4.4 - Rashmirasi Kshayaya Tva - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah

ॐ

4.4 - રશ્મિરસિ ક્ષયાય ત્વા - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય સંહિતા પાઠઃ

Krishna Vedic Gujarati

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ઞ્ચતુર્થકાણ્ડે ચતુર્થઃ પ્રશ્નઃ - પઞ્ચમચિતિશેષનિરૂપણં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

ર॒શ્મિર॑સિ॒ ક્ષયા॑ય ત્વા॒ ક્ષય॑-ઞ્જિન્વ॒ પ્રેતિ॑રસિ॒ ધર્મા॑ય ત્વા॒ ધર્મ॑-ઞ્જિ॒ન્વાન્વિ॑તિરસિ દિ॒વે ત્વા॒ દિવ॑-ઞ્જિન્વ સ॒ન્ધિર॑સ્ય॒ન્તરિ॑ક્ષાય ત્વા॒-ઽન્તરિ॑ક્ષ-ઞ્જિન્વ પ્રતિ॒ધિર॑સિ પૃથિ॒વ્યૈ ત્વા॑ પૃથિ॒વી-ઞ્જિ॑ન્વ વિષ્ટ॒ભોં॑-ઽસિ॒ વૃષ્ટ્યૈ᳚ ત્વા॒ વૃષ્ટિ॑-ઞ્જિન્વ પ્ર॒વા-ઽસ્યહ્ને॒ ત્વા-ઽહ॑ર્જિન્વાનુ॒ વા-ઽસિ॒ રાત્રિ॑યૈ ત્વા॒ રાત્રિ॑-ઞ્જિન્વો॒ શિગ॑સિ॒ [રાત્રિ॑-ઞ્જિન્વો॒ શિગ॑સિ, વસુ॑ભ્યસ્ત્વા॒] 1

વસુ॑ભ્યસ્ત્વા॒ વસૂ᳚ઞ્જિન્વ પ્રકે॒તો॑-ઽસિ રુ॒દ્રેભ્ય॑સ્ત્વા રુ॒દ્રાઞ્જિ॑ન્વ સુદી॒તિર॑સ્યાદિ॒ત્યેભ્ય॑સ્ત્વા ઽઽદિ॒ત્યાઞ્જિ॒ન્વૌજો॑-ઽસિ પિ॒તૃભ્ય॑સ્ત્વા પિ॒તૄઞ્જિ॑ન્વ॒ તન્તુ॑રસિ પ્ર॒જાભ્ય॑સ્ત્વા પ્ર॒જા જિ॑ન્વ પૃતના॒ષાડ॑સિ પ॒શુભ્ય॑સ્ત્વા પ॒શૂઞ્જિ॑ન્વ રે॒વદ॒સ્યોષ॑ધીભ્ય॒-સ્ત્વૌષ॑ધી-ર્જિન્વાભિ॒જિદ॑સિ યુ॒ક્તગ્રા॒વેન્દ્રા॑ય॒ ત્વેન્દ્ર॑-ઞ્જિ॒ન્વાધિ॑પતિરસિ પ્રા॒ણાય॑ [પ્રા॒ણાય॑, ત્વા॒ પ્રા॒ણ-ઞ્જિ॑ન્વ] 2

ત્વા પ્રા॒ણ-ઞ્જિ॑ન્વ ય॒ન્તા-ઽસ્ય॑પા॒નાય॑ ત્વા-ઽપા॒ન-ઞ્જિ॑ન્વ સ॒ગ્ં॒સર્પો॑-ઽસિ॒ ચક્ષુ॑ષે ત્વા॒ ચક્ષુ॑ર્જિન્વ વયો॒ધા અ॑સિ॒ શ્રોત્રા॑ય ત્વા॒ શ્રોત્ર॑-ઞ્જિન્વ ત્રિ॒વૃદ॑સિ પ્ર॒વૃદ॑સિ સં॒વૃઁદ॑સિ વિ॒વૃદ॑સિ સગ્ંરો॒હો॑-ઽસિ નીરો॒હો॑-ઽસિ પ્રરો॒હો᳚-ઽસ્યનુરો॒હો॑-ઽસિ વસુ॒કો॑-ઽસિ॒ વેષ॑શ્રિરસિ॒ વસ્ય॑ષ્ટિરસિ ॥ 3 ॥

(ઉ॒શિગ॑સિ - પ્રા॒ણાય॒ - ત્રિચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 1)

રાજ્ઞ્ય॑સિ॒ પ્રાચી॒ દિગ્વસ॑વસ્તે દે॒વા અધિ॑પતયો॒-ઽગ્નિર્હે॑તી॒ના-મ્પ્ર॑તિધ॒ર્તા॑ ત્રિ॒વૃ-ત્ત્વા॒ સ્તોમઃ॑ પૃથિ॒વ્યાગ્ શ્ર॑ય॒ત્વાજ્ય॑-મુ॒ક્થમવ્ય॑થય-થ્સ્તભ્નાતુ રથન્ત॒રગ્ં સામ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ વિ॒રાડ॑સિ દક્ષિ॒ણા દિગ્રુ॒દ્રાસ્તે॑ દે॒વા અધિ॑પતય॒ ઇન્દ્રો॑ હેતી॒ના-મ્પ્ર॑તિધ॒ર્તા પ॑ઞ્ચદ॒શસ્ત્વા॒ સ્તોમઃ॑ પૃથિ॒વ્યાગ્ શ્ર॑યતુ॒ પ્ર-ઉ॑ગમુ॒ક્થ-મવ્ય॑થય-થ્સ્તભ્નાતુ બૃ॒હ-થ્સામ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ સ॒મ્રાડ॑સિ પ્ર॒તીચી॒ દિ- [દિક્, આ॒દિ॒ત્યાસ્તે॑] 4

-ગા॑દિ॒ત્યાસ્તે॑ દે॒વા અધિ॑પતય॒-સ્સોમો॑ હેતી॒ના-મ્પ્ર॑તિધ॒ર્તા સ॑પ્તદ॒શસ્ત્વા॒ સ્તોમઃ॑ પૃથિ॒વ્યાગ્ શ્ર॑યતુ મરુત્વ॒તીય॑મુ॒ક્થ-મવ્ય॑થય-થ્સ્તભ્નાતુ વૈરૂ॒પગ્ં સામ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યાયૈ સ્વ॒રાડ॒સ્યુદી॑ચી॒ દિગ્ વિશ્વે॑ તે દે॒વા અધિ॑પતયો॒ વરુ॑ણો હેતી॒ના-મ્પ્ર॑તિધ॒ર્તૈક॑વિ॒ગ્ં॒શ સ્ત્વા॒ સ્તોમઃ॑ પૃથિ॒વ્યાગ્ શ્ર॑યતુ॒ નિષ્કે॑વલ્ય-મુ॒ક્થમવ્ય॑થય-થ્સ્તભ્નાતુ વૈરા॒જગ્ં સામ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા॒ અધિ॑પત્ન્યસિ બૃહ॒તી દિમ્મ॒રુત॑સ્તે દે॒વા અધિ॑પતયો॒ [અધિ॑પતયઃ, બૃહ॒સ્પતિ॑ર્હેતી॒-] 5

બૃહ॒સ્પતિ॑ર્હેતી॒ના-મ્પ્ર॑તિધ॒ર્તા ત્રિ॑ણવત્રયસ્ત્રિ॒ગ્ં॒શૌ ત્વા॒ સ્તોમૌ॑ પૃથિ॒વ્યાગ્ શ્ર॑યતાં-વૈઁશ્વદેવાગ્નિમારુ॒તે ઉ॒ક્થે અવ્ય॑થયન્તી સ્તભ્નીતાગ્ં શાક્વરરૈવ॒તે સામ॑ની॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા અ॒ન્તરિ॑ક્ષા॒યર્ષ॑યસ્ત્વા પ્રથમ॒જા દે॒વેષુ॑ દિ॒વો માત્ર॑યા વરિ॒ણા પ્ર॑થન્તુ વિધ॒ર્તા ચા॒યમધિ॑પતિશ્ચ॒ તે ત્વા॒ સર્વે॑ સંવિઁદા॒ના નાક॑સ્ય પૃ॒ષ્ઠે સુ॑વ॒ર્ગે લો॒કે યજ॑માન-ઞ્ચ સાદયન્તુ ॥ 6 ॥

(પ્ર॒તીચી॒ દિં - મ॒રુત॑સ્તે દે॒વા અધિ॑પતય - શ્ચત્વારિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 2)

અ॒ય-મ્પુ॒રો હરિ॑કેશ॒-સ્સૂર્ય॑રશ્મિ॒સ્તસ્ય॑ રથગૃ॒થ્સશ્ચ॒ રથૌ॑જાશ્ચ સેનાનિ ગ્રામ॒ણ્યૌ॑ પુઞ્જિકસ્થ॒લા ચ॑ કૃતસ્થ॒લા ચા᳚ફ્સ॒રસૌ॑ યાતુ॒ધાના॑ હે॒તી રક્ષાગ્ં॑સિ॒ પ્રહે॑તિ ર॒ય-ન્દ॑ક્ષિ॒ણા વિ॒શ્વ ક॑ર્મા॒ તસ્ય॑ રથસ્વ॒નશ્ચ॒ રથે॑ચિત્રશ્ચ સેનાનિ ગ્રામ॒ણ્યૌ॑ મેન॒કા ચ॑ સહજ॒ન્યા ચા᳚ફ્સ॒રસૌ॑ દં॒ણવઃ॑ પ॒શવો॑ હે॒તિઃ પૌરુ॑ષેયો વ॒ધઃ પ્રહે॑તિ ર॒ય-મ્પ॒શ્ચા-દ્વિ॒શ્વવ્ય॑ચા॒ સ્તસ્ય॒ રથ॑ પ્રોત॒શ્ચા-સ॑મરથશ્ચ સેનાનિ ગ્રામ॒ણ્યૌ᳚ પ્ર॒મ્લોચ॑ન્તી ચા- [પ્ર॒મ્લોચ॑ન્તી ચ, અ॒નુ॒મ્લોચ॑ન્તી-] 7

-ઽનુ॒મ્લોચ॑ન્તી-ચાફ્સ॒રસૌ॑ સ॒ર્પા હે॒તિ ર્વ્યા॒ઘ્રાઃ પ્રહે॑તિ ર॒ય મુ॑ત્ત॒રા-થ્સં॒યఁ%દ્- વ॑સુ॒સ્તસ્ય॑ સેન॒જિચ્ચ॑ સુ॒ષેણ॑શ્ચ સેનાનિ ગ્રામ॒ણ્યૌ॑ વિ॒શ્વાચી॑ ચ ઘૃ॒તાચી॑ ચાફ્સ॒રસા॒ વાપો॑ હે॒તિ ર્વાતઃ॒ પ્રહે॑તિ ર॒યમુ॒પર્ય॒ ર્વાગ્વ॑-સુ॒સ્તસ્ય॒ તાર્ક્ષ્ય॒-શ્ચારિ॑ષ્ટ-નેમિશ્ચ સેનાનિ ગ્રામ॒ણ્યા॑ વુ॒ર્વશી॑ ચ પૂ॒ર્વચિ॑ત્તિશ્ચા-ફ્સ॒રસૌ॑ વિ॒દ્યુદ્ધે॒તિર॑-વ॒સ્ફૂર્જ॒-ન્પ્રહે॑તિ॒ સ્તેભ્યો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયન્તુ॒ તે ય- [તે યમ્, દ્વિ॒ષ્મો] 8

-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામ્યા॒યોસ્ત્વા॒ સદ॑ને સાદયા॒મ્યવ॑ત શ્છા॒યાયા॒-ન્નમઃ॑ સમુ॒દ્રાય॒ નમઃ॑ સમુ॒દ્રસ્ય॒ ચક્ષ॑સે પરમે॒ષ્ઠી ત્વા॑ સાદયતુ દિ॒વઃ પૃ॒ષ્ઠે વ્યચ॑સ્વતી॒-મ્પ્રથ॑સ્વતીં-વિઁ॒ભૂમ॑તી-મ્પ્ર॒ભૂમ॑તી-મ્પરિ॒ભૂમ॑તી॒-ન્દિવં॑-યઁચ્છ॒ દિવ॑-ન્દૃગ્ંહ॒ દિવ॒-મ્મા હિગ્ં॑સી॒ર્વિશ્વ॑સ્મૈ પ્રા॒ણાયા॑પા॒નાય॑ વ્યા॒નાયો॑દા॒નાય॑ પ્રતિ॒ષ્ઠાયૈ॑ ચ॒રિત્રા॑ય॒ સૂર્ય॑સ્ત્વા॒-ઽભિ પા॑તુ મ॒હ્યા સ્વ॒સ્ત્યા છ॒ર્દિષા॒ શન્ત॑મેન॒ તયા॑ દે॒વત॑યા-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દ્ધ્રુ॒વા સી॑દ ॥ પ્રોથ॒દશ્વો॒ ન યવ॑સે અવિ॒ષ્યન્. ય॒દા મ॒હ-સ્સ॒ઁવર॑ણા॒-દ્વ્યસ્થા᳚ત્ । આદ॑સ્ય॒ વાતો॒ અનુ॑ વાતિ શો॒ચિરધ॑ સ્મ તે॒ વ્રજ॑ન-ઙ્કૃ॒ષ્ણમ॑સ્તિ ॥ 9 ॥

(પ્ર॒મ્લોચ॑ન્તી ચ॒ - યગ્ગ્ - સ્વ॒સ્ત્યા - ઽષ્ટાવિગ્ં॑શતિશ્ચ) (અ. 3)

અ॒ગ્નિર્મૂ॒ર્ધા દિ॒વઃ ક॒કુ-ત્પતિઃ॑ પૃથિ॒વ્યા અ॒યમ્ । અ॒પાગ્ં રેતાગ્ં॑સિ જિન્વતિ ॥ ત્વામ॑ગ્ને॒ પુષ્ક॑રા॒દદ્ધ્યથ॑ર્વા॒ નિર॑મન્થત । મૂ॒ર્ધ્નો વિશ્વ॑સ્ય વા॒ઘતઃ॑ ॥ અ॒યમ॒ગ્નિ-સ્સ॑હ॒સ્રિણો॒ વાજ॑સ્ય શ॒તિન॒સ્પતિઃ॑ । મૂ॒ર્ધા ક॒વી ર॑યી॒ણામ્ ॥ ભુવો॑ ય॒જ્ઞસ્ય॒ રજ॑સશ્ચ ને॒તા યત્રા॑ નિ॒યુદ્ભિ॒-સ્સચ॑સે શિ॒વાભિઃ॑ । દિ॒વિ મૂ॒ર્ધાન॑-ન્દધિષે સુવ॒ર્॒ષા-ઞ્જિ॒હ્વામ॑ગ્ને ચકૃષે હવ્ય॒વાહ᳚મ્ ॥ અબો᳚દ્ધ્ય॒ગ્નિ-સ્સ॒મિધા॒ જના॑ના॒- [જના॑નામ્, પ્રતિ॑] 10

-મ્પ્રતિ॑ ધે॒નુમિ॑વા ય॒તીમુ॒ષાસ᳚મ્ । ય॒હ્વા ઇ॑વ॒ પ્રવ॒યા મુ॒જ્જિહા॑નાઃ॒ પ્ર ભા॒નવઃ॑ સિસ્રતે॒ નાક॒મચ્છ॑ ॥ અવો॑ચામ ક॒વયે॒ મેદ્ધ્યા॑ય॒ વચો॑ વ॒ન્દારુ॑ વૃષ॒ભાય॒ વૃષ્ણે᳚ । ગવિ॑ષ્ઠિરો॒ નમ॑સા॒ સ્તોમ॑મ॒ગ્નૌ દિ॒વીવ॑ રુ॒ક્મમુ॒ર્વ્યઞ્ચ॑મશ્રેત્ ॥ જન॑સ્ય ગો॒પા અ॑જનિષ્ટ॒ જાગૃ॑વિર॒ગ્નિ-સ્સુ॒દક્ષઃ॑ સુવિ॒તાય॒ નવ્ય॑સે । ઘૃ॒તપ્ર॑તીકો બૃહ॒તા દિ॑વિ॒સ્પૃશા᳚ દ્યુ॒મદ્વિ ભા॑તિ ભર॒તેભ્ય॒-શ્શુચિઃ॑ ॥ ત્વામ॑ગ્ને॒ અઙ્ગિ॑રસો॒ [અઙ્ગિ॑રસઃ, ગુહા॑ હિ॒તમન્વ॑-] 11

ગુહા॑ હિ॒તમન્વ॑-વિન્દઞ્છિશ્રિયા॒ણં-વઁને॑વને । સ જા॑યસે મ॒થ્યમા॑ન॒-સ્સહો॑ મ॒હ-ત્ત્વામા॑હુ॒-સ્સહ॑સસ્પુ॒ત્રમ॑ઙ્ગિરઃ ॥ ય॒જ્ઞસ્ય॑ કે॒તુ-મ્પ્ર॑થ॒મ-મ્પુ॒રોહિ॑તમ॒ગ્નિ-ન્નર॑સ્ત્રિષધ॒સ્થે સમિ॑ન્ધતે । ઇન્દ્રે॑ણ દે॒વૈ-સ્સ॒રથ॒ગ્ં॒ સ બ॒ર્॒હિષિ॒ સીદ॒ન્નિ હોતા॑ ય॒જથા॑ય સુ॒ક્રતુઃ॑ ॥ ત્વા-ઞ્ચિ॑ત્રશ્રવસ્તમ॒ હવ॑ન્તે વિ॒ક્ષુ જ॒ન્તવઃ॑ । શો॒ચિષ્કે॑શ-મ્પુરુપ્રિ॒યાગ્ને॑ હ॒વ્યાય॒ વોઢ॑વે ॥ સખા॑ય॒-સ્સંવઃ॑ ઁસ॒મ્યઞ્ચ॒-મિષ॒ગ્ગ્॒- [-મિષ᳚મ્, સ્તોમ॑-ઞ્ચા॒ગ્નયે᳚ ।] 12

-સ્તોમ॑-ઞ્ચા॒ગ્નયે᳚ । વર્ષિ॑ષ્ઠાય ક્ષિતી॒નામૂ॒ર્જો નપ્ત્રે॒ સહ॑સ્વતે ॥ સગ્ંસ॒મિદ્યુ॑વસે વૃષ॒ન્નગ્ને॒ વિશ્વા᳚ન્ય॒ર્ય આ । ઇ॒ડસ્પ॒દે સમિ॑દ્ધ્યસે॒ સ નો॒ વસૂ॒ન્યા ભ॑ર ॥ એ॒ના વો॑ અ॒ગ્નિ-ન્નમ॑સો॒ર્જો નપા॑ત॒મા હુ॑વે । પ્રિ॒ય-ઞ્ચેતિ॑ષ્ઠમર॒તિગ્ગ્ સ્વ॑દ્ધ્વ॒રં-વિઁશ્વ॑સ્ય દૂ॒તમ॒મૃત᳚મ્ ॥ સ યો॑જતે અરુ॒ષો વિ॒શ્વભો॑જસા॒ સ દુ॑દ્રવ॒-થ્સ્વા॑હુતઃ । સુ॒બ્રહ્મા॑ ય॒જ્ઞ-સ્સુ॒શમી॒ [ય॒જ્ઞ-સ્સુ॒શમી᳚, વસૂ॑ના-] 13

વસૂ॑ના-ન્દે॒વગ્ં રાધો॒ જના॑નામ્ ॥ ઉદ॑સ્ય શો॒ચિર॑સ્થાદા॒-જુહ્વા॑નસ્ય મી॒ઢુષઃ॑ । ઉદ્ધ॒માસો॑ અરુ॒ષાસો॑ દિવિ॒સ્પૃશ॒-સ્સમ॒ગ્નિમિ॑ન્ધતે॒ નરઃ॑ ॥ અગ્ને॒ વાજ॑સ્ય॒ ગોમ॑ત॒ ઈશા॑ન-સ્સહસો યહો । અ॒સ્મે ધે॑હિ જાતવેદો॒ મહિ॒ શ્રવઃ॑ ॥ સ ઇ॑ધા॒નો વસુ॑ષ્ક॒વિ-ર॒ગ્નિરી॒ડેન્યો॑ ગિ॒રા । રે॒વદ॒સ્મભ્ય॑-મ્પુર્વણીક દીદિહિ ॥ ક્ષ॒પો રા॑જન્નુ॒ત ત્મના-ઽગ્ને॒ વસ્તો॑રુ॒તોષસઃ॑ । સ તિ॑ગ્મજમ્ભ [ ] 14

ર॒ક્ષસો॑ દહ॒ પ્રતિ॑ ॥ આ તે॑ અગ્ન ઇધીમહિ દ્યુ॒મન્ત॑-ન્દેવા॒જર᳚મ્ । યદ્ધ॒ સ્યા તે॒ પની॑યસી સ॒મિ-દ્દી॒દય॑તિ॒ દ્યવીષગ્ગ્॑ સ્તો॒તૃભ્ય॒ આ ભ॑ર ॥ આ તે॑ અગ્ન ઋ॒ચા હ॒વિ-શ્શુ॒ક્રસ્ય॑ જ્યોતિષસ્પતે । સુશ્ચ॑ન્દ્ર॒ દસ્મ॒ વિશ્પ॑તે॒ હવ્ય॑વા॒-ટ્તુભ્યગ્ં॑ હૂયત॒ ઇષગ્ગ્॑ સ્તો॒તૃભ્ય॒ આ ભ॑ર ॥ ઉ॒ભે સુ॑શ્ચન્દ્ર સ॒ર્પિષો॒ દર્વી᳚ શ્રીણીષ આ॒સનિ॑ । ઉ॒તો ન॒ ઉ-ત્પુ॑પૂર્યા [ઉ-ત્પુ॑પૂર્યાઃ, ઉ॒ક્થેષુ॑] 15

ઉ॒ક્થેષુ॑ શવસસ્પત॒ ઇષગ્ગ્॑ સ્તો॒તૃભ્ય॒ આ ભ॑ર ॥ અગ્ને॒ તમ॒દ્યાશ્વ॒-ન્ન સ્તોમૈઃ॒ ક્રતુ॒-ન્ન ભ॒દ્રગ્ં હૃ॑દિ॒સ્પૃશ᳚મ્ । ઋ॒દ્ધ્યામા॑ ત॒ ઓહૈઃ᳚ ॥ અધા॒ હ્ય॑ગ્ને॒ ક્રતો᳚ર્ભ॒દ્રસ્ય॒ દક્ષ॑સ્ય સા॒ધોઃ । ર॒થીર્-ઋ॒તસ્ય॑ બૃહ॒તો બ॒ભૂથ॑ ॥ આ॒ભિષ્ટે॑ અ॒દ્ય ગી॒ર્ભિર્ગૃ॒ણન્તો-ઽગ્ને॒ દાશે॑મ । પ્ર તે॑ દિ॒વો ન સ્ત॑નયન્તિ॒ શુષ્માઃ᳚ ॥ એ॒ભિર્નો॑ અ॒ર્કૈર્ભવા॑ નો અ॒ર્વા- [અ॒ર્વાઙ્, સુવ॒ર્ન જ્યોતિઃ॑ ।] 16

-ઙ્ખ્સુવ॒ર્ન જ્યોતિઃ॑ । અગ્ને॒ વિશ્વે॑ભિ-સ્સુ॒મના॒ અની॑કૈઃ ॥ અ॒ગ્નિગ્ં હોતા॑ર-મ્મન્યે॒ દાસ્વ॑ન્તં॒-વઁસો᳚-સ્સૂ॒નુગ્ં સહ॑સો જા॒તવે॑દસમ્ । વિપ્ર॒-ન્ન જા॒તવે॑દસમ્ । ય ઊ॒ર્ધ્વયા᳚ સ્વદ્ધ્વ॒રો દે॒વો દે॒વાચ્યા॑ કૃ॒પા । ઘૃ॒તસ્ય॒ વિભ્રા᳚ષ્ટિ॒મનુ॑ શુ॒ક્રશો॑ચિષ આ॒જુહ્વા॑નસ્ય સ॒ર્પિષઃ॑ ॥ અગ્ને॒ ત્વ-ન્નો॒ અન્ત॑મઃ । ઉ॒ત ત્રા॒તા શિ॒વો ભ॑વ વરૂ॒થ્યઃ॑ ॥ ત-ન્ત્વા॑ શોચિષ્ઠ દીદિવઃ । સુ॒મ્નાય॑ નૂ॒નમી॑મહે॒ સખિ॑ભ્યઃ ॥ વસુ॑ર॒ગ્નિર્વસુ॑શ્રવાઃ । અચ્છા॑ નક્ષિ દ્યુ॒મત્ત॑મો ર॒યિ-ન્દાઃ᳚ ॥ 17 ॥

(જના॑ના॒ - મઙ્ગિ॑રસ॒ - ઇષગ્ં॑ - સુ॒શમી॑ - તિગ્મજમ્ભ - પુપૂર્યા - અ॒ર્વાં - વસુ॑શ્રવાઃ॒ - પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 4)

ઇ॒ન્દ્રા॒ગ્નિભ્યા᳚-ન્ત્વા સ॒યુજા॑ યુ॒જા યુ॑નજ્મ્યા ઘા॒રાભ્યા॒-ન્તેજ॑સા॒ વર્ચ॑સો॒ ક્થેભિ॒-સ્સ્તોમે॑ભિ॒ શ્છન્દો॑ભી ર॒ય્યૈ પોષા॑ય સજા॒તાના᳚-મ્મદ્ધ્યમ॒સ્થેયા॑ય॒ મયા᳚ ત્વા સ॒યુજા॑ યુ॒જા યુ॑નજ્મ્ય॒બા-ન્દુ॒લા નિ॑ત॒ત્નિ ર॒ભ્રય॑ન્તી મે॒ઘય॑ન્તી વ॒ર્॒ષય॑ન્તી ચુપુ॒ણીકા॒ નામા॑સિ પ્ર॒જાપ॑તિના ત્વા॒ વિશ્વા॑ભિર્ધી॒ભિરુપ॑ દધામિ પૃથિ॒વ્યુ॑દપુ॒રમન્ને॑ન વિ॒ષ્ટા મ॑નુ॒ષ્યા᳚સ્તે ગો॒પ્તારો॒ ઽગ્નિર્વિય॑ત્તો-ઽસ્યા॒-ન્તામ॒હ-મ્પ્ર॑ પદ્યે॒ સા [ ] 18

મે॒ શર્મ॑ ચ॒ વર્મ॑ ચા॒સ્ત્વધિ॑ દ્યૌર॒ન્તરિ॑ક્ષ॒-મ્બ્રહ્મ॑ણા વિ॒ષ્ટા મ॒રુત॑સ્તે ગો॒પ્તારો॑ વા॒યુર્વિય॑ત્તો-ઽસ્યા॒-ન્તામ॒હ-મ્પ્ર પ॑દ્યે॒ સા મે॒ શર્મ॑ ચ॒ વર્મ॑ ચાસ્તુ॒ દ્યૌરપ॑રાજિતા॒-ઽમૃતે॑ન વિ॒ષ્ટા-ઽઽદિ॒ત્યાસ્તે॑ ગો॒પ્તાર॒-સ્સૂર્યો॒ વિય॑ત્તો-ઽસ્યા॒-ન્તામ॒હ-મ્પ્ર પ॑દ્યે॒ સા મે॒ શર્મ॑ ચ॒ વર્મ॑ ચાસ્તુ ॥ 19 ॥

(સા - ઽષ્ટાચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 5)

બૃહ॒સ્પતિ॑સ્ત્વા સાદયતુ પૃથિ॒વ્યાઃ પૃ॒ષ્ઠે જ્યોતિ॑ષ્મતીં॒-વિઁશ્વ॑સ્મૈ પ્રા॒ણાયા॑પા॒નાય॒ વિશ્વ॒-ઞ્જ્યોતિ॑ર્યચ્છા॒- ગ્નિસ્તે-ઽધિ॑પતિ ર્વિ॒શ્વક॑ર્મા ત્વા સાદયત્વ॒ન્તરિ॑ક્ષસ્ય પૃ॒ષ્ઠે જ્યોતિ॑ષ્મતીં॒-વિઁશ્વ॑સ્મૈ પ્રા॒ણાયા॑પા॒નાય॒ વિશ્વ॒-ઞ્જ્યોતિ॑ર્યચ્છ વા॒યુસ્તે-ઽધિ॑પતિઃ પ્ર॒જાપ॑તિસ્ત્વા સાદયતુ દિ॒વઃ પૃ॒ષ્ઠે જ્યોતિ॑ષ્મતીં॒-વિઁશ્વ॑સ્મૈ પ્રા॒ણાયા॑પા॒નાય॒ વિશ્વ॒-ઞ્જ્યોતિ॑ર્યચ્છ પરમે॒ષ્ઠી તે-ઽધિ॑પતિઃ પુરોવાત॒સનિ॑રસ્ય ભ્ર॒સનિ॑રસિ વિદ્યુ॒થ્સનિ॑- [વિદ્યુ॒થ્સનિઃ॑, અ॒સિ॒ સ્ત॒ન॒યિ॒ત્નુ॒સનિ॑રસિ] 20

-રસિ સ્તનયિત્નુ॒સનિ॑રસિ વૃષ્ટિ॒સનિ॑રસ્ય॒-ગ્નેર્યાન્ય॑સિ દે॒વાના॑મગ્ને॒ યાન્ય॑સિ વા॒યોર્યાન્ય॑સિ દે॒વાનાં᳚-વાઁયો॒યાન્ય॑સ્ય॒ન્તરિ॑ક્ષસ્ય॒ યાન્ય॑સિ દે॒વાના॑- મન્તરિક્ષ॒યાન્ય॑સ્ય॒-ન્તરિ॑ક્ષમસ્ય॒ન્તરિ॑ક્ષાય ત્વા સલિ॒લાય॑ ત્વા॒ સર્ણી॑કાય ત્વા॒ સતી॑કાય ત્વા॒ કેતા॑ય ત્વા॒ પ્રચે॑તસે ત્વા॒ વિવ॑સ્વતે ત્વા દિ॒વસ્ત્વા॒ જ્યોતિ॑ષ આદિ॒ત્યેભ્ય॑સ્ત્વ॒ર્ચે ત્વા॑ રુ॒ચે ત્વા᳚ દ્યુ॒તે ત્વા॑ ભા॒સે ત્વા॒ જ્યોતિ॑ષે ત્વા યશો॒દા-ન્ત્વા॒ યશ॑સિ તેજો॒દા-ન્ત્વા॒ તેજ॑સિ પયો॒દા-ન્ત્વા॒ પય॑સિ વર્ચો॒દા-ન્ત્વા॒ વર્ચ॑સિ દ્રવિણો॒દા-ન્ત્વા॒ દ્રવિ॑ણે સાદયામિ॒ તેનર્ષિ॑ણા॒ તેન॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ તયા॑ દે॒વત॑યા-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દ્ધ્રુ॒વા સી॑દ ॥ 21 ॥

(વિ॒દ્યુ॒થ્સનિ॑ - ર્દ્યુ॒તે ત્વૈ - કા॒ન્ન ત્રિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 6)

ભૂ॒ય॒સ્કૃદ॑સિ વરિવ॒સ્કૃદ॑સિ॒ પ્રાચ્ય॑સ્યૂ॒ર્ધ્વા-ઽસ્ય॑-ન્તરિક્ષ॒સદ॑સ્ય॒-ન્તરિ॑ક્ષે સીદા-ફ્સુ॒ષદ॑સિ શ્યેન॒સદ॑સિ ગૃદ્ધ્ર॒સદ॑સિ સુપર્ણ॒સદ॑સિ નાક॒સદ॑સિ પૃથિ॒વ્યાસ્ત્વા॒ દ્રવિ॑ણે સાદયામ્ય॒-ન્તરિ॑ક્ષસ્ય ત્વા॒ દ્રવિ॑ણે સાદયામિ દિ॒વસ્ત્વા॒ દ્રવિ॑ણે સાદયામિ દિ॒શા-ન્ત્વા॒ દ્રવિ॑ણે સાદયામિ દ્રવિણો॒દા-ન્ત્વા॒ દ્રવિ॑ણે સાદયામિ પ્રા॒ણ-મ્મે॑ પાહ્ય-પા॒ન-મ્મે॑ પાહિ વ્યા॒ન-મ્મે॑ [વ્યા॒ન-મ્મે᳚, પા॒હ્યાયુ॑ર્મે પાહિ] 22

પા॒હ્યાયુ॑ર્મે પાહિ વિ॒શ્વાયુ॑ર્મે પાહિ સ॒ર્વાયુ॑ર્મે પા॒હ્યગ્ને॒ ય-ત્તે॒ પર॒ગ્ં॒ હૃન્નામ॒ તાવેહિ॒ સગ્ં ર॑ભાવહૈ॒ પાઞ્ચ॑ જન્યે॒ષ્વ-પ્યે᳚દ્ધ્યગ્ને॒ યાવા॒ અયા॑વા॒ એવા॒ ઊમા॒-સ્સબ્દ॒-સ્સગ॑ર-સ્સુ॒મેકઃ॑ ॥ 23 ॥

(વ્યા॒ન-મ્મે॒-દ્વાત્રિગ્ં॑શચ્ચ) (અ. 7)

અ॒ગ્નિના॑ વિશ્વા॒ષાટ્ સૂર્યે॑ણ સ્વ॒રા-ટ્ક્રત્વા॒ શચી॒પતિ॑ર્-ઋષ॒ભેણ॒ ત્વષ્ટા॑ ય॒જ્ઞેન॑ મ॒ઘવા॒-ન્દક્ષિ॑ણયા સુવ॒ર્ગો મ॒ન્યુના॑ વૃત્ર॒હા સૌહા᳚ર્દ્યેન તનૂ॒ધા અન્ને॑ન॒ ગયઃ॑ પૃથિ॒વ્યા-ઽસ॑નો દૃ॒ગ્ભિર॑ન્ના॒દો વ॑ષટ્કા॒રેણ॒ર્ધ-સ્સામ્ના॑ તનૂ॒પા વિ॒રાજા॒ જ્યોતિ॑ષ્મા॒-ન્બ્રહ્મ॑ણા સોમ॒પા ગોભિ॑ર્ય॒જ્ઞ-ન્દા॑ધાર ક્ષ॒ત્રેણ॑ મનુ॒ષ્યા॑-નશ્વે॑ન ચ॒ રથે॑ન ચ વ॒જ્ર્યૃ॑તુભિઃ॑ પ્ર॒ભુ-સ્સં॑વઁથ્સ॒રેણ॑ પરિ॒ભૂ સ્તપ॒સા-ઽના॑ધૃષ્ટ॒-સ્સૂર્ય॒-સ્સ-ન્ત॒નૂભિઃ॑ ॥ 24 ॥

(અ॒ગ્નિ - રૈકા॒ન્ન પ॑ઞ્ચા॒શત્) (અ. 8)

પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્મન॒સા ઽન્ધો-ઽચ્છે॑તો ધા॒તા દી॒ક્ષાયાગ્ં॑ સવિ॒તા ભૃ॒ત્યા-મ્પૂ॒ષા સો॑મ॒ક્રય॑ણ્યાં॒-વઁરુ॑ણ॒ ઉપ॑ન॒દ્ધો ઽસુ॑રઃ ક્રી॒યમા॑ણો મિ॒ત્રઃ ક્રી॒ત-શ્શિ॑પિવિ॒ષ્ટ આસા॑દિતો ન॒રન્ધિ॑ષઃ પ્રો॒હ્યમા॒ણો ઽધિ॑પતિ॒રાગ॑તઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્રણી॒યમા॑નો॒ ઽગ્નિરાગ્ની᳚દ્ધ્રે॒ બૃહ॒સ્પતિ॒રાગ્ની᳚દ્ધ્રા-ત્પ્રણી॒યમા॑ન॒ ઇન્દ્રો॑ હવિ॒ર્ધાને ઽદિ॑તિ॒રાસા॑દિતો॒ વિષ્ણુ॑રુપાવહ્રિ॒યમા॒ણો ઽથ॒ર્વોપો᳚ત્તો ય॒મો॑-ઽભિષુ॑તો ઽપૂત॒પા આ॑ધૂ॒યમા॑નો વા॒યુઃ પૂ॒યમા॑નો મિ॒ત્રઃ, ક્ષી॑ર॒શ્રીર્મ॒ન્થી સ॑ક્તુ॒શ્રીર્વૈ᳚શ્વદે॒વ ઉન્ની॑તો રુ॒દ્ર આહુ॑તો વા॒યુરાવૃ॑ત્તો નૃ॒ચક્ષાઃ॒ પ્રતિ॑ખ્યાતો ભ॒ક્ષ આગ॑તઃ પિતૃ॒ણા-ન્ના॑રાશ॒ગ્ં॒સો ઽસુ॒રાત્ત॒-સ્સિન્ધુ॑ર-વભૃ॒થમ॑વપ્ર॒યન્-થ્સ॑મુ॒દ્રો ઽવ॑ગત-સ્સલિ॒લઃ પ્રપ્લુ॑ત॒-સ્સુવ॑રુ॒દૃચ॑-ઙ્ગ॒તઃ ॥ 25 ॥

(રુ॒દ્ર - એક॑વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 9)

કૃત્તિ॑કા॒ નક્ષ॑ત્ર-મ॒ગ્નિર્દે॒વતા॒-ઽગ્ને રુચઃ॑ સ્થ પ્ર॒જાપ॑તેર્ધા॒તુ-સ્સોમ॑સ્ય॒ર્ચે ત્વા॑ રુ॒ચે ત્વા᳚ દ્યુ॒તે ત્વા॑ ભા॒સે ત્વા॒ જ્યોતિ॑ષે ત્વા રોહિ॒ણી નક્ષ॑ત્ર-મ્પ્ર॒જાપ॑તિર્દે॒વતા॑ મૃગશી॒ર્॒ષ॑-ન્નક્ષ॑ત્ર॒ગ્ં॒ સોમો॑ દે॒વતા॒ ઽઽર્દ્રા નક્ષ॑ત્રગ્ં રુ॒દ્રો દે॒વતા॒ પુન॑ર્વસૂ॒ નક્ષ॑ત્ર॒મદિ॑તિર્દે॒વતા॑- તિ॒ષ્યો॑ નક્ષ॑ત્ર॒-મ્બૃહ॒સ્પતિ॑ર્દે॒વતા᳚ ઽઽશ્રે॒ષા નક્ષ॑ત્રગ્ં સ॒ર્પા દે॒વતા॑ મ॒ઘા નક્ષ॑ત્ર-મ્પિ॒તરો॑ દે॒વતા॒ ફલ્ગુ॑ની॒ નક્ષ॑ત્ર- [નક્ષ॑ત્રમ્, અ॒ર્ય॒મા] 26

-મર્ય॒મા દે॒વતા॒ ફલ્ગુ॑ની॒ નક્ષ॑ત્ર॒-મ્ભગો॑ દે॒વતા॒ હસ્તો॒ નક્ષ॑ત્રગ્ં સવિ॒તા દે॒વતા॑ ચિ॒ત્રા નક્ષ॑ત્ર॒મિન્દ્રો॑ દે॒વતા᳚ સ્વા॒તી નક્ષ॑ત્રં-વાઁ॒યુર્દે॒વતા॒ વિશા॑ખે॒ નક્ષ॑ત્રમિન્દ્રા॒ગ્ની દે॒વતા॑ ઽનૂરા॒ધા નક્ષ॑ત્ર-મ્મિ॒ત્રો દે॒વતા॑ રોહિ॒ણી નક્ષ॑ત્ર॒મિન્દ્રો॑ દે॒વતા॑ વિ॒ચૃતૌ॒ નક્ષ॑ત્ર-મ્પિ॒તરો॑ દે॒વતા॑ ઽષા॒ઢા નક્ષ॑ત્ર॒માપો॑ દે॒વતા॑ ઽષા॒ઢા નક્ષ॑ત્રં॒-વિઁશ્વે॑ દે॒વા દે॒વતા᳚ શ્રો॒ણા નક્ષ॑ત્રં॒-વિઁષ્ણુ॑ર્દે॒વતા॒ શ્રવિ॑ષ્ઠા॒ નક્ષ॑ત્રં॒-વઁસ॑વો [નક્ષ॑ત્રં॒-વઁસ॑વઃ, દે॒વતા॑] 27

દે॒વતા॑ શ॒તભિ॑ષ॒-ન્નક્ષ॑ત્ર॒મિન્દ્રો॑ દે॒વતા᳚ પ્રોષ્ઠપ॒દા નક્ષ॑ત્રમ॒જ એક॑પા-દ્દે॒વતા᳚ પ્રોષ્ઠપ॒દા નક્ષ॑ત્ર॒મહિ॑ર્બુ॒દ્ધ્નિયો॑ દે॒વતા॑ રે॒વતી॒ નક્ષ॑ત્ર-મ્પૂ॒ષા દે॒વતા᳚ ઽશ્વ॒યુજૌ॒ નક્ષ॑ત્રમ॒શ્વિનૌ॑ દે॒વતા॑ ઽપ॒ભર॑ણી॒ર્નક્ષ॑ત્રં-યઁ॒મો દે॒વતા॑, પૂ॒ર્ણા પ॒શ્ચાદ્ય-ત્તે॑ દે॒વા અદ॑ધુઃ ॥ 28 ॥

(ફલ્ગુ॑ની॒ નક્ષ॑ત્રં॒ - ઁવસ॑વ॒ - સ્ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 10)

મધુ॑શ્ચ॒ માધ॑વશ્ચ॒ વાસ॑ન્તિકાવૃ॒તૂ શુ॒ક્રશ્ચ॒ શુચિ॑શ્ચ॒ ગ્રૈષ્મા॑વૃ॒તૂ નભ॑શ્ચ નભ॒સ્ય॑શ્ચ॒ વાર્ષિ॑કાવૃ॒તૂ ઇ॒ષશ્ચો॒ર્જશ્ચ॑ શાર॒દાવૃ॒તૂ સહ॑શ્ચ સહ॒સ્ય॑શ્ચ॒ હૈમ॑ન્તિકાવૃ॒તૂ તપ॑શ્ચ તપ॒સ્ય॑શ્ચ શૈશિ॒રાવૃ॒તૂ અ॒ગ્નેર॑ન્ત-શ્શ્લે॒ષો॑-ઽસિ॒ કલ્પે॑તા॒-ન્દ્યાવા॑પૃથિ॒વી કલ્પ॑ન્તા॒માપ॒ ઓષ॑ધીઃ॒ કલ્પ॑ન્તામ॒ગ્નયઃ॒ પૃથ॒મ્મમ॒ જ્યૈષ્ઠ્ય॑ય॒ સવ્ર॑તા॒ [સવ્ર॑તાઃ, યે᳚-ઽગ્નય॒-] 29

યે᳚-ઽગ્નય॒-સ્સમ॑નસો-ઽન્ત॒રા દ્યાવા॑પૃથિ॒વી શૈ॑શિ॒રાવૃ॒તૂ અ॒ભિ કલ્પ॑માના॒ ઇન્દ્ર॑મિવ દે॒વા અ॒ભિ સંવિઁ॑શન્તુ સં॒યઁચ્ચ॒ પ્રચે॑તાશ્ચા॒ગ્ને-સ્સોમ॑સ્ય॒ સૂર્ય॑સ્યો॒-ગ્રા ચ॑ ભી॒મા ચ॑ પિતૃ॒ણાં-યઁ॒મસ્યેન્દ્ર॑સ્ય ધ્રુ॒વા ચ॑ પૃથિ॒વી ચ॑ દે॒વસ્ય॑ સવિ॒તુર્મ॒રુતાં॒-વઁરુ॑ણસ્ય ધ॒ર્ત્રી ચ॒ ધરિ॑ત્રી ચ મિ॒ત્રાવરુ॑ણયો ર્મિ॒ત્રસ્ય॑ ધા॒તુઃ પ્રાચી॑ ચ પ્ર॒તીચી॑ ચ॒ વસૂ॑નાગ્ં રુ॒દ્રાણા॑- [રુ॒દ્રાણા᳚મ્, આ॒દિ॒ત્યાના॒-ન્તે] 30

-માદિ॒ત્યાના॒-ન્તે તે-ઽધિ॑પતય॒સ્તેભ્યો॒ નમ॒સ્તે નો॑ મૃડયન્તુ॒ તે ય-ન્દ્વિ॒ષ્મો યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ્ટિ॒ તં-વોઁ॒ જમ્ભે॑ દધામિ સ॒હસ્ર॑સ્ય પ્ર॒મા અ॑સિ સ॒હસ્ર॑સ્ય પ્રતિ॒મા અ॑સિ સ॒હસ્ર॑સ્ય વિ॒મા અ॑સિ સ॒હસ્ર॑સ્યો॒ન્મા અ॑સિ સાહ॒સ્રો॑-ઽસિ સ॒હસ્રા॑ય ત્વે॒મા મે॑ અગ્ન॒ ઇષ્ટ॑કા ધે॒નવઃ॑ સ॒ન્ત્વેકા॑ ચ શ॒ત-ઞ્ચ॑ સ॒હસ્ર॑-ઞ્ચા॒યુત॑-ઞ્ચ [ ] 31

નિ॒યુત॑-ઞ્ચ પ્ર॒યુત॒-ઞ્ચાર્બુ॑દ-ઞ્ચ॒ ન્ય॑ર્બુદ-ઞ્ચ સમુ॒દ્રશ્ચ॒ મદ્ધ્ય॒-ઞ્ચાન્ત॑શ્ચ પરા॒ર્ધશ્ચે॒મા મે॑ અગ્ન॒ ઇષ્ટ॑કા ધે॒નવઃ॑ સન્તુ ષ॒ષ્ઠિ-સ્સ॒હસ્ર॑મ॒યુત॒-મક્ષી॑યમાણા ઋત॒સ્થા સ્થ॑ર્તા॒વૃધો॑ ઘૃત॒શ્ચુતો॑ મધુ॒શ્ચુત॒ ઊર્જ॑સ્વતી-સ્સ્વધા॒વિની॒સ્તા મે॑ અગ્ન॒ ઇષ્ટ॑કા ધે॒નવઃ॑ સન્તુ વિ॒રાજો॒ નામ॑ કામ॒દુઘા॑ અ॒મુત્રા॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે ॥ 32 ॥

(સવ્ર॑તા - રુ॒દ્રાણા॑ - મ॒યુત॑ઞ્ચ॒ - પઞ્ચ॑ચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 11)

સ॒મિ-દ્દિ॒શામા॒શયા॑ ન-સ્સુવ॒ર્વિન્મધો॒રતો॒ માધ॑વઃ પાત્વ॒સ્માન્ । અ॒ગ્નિર્દે॒વો દુ॒ષ્ટરી॑તુ॒રદા᳚ભ્ય ઇ॒દ-ઙ્ક્ષ॒ત્રગ્ં ર॑ક્ષતુ॒ પાત્વ॒સ્માન્ ॥ ર॒થ॒ન્ત॒રગ્ં સામ॑ભિઃ પાત્વ॒સ્મા-ન્ગા॑ય॒ત્રી છન્દ॑સાં-વિઁ॒શ્વરૂ॑પા । ત્રિ॒વૃન્નો॑ વિ॒ષ્ઠયા॒ સ્તોમો॒ અહ્નાગ્ં॑ સમુ॒દ્રો વાત॑ ઇ॒દમોજઃ॑ પિપર્તુ ॥ ઉ॒ગ્રા દિ॒શામ॒ભિ-ભૂ॑તિર્વયો॒ધા-શ્શુચિઃ॑ શુ॒ક્રે અહ॑ન્યોજ॒સીના᳚ । ઇન્દ્રાધિ॑પતિઃ પિપૃતા॒દતો॑ નો॒ મહિ॑ [ ] 33

ક્ષ॒ત્રં-વિઁ॒શ્વતો॑ ધારયે॒દમ્ ॥ બૃ॒હ-થ્સામ॑ ક્ષત્ર॒ભૃ-દ્વૃ॒દ્ધ વૃ॑ષ્ણિય-ન્ત્રિ॒ષ્ટુભૌજઃ॑ શુભિ॒ત મુ॒ગ્રવી॑રમ્ । ઇન્દ્ર॒ સ્તોમે॑ન પઞ્ચદ॒શેન॒ મદ્ધ્ય॑મિ॒દં-વાઁતે॑ન॒ સગ॑રેણ રક્ષ ॥ પ્રાચી॑ દિ॒શાગ્ં સ॒હય॑શા॒ યશ॑સ્વતી॒ વિશ્વે॑ દેવાઃ પ્રા॒વૃષા ઽહ્ના॒ગ્ં॒ સુવ॑ર્વતી । ઇ॒દ-ઙ્ક્ષ॒ત્ર-ન્દુ॒ષ્ટર॑મ॒સ્ત્વોજો ઽના॑ધૃષ્ટગ્ં સહ॒સ્રિય॒ગ્ં॒ સહ॑સ્વત્ ॥ વૈ॒રૂ॒પે સામ॑ન્નિ॒હ તચ્છ॑કેમ॒ જગ॑ત્યૈનં-વિઁ॒ક્ષ્વા વે॑શયામઃ । વિશ્વે॑ દેવા-સ્સપ્તદ॒શેન॒ [સપ્તદ॒શેન॑, વર્ચ॑ ઇ॒દ-ઙ્ક્ષ॒ત્રગ્ં] 34

વર્ચ॑ ઇ॒દ-ઙ્ક્ષ॒ત્રગ્ં સ॑લિ॒લવા॑તમુ॒ગ્રમ્ ॥ ધ॒ર્ત્રી દિ॒શા-ઙ્ક્ષ॒ત્રમિ॒દ-ન્દા॑ધારોપ॒સ્થા-ઽઽશા॑ના-મ્મિ॒ત્રવ॑દ॒સ્ત્વોજઃ॑ । મિત્રા॑વરુણા શ॒રદા-ઽહ્ના᳚-ઞ્ચિકિત્નૂ અ॒સ્મૈ રા॒ષ્ટ્રાય॒ મહિ॒ શર્મ॑ યચ્છતમ્ ॥ વૈ॒રા॒જે સામ॒ન્નધિ॑ મે મની॒ષા-ઽનુ॒ષ્ટુભા॒ સમ્ભૃ॑તં-વીઁ॒ર્યગ્ં॑ સહઃ॑ । ઇ॒દ-ઙ્ક્ષ॒ત્ર-મ્મિ॒ત્રવ॑દા॒ર્દ્રદા॑નુ॒ મિત્રા॑વરુણા॒ રક્ષ॑ત॒-માધિ॑પત્યૈઃ ॥ સ॒મ્રા-ડ્દિ॒શાગ્ં સ॒હસા᳚મ્ની॒ સહ॑સ્વત્યૃ॒તુર્હે॑મ॒ન્તો વિ॒ષ્ઠયા॑ નઃ પિપર્તુ । અ॒વ॒સ્યુવા॑તા [અ॒વ॒સ્યુવા॑તાઃ, બૃ॒હ॒તીર્નુ] 35

બૃહ॒તીર્નુ શક્વ॑રીરિ॒મં-યઁ॒જ્ઞમ॑વન્તુ નો ઘૃ॒તાચીઃ᳚ ॥ સુવ॑ર્વતી સુ॒દુઘા॑ નઃ॒ પય॑સ્વતી દિ॒શા-ન્દે॒વ્ય॑વતુ નો ઘૃ॒તાચી᳚ । ત્વ-ઙ્ગો॒પાઃ પુ॑રએ॒તોત પ॒શ્ચા-દ્બૃહ॑સ્પતે॒ યામ્યાં᳚-યુઁઙ્ગ્ધિ॒ વાચ᳚મ્ ॥ ઊ॒ર્ધ્વા દિ॒શાગ્ં રન્તિ॒રાશૌષ॑ધીનાગ્ં સંવઁથ્સ॒રેણ॑ સવિ॒તા નો॒ અહ્ના᳚મ્ । રે॒વ-થ્સામાતિ॑ચ્છન્દા ઉ॒ છન્દો-ઽજા॑ત શત્રુ-સ્સ્યો॒ના નો॑ અસ્તુ ॥ સ્તોમ॑ત્રયસ્ત્રિગ્ંશે॒ ભુવ॑નસ્ય પત્નિ॒ વિવ॑સ્વદ્વાતે અ॒ભિ નો॑ [અ॒ભિ નઃ॑, ગૃ॒ણા॒હિ॒ ।] 36

ગૃણાહિ । ઘૃ॒તવ॑તી સવિત॒રાધિ॑પત્યૈઃ॒ પય॑સ્વતી॒ રન્તિ॒રાશા॑ નો અસ્તુ ॥ ધ્રુ॒વા દિ॒શાં-વિઁષ્ણુ॑પ॒ત્ન્યઘો॑રા॒-ઽસ્યેશા॑ના॒ સહ॑સો॒ યા મ॒નોતા᳚ । બૃહ॒સ્પતિ॑ ર્માત॒રિશ્વો॒ત વા॒યુ-સ્સ॑ન્ધુવા॒ના વાતા॑ અ॒ભિ નો॑ ગૃણન્તુ ॥ વિ॒ષ્ટ॒ભો-ન્દિ॒વો ધ॒રુણઃ॑ પૃથિ॒વ્યા અ॒સ્યેશા॑ના॒ જગ॑તો॒ વિષ્ણુ॑પત્ની । વિ॒શ્વવ્ય॑ચા ઇ॒ષય॑ન્તી॒ સુભૂ॑તિ-શ્શિ॒વા નો॑ અ॒સ્ત્વદિ॑તિરુ॒પસ્થે᳚ ॥ વૈ॒શ્વા॒ન॒રો ન॑ ઊ॒ત્યાપૃ॒ષ્ટો દિ॒વ્યનુ॑ નો॒ ઽદ્યાનુ॑મતિ॒રન્વિદ॑નુમતે॒ ત્વ-ઙ્કયા॑ નશ્ચિ॒ત્ર આભુ॑વ॒ત્કો અ॒દ્ય યુ॑ઙ્ક્તે ॥ 37 ॥

(મહિ॑ - સપ્તદ॒શેના॑ - ઽવ॒સ્યુવા॑તા - અ॒ભિ નો - ઽનુ॑ ન॒ - શ્ચતુ॑ર્દશ ચ) (અ. 12)

(ર॒શ્મિર॑સિ॒ - રાજ્ઞ્ય॑સ્ય॒ - ય-મ્પુ॒રો હરિ॑કેશો॒ - ઽગ્નિર્મૂ॒ર્ધ - ન્દ્રા॒ગ્નિભ્યાં॒ - બૃહ॒સ્પતિ॑ - ર્ભૂય॒સ્કૃદ॑ - સ્ય॒ગ્નિના॑ વિશ્વા॒ષાટ્ - પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્મન॑સા॒ - કૃત્તિ॑કા॒ - મધુ॑શ્ચ - સ॒મિદ્દિ॒શાં - દ્વાદ॑શ )

(ર॒શ્મિર॑સિ॒ - પ્રતિ॑ ધે॒નુ- મ॑સિ સ્તનયિત્નુ॒સનિ॑ર - સ્યાદિ॒ત્યાનાગ્ં॑ - સ॒પ્તત્રિગ્ં॑શત્ )

(ર॒શ્મિર॑સિ॒, કો અ॒દ્ય યુ॑ઙ્ક્તે)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ઞ્ચતુર્થ કાણ્ડે ચતુર્થઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - pañcamacitiśeṣanirūpaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

ra॒śmira̭si॒ kṣayā̭ya tvā॒ kṣaya̭-ñjinva॒ preti̭rasi॒ dharmā̭ya tvā॒ dharma̭-ñji॒nvānvi̭tirasi di॒ve tvā॒ diva̭-ñjinva sa॒ndhira̭sya॒ntari̭kṣāya tvā॒-'ntari̭kṣa-ñjinva prati॒dhira̭si pṛthi॒vyai tvā̭ pṛthi॒vī-ñji̭nva viṣṭa॒bhoṃ̭-'si॒ vṛṣṭyai᳚ tvā॒ vṛṣṭi̭-ñjinva pra॒vā-'syahne॒ tvā-'ha̭rjinvānu॒ vā-'si॒ rātri̭yai tvā॒ rātri̭-ñjinvo॒ śiga̭si॒ [rātri̭-ñjinvo॒ śiga̭si, vasṷbhyastvā॒] 1

vasṷbhyastvā॒ vasū᳚ñjinva prake॒to̭-'si ru॒drebhya̭stvā ru॒drāñji̭nva sudī॒tira̭syādi॒tyebhya̭stvā ''di॒tyāñji॒nvaujo̭-'si pi॒tṛbhya̭stvā pi॒tṝñji̭nva॒ tantṷrasi pra॒jābhya̭stvā pra॒jā ji̭nva pṛtanā॒ṣāḍa̭si pa॒śubhya̭stvā pa॒śūñji̭nva re॒vada॒syoṣa̭dhībhya॒-stvauṣa̭dhī-rjinvābhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒vendrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvādhi̭patirasi prā॒ṇāya̭ [prā॒ṇāya̭, tvā॒ prā॒ṇa-ñji̭nva] 2

tvā prā॒ṇa-ñji̭nva ya॒ntā-'sya̭pā॒nāya̭ tvā-'pā॒na-ñji̭nva sa॒gṃ॒sarpo̭-'si॒ cakṣṷṣe tvā॒ cakṣṷrjinva vayo॒dhā a̭si॒ śrotrā̭ya tvā॒ śrotra̭-ñjinva tri॒vṛda̭si pra॒vṛda̭si saṃ॒vṛ~da̭si vi॒vṛda̭si sagṃro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'si praro॒ho᳚-'syanuro॒ho̭-'si vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭirasi || 3 ||

(u॒śiga̭si - prā॒ṇāya॒ - trica̭tvārigṃśacca) (a. 1)

rājñya̭si॒ prācī॒ digvasa̭vaste de॒vā adhi̭patayo॒-'gnirhḙtī॒nā-mpra̭tidha॒rtā̭ tri॒vṛ-ttvā॒ stomaḥ̭ pṛthi॒vyāg śra̭ya॒tvājya̭-mu॒kthamavya̭thaya-thstabhnātu rathanta॒ragṃ sāma॒ prati̭ṣṭhityai vi॒rāḍa̭si dakṣi॒ṇā digru॒drāstḙ de॒vā adhi̭pataya॒ indro̭ hetī॒nā-mpra̭tidha॒rtā pa̭ñcada॒śastvā॒ stomaḥ̭ pṛthi॒vyāg śra̭yatu॒ pra-ṷgamu॒ktha-mavya̭thaya-thstabhnātu bṛ॒ha-thsāma॒ prati̭ṣṭhityai sa॒mrāḍa̭si pra॒tīcī॒ di- [dik, ā॒di॒tyāstḙ] 4

-gā̭di॒tyāstḙ de॒vā adhi̭pataya॒-ssomo̭ hetī॒nā-mpra̭tidha॒rtā sa̭ptada॒śastvā॒ stomaḥ̭ pṛthi॒vyāg śra̭yatu marutva॒tīya̭mu॒ktha-mavya̭thaya-thstabhnātu vairū॒pagṃ sāma॒ prati̭ṣṭhityāyai sva॒rāḍa॒syudī̭cī॒ dig viśvḙ te de॒vā adhi̭patayo॒ varṷṇo hetī॒nā-mpra̭tidha॒rtaika̭vi॒gṃ॒śa stvā॒ stomaḥ̭ pṛthi॒vyāg śra̭yatu॒ niṣkḙvalya-mu॒kthamavya̭thaya-thstabhnātu vairā॒jagṃ sāma॒ prati̭ṣṭhityā॒ adhi̭patnyasi bṛha॒tī dimma॒ruta̭ste de॒vā adhi̭patayo॒ [adhi̭patayaḥ, bṛha॒spati̭rhetī॒-] 5

bṛha॒spati̭rhetī॒nā-mpra̭tidha॒rtā tri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śau tvā॒ stomaṷ pṛthi॒vyāg śra̭yatāṃ-vai~śvadevāgnimāru॒te u॒kthe avya̭thayantī stabhnītāgṃ śākvararaiva॒te sāma̭nī॒ prati̭ṣṭhityā a॒ntari̭kṣā॒yarṣa̭yastvā prathama॒jā de॒veṣṷ di॒vo mātra̭yā vari॒ṇā pra̭thantu vidha॒rtā cā॒yamadhi̭patiśca॒ te tvā॒ sarvḙ saṃvi~dā॒nā nāka̭sya pṛ॒ṣṭhe sṷva॒rge lo॒ke yaja̭māna-ñca sādayantu || 6 ||

(pra॒tīcī॒ diṃ - ma॒ruta̭ste de॒vā adhi̭pataya - ścatvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)

a॒ya-mpu॒ro hari̭keśa॒-ssūrya̭raśmi॒stasya̭ rathagṛ॒thsaśca॒ rathaṷjāśca senāni grāma॒ṇyaṷ puñjikastha॒lā ca̭ kṛtastha॒lā cā᳚phsa॒rasaṷ yātu॒dhānā̭ he॒tī rakṣāgṃ̭si॒ prahḙti ra॒ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śva ka̭rmā॒ tasya̭ rathasva॒naśca॒ rathḙcitraśca senāni grāma॒ṇyaṷ mena॒kā ca̭ sahaja॒nyā cā᳚phsa॒rasaṷ daṃ॒ṇavaḥ̭ pa॒śavo̭ he॒tiḥ paurṷṣeyo va॒dhaḥ prahḙti ra॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ stasya॒ ratha̭ prota॒ścā-sa̭marathaśca senāni grāma॒ṇyau᳚ pra॒mloca̭ntī cā- [pra॒mloca̭ntī ca, a॒nu॒mloca̭ntī-] 7

-'nu॒mloca̭ntī-cāphsa॒rasaṷ sa॒rpā he॒ti rvyā॒ghrāḥ prahḙti ra॒ya mṷtta॒rā-thsaṃ॒yaఁ%d- va̭su॒stasya̭ sena॒jicca̭ su॒ṣeṇa̭śca senāni grāma॒ṇyaṷ vi॒śvācī̭ ca ghṛ॒tācī̭ cāphsa॒rasā॒ vāpo̭ he॒ti rvātaḥ॒ prahḙti ra॒yamu॒parya॒ rvāgva̭-su॒stasya॒ tārkṣya॒-ścāri̭ṣṭa-nemiśca senāni grāma॒ṇyā̭ vu॒rvaśī̭ ca pū॒rvaci̭ttiścā-phsa॒rasaṷ vi॒dyuddhe॒tira̭-va॒sphūrja॒-nprahḙti॒ stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te ya- [te yam, dvi॒ṣmo] 8

-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmyā॒yostvā॒ sada̭ne sādayā॒myava̭ta śchā॒yāyā॒-nnamaḥ̭ samu॒drāya॒ namaḥ̭ samu॒drasya॒ cakṣa̭se parame॒ṣṭhī tvā̭ sādayatu di॒vaḥ pṛ॒ṣṭhe vyaca̭svatī॒-mpratha̭svatīṃ-vi~॒bhūma̭tī-mpra॒bhūma̭tī-mpari॒bhūma̭tī॒-ndivaṃ̭-ya~ccha॒ diva̭-ndṛgṃha॒ diva॒-mmā higṃ̭sī॒rviśva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya̭ vyā॒nāyo̭dā॒nāya̭ prati॒ṣṭhāyai̭ ca॒ritrā̭ya॒ sūrya̭stvā॒-'bhi pā̭tu ma॒hyā sva॒styā cha॒rdiṣā॒ śanta̭mena॒ tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || protha॒daśvo॒ na yava̭se avi॒ṣyan. ya॒dā ma॒ha-ssa॒~vara̭ṇā॒-dvyasthā᳚t | āda̭sya॒ vāto॒ anṷ vāti śo॒ciradha̭ sma te॒ vraja̭na-ṅkṛ॒ṣṇama̭sti || 9 ||

(pra॒mloca̭ntī ca॒ - yagg - sva॒styā - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 3)

a॒gnirmū॒rdhā di॒vaḥ ka॒ku-tpatiḥ̭ pṛthi॒vyā a॒yam | a॒pāgṃ retāgṃ̭si jinvati || tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒daddhyatha̭rvā॒ nira̭manthata | mū॒rdhno viśva̭sya vā॒ghataḥ̭ || a॒yama॒gni-ssa̭ha॒sriṇo॒ vāja̭sya śa॒tina॒spatiḥ̭ | mū॒rdhā ka॒vī ra̭yī॒ṇām || bhuvo̭ ya॒jñasya॒ raja̭saśca ne॒tā yatrā̭ ni॒yudbhi॒-ssaca̭se śi॒vābhiḥ̭ | di॒vi mū॒rdhāna̭-ndadhiṣe suva॒r॒ṣā-ñji॒hvāma̭gne cakṛṣe havya॒vāha᳚m || abo᳚ddhya॒gni-ssa॒midhā॒ janā̭nā॒- [janā̭nām, prati̭] 10

-mprati̭ dhe॒numi̭vā ya॒tīmu॒ṣāsa᳚m | ya॒hvā i̭va॒ prava॒yā mu॒jjihā̭nāḥ॒ pra bhā॒navaḥ̭ sisrate॒ nāka॒maccha̭ || avo̭cāma ka॒vaye॒ meddhyā̭ya॒ vaco̭ va॒ndārṷ vṛṣa॒bhāya॒ vṛṣṇe᳚ | gavi̭ṣṭhiro॒ nama̭sā॒ stoma̭ma॒gnau di॒vīva̭ ru॒kmamu॒rvyañca̭maśret || jana̭sya go॒pā a̭janiṣṭa॒ jāgṛ̭vira॒gni-ssu॒dakṣaḥ̭ suvi॒tāya॒ navya̭se | ghṛ॒tapra̭tīko bṛha॒tā di̭vi॒spṛśā᳚ dyu॒madvi bhā̭ti bhara॒tebhya॒-śśuciḥ̭ || tvāma̭gne॒ aṅgi̭raso॒ [aṅgi̭rasaḥ, guhā̭ hi॒tamanva̭-] 11

guhā̭ hi॒tamanva̭-vindañchiśriyā॒ṇaṃ-va~nḙvane | sa jā̭yase ma॒thyamā̭na॒-ssaho̭ ma॒ha-ttvāmā̭hu॒-ssaha̭saspu॒trama̭ṅgiraḥ || ya॒jñasya̭ ke॒tu-mpra̭tha॒ma-mpu॒rohi̭tama॒gni-nnara̭striṣadha॒sthe sami̭ndhate | indrḙṇa de॒vai-ssa॒ratha॒gṃ॒ sa ba॒r॒hiṣi॒ sīda॒nni hotā̭ ya॒jathā̭ya su॒kratuḥ̭ || tvā-ñci̭traśravastama॒ hava̭nte vi॒kṣu ja॒ntavaḥ̭ | śo॒ciṣkḙśa-mpurupri॒yāgnḙ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve || sakhā̭ya॒-ssaṃvaḥ̭ ~sa॒myañca॒-miṣa॒gg॒- [-miṣa᳚m, stoma̭-ñcā॒gnaye᳚ |] 12

-stoma̭-ñcā॒gnaye᳚ | varṣi̭ṣṭhāya kṣitī॒nāmū॒rjo naptre॒ saha̭svate || sagṃsa॒midyṷvase vṛṣa॒nnagne॒ viśvā᳚nya॒rya ā | i॒ḍaspa॒de sami̭ddhyase॒ sa no॒ vasū॒nyā bha̭ra || e॒nā vo̭ a॒gni-nnama̭so॒rjo napā̭ta॒mā hṷve | pri॒ya-ñceti̭ṣṭhamara॒tigg sva̭ddhva॒raṃ-vi~śva̭sya dū॒tama॒mṛta᳚m || sa yo̭jate aru॒ṣo vi॒śvabho̭jasā॒ sa dṷdrava॒-thsvā̭hutaḥ | su॒brahmā̭ ya॒jña-ssu॒śamī॒ [ya॒jña-ssu॒śamī᳚, vasṷ̄nā-] 13

vasṷ̄nā-nde॒vagṃ rādho॒ janā̭nām || uda̭sya śo॒cira̭sthādā॒-juhvā̭nasya mī॒ḍhuṣaḥ̭ | uddha॒māso̭ aru॒ṣāso̭ divi॒spṛśa॒-ssama॒gnimi̭ndhate॒ naraḥ̭ || agne॒ vāja̭sya॒ goma̭ta॒ īśā̭na-ssahaso yaho | a॒sme dhḙhi jātavedo॒ mahi॒ śravaḥ̭ || sa i̭dhā॒no vasṷṣka॒vi-ra॒gnirī॒ḍenyo̭ gi॒rā | re॒vada॒smabhya̭-mpurvaṇīka dīdihi || kṣa॒po rā̭jannu॒ta tmanā-'gne॒ vasto̭ru॒toṣasaḥ̭ | sa ti̭gmajambha [ ] 14

ra॒kṣaso̭ daha॒ prati̭ || ā tḙ agna idhīmahi dyu॒manta̭-ndevā॒jara᳚m | yaddha॒ syā te॒ panī̭yasī sa॒mi-ddī॒daya̭ti॒ dyavīṣagg̭ sto॒tṛbhya॒ ā bha̭ra || ā tḙ agna ṛ॒cā ha॒vi-śśu॒krasya̭ jyotiṣaspate | suśca̭ndra॒ dasma॒ viśpa̭te॒ havya̭vā॒-ṭtubhyagṃ̭ hūyata॒ iṣagg̭ sto॒tṛbhya॒ ā bha̭ra || u॒bhe sṷścandra sa॒rpiṣo॒ darvī᳚ śrīṇīṣa ā॒sani̭ | u॒to na॒ u-tpṷpūryā [u-tpṷpūryāḥ, u॒ktheṣṷ] 15

u॒ktheṣṷ śavasaspata॒ iṣagg̭ sto॒tṛbhya॒ ā bha̭ra || agne॒ tama॒dyāśva॒-nna stomaiḥ॒ kratu॒-nna bha॒dragṃ hṛ̭di॒spṛśa᳚m | ṛ॒ddhyāmā̭ ta॒ ohaiḥ᳚ || adhā॒ hya̭gne॒ krato᳚rbha॒drasya॒ dakṣa̭sya sā॒dhoḥ | ra॒thīr-ṛ॒tasya̭ bṛha॒to ba॒bhūtha̭ || ā॒bhiṣṭḙ a॒dya gī॒rbhirgṛ॒ṇanto-'gne॒ dāśḙma | pra tḙ di॒vo na sta̭nayanti॒ śuṣmāḥ᳚ || e॒bhirno̭ a॒rkairbhavā̭ no a॒rvā- [a॒rvāṅ, suva॒rna jyotiḥ̭ |] 16

-ṅkhsuva॒rna jyotiḥ̭ | agne॒ viśvḙbhi-ssu॒manā॒ anī̭kaiḥ || a॒gnigṃ hotā̭ra-mmanye॒ dāsva̭ntaṃ॒-va~so᳚-ssū॒nugṃ saha̭so jā॒tavḙdasam | vipra॒-nna jā॒tavḙdasam | ya ū॒rdhvayā᳚ svaddhva॒ro de॒vo de॒vācyā̭ kṛ॒pā | ghṛ॒tasya॒ vibhrā᳚ṣṭi॒manṷ śu॒kraśo̭ciṣa ā॒juhvā̭nasya sa॒rpiṣaḥ̭ || agne॒ tva-nno॒ anta̭maḥ | u॒ta trā॒tā śi॒vo bha̭va varū॒thyaḥ̭ || ta-ntvā̭ śociṣṭha dīdivaḥ | su॒mnāya̭ nū॒namī̭mahe॒ sakhi̭bhyaḥ || vasṷra॒gnirvasṷśravāḥ | acchā̭ nakṣi dyu॒matta̭mo ra॒yi-ndāḥ᳚ || 17 ||

(janā̭nā॒ - maṅgi̭rasa॒ - iṣagṃ̭ - su॒śamī̭ - tigmajambha - pupūryā - a॒rvāṃ - vasṷśravāḥ॒ - pañca̭ ca) (a. 4)

i॒ndrā॒gnibhyā᳚-ntvā sa॒yujā̭ yu॒jā yṷnajmyā ghā॒rābhyā॒-nteja̭sā॒ varca̭so॒ kthebhi॒-sstomḙbhi॒ śchando̭bhī ra॒yyai poṣā̭ya sajā॒tānā᳚-mmaddhyama॒stheyā̭ya॒ mayā᳚ tvā sa॒yujā̭ yu॒jā yṷnajmya॒bā-ndu॒lā ni̭ta॒tni ra॒bhraya̭ntī me॒ghaya̭ntī va॒r॒ṣaya̭ntī cupu॒ṇīkā॒ nāmā̭si pra॒jāpa̭tinā tvā॒ viśvā̭bhirdhī॒bhirupa̭ dadhāmi pṛthi॒vyṷdapu॒ramannḙna vi॒ṣṭā ma̭nu॒ṣyā᳚ste go॒ptāro॒ 'gnirviya̭tto-'syā॒-ntāma॒ha-mpra̭ padye॒ sā [ ] 18

me॒ śarma̭ ca॒ varma̭ cā॒stvadhi̭ dyaura॒ntari̭kṣa॒-mbrahma̭ṇā vi॒ṣṭā ma॒ruta̭ste go॒ptāro̭ vā॒yurviya̭tto-'syā॒-ntāma॒ha-mpra pa̭dye॒ sā me॒ śarma̭ ca॒ varma̭ cāstu॒ dyaurapa̭rājitā॒-'mṛtḙna vi॒ṣṭā-''di॒tyāstḙ go॒ptāra॒-ssūryo॒ viya̭tto-'syā॒-ntāma॒ha-mpra pa̭dye॒ sā me॒ śarma̭ ca॒ varma̭ cāstu || 19 ||

(sā - 'ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 5)

bṛha॒spati̭stvā sādayatu pṛthi॒vyāḥ pṛ॒ṣṭhe jyoti̭ṣmatīṃ॒-vi~śva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya॒ viśva॒-ñjyoti̭ryacchā॒- gniste-'dhi̭pati rvi॒śvaka̭rmā tvā sādayatva॒ntari̭kṣasya pṛ॒ṣṭhe jyoti̭ṣmatīṃ॒-vi~śva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya॒ viśva॒-ñjyoti̭ryaccha vā॒yuste-'dhi̭patiḥ pra॒jāpa̭tistvā sādayatu di॒vaḥ pṛ॒ṣṭhe jyoti̭ṣmatīṃ॒-vi~śva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya॒ viśva॒-ñjyoti̭ryaccha parame॒ṣṭhī te-'dhi̭patiḥ purovāta॒sani̭rasya bhra॒sani̭rasi vidyu॒thsani̭- [vidyu॒thsaniḥ̭, a॒si॒ sta॒na॒yi॒tnu॒sani̭rasi] 20

-rasi stanayitnu॒sani̭rasi vṛṣṭi॒sani̭rasya॒-gneryānya̭si de॒vānā̭magne॒ yānya̭si vā॒yoryānya̭si de॒vānāṃ᳚-vā~yo॒yānya̭sya॒ntari̭kṣasya॒ yānya̭si de॒vānā̭- mantarikṣa॒yānya̭sya॒-ntari̭kṣamasya॒ntari̭kṣāya tvā sali॒lāya̭ tvā॒ sarṇī̭kāya tvā॒ satī̭kāya tvā॒ ketā̭ya tvā॒ pracḙtase tvā॒ viva̭svate tvā di॒vastvā॒ jyoti̭ṣa ādi॒tyebhya̭stva॒rce tvā̭ ru॒ce tvā᳚ dyu॒te tvā̭ bhā॒se tvā॒ jyoti̭ṣe tvā yaśo॒dā-ntvā॒ yaśa̭si tejo॒dā-ntvā॒ teja̭si payo॒dā-ntvā॒ paya̭si varco॒dā-ntvā॒ varca̭si draviṇo॒dā-ntvā॒ dravi̭ṇe sādayāmi॒ tenarṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā॒ tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 21 ||

(vi॒dyu॒thsani̭ - rdyu॒te tvai - kā॒nna tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 6)

bhū॒ya॒skṛda̭si variva॒skṛda̭si॒ prācya̭syū॒rdhvā-'sya̭-ntarikṣa॒sada̭sya॒-ntari̭kṣe sīdā-phsu॒ṣada̭si śyena॒sada̭si gṛddhra॒sada̭si suparṇa॒sada̭si nāka॒sada̭si pṛthi॒vyāstvā॒ dravi̭ṇe sādayāmya॒-ntari̭kṣasya tvā॒ dravi̭ṇe sādayāmi di॒vastvā॒ dravi̭ṇe sādayāmi di॒śā-ntvā॒ dravi̭ṇe sādayāmi draviṇo॒dā-ntvā॒ dravi̭ṇe sādayāmi prā॒ṇa-mmḙ pāhya-pā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ [vyā॒na-mme᳚, pā॒hyāyṷrme pāhi] 22

pā॒hyāyṷrme pāhi vi॒śvāyṷrme pāhi sa॒rvāyṷrme pā॒hyagne॒ ya-tte॒ para॒gṃ॒ hṛnnāma॒ tāvehi॒ sagṃ ra̭bhāvahai॒ pāñca̭ janye॒ṣva-pye᳚ddhyagne॒ yāvā॒ ayā̭vā॒ evā॒ ūmā॒-ssabda॒-ssaga̭ra-ssu॒mekaḥ̭ || 23 ||

(vyā॒na-mme॒-dvātrigṃ̭śacca) (a. 7)

a॒gninā̭ viśvā॒ṣāṭ sūryḙṇa sva॒rā-ṭkratvā॒ śacī॒pati̭r-ṛṣa॒bheṇa॒ tvaṣṭā̭ ya॒jñena̭ ma॒ghavā॒-ndakṣi̭ṇayā suva॒rgo ma॒nyunā̭ vṛtra॒hā sauhā᳚rdyena tanū॒dhā annḙna॒ gayaḥ̭ pṛthi॒vyā-'sa̭no dṛ॒gbhira̭nnā॒do va̭ṣaṭkā॒reṇa॒rdha-ssāmnā̭ tanū॒pā vi॒rājā॒ jyoti̭ṣmā॒-nbrahma̭ṇā soma॒pā gobhi̭rya॒jña-ndā̭dhāra kṣa॒treṇa̭ manu॒ṣyā̭-naśvḙna ca॒ rathḙna ca va॒jryṛ̭tubhiḥ̭ pra॒bhu-ssaṃ̭va~thsa॒reṇa̭ pari॒bhū stapa॒sā-'nā̭dhṛṣṭa॒-ssūrya॒-ssa-nta॒nūbhiḥ̭ || 24 ||

(a॒gni - raikā॒nna pa̭ñcā॒śat) (a. 8)

pra॒jāpa̭ti॒rmana॒sā 'ndho-'cchḙto dhā॒tā dī॒kṣāyāgṃ̭ savi॒tā bhṛ॒tyā-mpū॒ṣā so̭ma॒kraya̭ṇyāṃ॒-va~rṷṇa॒ upa̭na॒ddho 'sṷraḥ krī॒yamā̭ṇo mi॒traḥ krī॒ta-śśi̭pivi॒ṣṭa āsā̭dito na॒randhi̭ṣaḥ pro॒hyamā॒ṇo 'dhi̭pati॒rāga̭taḥ pra॒jāpa̭tiḥ praṇī॒yamā̭no॒ 'gnirāgnī᳚ddhre॒ bṛha॒spati॒rāgnī᳚ddhrā-tpraṇī॒yamā̭na॒ indro̭ havi॒rdhāne 'di̭ti॒rāsā̭dito॒ viṣṇṷrupāvahri॒yamā॒ṇo 'tha॒rvopo᳚tto ya॒mo̭-'bhiṣṷto 'pūta॒pā ā̭dhū॒yamā̭no vā॒yuḥ pū॒yamā̭no mi॒traḥ, kṣī̭ra॒śrīrma॒nthī sa̭ktu॒śrīrvai᳚śvade॒va unnī̭to ru॒dra āhṷto vā॒yurāvṛ̭tto nṛ॒cakṣāḥ॒ prati̭khyāto bha॒kṣa āga̭taḥ pitṛ॒ṇā-nnā̭rāśa॒gṃ॒so 'su॒rātta॒-ssindhṷra-vabhṛ॒thama̭vapra॒yan-thsa̭mu॒dro 'va̭gata-ssali॒laḥ praplṷta॒-ssuva̭ru॒dṛca̭-ṅga॒taḥ || 25 ||

(ru॒dra - eka̭vigṃśatiśca) (a. 9)

kṛtti̭kā॒ nakṣa̭tra-ma॒gnirde॒vatā॒-'gne rucaḥ̭ stha pra॒jāpa̭terdhā॒tu-ssoma̭sya॒rce tvā̭ ru॒ce tvā᳚ dyu॒te tvā̭ bhā॒se tvā॒ jyoti̭ṣe tvā rohi॒ṇī nakṣa̭tra-mpra॒jāpa̭tirde॒vatā̭ mṛgaśī॒r॒ṣa̭-nnakṣa̭tra॒gṃ॒ somo̭ de॒vatā॒ ''rdrā nakṣa̭tragṃ ru॒dro de॒vatā॒ puna̭rvasū॒ nakṣa̭tra॒madi̭tirde॒vatā̭- ti॒ṣyo̭ nakṣa̭tra॒-mbṛha॒spati̭rde॒vatā᳚ ''śre॒ṣā nakṣa̭tragṃ sa॒rpā de॒vatā̭ ma॒ghā nakṣa̭tra-mpi॒taro̭ de॒vatā॒ phalgṷnī॒ nakṣa̭tra- [nakṣa̭tram, a॒rya॒mā] 26

-marya॒mā de॒vatā॒ phalgṷnī॒ nakṣa̭tra॒-mbhago̭ de॒vatā॒ hasto॒ nakṣa̭tragṃ savi॒tā de॒vatā̭ ci॒trā nakṣa̭tra॒mindro̭ de॒vatā᳚ svā॒tī nakṣa̭traṃ-vā~॒yurde॒vatā॒ viśā̭khe॒ nakṣa̭tramindrā॒gnī de॒vatā̭ 'nūrā॒dhā nakṣa̭tra-mmi॒tro de॒vatā̭ rohi॒ṇī nakṣa̭tra॒mindro̭ de॒vatā̭ vi॒cṛtau॒ nakṣa̭tra-mpi॒taro̭ de॒vatā̭ 'ṣā॒ḍhā nakṣa̭tra॒māpo̭ de॒vatā̭ 'ṣā॒ḍhā nakṣa̭traṃ॒-vi~śvḙ de॒vā de॒vatā᳚ śro॒ṇā nakṣa̭traṃ॒-vi~ṣṇṷrde॒vatā॒ śravi̭ṣṭhā॒ nakṣa̭traṃ॒-va~sa̭vo [nakṣa̭traṃ॒-va~sa̭vaḥ, de॒vatā̭] 27

de॒vatā̭ śa॒tabhi̭ṣa॒-nnakṣa̭tra॒mindro̭ de॒vatā᳚ proṣṭhapa॒dā nakṣa̭trama॒ja eka̭pā-dde॒vatā᳚ proṣṭhapa॒dā nakṣa̭tra॒mahi̭rbu॒ddhniyo̭ de॒vatā̭ re॒vatī॒ nakṣa̭tra-mpū॒ṣā de॒vatā᳚ 'śva॒yujau॒ nakṣa̭trama॒śvinaṷ de॒vatā̭ 'pa॒bhara̭ṇī॒rnakṣa̭traṃ-ya~॒mo de॒vatā̭, pū॒rṇā pa॒ścādya-ttḙ de॒vā ada̭dhuḥ || 28 ||

(phalgṷnī॒ nakṣa̭traṃ॒ - ~vasa̭va॒ - straya̭strigṃśacca) (a. 10)

madhṷśca॒ mādha̭vaśca॒ vāsa̭ntikāvṛ॒tū śu॒kraśca॒ śuci̭śca॒ graiṣmā̭vṛ॒tū nabha̭śca nabha॒sya̭śca॒ vārṣi̭kāvṛ॒tū i॒ṣaśco॒rjaśca̭ śāra॒dāvṛ॒tū saha̭śca saha॒sya̭śca॒ haima̭ntikāvṛ॒tū tapa̭śca tapa॒sya̭śca śaiśi॒rāvṛ॒tū a॒gnera̭nta-śśle॒ṣo̭-'si॒ kalpḙtā॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī kalpa̭ntā॒māpa॒ oṣa̭dhīḥ॒ kalpa̭ntāma॒gnayaḥ॒ pṛtha॒mmama॒ jyaiṣṭhya̭ya॒ savra̭tā॒ [savra̭tāḥ, ye᳚-'gnaya॒-] 29

ye᳚-'gnaya॒-ssama̭naso-'nta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī śai̭śi॒rāvṛ॒tū a॒bhi kalpa̭mānā॒ indra̭miva de॒vā a॒bhi saṃvi~̭śantu saṃ॒ya~cca॒ pracḙtāścā॒gne-ssoma̭sya॒ sūrya̭syo॒-grā ca̭ bhī॒mā ca̭ pitṛ॒ṇāṃ-ya~॒masyendra̭sya dhru॒vā ca̭ pṛthi॒vī ca̭ de॒vasya̭ savi॒turma॒rutāṃ॒-va~rṷṇasya dha॒rtrī ca॒ dhari̭trī ca mi॒trāvarṷṇayo rmi॒trasya̭ dhā॒tuḥ prācī̭ ca pra॒tīcī̭ ca॒ vasṷ̄nāgṃ ru॒drāṇā̭- [ru॒drāṇā᳚m, ā॒di॒tyānā॒-nte] 30

-mādi॒tyānā॒-nte te-'dhi̭pataya॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi sa॒hasra̭sya pra॒mā a̭si sa॒hasra̭sya prati॒mā a̭si sa॒hasra̭sya vi॒mā a̭si sa॒hasra̭syo॒nmā a̭si sāha॒sro̭-'si sa॒hasrā̭ya tve॒mā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ sa॒ntvekā̭ ca śa॒ta-ñca̭ sa॒hasra̭-ñcā॒yuta̭-ñca [ ] 31

ni॒yuta̭-ñca pra॒yuta॒-ñcārbṷda-ñca॒ nya̭rbuda-ñca samu॒draśca॒ maddhya॒-ñcānta̭śca parā॒rdhaśce॒mā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ santu ṣa॒ṣṭhi-ssa॒hasra̭ma॒yuta॒-makṣī̭yamāṇā ṛta॒sthā stha̭rtā॒vṛdho̭ ghṛta॒ścuto̭ madhu॒ścuta॒ ūrja̭svatī-ssvadhā॒vinī॒stā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ santu vi॒rājo॒ nāma̭ kāma॒dughā̭ a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ke || 32 ||

(savra̭tā - ru॒drāṇā̭ - ma॒yuta̭ñca॒ - pañca̭catvārigṃśacca) (a. 11)

sa॒mi-ddi॒śāmā॒śayā̭ na-ssuva॒rvinmadho॒rato॒ mādha̭vaḥ pātva॒smān | a॒gnirde॒vo du॒ṣṭarī̭tu॒radā᳚bhya i॒da-ṅkṣa॒tragṃ ra̭kṣatu॒ pātva॒smān || ra॒tha॒nta॒ragṃ sāma̭bhiḥ pātva॒smā-ngā̭ya॒trī chanda̭sāṃ-vi~॒śvarṷ̄pā | tri॒vṛnno̭ vi॒ṣṭhayā॒ stomo॒ ahnāgṃ̭ samu॒dro vāta̭ i॒damojaḥ̭ pipartu || u॒grā di॒śāma॒bhi-bhṷ̄tirvayo॒dhā-śśuciḥ̭ śu॒kre aha̭nyoja॒sīnā᳚ | indrādhi̭patiḥ pipṛtā॒dato̭ no॒ mahi̭ [ ] 33

kṣa॒traṃ-vi~॒śvato̭ dhāraye॒dam || bṛ॒ha-thsāma̭ kṣatra॒bhṛ-dvṛ॒ddha vṛ̭ṣṇiya-ntri॒ṣṭubhaujaḥ̭ śubhi॒ta mu॒gravī̭ram | indra॒ stomḙna pañcada॒śena॒ maddhya̭mi॒daṃ-vā~tḙna॒ saga̭reṇa rakṣa || prācī̭ di॒śāgṃ sa॒haya̭śā॒ yaśa̭svatī॒ viśvḙ devāḥ prā॒vṛṣā 'hnā॒gṃ॒ suva̭rvatī | i॒da-ṅkṣa॒tra-ndu॒ṣṭara̭ma॒stvojo 'nā̭dhṛṣṭagṃ saha॒sriya॒gṃ॒ saha̭svat || vai॒rū॒pe sāma̭nni॒ha taccha̭kema॒ jaga̭tyainaṃ-vi~॒kṣvā vḙśayāmaḥ | viśvḙ devā-ssaptada॒śena॒ [saptada॒śena̭, varca̭ i॒da-ṅkṣa॒tragṃ] 34

varca̭ i॒da-ṅkṣa॒tragṃ sa̭li॒lavā̭tamu॒gram || dha॒rtrī di॒śā-ṅkṣa॒trami॒da-ndā̭dhāropa॒sthā-''śā̭nā-mmi॒trava̭da॒stvojaḥ̭ | mitrā̭varuṇā śa॒radā-'hnā᳚-ñcikitnū a॒smai rā॒ṣṭrāya॒ mahi॒ śarma̭ yacchatam || vai॒rā॒je sāma॒nnadhi̭ me manī॒ṣā-'nu॒ṣṭubhā॒ sambhṛ̭taṃ-vī~॒ryagṃ̭ sahaḥ̭ | i॒da-ṅkṣa॒tra-mmi॒trava̭dā॒rdradā̭nu॒ mitrā̭varuṇā॒ rakṣa̭ta॒-mādhi̭patyaiḥ || sa॒mrā-ḍdi॒śāgṃ sa॒hasā᳚mnī॒ saha̭svatyṛ॒turhḙma॒nto vi॒ṣṭhayā̭ naḥ pipartu | a॒va॒syuvā̭tā [a॒va॒syuvā̭tāḥ, bṛ॒ha॒tīrnu] 35

bṛha॒tīrnu śakva̭rīri॒maṃ-ya~॒jñama̭vantu no ghṛ॒tācīḥ᳚ || suva̭rvatī su॒dughā̭ naḥ॒ paya̭svatī di॒śā-nde॒vya̭vatu no ghṛ॒tācī᳚ | tva-ṅgo॒pāḥ pṷrae॒tota pa॒ścā-dbṛha̭spate॒ yāmyāṃ᳚-yu~ṅgdhi॒ vāca᳚m || ū॒rdhvā di॒śāgṃ ranti॒rāśauṣa̭dhīnāgṃ saṃva~thsa॒reṇa̭ savi॒tā no॒ ahnā᳚m | re॒va-thsāmāti̭cchandā u॒ chando-'jā̭ta śatru-ssyo॒nā no̭ astu || stoma̭trayastrigṃśe॒ bhuva̭nasya patni॒ viva̭svadvāte a॒bhi no̭ [a॒bhi naḥ̭, gṛ॒ṇā॒hi॒ |] 36

gṛṇāhi | ghṛ॒tava̭tī savita॒rādhi̭patyaiḥ॒ paya̭svatī॒ ranti॒rāśā̭ no astu || dhru॒vā di॒śāṃ-vi~ṣṇṷpa॒tnyagho̭rā॒-'syeśā̭nā॒ saha̭so॒ yā ma॒notā᳚ | bṛha॒spati̭ rmāta॒riśvo॒ta vā॒yu-ssa̭ndhuvā॒nā vātā̭ a॒bhi no̭ gṛṇantu || vi॒ṣṭa॒bho-ndi॒vo dha॒ruṇaḥ̭ pṛthi॒vyā a॒syeśā̭nā॒ jaga̭to॒ viṣṇṷpatnī | vi॒śvavya̭cā i॒ṣaya̭ntī॒ subhṷ̄ti-śśi॒vā no̭ a॒stvadi̭tiru॒pasthe᳚ || vai॒śvā॒na॒ro na̭ ū॒tyāpṛ॒ṣṭo di॒vyanṷ no॒ 'dyānṷmati॒ranvida̭numate॒ tva-ṅkayā̭ naści॒tra ābhṷva॒tko a॒dya yṷṅkte || 37 ||

(mahi̭ - saptada॒śenā̭ - 'va॒syuvā̭tā - a॒bhi no - 'nṷ na॒ - ścatṷrdaśa ca) (a. 12)

(ra॒śmira̭si॒ - rājñya̭sya॒ - ya-mpu॒ro hari̭keśo॒ - 'gnirmū॒rdha - ndrā॒gnibhyāṃ॒ - bṛha॒spati̭ - rbhūya॒skṛda̭ - sya॒gninā̭ viśvā॒ṣāṭ - pra॒jāpa̭ti॒rmana̭sā॒ - kṛtti̭kā॒ - madhṷśca - sa॒middi॒śāṃ - dvāda̭śa )

(ra॒śmira̭si॒ - prati̭ dhe॒nu- ma̭si stanayitnu॒sani̭ra - syādi॒tyānāgṃ̭ - sa॒ptatrigṃ̭śat )

(ra॒śmira̭si॒, ko a॒dya yṷṅkte)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||