાઁજે॑] 10

મનો॒યુજં॒-વાઁજે॑ અ॒દ્યા હુ॑વેમ । સ નો॒ નેદિ॑ષ્ઠા॒ હવ॑નાનિ જોષતે વિ॒શ્વશ॑ભૂં॒રવ॑સે સા॒ધુક॑ર્મા ॥ વિશ્વ॑કર્મન્. હ॒વિષા॑ વાવૃધા॒ન-સ્સ્વ॒યં-યઁ॑જસ્વ ત॒નુવ॑-ઞ્જુષા॒ણઃ । મુહ્ય॑ન્ત્વ॒ન્યે અ॒ભિતઃ॑ સ॒પત્ના॑ ઇ॒હાસ્માક॑-મ્મ॒ઘવા॑ સૂ॒રિર॑સ્તુ ॥ વિશ્વ॑કર્મન્. હ॒વિષા॒ વર્ધ॑નેન ત્રા॒તાર॒મિન્દ્ર॑-મકૃણોરવ॒દ્ધ્યમ્ । તસ્મૈ॒ વિશ॒-સ્સમ॑નમન્ત પૂ॒ર્વીર॒યમુ॒ગ્રો વિ॑હ॒વ્યો॑ યથા-ઽસ॑ત્ ॥ સ॒મુ॒દ્રાય॑ વ॒યુના॑ય॒ સિન્ધૂ॑ના॒-મ્પત॑યે॒ નમઃ॑ । ન॒દીના॒ગ્ં॒ સર્વા॑સા-મ્પિ॒ત્રે જુ॑હુ॒તા વિ॒શ્વક॑ર્મણે॒ વિશ્વા-ઽહામ॑ર્ત્યગ્ં હ॒વિઃ ॥ 11 ॥

(જ॒જાનૈ॒ - નૌ - ષ॑ધીનાં॒ - ભૂમિ॑-ઞ્જ॒નય॑ - ન્નૂ॒તયે॒ - નમો॒ - નવ॑ ચ) (અ. 2)

ઉદે॑નમુત્ત॒રા-ન્ન॒યાગ્ને॑ ઘૃતેના-ઽઽહુત । રા॒યસ્પોષે॑ણ॒ સગ્ં સૃ॑જ પ્ર॒જયા॑ ચ॒ ધને॑ન ચ ॥ ઇન્દ્રે॒મ-મ્પ્ર॑ત॒રા-ઙ્કૃ॑ધિ સજા॒તાના॑-મસદ્વ॒શી । સમે॑નં॒-વઁર્ચ॑સા સૃજ દે॒વેભ્યો॑ ભાગ॒ધા અ॑સત્ ॥ યસ્ય॑ કુ॒ર્મો હ॒વિર્ગૃ॒હે તમ॑ગ્ને વર્ધયા॒ ત્વમ્ । તસ્મ॑ દે॒વા અધિ॑ બ્રવન્ન॒ય-ઞ્ચ॒ બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પતિઃ॑ ॥ ઉદુ॑ ત્વા॒ વિશ્વે॑ દે॒વા [વિશ્વે॑ દે॒વાઃ, અગ્ને॒ ભર॑ન્તુ॒ ચિત્તિ॑ભિઃ ।] 12

અગ્ને॒ ભર॑ન્તુ॒ ચિત્તિ॑ભિઃ । સ નો॑ ભવ શિ॒વત॑મ-સ્સુ॒પ્રતી॑કો વિ॒ભાવ॑સુઃ ॥ પઞ્ચ॒ દિશો॒ દૈવી᳚ર્ય॒જ્ઞમ॑વન્તુ દે॒વીરપામ॑તિ-ન્દુર્મ॒તિ-મ્બાધ॑માનાઃ । રા॒યસ્પોષે॑ ય॒જ્ઞપ॑તિ-મા॒ભજ॑ન્તીઃ ॥ રા॒યસ્પોષે॒ અધિ॑ ય॒જ્ઞો અ॑સ્થા॒-થ્સમિ॑દ્ધે અ॒ગ્નાવધિ॑ મામહા॒નઃ । ઉ॒ક્થપ॑ત્ર॒ ઈડ્યો॑ ગૃભી॒તસ્ત॒પ્ત-ઙ્ઘ॒ર્મ-મ્પ॑રિ॒ગૃહ્યા॑યજન્ત ॥ ઊ॒ર્જા ય-દ્ય॒જ્ઞમશ॑મન્ત દે॒વા દૈવ્યા॑ય ધ॒ર્ત્રે જોષ્ટ્રે᳚ । દે॒વ॒શ્રી-શ્શ્રીમ॑ણા-શ્શ॒તપ॑યાઃ [દે॒વ॒શ્રી-શ્શ્રીમ॑ણા-શ્શ॒તપ॑યાઃ, પ॒રિ॒ગૃહ્ય॑] 13

પરિ॒ગૃહ્ય॑ દે॒વા ય॒જ્ઞમા॑યન્ન્ ॥ સૂર્ય॑રશ્મિ॒ર્॒હરિ॑કેશઃ પુ॒રસ્તા᳚-થ્સવિ॒તા જ્યોતિ॒રુદ॑યા॒ગ્ં॒ અજ॑સ્રમ્ । તસ્ય॑ પૂ॒ષા પ્ર॑સ॒વં-યાઁ॑તિ દે॒વ-સ્સ॒પંશ્ય॒ન્ વિશ્વા॒ ભુવ॑નાનિ ગો॒પાઃ ॥ દે॒વા દે॒વેભ્યો॑ અદ્ધ્વ॒ર્યન્તો॑ અસ્થુર્વી॒તગ્ં શ॑મિ॒ત્રે શ॑મિ॒તા ય॒જદ્ધ્યૈ᳚ । તુ॒રીયો॑ ય॒જ્ઞો યત્ર॑ હ॒વ્યમેતિ॒ તતઃ॑ પાવ॒કા આ॒શિષો॑ નો જુષન્તામ્ ॥ વિ॒માન॑ એ॒ષ દિ॒વો મદ્ધ્ય॑ આસ્ત આપપ્રિ॒વા-ન્રોદ॑સી અ॒ન્તરિ॑ક્ષમ્ । સ વિ॒શ્વાચી॑ર॒ભિ- [સ વિ॒શ્વાચી॑ર॒ભિ, ચ॒ષ્ટે॒ ઘૃ॒તાચી॑રન્ત॒રા] 14

-ચ॑ષ્ટે ઘૃ॒તાચી॑રન્ત॒રા પૂર્વ॒મપ॑ર-ઞ્ચ કે॒તુમ્ ॥ ઉ॒ક્ષા સ॑મુ॒દ્રો અ॑રુ॒ણ-સ્સુ॑પ॒ર્ણઃ પૂર્વ॑સ્ય॒ યોનિ॑-મ્પિ॒તુરા વિ॑વેશ । મદ્ધ્યે॑ દિ॒વો નિહિ॑તઃ॒ પૃશ્ઞિ॒રશ્મા॒ વિ ચ॑ક્રમે॒ રજ॑સઃ પા॒ત્યન્તૌ᳚ ॥ ઇન્દ્રં॒-વિઁશ્વા॑ અવીવૃધન્-થ્સમુ॒દ્રવ્ય॑ચસ॒-ઙ્ગિરઃ॑ । ર॒થીત॑મગ્ં રથી॒નાં-વાઁજા॑ના॒ગ્ં॒ સત્પ॑તિ॒-મ્પતિ᳚મ્ ॥ સુ॒મ્ન॒હૂર્ય॒જ્ઞો દે॒વાગ્ં આ ચ॑ વક્ષ॒દ્યક્ષ॑દ॒ગ્નિર્દે॒વો દે॒વાગ્ં આ ચ॑ વક્ષત્ ॥ વાજ॑સ્ય મા પ્રસ॒વેનો᳚-દ્ગ્રા॒ભેણો-દ॑ગ્રભીત્ । અથા॑ સ॒પત્ના॒ગ્ં॒ ઇન્દ્રો॑ મે નિગ્રા॒ભેણાધ॑રાગ્ં અકઃ ॥ ઉ॒દ્ગ્રા॒ભ-ઞ્ચ॑ નિગ્રા॒ભ-ઞ્ચ॒ બ્રહ્મ॑ દે॒વા અ॑વીવૃધન્ન્ । અથા॑ સ॒પત્ના॑નિન્દ્રા॒ગ્ની મે॑ વિષૂ॒ચીના॒ન્ વ્ય॑સ્યતામ્ ॥ 15 ॥

(દે॒વાઃ - શ॒તપ॑યા - અ॒ભિ - વાજ॑સ્ય॒ - ષડ્વિગ્ં॑શતિશ્ચ ) (અ. 3)

આ॒શુ-શ્શિશા॑નો વૃષ॒ભો ન યુ॒દ્ધ્મો ઘ॑નાઘ॒નઃ, ક્ષોભ॑ણ-શ્ચર્ષણી॒નામ્ । સ॒ઙ્ક્રન્દ॑નો-ઽનિમિ॒ષ એ॑ક વી॒ર-શ્શ॒તગ્ં સેના॑ અજય-થ્સા॒કમિન્દ્રઃ॑ ॥ સ॒ઙ્ક્રન્દ॑નેના નિમિ॒ષેણ॑ જિ॒ષ્ણુના॑ યુત્કા॒રેણ॑ દુશ્ચ્યવ॒નેન॑ ધૃ॒ષ્ણુના᳚ । તદિન્દ્રે॑ણ જયત॒ ત-થ્સ॑હદ્ધ્વં॒-યુઁધો॑ નર॒ ઇષુ॑હસ્તેન॒ વૃષ્ણા᳚ ॥ સ ઇષુ॑હસ્તૈ॒-સ્સ નિ॑ષ॒ઙ્ગિભિ॑ર્વ॒શી સગ્ગ્સ્ર॑ષ્ટા॒ સ યુધ॒ ઇન્દ્રો॑ ગ॒ણેન॑ । સ॒ગ્ં॒સૃ॒ષ્ટ॒જિ-થ્સો॑મ॒પા બા॑હુશ॒ર્ધ્યૂ᳚ર્ધ્વધ॑ન્વા॒ પ્રતિ॑હિતાભિ॒રસ્તા᳚ ॥ બૃહ॑સ્પતે॒ પરિ॑ દીયા॒ [પરિ॑ દીય, રથે॑ન] 16

રથે॑ન રક્ષો॒હા ઽમિત્રાગ્ં॑ અપ॒ બાધ॑માનઃ । પ્ર॒ભ॒ઞ્જન્-થ્સેનાઃ᳚ પ્રમૃ॒ણો યુ॒ધા જય॑ન્ન॒સ્માક॑-મેદ્ધ્યવિ॒તા રથા॑નામ્ ॥ ગો॒ત્ર॒ભિદ॑-ઙ્ગો॒વિદં॒-વઁજ્ર॑બાહુ॒-ઞ્જય॑ન્ત॒મજ્મ॑ પ્રમૃ॒ણન્ત॒-મોજ॑સા । ઇ॒મગ્ં સ॑જાતા॒ અનુ॑વીર-યદ્ધ્વ॒મિન્દ્રગ્ં॑ સખા॒યો-ઽનુ॒ સગ્ં ર॑ભદ્ધ્વમ્ ॥ બ॒લ॒વિ॒જ્ઞા॒યઃ-સ્થવિ॑રઃ॒ પ્રવી॑ર॒-સ્સહ॑સ્વાન્. વા॒જી સહ॑માન ઉ॒ગ્રઃ । અ॒ભિવી॑રો અ॒ભિસ॑ત્વા સહો॒જા જૈત્ર॑મિન્દ્ર॒ રથ॒માતિ॑ષ્ઠ ગો॒વિત્ ॥ અ॒ભિ ગો॒ત્રાણિ॒ સહ॑સા॒ ગાહ॑માનો-ઽદા॒યો [ગાહ॑માનો-ઽદા॒યઃ, વી॒ર-શ્શ॒તમ॑ન્યુ॒રિન્દ્રઃ॑ ।] 17

વી॒ર-શ્શ॒તમ॑ન્યુ॒રિન્દ્રઃ॑ । દુ॒શ્ચ્ય॒વ॒નઃ પૃ॑તના॒ષાડ॑ યુ॒દ્ધ્યો᳚-સ્માક॒ગ્ં॒ સેના॑ અવતુ॒ પ્ર યુ॒થ્સુ ॥ ઇન્દ્ર॑ આસાં-ને॒તા બૃહ॒સ્પતિ॒ ર્દક્ષિ॑ણા ય॒જ્ઞઃ પુ॒ર એ॑તુ॒ સોમઃ॑ । દે॒વ॒સે॒નાના॑-મભિભઞ્જતી॒ના-ઞ્જય॑ન્તીના-મ્મ॒રુતો॑ ય॒ન્ત્વગ્રે᳚ ॥ ઇન્દ્ર॑સ્ય॒ વૃષ્ણો॒ વરુ॑ણસ્ય॒ રાજ્ઞ॑ આદિ॒ત્યાના᳚-મ્મ॒રુતા॒ગ્ં॒ શર્ધ॑ ઉ॒ગ્રમ્ । મ॒હામ॑નસા-મ્ભુવનચ્ય॒વાના॒-ઙ્ઘોષો॑ દે॒વાના॒-ઞ્જય॑તા॒ મુદ॑સ્થાત્ ॥ અ॒સ્માક॒-મિન્દ્ર॒-સ્સમૃ॑તેષુ ધ્વ॒જેષ્વ॒સ્માકં॒-યાઁ ઇષ॑વ॒સ્તા જ॑યન્તુ । 18

અ॒સ્માકં॑-વીઁ॒રા ઉત્ત॑રે ભવન્ત્વ॒સ્માનુ॑ દેવા અવતા॒ હવે॑ષુ ॥ ઉદ્ધ॑ર્ષય મઘવ॒ન્ના-યુ॑ધા॒-ન્યુથ્સત્વ॑ના-મ્મામ॒કાના॒-મ્મહાગ્ં॑સિ । ઉદ્વૃ॑ત્રહન્ વા॒જિનાં॒-વાઁજિ॑ના॒ન્યુ-દ્રથા॑ના॒-ઞ્જય॑તામેતુ॒ ઘોષઃ॑ ॥ ઉપ॒ પ્રેત॒ જય॑તા નરસ્સ્થિ॒રા વઃ॑ સન્તુ બા॒હવઃ॑ । ઇન્દ્રો॑ વ॒-શ્શર્મ॑ યચ્છ ત્વના-ધૃ॒ષ્યા યથાસ॑થ ॥ અવ॑સૃષ્ટા॒ પરા॑ પત॒ શર॑વ્યે॒ બ્રહ્મ॑ સગ્ંશિતા । ગચ્છા॒-ઽમિત્રા॒-ન્પ્ર- [ગચ્છા॒-ઽમિત્રા॒-ન્પ્ર, વિ॒શ॒ મૈષા॒-] 19

-વિ॑શ॒ મૈષા॒-ઙ્કઞ્ચ॒નોચ્છિ॑ષઃ ॥ મર્મા॑ણિ તે॒ વર્મ॑ભિશ્છાદયામિ॒ સોમ॑સ્ત્વા॒ રાજા॒ ઽમૃતે॑ના॒ભિ-વ॑સ્તામ્ । ઉ॒રોર્વરી॑યો॒ વરિ॑વસ્તે અસ્તુ॒ જય॑ન્ત॒-ન્ત્વામનુ॑ મદન્તુ દે॒વાઃ ॥ યત્ર॑ બા॒ણા-સ્સ॒મ્પત॑ન્તિ કુમા॒રા વિ॑શિ॒ખા ઇ॑વ । ઇન્દ્રો॑ ન॒સ્તત્ર॑ વૃત્ર॒હા વિ॑શ્વા॒હા શર્મ॑ યચ્છતુ ॥ 20 ॥

(દી॒યા॒ - ઽદા॒યો - જ॑યન્ત્વ॒ - મિત્રા॒-ન્પ્ર - ચ॑ત્વારિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 4)

પ્રાચી॒મનુ॑ પ્ર॒દિશ॒-મ્પ્રેહિ॑ વિ॒દ્વાન॒ગ્નેર॑ગ્ને પુ॒રો અ॑ગ્નિર્ભવે॒હ । વિશ્વા॒ આશા॒ દીદ્યા॑નો॒ વિ ભા॒હ્યૂર્જ॑-ન્નો ધેહિ દ્વિ॒પદે॒ ચતુ॑ષ્પદે ॥ ક્રમ॑દ્ધ્વમ॒ગ્નિના॒ નાક॒મુખ્ય॒ગ્ં॒ હસ્તે॑ષુ॒ બિભ્ર॑તઃ । દિ॒વઃ પૃ॒ષ્ઠગ્ં સુવ॑ર્ગ॒ત્વા મિ॒શ્રા દે॒વેભિ॑રાદ્ધ્વમ્ ॥ પૃ॒થિ॒વ્યા અ॒હમુદ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒-મા-ઽરુ॑હ-મ॒ન્તરિ॑ક્ષા॒-દ્દિવ॒મા-ઽરુ॑હમ્ । દિ॒વો નાક॑સ્ય પૃ॒ષ્ઠા-થ્સુવ॒ર્જ્યોતિ॑રગા- [પૃ॒ષ્ઠા-થ્સુવ॒ર્જ્યોતિ॑રગામ્, અ॒હમ્ ।] 21

-મ॒હમ્ ॥ સુવ॒ર્યન્તો॒ નાપે᳚ક્ષન્ત॒ આ દ્યાગ્ં રો॑હન્તિ॒ રોદ॑સી । ય॒જ્ઞં-યેઁ વિ॒શ્વતો॑ધાર॒ગ્ં॒ સુવિ॑દ્વાગ્ંસો વિતેનિ॒રે ॥ અગ્ને॒ પ્રેહિ॑ પ્રથ॒મો દે॑વય॒તા-ઞ્ચક્ષુ॑ર્દે॒વાના॑મુ॒ત મર્ત્યા॑નામ્ । ઇય॑ક્ષમાણા॒ ભૃગુ॑ભિ-સ્સ॒જોષા॒-સ્સુવ॑ર્યન્તુ॒ યજ॑માના-સ્સ્વ॒સ્તિ ॥ નક્તો॒ષાસા॒ સમ॑નસા॒ વિરૂ॑પે ધા॒પયે॑તે॒ શિશુ॒મેકગ્ં॑ સમી॒ચી । દ્યાવા॒ ક્ષામા॑ રુ॒ક્મો અ॒ન્તર્વિ ભા॑તિ દે॒વા અ॒ગ્નિ-ન્ધા॑રય-ન્દ્રવિણો॒દાઃ ॥ અગ્ને॑ સહસ્રાક્ષ [અગ્ને॑ સહસ્રાક્ષ, શ॒ત॒મૂ॒ર્ધ॒ઞ્છ॒ત-ન્તે᳚] 22

શતમૂર્ધઞ્છ॒ત-ન્તે᳚ પ્રા॒ણા-સ્સ॒હસ્ર॑મપા॒નાઃ । ત્વગ્ં સા॑હ॒સ્રસ્ય॑ રા॒ય ઈ॑શિષે॒ તસ્મૈ॑ તે વિધેમ॒ વાજા॑ય॒ સ્વાહા᳚ ॥ સુ॒પ॒ર્ણો॑-ઽસિ ગ॒રુત્મા᳚-ન્પૃથિ॒વ્યાગ્ં સી॑દ પૃ॒ષ્ઠે પૃ॑થિ॒વ્યા-સ્સી॑દ ભા॒સા-ઽન્તરિ॑ક્ષ॒મા પૃ॑ણ॒ જ્યોતિ॑ષા॒ દિવ॒મુત્ત॑ભાન॒ તેજ॑સા॒ દિશ॒ ઉ-દ્દૃગ્ં॑હ ॥ આ॒જુહ્વા॑ન-સ્સુ॒પ્રતી॑કઃ પુ॒રસ્તા॒દગ્ને॒ સ્વાં-યોઁનિ॒મા સી॑દ સા॒દ્ધ્યા । અ॒સ્મિન્-થ્સ॒ધસ્થે॒ અદ્ધ્યુત્ત॑રસ્મિ॒ન્ વિશ્વે॑ દેવા॒ [અદ્ધ્યુત્ત॑રસ્મિ॒ન્ વિશ્વે॑ દેવાઃ, યજ॑માનશ્ચ સીદત ।] 23

યજ॑માનશ્ચ સીદત ॥ પ્રેદ્ધો॑ અગ્ને દીદિહિ પુ॒રો નો-ઽજ॑સ્રયા સૂ॒ર્મ્યા॑ યવિષ્ઠ । ત્વાગ્ં શશ્વ॑ન્ત॒ ઉપ॑ યન્તિ॒ વાજાઃ᳚ ॥ વિ॒ધેમ॑ તે પર॒મે જન્મ॑ન્નગ્ને વિ॒ધેમ॒ સ્તોમૈ॒રવ॑રે સ॒ધસ્થે᳚ । યસ્મા॒-દ્યોને॑રુ॒દારિ॑થા॒ યજે॒ ત-મ્પ્રત્વે હ॒વીગ્ંષિ॑ જુહુરે॒ સમિ॑દ્ધે ॥ તાગ્ં સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્યસ્ય ચિ॒ત્રામા-ઽહં-વૃઁ॑ણે સુમ॒તિં-વિઁ॒શ્વજ॑ન્યામ્ । યામ॑સ્ય॒ કણ્વો॒ અદુ॑હ॒-ત્પ્રપી॑નાગ્ં સ॒હસ્ર॑ધારા॒- [સ॒હસ્ર॑ધારામ્, પય॑સા મ॒હી-ઙ્ગામ્ ।] 24

-મ્પય॑સા મ॒હી-ઙ્ગામ્ ॥ સ॒પ્ત તે॑ અગ્ને સ॒મિધઃ॑ સ॒પ્ત જિ॒હ્વા-સ્સ॒પ્તર્ષ॑ય-સ્સ॒પ્ત ધામ॑ પ્રિ॒યાણિ॑ । સ॒પ્ત હોત્રા᳚-સ્સપ્ત॒ધા ત્વા॑ યજન્તિ સ॒પ્ત યોની॒રા પૃ॑ણસ્વા ઘૃ॒તેન॑ ॥ ઈ॒દૃ-ઞ્ચા᳚ન્યા॒દૃ-ઞ્ચૈ॑તા॒દૃઞ્ચ॑ પ્રતિ॒દૃ-ઞ્ચ॑ મિ॒તશ્ચ॒ સમ્મિ॑તશ્ચ॒ સભ॑રાઃ ॥ શુ॒ક્રજ્યો॑તિશ્ચ ચિ॒ત્રજ્યો॑તિશ્ચ સ॒ત્યજ્યો॑તિશ્ચ॒ જ્યોતિ॑ષ્માગ્શ્ચ સ॒ત્યશ્ચ॑ર્ત॒પાશ્ચાત્યગ્ં॑હાઃ । 25

ઋ॒ત॒જિચ્ચ॑ સત્ય॒જિચ્ચ॑ સેન॒જિચ્ચ॑ સુ॒ષેણ॒શ્ચાન્ત્ય॑મિત્રશ્ચ દૂ॒રે અ॑મિત્રશ્ચ ગ॒ણઃ ॥ ઋ॒તશ્ચ॑ સ॒ત્યશ્ચ॑ ધ્રુ॒વશ્ચ॑ ધ॒રુણ॑શ્ચ ધ॒ર્તા ચ॑ વિધ॒ર્તા ચ॑ વિધાર॒યઃ ॥ ઈ॒દૃક્ષા॑સ એતા॒દૃક્ષા॑સ ઊ॒ ષુણઃ॑ સ॒દૃક્ષા॑સઃ॒ પ્રતિ॑સદૃક્ષાસ॒ એત॑ન । મિ॒તાસ॑શ્ચ॒ સમ્મિ॑તાસશ્ચ ન ઊ॒તયે॒ સભ॑રસો મરુતો ય॒જ્ઞે અ॒સ્મિન્નિન્દ્ર॒-ન્દૈવી॒ર્વિશો॑ મ॒રુતો-ઽનુ॑વર્ત્માનો॒ યથેન્દ્ર॒-ન્દૈવી॒ર્વિશો॑ મ॒રુતો-ઽનુ॑વર્ત્માન એ॒વમિ॒મં-યઁજ॑માન॒-ન્દૈવી᳚શ્ચ॒ વિશો॒ માનુ॑ષી॒શ્ચાનુ॑વર્ત્માનો ભવન્તુ ॥ 26 ॥

(અ॒ગા॒ગ્ં॒ - સ॒હ॒સ્રા॒ક્ષ॒ - દે॒વાઃ॒ - સ॒હસ્ર॑ધારા॒ - મત્યગ્ં॑હા॒ - અનુ॑વર્ત્માનઃ॒ - ષોડ॑શ ચ) (અ. 5)

જી॒મૂત॑સ્યેવ ભવતિ॒ પ્રતી॑કં॒-યઁદ્વ॒ર્મી યાતિ॑ સ॒મદા॑મુ॒પસ્થે᳚ । અના॑વિદ્ધયા ત॒નુવા॑ જય॒ ત્વગ્ં સ ત્વા॒ વર્મ॑ણો મહિ॒મા પિ॑પર્તુ ॥ ધન્વ॑ના॒ ગા ધન્વ॑ના॒-ઽઽજિ-ઞ્જ॑યેમ॒ ધન્વ॑ના તી॒વ્રા-સ્સ॒મદો॑ જયેમ । ધનુ॒-શ્શત્રો॑રપકા॒મ-ઙ્કૃ॑ણોતિ॒ ધન્વ॑ના॒ સર્વાઃ᳚ પ્ર॒દિશો॑ જયેમ ॥ વ॒ક્ષ્યન્તી॒વેદા ગ॑નીગન્તિ॒ કર્ણ॑-મ્પ્રિ॒યગ્ં સખા॑ય-મ્પરિષસ્વજા॒ના । યોષે॑વ શિઙ્ક્તે॒ વિત॒તા-ઽધિ॒ ધન્વ॒- [ધન્વન્ન્॑, જ્યા ઇ॒યગ્ં] 27

-ઞ્જ્યા ઇ॒યગ્ં સમ॑ને પા॒રય॑ન્તી ॥ તે આ॒ચર॑ન્તી॒ સમ॑નેવ॒ યોષા॑ મા॒તેવ॑ પુ॒ત્ર-મ્બિ॑ભૃતામુ॒પસ્થે᳚ । અપ॒ શત્રૂન્॑ વિદ્ધ્યતાગ્ં સંવિઁદા॒ને આર્ત્ની॑ ઇ॒મે વિ॑ષ્ફુ॒રન્તી॑ અ॒મિત્રાન્॑ ॥ બ॒હ્વી॒ના-મ્પિ॒તા બ॒હુર॑સ્ય પુ॒ત્રશ્ચિ॒શ્ચા કૃ॑ણોતિ॒ સમ॑ના-ઽવ॒ગત્ય॑ । ઇ॒ષુ॒ધિ-સ્સઙ્કાઃ॒ પૃત॑નાશ્ચ॒ સર્વાઃ᳚ પૃ॒ષ્ઠે નિન॑દ્ધો જયતિ॒ પ્રસૂ॑તઃ ॥ રથે॒ તિષ્ઠ॑-ન્નયતિ વા॒જિનઃ॑ પુ॒રો યત્ર॑યત્ર કા॒મય॑તે સુષાર॒થિઃ । અ॒ભીશૂ॑ના-મ્મહિ॒માન॑- [મહિ॒માન᳚મ્, પ॒ના॒ય॒ત॒ મનઃ॑] 28

-મ્પનાયત॒ મનઃ॑ પ॒શ્ચાદનુ॑ યચ્છન્તિ ર॒શ્મયઃ॑ ॥ તી॒વ્રા-ન્ઘોષા᳚ન્ કૃણ્વતે॒ વૃષ॑પાણ॒યો-ઽશ્વા॒ રથે॑ભિ-સ્સ॒હ વા॒જય॑ન્તઃ । અ॒વ॒ક્રામ॑ન્તઃ॒ પ્રપ॑દૈર॒મિત્રા᳚ન્ ક્ષિ॒ણન્તિ॒ શત્રૂ॒ગ્ં॒રન॑પવ્યયન્તઃ ॥ ર॒થ॒વાહ॑નગ્ં હ॒વિર॑સ્ય॒ નામ॒ યત્રા-ઽઽયુ॑ધ॒-ન્નિહિ॑તમસ્ય॒ વર્મ॑ । તત્રા॒ રથ॒મુપ॑ શ॒ગ્મગ્ં સ॑દેમ વિ॒શ્વાહા॑ વ॒યગ્ં સુ॑મન॒સ્યમા॑નાઃ ॥ સ્વા॒દુ॒ષ॒ગ્ં॒ સદઃ॑ પિ॒તરો॑ વયો॒ધાઃ કૃ॑ચ્છ્રે॒શ્રિત॒-શ્શક્તી॑વન્તો ગભી॒રાઃ । ચિ॒ત્રસે॑ના॒ ઇષુ॑બલા॒ અમૃ॑દ્ધ્રા-સ્સ॒તોવી॑રા ઉ॒રવો᳚ વ્રાતસા॒હાઃ ॥ બ્રાહ્મ॑ણાસઃ॒ [બ્રાહ્મ॑ણાસઃ, પિત॑ર॒-] 29

પિત॑ર॒-સ્સોમ્યા॑સ-શ્શિ॒વે નો॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અ॑ને॒હસા᳚ । પૂ॒ષા નઃ॑ પાતુ દુરિ॒તાદૃ॑તાવૃધો॒ રક્ષા॒ માકિ॑ર્નો અ॒ઘશગ્ં॑સ ઈશત ॥ સુ॒પ॒ર્ણં-વઁ॑સ્તે મૃ॒ગો અ॑સ્યા॒ દન્તો॒ ગોભિ॒-સ્સન્ન॑દ્ધા પતતિ॒ પ્રસૂ॑તા । યત્રા॒ નર॒-સ્સ-ઞ્ચ॒ વિ ચ॒ દ્રવ॑ન્તિ॒ તત્રા॒સ્મભ્ય॒મિષ॑વ॒-શ્શર્મ॑ યગ્ંસન્ન્ ॥ ઋજી॑તે॒ પરિ॑ વૃઙ્ગ્ધિ॒ નો-ઽશ્મા॑ ભવતુ નસ્ત॒નૂઃ । સોમો॒ અધિ॑ બ્રવીતુ॒ નો-ઽદિ॑તિ॒- [નો-ઽદિ॑તિઃ, શર્મ॑ યચ્છતુ ।] 30

-શ્શર્મ॑ યચ્છતુ ॥ આ જ॑ઙ્ઘન્તિ॒ સાન્વે॑ષા-ઞ્જ॒ઘના॒ગ્ં॒ ઉપ॑ જિઘ્નતે । અશ્વા॑જનિ॒ પ્રચે॑ત॒સો-ઽશ્વા᳚ન્-થ્સ॒મથ્સુ॑ ચોદય ॥ અહિ॑રિવ ભો॒ગૈઃ પર્યે॑તિ બા॒હુ-ઞ્જ્યાયા॑ હે॒તિ-મ્પ॑રિ॒બાધ॑માનઃ । હ॒સ્ત॒ઘ્નો વિશ્વા॑ વ॒યુના॑નિ વિ॒દ્વા-ન્પુમા॒-ન્પુમાગ્ં॑સ॒-મ્પરિ॑ પાતુ વિ॒શ્વતઃ॑ ॥ વન॑સ્પતે વી॒ડ્વ॑ઙ્ગો॒ હિ ભૂ॒યા અ॒સ્મ-થ્સ॑ખા પ્ર॒તર॑ણ-સ્સુ॒વીરઃ॑ । ગોભિ॒-સ્સન્ન॑દ્ધો અસિ વી॒ડય॑સ્વા-ઽઽસ્થા॒તા તે॑ જયતુ॒ જેત્વા॑નિ ॥ દિ॒વઃ પૃ॑થિ॒વ્યાઃ પ- [પરિ॑, ઓજ॒ ઉ-દ્ભૃ॑તં॒-] 31

-ર્યોજ॒ ઉ-દ્ભૃ॑તં॒-વઁન॒સ્પતિ॑ભ્યઃ॒ પર્યાભૃ॑ત॒ગ્ં॒ સહઃ॑ । અ॒પામો॒જ્માન॒-મ્પરિ॒ ગોભિ॒રાવૃ॑ત॒મિન્દ્ર॑સ્ય॒ વજ્રગ્ં॑ હ॒વિષા॒ રથં॑-યઁજ ॥ ઇન્દ્ર॑સ્ય॒ વજ્રો॑ મ॒રુતા॒મની॑ક-મ્મિ॒ત્રસ્ય॒ ગર્ભો॒ વરુ॑ણસ્ય॒ નાભિઃ॑ । સેમા-ન્નો॑ હ॒વ્યદા॑તિ-ઞ્જુષા॒ણો દેવ॑ રથ॒ પ્રતિ॑ હ॒વ્યા ગૃ॑ભાય ॥ ઉપ॑ શ્વાસય પૃથિ॒વીમુ॒ત દ્યા-મ્પુ॑રુ॒ત્રા તે॑ મનુતાં॒-વિઁષ્ઠિ॑ત॒-ઞ્જગ॑ત્ । સ દુ॑ન્દુભે સ॒જૂરિન્દ્રે॑ણ દે॒વૈર્દૂ॒રા- [દે॒વૈર્દૂ॒રાત્, દવી॑યો॒] 32

-દ્દવી॑યો॒ અપ॑સેધ॒ શત્રૂન્॑ ॥ આ ક્ર॑ન્દય॒ બલ॒મોજો॑ ન॒ આ ધા॒ નિષ્ટ॑નિહિ દુરિ॒તા બાધ॑માનઃ । અપ॑ પ્રોથ દુન્દુભે દુ॒ચ્છુનાગ્ં॑ ઇ॒ત ઇન્દ્ર॑સ્ય મુ॒ષ્ટિર॑સિ વી॒ડય॑સ્વ ॥ આ-ઽમૂર॑જ પ્ર॒ત્યાવ॑ર્તયે॒માઃ કે॑તુ॒મ-દ્દુ॑ન્દુ॒ભિ ર્વા॑વદીતિ । સમશ્વ॑પર્ણા॒શ્ચર॑ન્તિ નો॒ નરો॒-ઽસ્માક॑મિન્દ્ર ર॒થિનો॑ જયન્તુ ॥ 33 ॥

(ધન્વ॑ન્ - મહિ॒માનં॒ - બ્રાહ્મ॑ણા॒સો - ઽદિ॑તિઃ - પૃથિ॒વ્યાઃ પરિ॑ - દૂ॒રા - દેક॑ચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 6)

યદક્ર॑ન્દઃ પ્રથ॒મ-ઞ્જાય॑માન ઉ॒દ્યન્-થ્સ॑મુ॒દ્રાદુ॒ત વા॒ પુરી॑ષાત્ । શ્યે॒નસ્ય॑ પ॒ક્ષા હ॑રિ॒ણસ્ય॑ બા॒હૂ ઉ॑પ॒સ્તુત્ય॒-મ્મહિ॑ જા॒ત-ન્તે॑ અર્વન્ન્ ॥ ય॒મેન॑ દ॒ત્ત-ન્ત્રિ॒ત એ॑નમાયુન॒ગિન્દ્ર॑ એણ-મ્પ્રથ॒મો અદ્ધ્ય॑તિષ્ઠત્ । ગ॒ન્ધ॒ર્વો અ॑સ્ય રશ॒નામ॑-ગૃભ્ણા॒-થ્સૂરા॒દશ્વં॑-વઁસવો॒ નિર॑તષ્ટ ॥ અસિ॑ ય॒મો અસ્યા॑દિ॒ત્યો અ॑ર્વ॒ન્નસિ॑ ત્રિ॒તો ગુહ્યે॑ન વ્ર॒તેન॑ । અસિ॒ સોમે॑ન સ॒મયા॒ વિપૃ॑ક્ત [વિપૃ॑ક્તઃ, આ॒હુસ્તે॒ ત્રીણિ॑ દિ॒વિ બન્ધ॑નાનિ ।] 34

આ॒હુસ્તે॒ ત્રીણિ॑ દિ॒વિ બન્ધ॑નાનિ ॥ ત્રીણિ॑ ત આહુર્દિ॒વિ બન્ધ॑નાનિ॒ ત્રીણ્ય॒ફ્સુ ત્રીણ્ય॒ન્ત-સ્સ॑મુ॒દ્રે । ઉ॒તેવ॑ મે॒ વરુ॑ણશ્છન્-થ્સ્યર્વ॒ન્॒. યત્રા॑ ત આ॒હુઃ પ॑ર॒મ-ઞ્જ॒નિત્ર᳚મ્ ॥ ઇ॒મા તે॑ વાજિન્નવ॒માર્જ॑નાની॒મા શ॒ફાનાગ્ં॑ સનિ॒તુર્નિ॒ધાના᳚ । અત્રા॑ તે ભ॒દ્રા ર॑શ॒ના અ॑પશ્યમૃ॒તસ્ય॒ યા અ॑ભિ॒રક્ષ॑ન્તિ ગો॒પાઃ ॥ આ॒ત્માન॑-ન્તે॒ મન॑સા॒-ઽઽરાદ॑જાનામ॒વો દિ॒વા [ ] 35

પ॒તય॑ન્ત-મ્પત॒ઙ્ગમ્ । શિરો॑ અપશ્ય-મ્પ॒થિભિઃ॑ સુ॒ગેભિ॑રરે॒ણુભિ॒ર્જેહ॑માન-મ્પત॒ત્રિ ॥ અત્રા॑ તે રૂ॒પમુ॑ત્ત॒મમ॑પશ્ય॒-ઞ્જિગી॑ષમાણમિ॒ષ આ પ॒દે ગોઃ । ય॒દા તે॒ મર્તો॒ અનુ॒ ભોગ॒માન॒ડાદિ-દ્ગ્રસિ॑ષ્ઠ॒ ઓષ॑ધીરજીગઃ ॥ અનુ॑ ત્વા॒ રથો॒ અનુ॒ મર્યો॑ અર્વ॒ન્નનુ॒ ગાવો-ઽનુ॒ ભગઃ॑ ક॒નીના᳚મ્ । અનુ॒ વ્રાતા॑સ॒સ્તવ॑ સ॒ખ્યમી॑યુ॒રનુ॑ દે॒વા મ॑મિરે વી॒ર્ય॑- [વી॒ર્ય᳚મ્, તે ।] 36

-ન્તે ॥ હિર॑ણ્યશૃ॒ઙ્ગો-ઽયો॑ અસ્ય॒ પાદા॒ મનો॑જવા॒ અવ॑ર॒ ઇન્દ્ર॑ આસીત્ । દે॒વા ઇદ॑સ્ય હવિ॒રદ્ય॑માય॒ન્॒. યો અર્વ॑ન્ત-મ્પ્રથ॒મો અ॒દ્ધ્યતિ॑ષ્ઠત્ ॥ ઈ॒ર્માન્તા॑સ॒-સ્સિલિ॑કમદ્ધ્યમાસ॒-સ્સગ્ં શૂર॑ણાસો દિ॒વ્યાસો॒ અત્યાઃ᳚ । હ॒ગ્ં॒સા ઇ॑વ શ્રેણિ॒શો ય॑તન્તે॒ યદાક્ષિ॑ષુર્દિ॒વ્ય-મજ્મ॒મશ્વાઃ᳚ ॥ તવ॒ શરી॑ર-મ્પતયિ॒ષ્ણ્વ॑ર્વ॒-ન્તવ॑ ચિ॒ત્તં-વાઁત॑ ઇવ॒ ધ્રજી॑માન્ । તવ॒ શૃઙ્ગા॑ણિ॒ વિષ્ઠિ॑તા પુરુ॒ત્રા-ઽર॑ણ્યેષુ॒ જર્ભુ॑રાણા ચરન્તિ ॥ ઉપ॒ [ઉપ॑, પ્રાગા॒ચ્છસ॑નં-] 37

પ્રાગા॒ચ્છસ॑નં-વાઁ॒જ્યર્વા॑ દેવ॒દ્રીચા॒ મન॑સા॒ દીદ્ધ્યા॑નઃ । અ॒જઃ પુ॒રો ની॑યતે॒ નાભિ॑ર॒સ્યાનુ॑ પ॒શ્ચા-ત્ક॒વયો॑ યન્તિ રે॒ભાઃ ॥ ઉપ॒ પ્રાગા᳚-ત્પર॒મં-યઁ-થ્સ॒ધસ્થ॒મર્વા॒ગ્ં॒ અચ્છા॑ પિ॒તર॑-મ્મા॒તર॑-ઞ્ચ । અ॒દ્યા દે॒વાન્ જુષ્ટ॑તમો॒ હિ ગ॒મ્યા અથા-ઽઽશા᳚સ્તે દા॒શુષે॒ વાર્યા॑ણિ ॥ 38 ॥

(વિપૃ॑ક્તો - દિ॒વા - વી॒ર્ય॑ - મુપૈ - કા॒ન્નચ॑ત્વારિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 7)

મા નો॑ મિ॒ત્રો વરુ॑ણો અર્ય॒મા-ઽઽયુરિન્દ્ર॑ ઋભુ॒ક્ષા મ॒રુતઃ॒ પરિ॑ ખ્યન્ન્ । ય-દ્વા॒જિનો॑ દે॒વજા॑તસ્ય॒ સપ્તેઃ᳚ પ્રવ॒ક્ષ્યામો॑ વિ॒દથે॑ વી॒ર્યા॑ણિ ॥ યન્નિ॒ર્ણિજા॒ રેક્ણ॑સા॒ પ્રાવૃ॑તસ્ય રા॒તિ-ઙ્ગૃ॑ભી॒તા-મ્મુ॑ખ॒તો નય॑ન્તિ । સુપ્રા॑ઙ॒જો મેમ્ય॑-દ્વિ॒શ્વરૂ॑પ ઇન્દ્રાપૂ॒ષ્ણોઃ પ્રિ॒યમપ્યે॑તિ॒ પાથઃ॑ ॥ એ॒ષ ચ્છાગઃ॑ પુ॒રો અશ્વે॑ન વા॒જિના॑ પૂ॒ષ્ણો ભા॒ગો ની॑યતે વિ॒શ્વદે᳚વ્યઃ । અ॒ભિ॒પ્રિયં॒-યઁ-ત્પુ॑રો॒ડાશ॒મર્વ॑તા॒ ત્વષ્ટે- [ત્વષ્ટેત્, એ॒ન॒ગ્ં॒ સૌ॒શ્ર॒વ॒સાય॑ જિન્વતિ ।] 39

-દે॑નગ્ં સૌશ્રવ॒સાય॑ જિન્વતિ ॥ યદ્ધ॒વિષ્ય॑મૃતુ॒શો દે॑વ॒યાન॒-ન્ત્રિર્માનુ॑ષાઃ॒ પર્યશ્વ॒-ન્નય॑ન્તિ । અત્રા॑ પૂ॒ષ્ણઃ પ્ર॑થ॒મો ભા॒ગ એ॑તિ ય॒જ્ઞ-ન્દે॒વેભ્યઃ॑ પ્રતિવે॒દય॑ન્ન॒જઃ ॥ હોતા᳚-ઽદ્ધ્વ॒ર્યુરાવ॑યા અગ્નિમિ॒ન્ધો ગ્રા॑વગ્રા॒ભ ઉ॒ત શગ્ગ્સ્તા॒ સુવિ॑પ્રઃ । તેન॑ ય॒જ્ઞેન॒ સ્વ॑રઙ્કૃતેન॒ સ્વિ॑ષ્ટેન વ॒ક્ષણા॒ આ પૃ॑ણદ્ધ્વમ્ ॥ યૂ॒પ॒વ્ર॒સ્કા ઉ॒ત યે યૂ॑પવા॒હાશ્ચ॒ષાલં॒-યેઁ અ॑શ્વયૂ॒પાય॒ તક્ષ॑તિ । યે ચાર્વ॑તે॒ પચ॑નગ્ં સ॒ભંર॑ન્ત્યુ॒તો [ ] 40

તેષા॑-મ॒ભિગૂ᳚ર્તિર્ન ઇન્વતુ ॥ ઉપ॒ પ્રાગા᳚-થ્સુ॒મન્મે॑-ઽધાયિ॒ મન્મ॑ દે॒વાના॒માશા॒ ઉપ॑ વી॒તપૃ॑ષ્ઠઃ । અન્વે॑નં॒-વિઁપ્રા॒ ઋષ॑યો મદન્તિ દે॒વાના᳚-મ્પુ॒ષ્ટે ચ॑કૃમા સુ॒બન્ધુ᳚મ્ ॥ ય-દ્વા॒જિનો॒ દામ॑ સ॒દાન્ન॒મર્વ॑તો॒ યા શી॑ર્ષ॒ણ્યા॑ રશ॒ના રજ્જુ॑રસ્ય । યદ્વા॑ ઘાસ્ય॒ પ્રભૃ॑તમા॒સ્યે॑ તૃણ॒ગ્ં॒ સર્વા॒ તા તે॒ અપિ॑ દે॒વેષ્વ॑સ્તુ ॥ યદશ્વ॑સ્ય ક્ર॒વિષો॒ [યદશ્વ॑સ્ય ક્ર॒વિષઃ॑, મક્ષિ॒કા-ઽઽશ॒] 41

મક્ષિ॒કા-ઽઽશ॒ યદ્વા॒ સ્વરૌ॒ સ્વધિ॑તૌ રિ॒પ્તમસ્તિ॑ । યદ્ધસ્ત॑યો-શ્શમિ॒તુર્યન્ન॒ખેષુ॒ સર્વા॒ તા તે॒ અપિ॑ દે॒વેષ્વ॑સ્તુ ॥ યદૂવ॑દ્ધ્યમુ॒દર॑સ્યાપ॒વાતિ॒ ય આ॒મસ્ય॑ ક્ર॒વિષો॑ ગ॒ન્ધો અસ્તિ॑ । સુ॒કૃ॒તા તચ્છ॑મિ॒તારઃ॑ કૃણ્વન્તૂ॒ત મેધગ્ં॑ શૃત॒પાક॑-મ્પચન્તુ ॥ ય-ત્તે॒ ગાત્રા॑દ॒ગ્નિના॑ પ॒ચ્યમા॑નાદ॒ભિ શૂલ॒-ન્નિહ॑તસ્યાવ॒ધાવ॑તિ । મા ત-દ્ભૂમ્યા॒મા શ્રિ॑ષ॒ ( )-ન્મા તૃણે॑ષુ દે॒વેભ્ય॒સ્તદુ॒શદ્ભ્યો॑ રા॒તમ॑સ્તુ ॥ 42 ॥

(ઇ - દુ॒તો - ક્ર॒વિષઃ॑ - શ્રિષથ્ - સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 8)

યે વા॒જિન॑-મ્પરિ॒પશ્ય॑ન્તિ પ॒ક્વં-યઁ ઈ॑મા॒હુ-સ્સુ॑ર॒ભિર્નિર્હ॒રેતિ॑ । યે ચાર્વ॑તો માગ્ંસભિ॒ક્ષામુ॒પાસ॑ત ઉ॒તો તેષા॑મ॒ભિગૂ᳚ર્તિર્ન ઇન્વતુ ॥ યન્નીક્ષ॑ણ-મ્મા॒ગ્॒સ્પચ॑ન્યા ઉ॒ખાયા॒ યા પાત્રા॑ણિ યૂ॒ષ્ણ આ॒સેચ॑નાનિ । ઊ॒ષ્મ॒ણ્યા॑-ઽપિ॒ધાના॑ ચરૂ॒ણામ॒ઙ્કા-સ્સૂ॒નાઃ પરિ॑ ભૂષ॒ન્ત્યશ્વ᳚મ્ ॥ નિ॒ક્રમ॑ણ-ન્નિ॒ષદ॑નં-વિઁ॒વર્ત॑નં॒-યઁચ્ચ॒ પડ્બી॑શ॒મર્વ॑તઃ । યચ્ચ॑ પ॒પૌ યચ્ચ॑ ઘા॒સિ- [ઘા॒સિમ્, જ॒ઘાસ॒ સર્વા॒ તા] 43

-ઞ્જ॒ઘાસ॒ સર્વા॒ તા તે॒ અપિ॑ દે॒વેષ્વ॑સ્તુ ॥ મા ત્વા॒-ઽગ્નિ-ર્ધ્વ॑નયિ-દ્ધૂ॒મગ॑ન્ધિ॒ર્મોખા ભ્રાજ॑ન્ત્ય॒ભિ વિ॑ક્ત॒ જઘ્રિઃ॑ । ઇ॒ષ્ટં-વીઁ॒તમ॒ભિગૂ᳚ર્તં॒-વઁષ॑ટ્કૃત॒-ન્ત-ન્દે॒વાસઃ॒ પ્રતિ॑ ગૃભ્ણ॒ન્ત્યશ્વ᳚મ્ ॥ યદશ્વા॑ય॒ વાસ॑ ઉપસ્તૃ॒ણન્ત્ય॑ધીવા॒સં-યાઁ હિર॑ણ્યાન્યસ્મૈ । સ॒ન્દાન॒મર્વ॑ન્ત॒-મ્પડ્બી॑શ-મ્પ્રિ॒યા દે॒વેષ્વા યા॑મયન્તિ ॥ ય-ત્તે॑ સા॒દે મહ॑સા॒ શૂકૃ॑તસ્ય॒ પાર્ષ્ણિ॑યા વા॒ કશ॑યા [વા॒ કશ॑યા, વા॒ તુ॒તોદ॑ ।] 44

વા તુ॒તોદ॑ । સ્રુ॒ચેવ॒ તા હ॒વિષો॑ અદ્ધ્વ॒રેષુ॒ સર્વા॒ તા તે॒ બ્રહ્મ॑ણા સૂદયામિ ॥ ચતુ॑સ્ત્રિગ્ંશ-દ્વા॒જિનો॑ દે॒વબ॑ન્ધો॒-ર્વઙ્ક્રી॒-રશ્વ॑સ્ય॒ સ્વધિ॑તિ॒-સ્સમે॑તિ । અચ્છિ॑દ્રા॒ ગાત્રા॑ વ॒યુના॑ કૃણોત॒ પરુ॑ષ્પરુરનુ॒ઘુષ્યા॒ વિ શ॑સ્ત ॥ એક॒સ્ત્વષ્ટુ॒રશ્વ॑સ્યા વિશ॒સ્તા દ્વા ય॒ન્તારા॑ ભવત॒સ્તથ॒ર્તુઃ । યા તે॒ ગાત્રા॑ણામૃતુ॒થા કૃ॒ણોમિ॒ તાતા॒ પિણ્ડા॑ના॒-મ્પ્ર જુ॑હોમ્ય॒ગ્નૌ ॥ મા ત્વા॑ તપ- [તપત્, પ્રિ॒ય આ॒ત્મા-] 45

-ત્પ્રિ॒ય આ॒ત્મા-ઽપિ॒યન્ત॒-મ્મા સ્વધિ॑તિસ્ત॒નુવ॒ આ તિ॑ષ્ઠિપ-ત્તે । મા તે॑ ગૃ॒દ્ધ્નુ-ર॑વિશ॒સ્તા-ઽતિ॒હાય॑ છિ॒દ્રા ગાત્રા᳚ણ્ય॒સિના॒ મિથૂ॑ કઃ ॥ ન વા ઉ॑વે॒તન્મ્રિ॑યસે॒ ન રિ॑ષ્યસિ દે॒વાગ્ં ઇદે॑ષિ પ॒થિભિઃ॑ સુ॒ગેભિઃ॑ । હરી॑ તે॒ યુઞ્જા॒ પૃષ॑તી અભૂતા॒મુપા᳚સ્થા-દ્વા॒જી ધુ॒રિ રાસ॑ભસ્ય ॥ સુ॒ગવ્ય॑-ન્નો વા॒જી સ્વશ્વિ॑ય-મ્પુ॒ગ્ં॒સઃ પુ॒ત્રાગ્ં ઉ॒ત વિ॑શ્વા॒પુષગ્ં॑ ર॒યિમ્ । અ॒ના॒ગા॒સ્ત્વ-ન્નો॒ અદિ॑તિઃ કૃણોતુ ક્ષ॒ત્ર-ન્નો॒ અશ્વો॑ વનતાગ્ં હ॒વિષ્માન્॑ ॥ 46 ॥

(ઘા॒સિં-કશ॑યા - તપ-દ્- ર॒યિં - નવ॑ ચ ) (અ. 9)

(અશ્મ॒ન્ - ય ઇ॒મો - દે॑ન - મા॒શુઃ - પ્રાચીં᳚ - જી॒મૂત॑સ્ય॒ - યદક્ર॑ન્દો॒ - મા નો॑ મિ॒ત્રો - યે વા॒જિનં॒ - નવ॑)

(અશ્મ॑ન્ - મનો॒યુજં॒ - પ્રાચી॒મનુ॒ - શર્મ॑ યચ્છતુ॒ - તેષા॑મ॒ભિગૂ᳚ર્તિઃ॒ - ષટ્ચ॑ત્વારિગ્ંશત્)

(અશ્મ॑ન્, હ॒વિષ્માન્॑)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ઞ્ચતુર્થ કાણ્ડે ષષ્ઠઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને , શ્રી મહાગણપતયે નમઃ , શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ , હ॒રિઃ॒ ૐ

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - pariṣecana-saṃskārābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

aśma॒nnūrja॒-mparva̭te śiśriyā॒ṇāṃ-vā~tḙ pa॒rjanye॒ varṷṇasya॒ śuṣme᳚ | a॒dbhya oṣa̭dhībhyo॒ vana॒spati॒bhyo-'dhi॒ sambhṛ̭tā॒-ntā-nna॒ iṣa॒mūrja̭-ndhatta maruta-ssagṃ rarā॒ṇāḥ || aśmagg̭ste॒ kṣuda॒mu-nte॒ śugṛ̭cchatu॒ ya-ndvi॒ṣmaḥ || sa॒mu॒drasya̭ tvā॒-'vāka॒yā-'gne॒ pari̭ vyayāmasi | pā॒va॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || hi॒masya̭ tvā ja॒rāyu॒ṇā-'gne॒ pari̭ vyayāmasi | pā॒va॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || upa॒- [upa̭, jmannupa̭] 1

-jmannupa̭ veta॒se-'va̭ttara-nna॒dīṣvā | agnḙ pi॒ttama॒pāma̭si || maṇḍṷ̄ki॒ tābhi॒rā ga̭hi॒ sema-nno̭ ya॒jñam | pā॒va॒kava̭rṇagṃ śi॒va-ṅkṛ̭dhi || pā॒va॒ka ā ci॒taya̭ntyā kṛ॒pā | kṣāma̭-nruru॒ca u॒ṣaso॒ na bhā॒nunā᳚ || tūrva॒-nna yāma॒nneta̭śasya॒ nū raṇa॒ ā yo ghṛ॒ṇe | na ta̭tṛṣā॒ṇo a॒jaraḥ̭ || agnḙ pāvaka ro॒ciṣā̭ ma॒ndrayā̭ deva ji॒hvayā᳚ | ā de॒vān [ā de॒vān, va॒kṣi॒ yakṣi̭ ca |] 2

va̭kṣi॒ yakṣi̭ ca || sa naḥ̭ pāvaka dīdi॒vo-'gnḙ de॒vāgṃ i॒hā-'' va̭ha | upa̭ ya॒jñagṃ ha॒viśca̭ naḥ || a॒pāmi॒da-nnyaya̭nagṃ samu॒drasya̭ ni॒veśa̭nam | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || nama̭ste॒ hara̭se śo॒ciṣe॒ nama̭ste astva॒rciṣe᳚ | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || nṛ॒ṣade॒ va- [nṛ॒ṣade॒ vaṭ, a॒phsu॒ṣade॒ va-ḍva̭na॒sade॒] 3

-ḍa̭phsu॒ṣade॒ va-ḍva̭na॒sade॒ va-ḍba̭rhi॒ṣade॒ vaṭ-thsṷva॒rvide॒ vaṭ || ye de॒vā de॒vānāṃ᳚-ya~॒jñiyā̭ ya॒jñiyā̭nāgṃ saṃva~-thsa॒rīṇa॒mupa̭ bhā॒gamāsa̭te | a॒hu॒tādo̭ ha॒viṣo̭ ya॒jñe a॒smin-thsva॒ya-ñjṷhuddhva॒-mmadhṷno ghṛ॒tasya̭ || ye de॒vā de॒veṣvadhi̭ deva॒tvamāya॒n॒ ye brahma̭ṇaḥ pura e॒tāro̭ a॒sya | yebhyo॒ narte pava̭te॒ dhāma॒ ki-ñca॒na na te di॒vo na pṛ̭thi॒vyā adhi॒ snuṣṷ || prā॒ṇa॒dā [prā॒ṇa॒dāḥ, a॒pā॒na॒dā vyā̭na॒dā-] 4

a̭pāna॒dā vyā̭na॒dā-śca̭kṣu॒rdā va̭rco॒dā va̭rivo॒dāḥ | a॒nya-ntḙ a॒sma-tta̭pantu he॒tayaḥ̭ pāva॒ko a॒smabhyagṃ̭ śi॒vo bha̭va || a॒gnisti॒gmena̭ śo॒ciṣā॒ yagṃsa॒dviśva॒-nnya̭triṇa᳚m | a॒gnirno̭ vagṃsate ra॒yim || sainā-'nī̭kena suvi॒datro̭ a॒sme yaṣṭā̭ de॒vāgṃ āya̭jiṣṭha-ssva॒sti | ada̭bdho go॒pā u॒ta naḥ̭ para॒spā agne᳚ dyu॒madu॒ta re॒va-ddi̭dīhi || 5 ||

(upa̭-de॒vān-vaṭ-prā̭ṇa॒dā-ścatṷścatvārigṃśacca) (a. 1)

ya i॒mā viśvā॒ bhuva̭nāni॒ juhva॒dṛṣi॒r॒hotā̭ niṣa॒sādā̭ pi॒tā naḥ̭ | sa ā॒śiṣā॒ dravi̭ṇami॒cchamā̭naḥ parama॒cchado॒ vara॒ ā vi̭veśa || vi॒śvaka̭rmā॒ mana̭sā॒ yadvihā̭yā dhā॒tā vi̭dhā॒tā pa̭ra॒mota sa॒ndṛk | teṣā̭mi॒ṣṭāni॒ sami॒ṣā ma̭danti॒ yatra̭ sapta॒r॒ṣī-npa॒ra eka̭mā॒huḥ || yo naḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tā yo vi̭dhā॒tā yo naḥ̭ sa॒to a॒bhyā sajja॒jāna̭ | 6

yo de॒vānā᳚-nnāma॒dhā eka̭ e॒va tagṃ sa̭mpra॒śña-mbhuva̭nā yantya॒nyā || ta ā-'ya̭janta॒ dravi̭ṇa॒gṃ॒ sama̭smā॒ ṛṣa̭yaḥ॒ pūrvḙ jari॒tāro॒ na bhū॒nā | a॒sūrtā॒ sūrtā॒ raja̭so vi॒māne॒ ye bhū॒tāni̭ sa॒makṛ̭ṇvanni॒māni̭ || na taṃ-vi~̭dātha॒ ya i॒da-ñja॒jānā॒nya-dyu॒ṣmāka॒manta̭ra-mbhavāti | nī॒hā॒reṇa॒ prāvṛ̭tā॒ jalpyā̭ cāsu॒tṛpa̭ uktha॒ śāsa̭ścaranti || pa॒ro di॒vā pa॒ra e॒nā [pa॒ra e॒nā, pṛ॒thi॒vyā pa॒ro] 7

pṛ̭thi॒vyā pa॒ro de॒vebhi॒rasṷrai॒rguhā॒ yat | kagg svi॒dgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭ddhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve᳚ || tamidgarbha̭-mpratha॒ma-nda̭ddhra॒ āpo॒ yatra̭ de॒vā-ssa॒maga̭cchanta॒ viśve᳚ | a॒jasya॒ nābhā॒vaddhyeka॒-marpi̭taṃ॒-ya~smi̭nni॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na॒madhi̭ śri॒tam || vi॒śvaka̭rmā॒ hyaja̭niṣṭa de॒va ādi-dga̭ndha॒rvo a̭bhava-ddvi॒tīyaḥ̭ | tṛ॒tīyaḥ̭ pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnā- [pi॒tā ja̭ni॒tauṣa̭dhīnām, a॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhā-tpuru॒trā |] 8

-ma॒pā-ṅgarbhaṃ॒-vya~̭dadhā-tpuru॒trā || cakṣṷṣaḥ pi॒tā mana̭sā॒ hi dhīro̭ ghṛ॒tamḙne ajana॒nna̭māne | ya॒dedantā॒ ada̭dṛgṃhanta॒ pūrva॒ ādi-ddyāvā̭pṛthi॒vī a̭prathetām || vi॒śvata̭-ścakṣuru॒ta vi॒śvato̭mukho vi॒śvato̭hasta u॒ta vi॒śvata̭spāt | sa-mbā॒hubhyā॒-nnama̭ti॒ sa-mpata̭trai॒ rdyāvā̭pṛthi॒vī ja॒naya̭-nde॒va ekaḥ̭ || kigg svi̭dāsī-dadhi॒ṣṭhāna̭-mā॒rambha̭ṇa-ṅkata॒ma-thsvi॒-tkimā̭sīt | yadī॒ bhūmi̭-ñja॒naya̭- [yadī॒ bhūmi̭-ñja॒nayanṋ, vi॒śvaka̭rmā॒] 9

-nvi॒śvaka̭rmā॒ vi dyāmaurṇo᳚-nmahi॒nā vi॒śvaca̭kṣāḥ || kigg svi॒dvana॒-ṅka u॒ sa vṛ॒kṣa ā̭sī॒dyato॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ni̭ṣṭata॒kṣuḥ | manī̭ṣiṇo॒ mana̭sā pṛ॒cchatedu॒ tadyada॒ddhyati̭ṣṭha॒-dbhuva̭nāni dhā॒rayanṋ || yā te॒ dhāmā̭ni para॒māṇi॒ yā-'va॒mā yā ma̭ddhya॒mā vi̭śvakarmannu॒temā | śikṣā॒ sakhi̭bhyo ha॒viṣi̭ svadhāva-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ || vā॒caspatiṃ̭-vi~॒śvaka̭rmāṇa-mū॒tayḙ [-mū॒taye᳚, ma॒no॒yujaṃ॒-vā~jḙ] 10

mano॒yujaṃ॒-vā~jḙ a॒dyā hṷvema | sa no॒ nedi̭ṣṭhā॒ hava̭nāni joṣate vi॒śvaśa̭bhūṃ॒rava̭se sā॒dhuka̭rmā || viśva̭karman. ha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒na-ssva॒yaṃ-ya~̭jasva ta॒nuva̭-ñjuṣā॒ṇaḥ | muhya̭ntva॒nye a॒bhitaḥ̭ sa॒patnā̭ i॒hāsmāka̭-mma॒ghavā̭ sū॒rira̭stu || viśva̭karman. ha॒viṣā॒ vardha̭nena trā॒tāra॒mindra̭-makṛṇorava॒ddhyam | tasmai॒ viśa॒-ssama̭namanta pū॒rvīra॒yamu॒gro vi̭ha॒vyo̭ yathā-'sa̭t || sa॒mu॒drāya̭ va॒yunā̭ya॒ sindhṷ̄nā॒-mpata̭ye॒ namaḥ̭ | na॒dīnā॒gṃ॒ sarvā̭sā-mpi॒tre jṷhu॒tā vi॒śvaka̭rmaṇe॒ viśvā-'hāma̭rtyagṃ ha॒viḥ || 11 ||

(ja॒jānai॒ - nau - ṣa̭dhīnāṃ॒ - bhūmi̭-ñja॒naya̭ - nnū॒taye॒ - namo॒ - nava̭ ca) (a. 2)

udḙnamutta॒rā-nna॒yāgnḙ ghṛtenā-''huta | rā॒yaspoṣḙṇa॒ sagṃ sṛ̭ja pra॒jayā̭ ca॒ dhanḙna ca || indre॒ma-mpra̭ta॒rā-ṅkṛ̭dhi sajā॒tānā̭-masadva॒śī | samḙnaṃ॒-va~rca̭sā sṛja de॒vebhyo̭ bhāga॒dhā a̭sat || yasya̭ ku॒rmo ha॒virgṛ॒he tama̭gne vardhayā॒ tvam | tasma̭ de॒vā adhi̭ bravanna॒ya-ñca॒ brahma̭ṇa॒spatiḥ̭ || udṷ tvā॒ viśvḙ de॒vā [viśvḙ de॒vāḥ, agne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhiḥ |] 12

agne॒ bhara̭ntu॒ citti̭bhiḥ | sa no̭ bhava śi॒vata̭ma-ssu॒pratī̭ko vi॒bhāva̭suḥ || pañca॒ diśo॒ daivī᳚rya॒jñama̭vantu de॒vīrapāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānāḥ | rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭ti-mā॒bhaja̭ntīḥ || rā॒yaspoṣe॒ adhi̭ ya॒jño a̭sthā॒-thsami̭ddhe a॒gnāvadhi̭ māmahā॒naḥ | u॒kthapa̭tra॒ īḍyo̭ gṛbhī॒tasta॒pta-ṅgha॒rma-mpa̭ri॒gṛhyā̭yajanta || ū॒rjā ya-dya॒jñamaśa̭manta de॒vā daivyā̭ya dha॒rtre joṣṭre᳚ | de॒va॒śrī-śśrīma̭ṇā-śśa॒tapa̭yāḥ [de॒va॒śrī-śśrīma̭ṇā-śśa॒tapa̭yāḥ, pa॒ri॒gṛhya̭] 13

pari॒gṛhya̭ de॒vā ya॒jñamā̭yann || sūrya̭raśmi॒r॒hari̭keśaḥ pu॒rastā᳚-thsavi॒tā jyoti॒ruda̭yā॒gṃ॒ aja̭sram | tasya̭ pū॒ṣā pra̭sa॒vaṃ-yā~̭ti de॒va-ssa॒paṃśya॒n viśvā॒ bhuva̭nāni go॒pāḥ || de॒vā de॒vebhyo̭ addhva॒ryanto̭ asthurvī॒tagṃ śa̭mi॒tre śa̭mi॒tā ya॒jaddhyai᳚ | tu॒rīyo̭ ya॒jño yatra̭ ha॒vyameti॒ tataḥ̭ pāva॒kā ā॒śiṣo̭ no juṣantām || vi॒māna̭ e॒ṣa di॒vo maddhya̭ āsta āpapri॒vā-nroda̭sī a॒ntari̭kṣam | sa vi॒śvācī̭ra॒bhi- [sa vi॒śvācī̭ra॒bhi, ca॒ṣṭe॒ ghṛ॒tācī̭ranta॒rā] 14

-ca̭ṣṭe ghṛ॒tācī̭ranta॒rā pūrva॒mapa̭ra-ñca ke॒tum || u॒kṣā sa̭mu॒dro a̭ru॒ṇa-ssṷpa॒rṇaḥ pūrva̭sya॒ yoni̭-mpi॒turā vi̭veśa | maddhyḙ di॒vo nihi̭taḥ॒ pṛśñi॒raśmā॒ vi ca̭krame॒ raja̭saḥ pā॒tyantau᳚ || indraṃ॒-vi~śvā̭ avīvṛdhan-thsamu॒dravya̭casa॒-ṅgiraḥ̭ | ra॒thīta̭magṃ rathī॒nāṃ-vā~jā̭nā॒gṃ॒ satpa̭ti॒-mpati᳚m || su॒mna॒hūrya॒jño de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣa॒dyakṣa̭da॒gnirde॒vo de॒vāgṃ ā ca̭ vakṣat || vāja̭sya mā prasa॒veno᳚-dgrā॒bheṇo-da̭grabhīt | athā̭ sa॒patnā॒gṃ॒ indro̭ me nigrā॒bheṇādha̭rāgṃ akaḥ || u॒dgrā॒bha-ñca̭ nigrā॒bha-ñca॒ brahma̭ de॒vā a̭vīvṛdhann | athā̭ sa॒patnā̭nindrā॒gnī mḙ viṣū॒cīnā॒n vya̭syatām || 15 ||

(de॒vāḥ - śa॒tapa̭yā - a॒bhi - vāja̭sya॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiśca ) (a. 3)

ā॒śu-śśiśā̭no vṛṣa॒bho na yu॒ddhmo gha̭nāgha॒naḥ, kṣobha̭ṇa-ścarṣaṇī॒nām | sa॒ṅkranda̭no-'nimi॒ṣa ḙka vī॒ra-śśa॒tagṃ senā̭ ajaya-thsā॒kamindraḥ̭ || sa॒ṅkranda̭nenā nimi॒ṣeṇa̭ ji॒ṣṇunā̭ yutkā॒reṇa̭ duścyava॒nena̭ dhṛ॒ṣṇunā᳚ | tadindrḙṇa jayata॒ ta-thsa̭haddhvaṃ॒-yu~dho̭ nara॒ iṣṷhastena॒ vṛṣṇā᳚ || sa iṣṷhastai॒-ssa ni̭ṣa॒ṅgibhi̭rva॒śī saggsra̭ṣṭā॒ sa yudha॒ indro̭ ga॒ṇena̭ | sa॒gṃ॒sṛ॒ṣṭa॒ji-thso̭ma॒pā bā̭huśa॒rdhyū᳚rdhvadha̭nvā॒ prati̭hitābhi॒rastā᳚ || bṛha̭spate॒ pari̭ dīyā॒ [pari̭ dīya, rathḙna] 16

rathḙna rakṣo॒hā 'mitrāgṃ̭ apa॒ bādha̭mānaḥ | pra॒bha॒ñjan-thsenāḥ᳚ pramṛ॒ṇo yu॒dhā jaya̭nna॒smāka̭-meddhyavi॒tā rathā̭nām || go॒tra॒bhida̭-ṅgo॒vidaṃ॒-va~jra̭bāhu॒-ñjaya̭nta॒majma̭ pramṛ॒ṇanta॒-moja̭sā | i॒magṃ sa̭jātā॒ anṷvīra-yaddhva॒mindragṃ̭ sakhā॒yo-'nu॒ sagṃ ra̭bhaddhvam || ba॒la॒vi॒jñā॒yaḥ-sthavi̭raḥ॒ pravī̭ra॒-ssaha̭svān. vā॒jī saha̭māna u॒graḥ | a॒bhivī̭ro a॒bhisa̭tvā saho॒jā jaitra̭mindra॒ ratha॒māti̭ṣṭha go॒vit || a॒bhi go॒trāṇi॒ saha̭sā॒ gāha̭māno-'dā॒yo [gāha̭māno-'dā॒yaḥ, vī॒ra-śśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ |] 17

vī॒ra-śśa॒tama̭nyu॒rindraḥ̭ | du॒ścya॒va॒naḥ pṛ̭tanā॒ṣāḍa̭ yu॒ddhyo᳚-smāka॒gṃ॒ senā̭ avatu॒ pra yu॒thsu || indra̭ āsāṃ-ne॒tā bṛha॒spati॒ rdakṣi̭ṇā ya॒jñaḥ pu॒ra ḙtu॒ somaḥ̭ | de॒va॒se॒nānā̭-mabhibhañjatī॒nā-ñjaya̭ntīnā-mma॒ruto̭ ya॒ntvagre᳚ || indra̭sya॒ vṛṣṇo॒ varṷṇasya॒ rājña̭ ādi॒tyānā᳚-mma॒rutā॒gṃ॒ śardha̭ u॒gram | ma॒hāma̭nasā-mbhuvanacya॒vānā॒-ṅghoṣo̭ de॒vānā॒-ñjaya̭tā॒ muda̭sthāt || a॒smāka॒-mindra॒-ssamṛ̭teṣu dhva॒jeṣva॒smākaṃ॒-yā~ iṣa̭va॒stā ja̭yantu | 18

a॒smākaṃ̭-vī~॒rā utta̭re bhavantva॒smānṷ devā avatā॒ havḙṣu || uddha̭rṣaya maghava॒nnā-yṷdhā॒-nyuthsatva̭nā-mmāma॒kānā॒-mmahāgṃ̭si | udvṛ̭trahan vā॒jināṃ॒-vā~ji̭nā॒nyu-drathā̭nā॒-ñjaya̭tāmetu॒ ghoṣaḥ̭ || upa॒ preta॒ jaya̭tā narassthi॒rā vaḥ̭ santu bā॒havaḥ̭ | indro̭ va॒-śśarma̭ yaccha tvanā-dhṛ॒ṣyā yathāsa̭tha || ava̭sṛṣṭā॒ parā̭ pata॒ śara̭vye॒ brahma̭ sagṃśitā | gacchā॒-'mitrā॒-npra- [gacchā॒-'mitrā॒-npra, vi॒śa॒ maiṣā॒-] 19

-vi̭śa॒ maiṣā॒-ṅkañca॒nocchi̭ṣaḥ || marmā̭ṇi te॒ varma̭bhiśchādayāmi॒ soma̭stvā॒ rājā॒ 'mṛtḙnā॒bhi-va̭stām | u॒rorvarī̭yo॒ vari̭vaste astu॒ jaya̭nta॒-ntvāmanṷ madantu de॒vāḥ || yatra̭ bā॒ṇā-ssa॒mpata̭nti kumā॒rā vi̭śi॒khā i̭va | indro̭ na॒statra̭ vṛtra॒hā vi̭śvā॒hā śarma̭ yacchatu || 20 ||

(dī॒yā॒ - 'dā॒yo - ja̭yantva॒ - mitrā॒-npra - ca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 4)

prācī॒manṷ pra॒diśa॒-mprehi̭ vi॒dvāna॒gnera̭gne pu॒ro a̭gnirbhave॒ha | viśvā॒ āśā॒ dīdyā̭no॒ vi bhā॒hyūrja̭-nno dhehi dvi॒pade॒ catṷṣpade || krama̭ddhvama॒gninā॒ nāka॒mukhya॒gṃ॒ hastḙṣu॒ bibhra̭taḥ | di॒vaḥ pṛ॒ṣṭhagṃ suva̭rga॒tvā mi॒śrā de॒vebhi̭rāddhvam || pṛ॒thi॒vyā a॒hamuda॒ntari̭kṣa॒-mā-'rṷha-ma॒ntari̭kṣā॒-ddiva॒mā-'rṷham | di॒vo nāka̭sya pṛ॒ṣṭhā-thsuva॒rjyoti̭ragā- [pṛ॒ṣṭhā-thsuva॒rjyoti̭ragām, a॒ham |] 21

-ma॒ham || suva॒ryanto॒ nāpe᳚kṣanta॒ ā dyāgṃ ro̭hanti॒ roda̭sī | ya॒jñaṃ-ye~ vi॒śvato̭dhāra॒gṃ॒ suvi̭dvāgṃso viteni॒re || agne॒ prehi̭ pratha॒mo dḙvaya॒tā-ñcakṣṷrde॒vānā̭mu॒ta martyā̭nām | iya̭kṣamāṇā॒ bhṛgṷbhi-ssa॒joṣā॒-ssuva̭ryantu॒ yaja̭mānā-ssva॒sti || nakto॒ṣāsā॒ sama̭nasā॒ virṷ̄pe dhā॒payḙte॒ śiśu॒mekagṃ̭ samī॒cī | dyāvā॒ kṣāmā̭ ru॒kmo a॒ntarvi bhā̭ti de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dāḥ || agnḙ sahasrākṣa [agnḙ sahasrākṣa, śa॒ta॒mū॒rdha॒ñcha॒ta-nte᳚] 22

śatamūrdhañcha॒ta-nte᳚ prā॒ṇā-ssa॒hasra̭mapā॒nāḥ | tvagṃ sā̭ha॒srasya̭ rā॒ya ī̭śiṣe॒ tasmai̭ te vidhema॒ vājā̭ya॒ svāhā᳚ || su॒pa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā᳚-npṛthi॒vyāgṃ sī̭da pṛ॒ṣṭhe pṛ̭thi॒vyā-ssī̭da bhā॒sā-'ntari̭kṣa॒mā pṛ̭ṇa॒ jyoti̭ṣā॒ diva॒mutta̭bhāna॒ teja̭sā॒ diśa॒ u-ddṛgṃ̭ha || ā॒juhvā̭na-ssu॒pratī̭kaḥ pu॒rastā॒dagne॒ svāṃ-yo~ni॒mā sī̭da sā॒ddhyā | a॒smin-thsa॒dhasthe॒ addhyutta̭rasmi॒n viśvḙ devā॒ [addhyutta̭rasmi॒n viśvḙ devāḥ, yaja̭mānaśca sīdata |] 23

yaja̭mānaśca sīdata || preddho̭ agne dīdihi pu॒ro no-'ja̭srayā sū॒rmyā̭ yaviṣṭha | tvāgṃ śaśva̭nta॒ upa̭ yanti॒ vājāḥ᳚ || vi॒dhema̭ te para॒me janma̭nnagne vi॒dhema॒ stomai॒rava̭re sa॒dhasthe᳚ | yasmā॒-dyonḙru॒dāri̭thā॒ yaje॒ ta-mpratve ha॒vīgṃṣi̭ juhure॒ sami̭ddhe || tāgṃ sa̭vi॒turvare᳚ṇyasya ci॒trāmā-'haṃ-vṛ~̭ṇe suma॒tiṃ-vi~॒śvaja̭nyām | yāma̭sya॒ kaṇvo॒ adṷha॒-tprapī̭nāgṃ sa॒hasra̭dhārā॒- [sa॒hasra̭dhārām, paya̭sā ma॒hī-ṅgām |] 24

-mpaya̭sā ma॒hī-ṅgām || sa॒pta tḙ agne sa॒midhaḥ̭ sa॒pta ji॒hvā-ssa॒ptarṣa̭ya-ssa॒pta dhāma̭ pri॒yāṇi̭ | sa॒pta hotrā᳚-ssapta॒dhā tvā̭ yajanti sa॒pta yonī॒rā pṛ̭ṇasvā ghṛ॒tena̭ || ī॒dṛ-ñcā᳚nyā॒dṛ-ñcai̭tā॒dṛñca̭ prati॒dṛ-ñca̭ mi॒taśca॒ sammi̭taśca॒ sabha̭rāḥ || śu॒krajyo̭tiśca ci॒trajyo̭tiśca sa॒tyajyo̭tiśca॒ jyoti̭ṣmāgśca sa॒tyaśca̭rta॒pāścātyagṃ̭hāḥ | 25

ṛ॒ta॒jicca̭ satya॒jicca̭ sena॒jicca̭ su॒ṣeṇa॒ścāntya̭mitraśca dū॒re a̭mitraśca ga॒ṇaḥ || ṛ॒taśca̭ sa॒tyaśca̭ dhru॒vaśca̭ dha॒ruṇa̭śca dha॒rtā ca̭ vidha॒rtā ca̭ vidhāra॒yaḥ || ī॒dṛkṣā̭sa etā॒dṛkṣā̭sa ū॒ ṣuṇaḥ̭ sa॒dṛkṣā̭saḥ॒ prati̭sadṛkṣāsa॒ eta̭na | mi॒tāsa̭śca॒ sammi̭tāsaśca na ū॒taye॒ sabha̭raso maruto ya॒jñe a॒sminnindra॒-ndaivī॒rviśo̭ ma॒ruto-'nṷvartmāno॒ yathendra॒-ndaivī॒rviśo̭ ma॒ruto-'nṷvartmāna e॒vami॒maṃ-ya~ja̭māna॒-ndaivī᳚śca॒ viśo॒ mānṷṣī॒ścānṷvartmāno bhavantu || 26 ||

(a॒gā॒gṃ॒ - sa॒ha॒srā॒kṣa॒ - de॒vāḥ॒ - sa॒hasra̭dhārā॒ - matyagṃ̭hā॒ - anṷvartmānaḥ॒ - ṣoḍa̭śa ca) (a. 5)

jī॒mūta̭syeva bhavati॒ pratī̭kaṃ॒-ya~dva॒rmī yāti̭ sa॒madā̭mu॒pasthe᳚ | anā̭viddhayā ta॒nuvā̭ jaya॒ tvagṃ sa tvā॒ varma̭ṇo mahi॒mā pi̭partu || dhanva̭nā॒ gā dhanva̭nā॒-''ji-ñja̭yema॒ dhanva̭nā tī॒vrā-ssa॒mado̭ jayema | dhanu॒-śśatro̭rapakā॒ma-ṅkṛ̭ṇoti॒ dhanva̭nā॒ sarvāḥ᳚ pra॒diśo̭ jayema || va॒kṣyantī॒vedā ga̭nīganti॒ karṇa̭-mpri॒yagṃ sakhā̭ya-mpariṣasvajā॒nā | yoṣḙva śiṅkte॒ vita॒tā-'dhi॒ dhanva॒- [dhanvanṋ, jyā i॒yagṃ] 27

-ñjyā i॒yagṃ sama̭ne pā॒raya̭ntī || te ā॒cara̭ntī॒ sama̭neva॒ yoṣā̭ mā॒teva̭ pu॒tra-mbi̭bhṛtāmu॒pasthe᳚ | apa॒ śatrūṋ viddhyatāgṃ saṃvi~dā॒ne ārtnī̭ i॒me vi̭ṣphu॒rantī̭ a॒mitrāṋ || ba॒hvī॒nā-mpi॒tā ba॒hura̭sya pu॒traści॒ścā kṛ̭ṇoti॒ sama̭nā-'va॒gatya̭ | i॒ṣu॒dhi-ssaṅkāḥ॒ pṛta̭nāśca॒ sarvāḥ᳚ pṛ॒ṣṭhe nina̭ddho jayati॒ prasṷ̄taḥ || rathe॒ tiṣṭha̭-nnayati vā॒jinaḥ̭ pu॒ro yatra̭yatra kā॒maya̭te suṣāra॒thiḥ | a॒bhīśṷ̄nā-mmahi॒māna̭- [mahi॒māna᳚m, pa॒nā॒ya॒ta॒ manaḥ̭] 28

-mpanāyata॒ manaḥ̭ pa॒ścādanṷ yacchanti ra॒śmayaḥ̭ || tī॒vrā-nghoṣā᳚n kṛṇvate॒ vṛṣa̭pāṇa॒yo-'śvā॒ rathḙbhi-ssa॒ha vā॒jaya̭ntaḥ | a॒va॒krāma̭ntaḥ॒ prapa̭daira॒mitrā᳚n kṣi॒ṇanti॒ śatrū॒gṃ॒rana̭pavyayantaḥ || ra॒tha॒vāha̭nagṃ ha॒vira̭sya॒ nāma॒ yatrā-''yṷdha॒-nnihi̭tamasya॒ varma̭ | tatrā॒ ratha॒mupa̭ śa॒gmagṃ sa̭dema vi॒śvāhā̭ va॒yagṃ sṷmana॒syamā̭nāḥ || svā॒du॒ṣa॒gṃ॒ sadaḥ̭ pi॒taro̭ vayo॒dhāḥ kṛ̭cchre॒śrita॒-śśaktī̭vanto gabhī॒rāḥ | ci॒trasḙnā॒ iṣṷbalā॒ amṛ̭ddhrā-ssa॒tovī̭rā u॒ravo᳚ vrātasā॒hāḥ || brāhma̭ṇāsaḥ॒ [brāhma̭ṇāsaḥ, pita̭ra॒-] 29

pita̭ra॒-ssomyā̭sa-śśi॒ve no॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a̭ne॒hasā᳚ | pū॒ṣā naḥ̭ pātu duri॒tādṛ̭tāvṛdho॒ rakṣā॒ māki̭rno a॒ghaśagṃ̭sa īśata || su॒pa॒rṇaṃ-va~̭ste mṛ॒go a̭syā॒ danto॒ gobhi॒-ssanna̭ddhā patati॒ prasṷ̄tā | yatrā॒ nara॒-ssa-ñca॒ vi ca॒ drava̭nti॒ tatrā॒smabhya॒miṣa̭va॒-śśarma̭ yagṃsann || ṛjī̭te॒ pari̭ vṛṅgdhi॒ no-'śmā̭ bhavatu nasta॒nūḥ | somo॒ adhi̭ bravītu॒ no-'di̭ti॒- [no-'di̭tiḥ, śarma̭ yacchatu |] 30

-śśarma̭ yacchatu || ā ja̭ṅghanti॒ sānvḙṣā-ñja॒ghanā॒gṃ॒ upa̭ jighnate | aśvā̭jani॒ pracḙta॒so-'śvā᳚n-thsa॒mathsṷ codaya || ahi̭riva bho॒gaiḥ paryḙti bā॒hu-ñjyāyā̭ he॒ti-mpa̭ri॒bādha̭mānaḥ | ha॒sta॒ghno viśvā̭ va॒yunā̭ni vi॒dvā-npumā॒-npumāgṃ̭sa॒-mpari̭ pātu vi॒śvataḥ̭ || vana̭spate vī॒ḍva̭ṅgo॒ hi bhū॒yā a॒sma-thsa̭khā pra॒tara̭ṇa-ssu॒vīraḥ̭ | gobhi॒-ssanna̭ddho asi vī॒ḍaya̭svā-''sthā॒tā tḙ jayatu॒ jetvā̭ni || di॒vaḥ pṛ̭thi॒vyāḥ pa- [pari̭, oja॒ u-dbhṛ̭taṃ॒-] 31

-ryoja॒ u-dbhṛ̭taṃ॒-va~na॒spati̭bhyaḥ॒ paryābhṛ̭ta॒gṃ॒ sahaḥ̭ | a॒pāmo॒jmāna॒-mpari॒ gobhi॒rāvṛ̭ta॒mindra̭sya॒ vajragṃ̭ ha॒viṣā॒ rathaṃ̭-ya~ja || indra̭sya॒ vajro̭ ma॒rutā॒manī̭ka-mmi॒trasya॒ garbho॒ varṷṇasya॒ nābhiḥ̭ | semā-nno̭ ha॒vyadā̭ti-ñjuṣā॒ṇo deva̭ ratha॒ prati̭ ha॒vyā gṛ̭bhāya || upa̭ śvāsaya pṛthi॒vīmu॒ta dyā-mpṷru॒trā tḙ manutāṃ॒-vi~ṣṭhi̭ta॒-ñjaga̭t | sa dṷndubhe sa॒jūrindrḙṇa de॒vairdū॒rā- [de॒vairdū॒rāt, davī̭yo॒] 32

-ddavī̭yo॒ apa̭sedha॒ śatrūṋ || ā kra̭ndaya॒ bala॒mojo̭ na॒ ā dhā॒ niṣṭa̭nihi duri॒tā bādha̭mānaḥ | apa̭ protha dundubhe du॒cchunāgṃ̭ i॒ta indra̭sya mu॒ṣṭira̭si vī॒ḍaya̭sva || ā-'mūra̭ja pra॒tyāva̭rtaye॒māḥ kḙtu॒ma-ddṷndu॒bhi rvā̭vadīti | samaśva̭parṇā॒ścara̭nti no॒ naro॒-'smāka̭mindra ra॒thino̭ jayantu || 33 ||

(dhanva̭n - mahi॒mānaṃ॒ - brāhma̭ṇā॒so - 'di̭tiḥ - pṛthi॒vyāḥ pari̭ - dū॒rā - deka̭catvārigṃśacca) (a. 6)

yadakra̭ndaḥ pratha॒ma-ñjāya̭māna u॒dyan-thsa̭mu॒drādu॒ta vā॒ purī̭ṣāt | śye॒nasya̭ pa॒kṣā ha̭ri॒ṇasya̭ bā॒hū ṷpa॒stutya॒-mmahi̭ jā॒ta-ntḙ arvann || ya॒mena̭ da॒tta-ntri॒ta ḙnamāyuna॒gindra̭ eṇa-mpratha॒mo addhya̭tiṣṭhat | ga॒ndha॒rvo a̭sya raśa॒nāma̭-gṛbhṇā॒-thsūrā॒daśvaṃ̭-va~savo॒ nira̭taṣṭa || asi̭ ya॒mo asyā̭di॒tyo a̭rva॒nnasi̭ tri॒to guhyḙna vra॒tena̭ | asi॒ somḙna sa॒mayā॒ vipṛ̭kta [vipṛ̭ktaḥ, ā॒huste॒ trīṇi̭ di॒vi bandha̭nāni |] 34

ā॒huste॒ trīṇi̭ di॒vi bandha̭nāni || trīṇi̭ ta āhurdi॒vi bandha̭nāni॒ trīṇya॒phsu trīṇya॒nta-ssa̭mu॒dre | u॒teva̭ me॒ varṷṇaśchan-thsyarva॒n॒. yatrā̭ ta ā॒huḥ pa̭ra॒ma-ñja॒nitra᳚m || i॒mā tḙ vājinnava॒mārja̭nānī॒mā śa॒phānāgṃ̭ sani॒turni॒dhānā᳚ | atrā̭ te bha॒drā ra̭śa॒nā a̭paśyamṛ॒tasya॒ yā a̭bhi॒rakṣa̭nti go॒pāḥ || ā॒tmāna̭-nte॒ mana̭sā॒-''rāda̭jānāma॒vo di॒vā [ ] 35

pa॒taya̭nta-mpata॒ṅgam | śiro̭ apaśya-mpa॒thibhiḥ̭ su॒gebhi̭rare॒ṇubhi॒rjeha̭māna-mpata॒tri || atrā̭ te rū॒pamṷtta॒mama̭paśya॒-ñjigī̭ṣamāṇami॒ṣa ā pa॒de goḥ | ya॒dā te॒ marto॒ anu॒ bhoga॒māna॒ḍādi-dgrasi̭ṣṭha॒ oṣa̭dhīrajīgaḥ || anṷ tvā॒ ratho॒ anu॒ maryo̭ arva॒nnanu॒ gāvo-'nu॒ bhagaḥ̭ ka॒nīnā᳚m | anu॒ vrātā̭sa॒stava̭ sa॒khyamī̭yu॒ranṷ de॒vā ma̭mire vī॒rya̭- [vī॒rya᳚m, te |] 36

-nte || hira̭ṇyaśṛ॒ṅgo-'yo̭ asya॒ pādā॒ mano̭javā॒ ava̭ra॒ indra̭ āsīt | de॒vā ida̭sya havi॒radya̭māya॒n॒. yo arva̭nta-mpratha॒mo a॒ddhyati̭ṣṭhat || ī॒rmāntā̭sa॒-ssili̭kamaddhyamāsa॒-ssagṃ śūra̭ṇāso di॒vyāso॒ atyāḥ᳚ | ha॒gṃ॒sā i̭va śreṇi॒śo ya̭tante॒ yadākṣi̭ṣurdi॒vya-majma॒maśvāḥ᳚ || tava॒ śarī̭ra-mpatayi॒ṣṇva̭rva॒-ntava̭ ci॒ttaṃ-vā~ta̭ iva॒ dhrajī̭mān | tava॒ śṛṅgā̭ṇi॒ viṣṭhi̭tā puru॒trā-'ra̭ṇyeṣu॒ jarbhṷrāṇā caranti || upa॒ [upa̭, prāgā॒cchasa̭naṃ-] 37

prāgā॒cchasa̭naṃ-vā~॒jyarvā̭ deva॒drīcā॒ mana̭sā॒ dīddhyā̭naḥ | a॒jaḥ pu॒ro nī̭yate॒ nābhi̭ra॒syānṷ pa॒ścā-tka॒vayo̭ yanti re॒bhāḥ || upa॒ prāgā᳚-tpara॒maṃ-ya~-thsa॒dhastha॒marvā॒gṃ॒ acchā̭ pi॒tara̭-mmā॒tara̭-ñca | a॒dyā de॒vān juṣṭa̭tamo॒ hi ga॒myā athā-''śā᳚ste dā॒śuṣe॒ vāryā̭ṇi || 38 ||

(vipṛ̭kto - di॒vā - vī॒rya̭ - mupai - kā॒nnaca̭tvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 7)

mā no̭ mi॒tro varṷṇo arya॒mā-''yurindra̭ ṛbhu॒kṣā ma॒rutaḥ॒ pari̭ khyann | ya-dvā॒jino̭ de॒vajā̭tasya॒ sapteḥ᳚ prava॒kṣyāmo̭ vi॒dathḙ vī॒ryā̭ṇi || yanni॒rṇijā॒ rekṇa̭sā॒ prāvṛ̭tasya rā॒ti-ṅgṛ̭bhī॒tā-mmṷkha॒to naya̭nti | suprā̭ṅa॒jo memya̭-dvi॒śvarṷ̄pa indrāpū॒ṣṇoḥ pri॒yamapyḙti॒ pāthaḥ̭ || e॒ṣa cchāgaḥ̭ pu॒ro aśvḙna vā॒jinā̭ pū॒ṣṇo bhā॒go nī̭yate vi॒śvade᳚vyaḥ | a॒bhi॒priyaṃ॒-ya~-tpṷro॒ḍāśa॒marva̭tā॒ tvaṣṭe- [tvaṣṭet, e॒na॒gṃ॒ sau॒śra॒va॒sāya̭ jinvati |] 39

-dḙnagṃ sauśrava॒sāya̭ jinvati || yaddha॒viṣya̭mṛtu॒śo dḙva॒yāna॒-ntrirmānṷṣāḥ॒ paryaśva॒-nnaya̭nti | atrā̭ pū॒ṣṇaḥ pra̭tha॒mo bhā॒ga ḙti ya॒jña-nde॒vebhyaḥ̭ prative॒daya̭nna॒jaḥ || hotā᳚-'ddhva॒ryurāva̭yā agnimi॒ndho grā̭vagrā॒bha u॒ta śaggstā॒ suvi̭praḥ | tena̭ ya॒jñena॒ sva̭raṅkṛtena॒ svi̭ṣṭena va॒kṣaṇā॒ ā pṛ̭ṇaddhvam || yū॒pa॒vra॒skā u॒ta ye yṷ̄pavā॒hāśca॒ṣālaṃ॒-ye~ a̭śvayū॒pāya॒ takṣa̭ti | ye cārva̭te॒ paca̭nagṃ sa॒bhaṃra̭ntyu॒to [ ] 40

teṣā̭-ma॒bhigū᳚rtirna invatu || upa॒ prāgā᳚-thsu॒manmḙ-'dhāyi॒ manma̭ de॒vānā॒māśā॒ upa̭ vī॒tapṛ̭ṣṭhaḥ | anvḙnaṃ॒-vi~prā॒ ṛṣa̭yo madanti de॒vānā᳚-mpu॒ṣṭe ca̭kṛmā su॒bandhu᳚m || ya-dvā॒jino॒ dāma̭ sa॒dānna॒marva̭to॒ yā śī̭rṣa॒ṇyā̭ raśa॒nā rajjṷrasya | yadvā̭ ghāsya॒ prabhṛ̭tamā॒syḙ tṛṇa॒gṃ॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || yadaśva̭sya kra॒viṣo॒ [yadaśva̭sya kra॒viṣaḥ̭, makṣi॒kā-''śa॒] 41

makṣi॒kā-''śa॒ yadvā॒ svarau॒ svadhi̭tau ri॒ptamasti̭ | yaddhasta̭yo-śśami॒turyanna॒kheṣu॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || yadūva̭ddhyamu॒dara̭syāpa॒vāti॒ ya ā॒masya̭ kra॒viṣo̭ ga॒ndho asti̭ | su॒kṛ॒tā taccha̭mi॒tāraḥ̭ kṛṇvantū॒ta medhagṃ̭ śṛta॒pāka̭-mpacantu || ya-tte॒ gātrā̭da॒gninā̭ pa॒cyamā̭nāda॒bhi śūla॒-nniha̭tasyāva॒dhāva̭ti | mā ta-dbhūmyā॒mā śri̭ṣa॒ ( )-nmā tṛṇḙṣu de॒vebhya॒stadu॒śadbhyo̭ rā॒tama̭stu || 42 ||

(i - du॒to - kra॒viṣaḥ̭ - śriṣath - sa॒pta ca̭) (a. 8)

ye vā॒jina̭-mpari॒paśya̭nti pa॒kvaṃ-ya~ ī̭mā॒hu-ssṷra॒bhirnirha॒reti̭ | ye cārva̭to māgṃsabhi॒kṣāmu॒pāsa̭ta u॒to teṣā̭ma॒bhigū᳚rtirna invatu || yannīkṣa̭ṇa-mmā॒g॒spaca̭nyā u॒khāyā॒ yā pātrā̭ṇi yū॒ṣṇa ā॒seca̭nāni | ū॒ṣma॒ṇyā̭-'pi॒dhānā̭ carū॒ṇāma॒ṅkā-ssū॒nāḥ pari̭ bhūṣa॒ntyaśva᳚m || ni॒krama̭ṇa-nni॒ṣada̭naṃ-vi~॒varta̭naṃ॒-ya~cca॒ paḍbī̭śa॒marva̭taḥ | yacca̭ pa॒pau yacca̭ ghā॒si- [ghā॒sim, ja॒ghāsa॒ sarvā॒ tā] 43

-ñja॒ghāsa॒ sarvā॒ tā te॒ api̭ de॒veṣva̭stu || mā tvā॒-'gni-rdhva̭nayi-ddhū॒maga̭ndhi॒rmokhā bhrāja̭ntya॒bhi vi̭kta॒ jaghriḥ̭ | i॒ṣṭaṃ-vī~॒tama॒bhigū᳚rtaṃ॒-va~ṣa̭ṭkṛta॒-nta-nde॒vāsaḥ॒ prati̭ gṛbhṇa॒ntyaśva᳚m || yadaśvā̭ya॒ vāsa̭ upastṛ॒ṇantya̭dhīvā॒saṃ-yā~ hira̭ṇyānyasmai | sa॒ndāna॒marva̭nta॒-mpaḍbī̭śa-mpri॒yā de॒veṣvā yā̭mayanti || ya-ttḙ sā॒de maha̭sā॒ śūkṛ̭tasya॒ pārṣṇi̭yā vā॒ kaśa̭yā [vā॒ kaśa̭yā, vā॒ tu॒toda̭ |] 44

vā tu॒toda̭ | sru॒ceva॒ tā ha॒viṣo̭ addhva॒reṣu॒ sarvā॒ tā te॒ brahma̭ṇā sūdayāmi || catṷstrigṃśa-dvā॒jino̭ de॒vaba̭ndho॒-rvaṅkrī॒-raśva̭sya॒ svadhi̭ti॒-ssamḙti | acchi̭drā॒ gātrā̭ va॒yunā̭ kṛṇota॒ parṷṣparuranu॒ghuṣyā॒ vi śa̭sta || eka॒stvaṣṭu॒raśva̭syā viśa॒stā dvā ya॒ntārā̭ bhavata॒statha॒rtuḥ | yā te॒ gātrā̭ṇāmṛtu॒thā kṛ॒ṇomi॒ tātā॒ piṇḍā̭nā॒-mpra jṷhomya॒gnau || mā tvā̭ tapa- [tapat, pri॒ya ā॒tmā-] 45

-tpri॒ya ā॒tmā-'pi॒yanta॒-mmā svadhi̭tista॒nuva॒ ā ti̭ṣṭhipa-tte | mā tḙ gṛ॒ddhnu-ra̭viśa॒stā-'ti॒hāya̭ chi॒drā gātrā᳚ṇya॒sinā॒ mithṷ̄ kaḥ || na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ | harī̭ te॒ yuñjā॒ pṛṣa̭tī abhūtā॒mupā᳚sthā-dvā॒jī dhu॒ri rāsa̭bhasya || su॒gavya̭-nno vā॒jī svaśvi̭ya-mpu॒gṃ॒saḥ pu॒trāgṃ u॒ta vi̭śvā॒puṣagṃ̭ ra॒yim | a॒nā॒gā॒stva-nno॒ adi̭tiḥ kṛṇotu kṣa॒tra-nno॒ aśvo̭ vanatāgṃ ha॒viṣmāṋ || 46 ||

(ghā॒siṃ-kaśa̭yā - tapa-d- ra॒yiṃ - nava̭ ca ) (a. 9)

(aśma॒n - ya i॒mo - dḙna - mā॒śuḥ - prācīṃ᳚ - jī॒mūta̭sya॒ - yadakra̭ndo॒ - mā no̭ mi॒tro - ye vā॒jinaṃ॒ - nava̭)

(aśma̭n - mano॒yujaṃ॒ - prācī॒manu॒ - śarma̭ yacchatu॒ - teṣā̭ma॒bhigū᳚rtiḥ॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśat)

(aśma̭n, ha॒viṣmāṋ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

o-nnamaḥ paramātmane , śrī mahāgaṇapataye namaḥ , śrī gurubhyo namaḥ , ha॒riḥ॒ oṃ