4.3 - Apa Ntvema Nthsadayami - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah

ॐ

4.3 - અપા ન્ત્વેમ ન્થ્સાદયામિ - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય સંહિતા પાઠઃ

Krishna Vedic Gujarati

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ઞ્ચતુર્થકાણ્ડે તૃતીયઃ પ્રશ્નઃ - ચિતિવર્ણનં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

અ॒પા-ન્ત્વેમ᳚ન્-થ્સાદયામ્ય॒પા-ન્ત્વોદ્મ᳚ન્-થ્સાદયામ્ય॒પા-ન્ત્વા॒ ભસ્મ᳚ન્-થ્સાદયામ્ય॒પા-ન્ત્વા॒ જ્યોતિ॑ષિ સાદયામ્ય॒પા-ન્ત્વા-ઽય॑ને સાદયામ્યર્ણ॒વે સદ॑ને સીદ સમુ॒દ્રે સદ॑ને સીદ સલિ॒લે સદ॑ને સીદા॒પા-ઙ્ક્ષયે॑ સીદા॒પાગ્ં સધિ॑ષિ સીદા॒પા-ન્ત્વા॒ સદ॑ને સાદયામ્ય॒પા-ન્ત્વા॑ સ॒ધસ્થે॑ સાદયામ્ય॒પા-ન્ત્વા॒ પુરી॑ષે સાદયામ્ય॒પા-ન્ત્વા॒ યોનૌ॑ સાદયામ્ય॒પા-ન્ત્વા॒ પાથ॑સિ સાદયામિ ગાય॒ત્રી છન્દ॑-સ્ત્રિ॒ષ્ટુ-પ્છન્દો॒ જગ॑તી॒ છન્દો॑-ઽનુ॒ષ્ટુ-પ્છન્દઃ॑ પ॒ઙ્ક્તિશ્છન્દઃ॑ ॥ 1 ॥

(યોનૌ॒ - પઞ્ચ॑દશ ચ) (અ. 1)

અ॒ય-મ્પુ॒રો ભુવ॒સ્તસ્ય॑ પ્રા॒ણો ભૌ॑વાય॒નો વ॑સ॒ન્તઃ પ્રા॑ણાય॒નો ગા॑ય॒ત્રી વા॑સ॒ન્તી ગા॑યત્રિ॒યૈ ગા॑ય॒ત્ર-ઙ્ગા॑ય॒ત્રાદુ॑પા॒ગ્ં॒ શુરુ॑પા॒ગ્ં॒ શોસ્ત્રિ॒વૃ-ત્ત્રિ॒વૃતો॑ રથન્ત॒રગ્ં ર॑થન્ત॒રા-દ્વસિ॑ષ્ઠ॒ ઋષિઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તિ ગૃહીતયા॒ ત્વયા᳚ પ્રા॒ણ-ઙ્ગૃ॑હ્ણામિ પ્ર॒જાભ્યો॒-ઽય-ન્દ॑ક્ષિ॒ણા વિ॒શ્વક॑ર્મા॒ તસ્ય॒ મનો॑ વૈશ્વકર્મ॒ણ-ઙ્ગ્રી॒ષ્મો મા॑ન॒સસ્ત્રિ॒ષ્ટુગ્ગ્રૈ॒ષ્મી ત્રિ॒ષ્ટુભ॑ ઐ॒ડમૈ॒ડા-દ॑ન્તર્યા॒મો᳚ ઽન્તર્યા॒મા-ત્પ॑ઞ્ચદ॒શઃ પ॑ઞ્ચદ॒શા-દ્બૃ॒હ-દ્બૃ॑હ॒તો ભ॒રદ્વા॑જ॒ ઋષિઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તિ ગૃહીતયા॒ ત્વયા॒ મનો॑ [ત્વયા॒ મનઃ॑, ગૃ॒હ્ણા॒મિ॒ પ્ર॒જાભ્યો॒-ઽય-] 2

ગૃહ્ણામિ પ્ર॒જાભ્યો॒-ઽય-મ્પ॒શ્ચા-દ્વિ॒શ્વવ્ય॑ચા॒સ્તસ્ય॒ ચક્ષુ॑ર્વૈશ્વવ્યચ॒સં-વઁ॒ર્॒ષાણિ॑ ચાક્ષુ॒ષાણિ॒ જગ॑તી વા॒ર્॒ષી જગ॑ત્યા॒ ઋક્ષ॑મ॒મૃક્ષ॑માચ્છુ॒ક્ર-શ્શુ॒ક્રા-થ્સ॑પ્તદ॒શ-સ્સ॑પ્તદ॒શા-દ્વૈ॑રૂ॒પં-વૈઁ॑રૂ॒પા-દ્વિ॒શ્વામિ॑ત્ર॒ ઋષિઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તિ ગૃહીતયા॒ ત્વયા॒ ચક્ષુ॑ર્ગૃહ્ણામિ પ્ર॒જાભ્ય॑ ઇ॒દમુ॑ત્ત॒રા-થ્સુવ॒સ્તસ્ય॒ શ્રોત્રગ્ં॑ સૌ॒વગ્ં શ॒રચ્છ્રૌ॒ત્ર્ય॑નુ॒ષ્ટુપ્-છા॑ર॒દ્ય॑નુ॒ષ્ટુભઃ॑ સ્વા॒રગ્ગ્ સ્વા॒રાન્મ॒ન્થી મ॒ન્થિન॑ એકવિ॒ગ્ં॒શ એ॑કવિ॒ગ્ં॒શા-દ્વૈ॑રા॒જં-વૈઁ॑રા॒જાજ્જ॒મદ॑ગ્નિ॒ર્॒ ઋષિઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તિ ગૃહીતયા॒ [ગૃહીતયા, ત્વયા॒] 3

ત્વયા॒ શ્રોત્ર॑-ઙ્ગૃહ્ણામિ પ્ર॒જાભ્ય॑ ઇ॒યમુ॒પરિ॑ મ॒તિસ્તસ્યૈ॒ વામ્મા॒તી હે॑મ॒ન્તો વા᳚ચ્યાય॒નઃ પ॒ઙ્ક્તિર્હૈ॑મ॒ન્તી પ॒ક્ત્યૈ-ન્નિ॒ધન॑વન્નિ॒ધન॑વત આગ્રય॒ણ આ᳚ગ્રય॒ણા-ત્ત્રિ॑ણવત્રયસ્ત્રિ॒ગ્ં॒શૌ ત્રિ॑ણવત્રયસ્ત્રિ॒ગ્ં॒શાભ્યાગ્ં॑ શાક્વરરૈવ॒તે શા᳚ક્વરરૈવ॒તાભ્યાં᳚-વિઁ॒શ્વક॒ર્મર્ષિઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તિ ગૃહીતયા॒ ત્વયા॒ વાચ॑-ઙ્ગૃહ્ણામિ પ્ર॒જાભ્યઃ॑ ॥ 4 ॥

(ત્વયા॒ મનો॑-જ॒મદ॑ગ્નિ॒ર્॒ઋષિઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તિગૃહીતયા-ત્રિ॒ગ્ં॒શચ્ચ॑) (અ. 2)

પ્રાચી॑ દિ॒શાં-વઁ॑સ॒ન્ત ઋ॑તૂ॒નામ॒ગ્નિર્દે॒વતા॒ બ્રહ્મ॒ દ્રવિ॑ણ-ન્ત્રિ॒વૃ-થ્સ્તોમ॒-સ્સ ઉ॑ પઞ્ચદ॒શવ॑ર્તનિ॒-સ્ત્ર્યવિ॒ર્વયઃ॑ કૃ॒તમયા॑ના-મ્પુરોવા॒તો વાત॒-સ્સાન॑ગ॒ ઋષિ॑ર્દક્ષિ॒ણા દિ॒શા-ઙ્ગ્રી॒ષ્મ ઋ॑તૂ॒નામિન્દ્રો॑ દે॒વતા᳚ ક્ષ॒ત્ર-ન્દ્રવિ॑ણ-મ્પઞ્ચદ॒શ-સ્સ્તોમ॒-સ્સ ઉ॑ સપ્તદ॒શ વ॑ર્તનિ-ર્દિ॑ત્ય॒વાડ્-વય॒સ્ત્રેતા-ઽયા॑ના-ન્દક્ષિણાદ્વા॒તો વાતઃ॑ સના॒તન॒ ઋષિઃ॑ પ્ર॒તીચી॑ દિ॒શાં-વઁ॒ર્॒ષા ઋ॑તૂ॒નાં-વિઁશ્વે॑ દે॒વા દે॒વતા॒ વિ- [દે॒વતા॒ વિટ્, દ્રવિ॑ણગ્ં] 5

-ડ્દ્રવિ॑ણગ્ં સપ્તદ॒શ સ્તોમ॒-સ્સ ઉ॑ વેકવિ॒ગ્ં॒ શવ॑ર્તનિ-સ્ત્રિવ॒થ્સો વયો᳚ દ્વાપ॒રો-ઽયા॑ના-મ્પશ્ચાદ્વા॒તો વાતો॑-ઽહ॒ભૂન॒ ઋષિ॒રુદી॑ચી દિ॒શાગ્ં શ॒રદ્-ઋ॑તૂ॒ના-મ્મિ॒ત્રાવરુ॑ણૌ દે॒વતા॑ પુ॒ષ્ટ-ન્દ્રવિ॑ણમેકવિ॒ગ્ં॒શ-સ્સ્તોમ॒-સ્સ ઉ॑ ત્રિણ॒વવ॑ર્તનિ-સ્તુર્ય॒વા-ડ્વય॑ આસ્ક॒ન્દો ઽયા॑નામુત્તરા-દ્વા॒તો વાતઃ॑ પ્ર॒ત્ન ઋષિ॑રૂ॒ર્ધ્વા દિ॒શાગ્ં હે॑મન્તશિશિ॒રાવૃ॑તૂ॒ના-મ્બૃહ॒સ્પતિ॑ર્દે॒વતા॒ વર્ચો॒ દ્રવિ॑ણ-ન્ત્રિણ॒વ સ્તોમ॒-સ્સ ઉ॑ ત્રયસ્ત્રિ॒ગ્ં॒શવ॑ર્તનિઃ પષ્ઠ॒વાદ્વયો॑ ઽભિ॒ભૂરયા॑નાં-વિઁષ્વગ્વા॒તો વાતઃ॑ સુપ॒ર્ણ ઋષિઃ॑ પિ॒તરઃ॑ પિતામ॒હાઃ પરે-ઽવ॑રે॒ તે નઃ॑ પાન્તુ॒ તે નો॑-ઽવન્ત્વ॒સ્મિ-ન્બ્રહ્મ॑ન્ન॒સ્મિન્ ક્ષ॒ત્રે᳚-ઽસ્યા-મા॒શિષ્ય॒સ્યા-મ્પુ॑રો॒ધાયા॑મ॒સ્મિન્ કર્મ॑ન્ન॒સ્યા-ન્દે॒વહૂ᳚ત્યામ્ ॥ 6 ॥

(વિટ્ - પ॑ષ્ઠ॒વા-દ્વયો॒ - ઽષ્ટાવિગ્ં॑શતિશ્ચ) (અ. 3)

ધ્રુ॒વક્ષિ॑તિ -ર્ધ્રુ॒વયો॑નિ-ર્ધ્રુ॒વા-ઽસિ॑ ધ્રુ॒વાં-યોઁનિ॒મા સી॑દ સા॒દ્ધ્યા । ઉખ્ય॑સ્ય કે॒તુ-મ્પ્ર॑થ॒મ-મ્પુ॒રસ્તા॑દ॒શ્વિના᳚-ઽદ્ધ્વ॒ર્યૂ સા॑દયતામિ॒હ ત્વા᳚ ॥ સ્વે દક્ષે॒ દક્ષ॑પિતે॒હ સી॑દ દેવ॒ત્રા પૃ॑થિ॒વી બૃ॑હ॒તી રરા॑ણા । સ્વા॒સ॒સ્થા ત॒નુવા॒ સં-વિઁ॑શસ્વ પિ॒તેવૈ॑ધિ સૂ॒નવ॒ આ સુ॒શેવા॒-ઽશ્વિના᳚દ્ધ્વ॒ર્યૂ સા॑દયતામિ॒હ ત્વા᳚ ॥ કુ॒લા॒યિની॒ વસુ॑મતી વયો॒ધા ર॒યિ-ન્નો॑ વર્ધ બહુ॒લગ્ં સુ॒વીર᳚મ્ । 7

અપામ॑તિ-ન્દુર્મ॒તિ-મ્બાધ॑માના રા॒યસ્પોષે॑ ય॒જ્ઞપ॑તિમા॒ભજ॑ન્તી॒ સુવ॑ર્ધેહિ॒ યજ॑માનાય॒ પોષ॑મ॒શ્વિના᳚-ઽદ્ધ્વ॒ર્યૂ સા॑દયતામિ॒હ ત્વા᳚ ॥ અ॒ગ્નેઃ પુરી॑ષમસિ દેવ॒યાની॒ તા-ન્ત્વા॒ વિશ્વે॑ અ॒ભિ ગૃ॑ણન્તુ દે॒વાઃ । સ્તોમ॑પૃષ્ઠા ઘૃ॒તવ॑તી॒હ સી॑દ પ્ર॒જાવ॑દ॒સ્મે દ્રવિ॒ણા ઽઽય॑જસ્વા॒શ્વિના᳚ ઽદ્ધ્વ॒ર્યૂ સા॑દયતામિ॒હ ત્વા᳚ ॥ દિ॒વો મૂ॒ર્ધા-ઽસિ॑ પૃથિ॒વ્યા નાભિ॑ર્વિ॒ષ્ટમ્ભ॑ની દિ॒શામધિ॑પત્ની॒ ભુવ॑નાનામ્ । 8

ઊ॒ર્મિર્દ્ર॒ફ્સો અ॒પામ॑સિ વિ॒શ્વક॑ર્મા ત॒ ઋષિ॑ર॒શ્વિના᳚-ઽદ્ધ્વ॒ર્યૂ સા॑દયતામિ॒હ ત્વા᳚ ॥ સ॒જૂર્-ઋ॒તુભિઃ॑ સ॒જૂર્વિ॒ધાભિઃ॑ સ॒જૂર્વસુ॑ભિ-સ્સ॒જૂ રુ॒દ્રૈ-સ્સ॒જૂરા॑દિ॒ત્યૈ-સ્સ॒જૂર્વિશ્વૈ᳚ર્દે॒વૈ-સ્સ॒જૂર્દે॒વૈ-સ્સ॒જૂર્દે॒વૈર્વ॑યો-ના॒ધૈર॒ગ્નયે᳚ ત્વા વૈશ્વાન॒રાયા॒શ્વિના᳚-ઽદ્ધ્વ॒ર્યૂ સા॑દયતામિ॒હ ત્વા᳚ ॥ પ્રા॒ણ-મ્મે॑ પાહ્યપા॒ન-મ્મે॑ પાહિ વ્યા॒ન-મ્મે॑ પાહિ॒ ચક્ષુ॑ર્મ ઉ॒ર્વ્યા વિ ભા॑હિ॒ શ્રોત્ર॑-મ્મે શ્લોકયા॒પ-સ્પિ॒ન્વૌષ॑ધીર્જિન્વ દ્વિ॒પા-ત્પા॑હિ॒ ચતુ॑ષ્પાદવ દિ॒વો વૃષ્ટિ॒મેર॑ય ॥ 9 ॥

(સુ॒વીરં॒ - ભુવ॑નાના - મુ॒ર્વ્યા - સ॒પ્તદ॑શ ચ) (અ. 4)

ત્ર્યવિ॒ર્વય॑સ્ત્રિ॒ષ્ટુ-પ્છન્દો॑ દિત્ય॒વા-ડ્વયો॑ વિ॒રાટ્ છન્દઃ॒ પઞ્ચા॑વિ॒ર્વયો॑ ગાય॒ત્રી છન્દ॑સ્ત્રિવ॒થ્સો વય॑ ઉ॒ષ્ણિહા॒ છન્દ॑ સ્તુર્ય॒વા-ડ્વયો॑-ઽનુ॒ષ્ટુ-પ્છન્દઃ॑ પષ્ઠ॒વા-દ્વયો॑ બૃહ॒તી છન્દ॑ ઉ॒ક્ષા વયઃ॑ સ॒તોબૃ॑હતી॒ છન્દ॑ ઋષ॒ભો વયઃ॑ ક॒કુચ્છન્દો॑ ધે॒નુર્વયો॒ જગ॑તી॒ છન્દો॑-ઽન॒ડ્વાન્. વયઃ॑ પ॒ઙ્ક્તિ શ્છન્દો॑ બ॒સ્તો વયો॑ વિવ॒લ-ઞ્છન્દો॑ વૃ॒ષ્ણિર્વયો॑ વિશા॒લ-ઞ્છન્દઃ॒ પુરુ॑ષો॒ વય॑ સ્ત॒ન્દ્ર-ઞ્છન્દો᳚ વ્યા॒ઘ્રો વયો-ઽના॑ધૃષ્ટ॒-ઞ્છન્દઃ॑ સિ॒ગ્ં॒હો વય॑ શ્છ॒દિ શ્છન્દો॑ વિષ્ટ॒ભોં-વઁયો-ઽધિ॑પતિ॒ શ્છન્દઃ॑ ક્ષ॒ત્રં-વઁયો॒ મય॑ન્દ॒-ઞ્છન્દો॑ વિ॒શ્વક॑ર્મા॒ વયઃ॑ પરમે॒ષ્ઠી છન્દો॑ મૂ॒ર્ધા વયઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તિ॒ શ્છન્દઃ॑ ॥ 10 ॥

(પુરુ॑ષો॒ વયઃ॒ - ષ-ડ્વિગ્ં॑શતિશ્ચ) (અ. 5)

ઇન્દ્રા᳚ગ્ની॒ અવ્ય॑થમાના॒મિષ્ટ॑કા-ન્દૃગ્ંહતં-યુઁ॒વમ્ । પૃ॒ષ્ઠેન॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અ॒ન્તરિ॑ક્ષ-ઞ્ચ॒ વિ બા॑ધતામ્ ॥ વિ॒શ્વક॑ર્મા ત્વા સાદયત્વ॒ન્તરિ॑ક્ષસ્ય પૃ॒ષ્ઠે વ્યચ॑સ્વતી॒-મ્પ્રથ॑સ્વતી॒-મ્ભાસ્વ॑તીગ્ં સૂરિ॒મતી॒મા યા દ્યા-મ્ભાસ્યા પૃ॑થિ॒વીમોર્વ॑ન્તરિ॑ક્ષ-મ॒ન્તરિ॑ક્ષં-યઁચ્છા॒ન્તરિ॑ક્ષ-ન્દૃગ્ંહા॒ન્તરિ॑ક્ષ॒-મ્મા હિગ્ં॑સી॒ ર્વિશ્વ॑સ્મૈ પ્રા॒ણાયા॑પા॒નાય॑ વ્યા॒નાયો॑દા॒નાય॑ પ્રતિ॒ષ્ઠાયૈ॑ ચ॒રિત્રા॑ય વા॒યુસ્ત્વા॒-ઽભિ પા॑તુ મ॒હ્યા સ્વ॒સ્ત્યા છ॒ર્દિષા॒ [છ॒ર્દિષા᳚, શન્ત॑મેન॒ તયા॑] 11

શન્ત॑મેન॒ તયા॑ દે॒વ॑તયા-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દ્ધ્રુ॒વા સી॑દ ॥ રાજ્ઞ્ય॑સિ॒ પ્રાચી॒ દિગ્-વિ॒રાડ॑સિ દક્ષિ॒ણા દિ-ખ્સ॒મ્રાડ॑સિ પ્ર॒તીચી॒ દિખ્-સ્વ॒રાડ॒સ્યુદી॑ચી॒ દિગધિ॑પત્ન્યસિ બૃહ॒તી દિગાયુ॑ર્મે પાહિ પ્રા॒ણ-મ્મે॑ પાહ્યપા॒ન-મ્મે॑ પાહિ વ્યા॒ન-મ્મે॑ પાહિ॒ ચક્ષુ॑ર્મે પાહિ॒ શ્રોત્ર॑-મ્મે પાહિ॒ મનો॑ મે જિન્વ॒ વાચ॑-મ્મે પિન્વા॒ ઽઽત્માન॑-મ્મે પાહિ॒ જ્યોતિ॑ર્મે યચ્છ ॥ 12 ॥

(છ॒ર્દિષા॑ - પિન્વ॒ - ષટ્ચ॑) (અ. 6)

મા છન્દઃ॑ પ્ર॒મા છન્દઃ॑ પ્રતિ॒મા છન્દો᳚-ઽસ્રી॒વિ શ્છન્દઃ॑ પ॒ઙ્ક્તિ શ્છન્દ॑ ઉ॒ષ્ણિહા॒ છન્દો॑ બૃહ॒તી છન્દો॑-ઽનુ॒ષ્ટુ-પ્છન્દો॑ વિ॒રાટ્ છન્દો॑ ગાય॒ત્રી છન્દ॑-સ્ત્રિ॒ષ્ટુ-પ્છન્દો॒ જગ॑તી॒ છન્દઃ॑ પૃથિ॒વી છન્દો॒ ઽન્તરિ॑ક્ષ॒-ઞ્છન્દો॒ દ્યૌ શ્છન્દ॒-સ્સમા॒ શ્છન્દો॒ નક્ષ॑ત્રાણિ॒ છન્દો॒ મન॒ શ્છન્દો॒ વાક્ છન્દઃ॑ કૃ॒ષિ શ્છન્દો॒ હિર॑ણ્ય॒-ઞ્છન્દો॒ ગૌ શ્છન્દો॒ ઽજા છન્દો ઽશ્વ॒ શ્છન્દઃ॑ ॥ અ॒ગ્નિર્દે॒વતા॒ [અ॒ગ્નિર્દે॒વતા᳚, વાતો॑ દે॒વતા॒] 13

વાતો॑ દે॒વતા॒ સૂર્યો॑ દે॒વતા॑ ચ॒ન્દ્રમા॑ દે॒વતા॒ વસ॑વો દે॒વતા॑ રુ॒દ્રા દે॒વતા॑ ઽઽદિ॒ત્યા દે॒વતા॒ વિશ્વે॑ દે॒વા દે॒વતા॑ મ॒રુતો॑ દે॒વતા॒ બૃહ॒સ્પતિ॑ ર્દે॒વતેન્દ્રો॑ દે॒વતા॒ વરુ॑ણો દે॒વતા॑ મૂ॒ર્ધા-ઽસિ॒ રા-ડ્ધ્રુ॒વા-ઽસિ॑ ધ॒રુણા॑ ય॒ન્ત્ર્ય॑સિ॒ યમિ॑ત્રી॒ષે ત્વો॒ર્જે ત્વા॑ કૃ॒ષ્યૈ ત્વા॒ ક્ષેમા॑ય ત્વા॒ યન્ત્રી॒ રા-ડ્ધ્રુ॒વા-ઽસિ॒ ધર॑ણી ધ॒ર્ત્ર્ય॑સિ॒ ધરિ॒ત્ર્યાયુ॑ષે ત્વા॒ વર્ચ॑સે॒ ત્વૌજ॑સે ત્વા॒ બલા॑ય ત્વા ॥ 14 ॥

(દે॒વતા - ઽઽયુ॑ષે ત્વા॒ - ષટ્ ચ॑ ) (અ. 7)

આ॒શુસ્ત્રિ॒વૃ-દ્ભા॒ન્તઃ પ॑ઞ્ચદ॒શો વ્યો॑મ સપ્તદ॒શઃ પ્રતૂ᳚ર્તિરષ્ટાદ॒શ સ્તપો॑ નવદ॒શો॑ ઽભિવ॒ર્ત-સ્સ॑વિ॒ગ્ં॒શો ધ॒રુણ॑ એકવિ॒ગ્ં॒શો વર્ચો᳚ દ્વાવિ॒ગ્ં॒શ-સ્સ॒મ્ભર॑ણસ્ત્રયોવિ॒ગ્ં॒શો યોનિ॑શ્ચતુર્વિ॒ગ્ં॒શો ગર્ભાઃ᳚ પઞ્ચવિ॒ગ્ં॒શ ઓજ॑સ્ત્રિણ॒વઃ ક્રતુ॑રેકત્રિ॒ગ્ં॒શઃ પ્ર॑તિ॒ષ્ઠા ત્ર॑યસ્ત્રિ॒ગ્ં॒શો બ્ર॒દ્ધ્નસ્ય॑ વિ॒ષ્ટપ॑-ઞ્ચતુસ્ત્રિ॒ગ્ં॒શો નાકઃ॑ ષટ્ત્રિ॒ગ્ં॒શો વિ॑વ॒ર્તો᳚-ઽષ્ટાચત્વારિ॒ગ્ં॒શો ધ॒ર્ત્રશ્ચ॑તુષ્ટો॒મઃ ॥ 15 ॥

(આ॒શુઃ - સ॒પ્તત્રિગ્ં॑શત્) (અ. 8)

અ॒ગ્નેર્ભા॒ગો॑-ઽસિ દી॒ક્ષાયા॒ આધિ॑પત્ય॒-મ્બ્રહ્મ॑ સ્પૃ॒ત-ન્ત્રિ॒વૃ-થ્સ્તોમ॒ ઇન્દ્ર॑સ્ય ભા॒ગો॑-ઽસિ॒ વિષ્ણો॒રાધિ॑પત્ય-ઙ્ક્ષ॒ત્રગ્ગ્ સ્પૃ॒ત-મ્પ॑ઞ્ચદ॒શ-સ્સ્તોમો॑ નૃ॒ચક્ષ॑સા-મ્ભા॒ગો॑-ઽસિ ધા॒તુરાધિ॑પત્ય-ઞ્જ॒નિત્રગ્ગ્॑ સ્પૃ॒તગ્ં સ॑પ્તદ॒શ-સ્સ્તોમો॑ મિ॒ત્રસ્ય॑ ભા॒ગો॑-ઽસિ॒ વરુ॑ણ॒સ્યા-ઽઽધિ॑પત્ય-ન્દિ॒વો વૃ॒ષ્ટિર્વાતા᳚-સ્સ્પૃ॒તા એ॑કવિ॒ગ્ં॒શ-સ્સ્તોમો-ઽદિ॑ત્યૈ ભા॒ગો॑-ઽસિ પૂ॒ષ્ણ આધિ॑પત્ય॒મોજઃ॑ સ્પૃ॒ત-ન્ત્રિ॑ણ॒વ-સ્સ્તોમો॒ વસૂ॑ના-મ્ભા॒ગો॑-ઽસિ [ ] 16

રુ॒દ્રાણા॒માધિ॑પત્ય॒-ઞ્ચતુ॑ષ્પા-થ્સ્પૃ॒ત-ઞ્ચ॑તુર્વિ॒ગ્ં॒શ-સ્સ્તોમ॑ આદિ॒ત્યાના᳚-મ્ભા॒ગો॑-ઽસિ મ॒રુતા॒માધિ॑પત્ય॒-ઙ્ગર્ભા᳚-સ્સ્પૃ॒તાઃ પ॑ઞ્ચવિ॒ગ્ં॒શ-સ્સ્તોમો॑ દે॒વસ્ય॑ સવિ॒તુર્ભા॒ગો॑-ઽસિ॒ બૃહ॒સ્પતે॒રાધિ॑પત્યગ્ં સ॒મીચી॒ર્દિશઃ॑ સ્પૃ॒તાશ્ચ॑તુષ્ટો॒મ-સ્સ્તોમો॒ યાવા॑ના-મ્ભા॒ગો᳚-ઽસ્યયા॑વાના॒માધિ॑પત્ય-મ્પ્ર॒જા-સ્સ્પૃ॒તા-શ્ચ॑તુ-શ્ચત્વારિ॒ગ્ં॒શ-સ્સ્તોમ॑ ઋભૂ॒ણા-મ્ભા॒ગો॑-ઽસિ॒ વિશ્વે॑ષા-ન્દે॒વાના॒માધિ॑પત્ય-મ્ભૂ॒ત-ન્નિશા᳚ન્તગ્ગ્ સ્પૃ॒ત-ન્ત્ર॑યસ્ત્રિ॒ગ્ં॒શ-સ્સ્તોમઃ॑ ॥ 17 ॥

(વસૂ॑ના-મ્ભા॒ગો॑-ઽસિ॒ - ષટ્ચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 9)

એક॑યા-ઽસ્તુવત પ્ર॒જા અ॑ધીયન્ત પ્ર॒જાપ॑તિ॒રધિ॑પતિરાસી-ત્તિ॒સૃભિ॑રસ્તુવત॒ બ્રહ્મા॑સૃજ્યત॒ બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પતિ॒-રધિ॑પતિરાસી-ત્પ॒ઞ્ચભિ॑રસ્તુવત ભૂ॒તાન્ય॑સૃજ્યન્ત ભૂ॒તાના॒-મ્પતિ॒રધિ॑પતિરાસી-થ્સ॒પ્તભિ॑રસ્તુવત સપ્ત॒ર્॒ષયો॑-ઽસૃજ્યન્ત ધા॒તા-ધિ॑પતિરાસી-ન્ન॒વભિ॑રસ્તુવત પિ॒તરો॑-ઽસૃજ્ય॒ન્તા-ઽદિ॑તિ॒રધિ॑પત્ન્યાસી-દેકાદ॒શભિ॑-રસ્તુવત॒ર્તવો॑-ઽ સૃજ્યન્તા- ઽઽર્ત॒વો-ઽધિ॑પતિ-રાસી-ત્ત્રયોદ॒શભિ॑-રસ્તુવત॒ માસા॑ અસૃજ્યન્ત સંવઁથ્સ॒રો-ઽધિ॑પતિ- [-ઽધિ॑પતિઃ, આ॒સી॒-ત્પ॒ઞ્ચ॒દ॒શભિ॑રસ્તુવત] 18

-રાસી-ત્પઞ્ચદ॒શભિ॑રસ્તુવત ક્ષ॒ત્રમ॑સૃજ્ય॒તેન્દ્રો ઽધિ॑પતિરાસી-થ્સપ્તદ॒શભિ॑રસ્તુવત પ॒શવો॑-ઽસૃજ્યન્ત॒ બૃહ॒સ્પતિ॒રધિ॑પતિ-રાસીન્નવદ॒શભિ॑-રસ્તુવત શૂદ્રા॒ર્યાવ॑સૃજ્યેતામહોરા॒ત્રે અધિ॑પત્ની આસ્તા॒મેક॑વિગ્ં શત્યા-ઽસ્તુવ॒તૈક॑શફાઃ પ॒શવો॑-ઽસૃજ્યન્ત॒ વરુ॒ણો ઽધિ॑પતિરાસી॒-ત્ત્રયો॑વિગ્ંશત્યા-ઽસ્તુવત ક્ષુ॒દ્રાઃ પ॒શવો॑-ઽસૃજ્યન્ત પૂ॒ષા ઽધિ॑પતિરાસી॒-ત્પઞ્ચ॑વિગ્ંશત્યા ઽસ્તુવતા-ઽઽર॒ણ્યાઃ પ॒શવો॑-ઽસૃજ્યન્ત વા॒યુરધિ॑પતિરાસી-થ્સ॒પ્તવિગ્ં॑શત્યા-ઽસ્તુવત॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી વ્યૈ॑- [દ્યાવા॑પૃથિ॒વી વિ, ઈ॒તાં॒-વઁસ॑વો રુ॒દ્રા] 19

-તાં॒-વઁસ॑વો રુ॒દ્રા આ॑દિ॒ત્યા અનુ॒ વ્યા॑ય॒-ન્તેષા॒માધિ॑પત્યમાસી॒-ન્નવ॑વિગ્ં શત્યા-ઽસ્તુવત॒ વન॒સ્પત॑યો-ઽસૃજ્યન્ત॒ સોમો ઽધિ॑પતિરાસી॒-દેક॑ત્રિગ્ંશતા ઽસ્તુવત પ્ર॒જા અ॑સૃજ્યન્ત॒ યાવા॑ના॒-ઞ્ચાયા॑વાના॒-ઞ્ચા-ઽઽધિ॑પત્યમાસી॒-ત્ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશતા ઽસ્તુવત ભૂ॒તાન્ય॑શામ્ય-ન્પ્ર॒જાપ॑તિઃ પરમે॒ષ્ઠ્યધિ॑પતિરાસીત્ ॥ 20 ॥

(સં॒વઁ॒થ્સ॒રો-ઽધિ॑પતિ॒- ર્વિ - પઞ્ચ॑ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 10)

ઇ॒યમે॒વ સા યા પ્ર॑થ॒મા વ્યૌચ્છ॑દ॒ન્તર॒સ્યા-ઞ્ચ॑રતિ॒ પ્રવિ॑ષ્ટા । વ॒ધૂર્જ॑જાન નવ॒ગજ્જનિ॑ત્રી॒ ત્રય॑ એના-મ્મહિ॒માનઃ॑ સચન્તે ॥ છન્દ॑સ્વતી ઉ॒ષસા॒ પેપિ॑શાને સમા॒નં-યોઁનિ॒મનુ॑ સ॒ઞ્ચર॑ન્તી । સૂર્ય॑પત્ની॒ વિ ચ॑રતઃ પ્રજાન॒તી કે॒તુ-ઙ્કૃ॑ણ્વા॒ને અ॒જર॒ ભૂરિ॑રેતસા ॥ ઋ॒તસ્ય॒ પન્થા॒મનુ॑ તિ॒સ્ર આ-ઽગુ॒સ્ત્રયો॑ ઘ॒ર્માસો॒ અનુ॒ જ્યોતિ॒ષા-ઽઽગુઃ॑ । પ્ર॒જામેકા॒ રક્ષ॒ત્યૂર્જ॒મેકા᳚ [ ] 21

વ્ર॒તમેકા॑ રક્ષતિ દેવયૂ॒નામ્ ॥ ચ॒તુ॒ષ્ટો॒મો અ॑ભવ॒દ્યા તુ॒રીયા॑ ય॒જ્ઞસ્ય॑ પ॒ક્ષાવૃ॑ષયો॒ ભવ॑ન્તી । ગા॒ય॒ત્રી-ન્ત્રિ॒ષ્ટુભ॒-ઞ્જ॑ગતીમનુ॒ષ્ટુભ॑-મ્બૃ॒હદ॒ર્કં-યુઁ॑ઞ્જા॒ના-સ્સુવ॒રા-ઽભ॑રન્નિ॒દમ્ ॥ પ॒ઞ્ચભિ॑ર્ધા॒તા વિ દ॑ધાવિ॒દં-યઁ-ત્તાસા॒ગ્॒ સ્વસૄ॑રજનય॒-ત્પઞ્ચ॑પઞ્ચ । તાસા॑મુ યન્તિ પ્રય॒વેણ॒ પઞ્ચ॒ નાના॑ રૂ॒પાણિ॒ ક્રત॑વો॒ વસા॑નાઃ ॥ ત્રિ॒ગ્ં॒શ-થ્સ્વસા॑ર॒ ઉપ॑યન્તિ નિષ્કૃ॒તગ્ં સ॑મા॒ન-ઙ્કે॒તુ-મ્પ્ર॑તિમુ॒ઞ્ચમા॑નાઃ । 22

ઋ॒તૂગ્સ્ત॑ન્વતે ક॒વયઃ॑ પ્રજાન॒તીર્મદ્ધ્યે॑છન્દસઃ॒ પરિ॑ યન્તિ॒ ભાસ્વ॑તીઃ ॥ જ્યોતિ॑ષ્મતી॒ પ્રતિ॑ મુઞ્ચતે॒ નભો॒ રાત્રી॑ દે॒વી સૂર્ય॑સ્ય વ્ર॒તાનિ॑ । વિ પ॑શ્યન્તિ પ॒શવો॒ જાય॑માના॒ નાના॑રૂપા મા॒તુર॒સ્યા ઉ॒પસ્થે᳚ ॥ એ॒કા॒ષ્ટ॒કા તપ॑સા॒ તપ્ય॑માના જ॒જાન॒ ગર્ભ॑-મ્મહિ॒માન॒મિન્દ્ર᳚મ્ । તેન॒ દસ્યૂ॒ન્ વ્ય॑સહન્ત દે॒વા હ॒ન્તા-ઽસુ॑રાણા-મભવ॒ચ્છચી॑ભિઃ ॥ અના॑નુજામનુ॒જા-મ્મામ॑કર્ત સ॒ત્યં-વઁદ॒ન્ત્યન્વિ॑ચ્છ એ॒તત્ । ભૂ॒યાસ॑- [ભૂ॒યાસ᳚મ્, અ॒સ્ય॒ સુ॒મ॒તૌ યથા॑] 23

મસ્ય સુમ॒તૌ યથા॑ યૂ॒યમ॒ન્યા વો॑ અ॒ન્યામતિ॒ મા પ્ર યુ॑ક્ત ॥ અભૂ॒ન્મમ॑ સુમ॒તૌ વિ॒શ્વવે॑દા॒ આષ્ટ॑ પ્રતિ॒ષ્ઠામવિ॑દ॒દ્ધિ ગા॒ધમ્ । ભૂ॒યાસ॑મસ્ય સુમ॒તૌ યથા॑ યૂ॒યમ॒ન્યા વો॑ અ॒ન્યામતિ॒ મા પ્રયુ॑ક્ત ॥ પઞ્ચ॒ વ્યુ॑ષ્ટી॒રનુ॒ પઞ્ચ॒ દોહા॒ ગા-મ્પઞ્ચ॑નામ્નીમૃ॒તવો-ઽનુ॒ પઞ્ચ॑ । પઞ્ચ॒ દિશઃ॑ પઞ્ચદ॒શેન॑ કૢ॒પ્તા-સ્સ॑મા॒નમૂ᳚ર્ધ્નીર॒ભિ લો॒કમેક᳚મ્ ॥ 24 ॥

ઋ॒તસ્ય॒ ગર્ભઃ॑ પ્રથ॒મા વ્યૂ॒ષુષ્ય॒પામેકા॑ મહિ॒માન॑-મ્બિભર્તિ । સૂર્ય॒સ્યૈકા॒ ચર॑તિ નિષ્કૃ॒તેષુ॑ ઘ॒ર્મસ્યૈકા॑ સવિ॒તૈકા॒-ન્નિ ય॑ચ્છતિ ॥ યા પ્ર॑થ॒મા વ્યૌચ્છ॒-થ્સા ધે॒નુર॑ભવદ્ય॒મે । સા નઃ॒ પય॑સ્વતી ધુ॒ક્ષ્વોત્ત॑રામુત્તરા॒ગ્ં॒ સમા᳚મ્ ॥ શુ॒ક્રર્ષ॑ભા॒ નભ॑સા॒ જ્યોતિ॒ષા ઽઽગા᳚-દ્વિ॒શ્વરૂ॑પા શબ॒લીર॒ગ્નિકે॑તુઃ । સ॒મા॒નમર્થગ્ગ્॑ સ્વપ॒સ્યમા॑ના॒ બિભ્ર॑તી જ॒રામ॑જર ઉષ॒ આ-ઽગાઃ᳚ ॥ ઋ॒તૂ॒ના-મ્પત્ની᳚ પ્રથ॒મેયમા-ઽગા॒દહ્ના᳚-ન્ને॒ત્રી જ॑નિ॒ત્રી પ્ર॒જાના᳚મ્ । એકા॑ સ॒તી બ॑હુ॒ધોષો॒ વ્યુ॑ચ્છ॒સ્યજી᳚ર્ણા॒ ત્વ-ઞ્જ॑રયસિ॒ સર્વ॑મ॒ન્યત્ ॥ 25 ॥

(ઊર્જ॒મેકા᳚ - પ્રતિમુ॒ઞ્ચમા॑ના - ભૂ॒યાસ॒ - મેકં॒ - પત્ન્યે કા॒ન્ન વિગ્ં॑શ॒તિશ્ચ॑) (અ. 11)

અગ્ને॑ જા॒તા-ન્પ્રણુ॑દા ન-સ્સ॒પત્ના॒-ન્પ્રત્યજા॑તાઞ્જાતવેદો નુદસ્વ । અ॒સ્મે દી॑દિહિ સુ॒મના॒ અહે॑ડ॒-ન્તવ॑ સ્યા॒ગ્ં॒ શર્મ॑-ન્ત્રિ॒વરૂ॑થ ઉ॒દ્ભિત્ ॥ સહ॑સા જા॒તા-ન્પ્રણુ॑દાન-સ્સ॒પત્ના॒-ન્પ્રત્યજા॑તાઞ્જાતવેદો નુદસ્વ । અધિ॑ નો બ્રૂહિ સુમન॒સ્યમા॑નો વ॒યગ્ગ્ સ્યા॑મ॒ પ્રણુ॑દા ન-સ્સ॒પત્નાન્॑ ॥ ચ॒તુ॒શ્ચ॒ત્વા॒રિ॒ગ્ં॒શ-સ્સ્તોમો॒ વર્ચો॒ દ્રવિ॑ણગ્ં ષોડ॒શ-સ્સ્તોમ॒ ઓજો॒ દ્રવિ॑ણ-મ્પૃથિ॒વ્યાઃ પુરી॑ષમ॒- [પુરી॑ષમસિ, અફ્સો॒ નામ॑ ।] 26

-સ્યફ્સો॒ નામ॑ । એવ॒ શ્છન્દો॒ વરિ॑વ॒ શ્છન્દઃ॑ શ॒ભૂં શ્છન્દઃ॑ પરિ॒ભૂ શ્છન્દ॑ આ॒ચ્છચ્છન્દો॒ મન॒ શ્છન્દો॒ વ્યચ॒ શ્છન્દ॒-સ્સિન્ધુ॒ શ્છન્દઃ॑ સમુ॒દ્ર-ઞ્છન્દઃ॑ સલિ॒લ-ઞ્છન્દઃ॑ સં॒યઁચ્છન્દો॑ વિ॒યચ્છન્દો॑ બૃ॒હચ્છન્દો॑ રથન્ત॒ર-ઞ્છન્દો॑ નિકા॒ય શ્છન્દો॑ વિવ॒ધ શ્છન્દો॒ ગિર॒ શ્છન્દો॒ ભ્રજ॒ શ્છન્દઃ॑ સ॒ષ્ટુ-પ્છન્દો॑ ઽનુ॒ષ્ટુ-પ્છન્દઃ॑ ક॒કુચ્છન્દ॑ સ્ત્રિક॒કુચ્છન્દઃ॑ કા॒વ્ય-ઞ્છન્દો᳚ -ઽઙ્કુ॒પ-ઞ્છન્દઃ॑ [-ઽઙ્કુ॒પ-ઞ્છન્દઃ॑, પ॒દપ॑ઙ્ક્તિ॒ શ્છન્દો॒] 27

પ॒દપ॑ઙ્ક્તિ॒ શ્છન્દો॒ ઽક્ષર॑પઙ્ક્તિ॒ શ્છન્દો॑ વિષ્ટા॒રપ॑ઙ્ક્તિ॒ શ્છન્દઃ॑ ક્ષુ॒રો ભૃજ્વા॒ઞ્છન્દઃ॑ પ્ર॒ચ્છચ્છન્દઃ॑ પ॒ક્ષ શ્છન્દ॒ એવ॒ શ્છન્દો॒ વરિ॑વ॒ શ્છન્દો॒ વય॒ શ્છન્દો॑ વય॒સ્કૃચ્છન્દો॑ વિશા॒લ-ઞ્છન્દો॒ વિષ્પ॑ર્ધા॒ શ્છન્દ॑ શ્છ॒દિ શ્છન્દો॑ દૂરોહ॒ણ-ઞ્છન્દ॑સ્ત॒ન્દ્ર-ઞ્છન્દો᳚ ઽઙ્કા॒ઙ્ક-ઞ્છન્દઃ॑ ॥ 28 ॥

(અ॒સ્ય॒ - ઙ્કુ॒પઞ્છન્દ॒ - સ્ત્રય॑સ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 12)

અ॒ગ્નિર્વૃ॒ત્રાણિ॑ જઙ્ઘન-દ્દ્રવિણ॒સ્યુર્વિ॑પ॒ન્યયા᳚ । સમિ॑દ્ધ-શ્શુ॒ક્ર આહુ॑તઃ ॥ ત્વગ્ં સો॑માસિ॒ સત્પ॑તિ॒સ્ત્વગ્ં રાજો॒ત વૃ॑ત્ર॒હા । ત્વ-મ્ભ॒દ્રો અ॑સિ॒ ક્રતુઃ॑ ॥ ભ॒દ્રા તે॑ અગ્ને સ્વનીક સ॒દૃઙ્ગ્ઘો॒રસ્ય॑ સ॒તો વિષુ॑ણસ્ય॒ ચારુઃ॑ । ન ય-ત્તે॑ શો॒ચિસ્તમ॑સા॒ વર॑ન્ત॒ ન ધ્વ॒સ્માન॑સ્ત॒નુવિ॒ રેપ॒ આ ધુઃ॑ ॥ ભ॒દ્ર-ન્તે॑ અગ્ને સહસિ॒ન્નની॑કમુપા॒ક આ રો॑ચતે॒ સૂર્ય॑સ્ય । 29

રુશ॑-દ્દૃ॒શે દ॑દૃશે નક્ત॒યા ચિ॒દરૂ᳚ક્ષિત-ન્દૃ॒શ આ રૂ॒પે અન્ન᳚મ્ ॥ સૈના-ઽની॑કેન સુવિ॒દત્રો॑ અ॒સ્મે યષ્ટા॑ દે॒વાગ્ં આય॑જિષ્ઠ-સ્સ્વ॒સ્તિ । અદ॑બ્ધો ગો॒પા ઉ॒ત નઃ॑ પર॒સ્પા અગ્ને᳚ દ્યુ॒મદુ॒ત રે॒વ-દ્દિ॑દીહિ ॥ સ્વ॒સ્તિ નો॑ દિ॒વો અ॑ગ્ને પૃથિ॒વ્યા વિ॒શ્વાયુ॑ર્ધેહિ ય॒જથા॑ય દેવ । ય-થ્સી॒મહિ॑ દિવિજાત॒ પ્રશ॑સ્ત॒-ન્તદ॒સ્માસુ॒ દ્રવિ॑ણ-ન્ધેહિ ચિ॒ત્રમ્ ॥ યથા॑ હોત॒ર્મનુ॑ષો [હોત॒ર્મનુ॑ષઃ, દે॒વતા॑તા] 30

દે॒વતા॑તા ય॒જ્ઞેભિઃ॑ સૂનો સહસો॒ યજા॑સિ । એ॒વા નો॑ અ॒દ્ય સ॑મ॒ના સ॑મા॒નાનુ॒-શન્ન॑ગ્ન ઉશ॒તો ય॑ક્ષિ દે॒વાન્ ॥ અ॒ગ્નિમી॑ડે પુ॒રોહિ॑તં-યઁ॒જ્ઞસ્ય॑ દે॒વમૃ॒ત્વિજ᳚મ્ । હોતા॑રગ્ં રત્ન॒ધાત॑મમ્ ॥ વૃષા॑ સોમ દ્યુ॒માગ્ં અ॑સિ॒ વૃષા॑ દેવ॒ વૃષ॑વ્રતઃ । વૃષા॒ ધર્મા॑ણિ દધિષે ॥ સાન્ત॑પના ઇ॒દગ્ં હ॒વિર્મરુ॑ત॒સ્તજ્જુ॑જુષ્ટન । યુ॒ષ્માકો॒તી રિ॑શાદસઃ ॥ યો નો॒ મર્તો॑ વસવો દુર્હૃણા॒યુસ્તિ॒ર-સ્સ॒ત્યાનિ॑ મરુતો॒ [મરુતઃ, જિઘાગ્ં॑સાત્ ।] 31

જિઘાગ્ં॑સાત્ । દ્રુ॒હઃ પાશ॒-મ્પ્રતિ॒ સ મુ॑ચીષ્ટ॒ તપિ॑ષ્ઠેન॒ તપ॑સા હન્તના॒ તમ્ ॥ સં॒વઁ॒થ્સ॒રીણા॑ મ॒રુતઃ॑ સ્વ॒ર્કા ઉ॑રુ॒ક્ષયા॒-સ્સગ॑ણા॒ માનુ॑ષેષુ । તે᳚-ઽસ્મ-ત્પાશા॒-ન્પ્ર મુ॑ઞ્ચ॒ન્ત્વગ્ંહ॑સ-સ્સાન્તપ॒ના મ॑દિ॒રા મા॑દયિ॒ષ્ણવઃ॑ ॥ પિ॒પ્રી॒હિ દે॒વાગ્ં ઉ॑શ॒તો ય॑વિષ્ઠ વિ॒દ્વાગ્ં ઋ॒તૂગ્ંર્-ઋ॑તુપતે યજે॒હ । યે દૈવ્યા॑ ઋ॒ત્વિજ॒સ્તેભિ॑રગ્ને॒ ત્વગ્ં હોતૄ॑ણામ॒સ્યાય॑જિષ્ઠઃ ॥ અગ્ને॒ યદ॒દ્ય વિ॒શો અ॑દ્ધ્વરસ્ય હોતઃ॒ પાવ॑ક [પાવ॑ક, શો॒ચે॒ વેષ્ટ્વગ્ં હિ] 32

શોચે॒ વેષ્ટ્વગ્ં હિ યજ્વા᳚ । ઋ॒તા ય॑જાસિ મહિ॒ના વિ યદ્ભૂર્હ॒વ્યા વ॑હ યવિષ્ઠ॒ યા તે॑ અ॒દ્ય ॥ અ॒ગ્નિના॑ ર॒યિ-મ॑શ્ઞવ॒-ત્પોષ॑મે॒વ દિ॒વેદિ॑વે । ય॒શસં॑-વીઁ॒રવ॑ત્તમમ્ ॥ ગ॒ય॒સ્ફાનો॑ અમીવ॒હા વ॑સુ॒વિ-ત્પુ॑ષ્ટિ॒વર્ધ॑નઃ । સુ॒મિ॒ત્ર-સ્સો॑મ નો ભવ ॥ ગૃહ॑મેધાસ॒ આ ગ॑ત॒ મરુ॑તો॒ મા-ઽપ॑ ભૂતન । પ્ર॒મુ॒ઞ્ચન્તો॑ નો॒ અગ્ંહ॑સઃ ॥ પૂ॒ર્વીભિ॒ર્॒હિ દ॑દાશિ॒મ શ॒રદ્ભિ॑ર્મરુતો વ॒યમ્ । મહો॑ભિ- [મહો॑ભિઃ, ચ॒ર્॒ષ॒ણી॒નામ્ ।] 33

-શ્ચર્ષણી॒નામ્ ॥ પ્રબુ॒દ્ધ્નિયા॑ ઈરતે વો॒ મહાગ્ં॑સિ॒ પ્રણામા॑નિ પ્રયજ્યવસ્તિરદ્ધ્વમ્ । સ॒હ॒સ્રિય॒-ન્દમ્ય॑-મ્ભા॒ગમે॒ત-ઙ્ગૃ॑હમે॒ધીય॑-મ્મરુતો જુષદ્ધ્વમ્ ॥ ઉપ॒ યમેતિ॑ યુવ॒તિ-સ્સુ॒દક્ષ॑-ન્દો॒ષા વસ્તોર્॑. હ॒વિષ્મ॑તી ઘૃ॒તાચી᳚ । ઉપ॒ સ્વૈન॑મ॒રમ॑તિર્વ-સૂ॒યુઃ ॥ ઇ॒મો અ॑ગ્ને વી॒તત॑માનિ હ॒વ્યા ઽજ॑સ્રો વક્ષિ દે॒વતા॑તિ॒મચ્છ॑ । પ્રતિ॑ ન ઈગ્ં સુર॒ભીણિ॑ વિયન્તુ ॥ ક્રી॒ડં-વઁ॒-શ્શર્ધો॒ મારુ॑તમન॒ર્વાણગ્ં॑ રથે॒શુભ᳚મ્ । 34

કણ્વા॑ અ॒ભિ પ્ર ગા॑યત ॥ અત્યા॑સો॒ ન યે મ॒રુત॒-સ્સ્વઞ્ચો॑ યક્ષ॒દૃશો॒ ન શુ॒ભય॑ન્ત॒ મર્યાઃ᳚ । તે હ॑ર્મ્યે॒ષ્ઠા-શ્શિશ॑વો॒ ન શુ॒ભ્રા વ॒થ્સાસો॒ ન પ્ર॑ક્રી॒ડિનઃ॑ પયો॒ધાઃ ॥ પ્રૈષા॒મજ્મે॑ષુ વિથુ॒રેવ॑ રેજતે॒ ભૂમિ॒ર્યામે॑ષુ॒ યદ્ધ॑ યુ॒ઞ્જતે॑ શુ॒ભે । તે ક્રી॒ડયો॒ ધુન॑યો॒ ભ્રાજ॑દૃષ્ટય-સ્સ્વ॒ય-મ્મ॑હિ॒ત્વ-મ્પ॑નયન્ત॒ ધૂત॑યઃ ॥ ઉ॒પ॒હ્વ॒રેષુ॒ યદચિ॑દ્ધ્વં-યઁ॒યિં-વઁય॑ ઇવ મરુતઃ॒ કેન॑ [કેન॑, ચિ॒-ત્પ॒થા ।] 35

ચિ-ત્પ॒થા । શ્ચોત॑ન્તિ॒ કોશા॒ ઉપ॑ વો॒ રથે॒ષ્વા ઘૃ॒તમુ॑ક્ષતા॒ મધુ॑વર્ણ॒મર્ચ॑તે ॥ અ॒ગ્નિમ॑ગ્નિ॒ગ્ં॒ હવી॑મભિ॒-સ્સદા॑ હવન્ત વિ॒શ્પતિ᳚મ્ । હ॒વ્ય॒વાહ॑-મ્પુરુપ્રિ॒યમ્ ॥ તગ્ં હિ શશ્વ॑ન્ત॒ ઈડ॑તે સ્રુ॒ચા દે॒વ-ઙ્ઘૃ॑ત॒શ્ચુતા᳚ । અ॒ગ્નિગ્ં હ॒વ્યાય॒ વોઢ॑વે ॥ ઇન્દ્રા᳚ગ્ની રોચ॒ના દિ॒વ-શ્શ્ઞથ॑દ્વૃ॒ત્ર મિન્દ્રં॑-વોઁ વિ॒શ્વત॒સ્પરીન્દ્ર॒-ન્નરો॒ વિશ્વ॑કર્મન્. હ॒વિષા॑ વાવૃધા॒નો વિશ્વ॑કર્મન્. હ॒વિષા॒ વર્ધ॑નેન ॥ 36 ॥

(સૂર્ય॑સ્ય॒ - મનુ॑ષો - મરુતઃ॒ - પાવ॑ક॒ - મહો॑ભી - રથે॒શુભ॒ - ઙ્કેન॒ - ષડ્ચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 13)

(અ॒પાન્ત્વેમ॑ - ન્ન॒ય-મ્પુ॒રો ભુવઃ॒ - પ્રાચી᳚ - ધ્રુ॒વક્ષિ॑તિ॒ - સ્ત્ર્યવિ॒ - રિન્દ્રા᳚ગ્ની॒ - મા છન્દ॑ - આ॒શુસ્ત્રિ॒વૃ - દ॒ગ્નેર્ભા॒ગો᳚ - ઽસ્યેક॑ - યે॒યમે॒વ સા યા - ઽગ્ને॑ જા॒તા - ન॒ગ્નિર્વૃ॒ત્રાણિ॒ - ત્રયો॑દશ )

(અ॒પાન્ત્વે - ન્દ્રા᳚ગ્ની - ઇ॒યમે॒વ - દે॒વતા॑તા॒ - ષટ્ત્રિગ્ં॑શત્ )

(અ॒પાન્ત્વેમ॑ન્, હ॒વિષા॒ વર્ધ॑નેન)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ઞ્ચતુર્થ કાણ્ડે તૃતીયઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - citivarṇanaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

a॒pā-ntvema᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvodma᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvā॒ bhasma᳚n-thsādayāmya॒pā-ntvā॒ jyoti̭ṣi sādayāmya॒pā-ntvā-'ya̭ne sādayāmyarṇa॒ve sada̭ne sīda samu॒dre sada̭ne sīda sali॒le sada̭ne sīdā॒pā-ṅkṣayḙ sīdā॒pāgṃ sadhi̭ṣi sīdā॒pā-ntvā॒ sada̭ne sādayāmya॒pā-ntvā̭ sa॒dhasthḙ sādayāmya॒pā-ntvā॒ purī̭ṣe sādayāmya॒pā-ntvā॒ yonaṷ sādayāmya॒pā-ntvā॒ pātha̭si sādayāmi gāya॒trī chanda̭-stri॒ṣṭu-pchando॒ jaga̭tī॒ chando̭-'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ pa॒ṅktiśchandaḥ̭ || 1 ||

(yonau॒ - pañca̭daśa ca) (a. 1)

a॒ya-mpu॒ro bhuva॒stasya̭ prā॒ṇo bhaṷvāya॒no va̭sa॒ntaḥ prā̭ṇāya॒no gā̭ya॒trī vā̭sa॒ntī gā̭yatri॒yai gā̭ya॒tra-ṅgā̭ya॒trādṷpā॒gṃ॒ śurṷpā॒gṃ॒ śostri॒vṛ-ttri॒vṛto̭ rathanta॒ragṃ ra̭thanta॒rā-dvasi̭ṣṭha॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā᳚ prā॒ṇa-ṅgṛ̭hṇāmi pra॒jābhyo॒-'ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śvaka̭rmā॒ tasya॒ mano̭ vaiśvakarma॒ṇa-ṅgrī॒ṣmo mā̭na॒sastri॒ṣṭuggrai॒ṣmī tri॒ṣṭubha̭ ai॒ḍamai॒ḍā-da̭ntaryā॒mo᳚ 'ntaryā॒mā-tpa̭ñcada॒śaḥ pa̭ñcada॒śā-dbṛ॒ha-dbṛ̭ha॒to bha॒radvā̭ja॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ mano̭ [tvayā॒ manaḥ̭, gṛ॒hṇā॒mi॒ pra॒jābhyo॒-'ya-] 2

gṛhṇāmi pra॒jābhyo॒-'ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒stasya॒ cakṣṷrvaiśvavyaca॒saṃ-va~॒r॒ṣāṇi̭ cākṣu॒ṣāṇi॒ jaga̭tī vā॒r॒ṣī jaga̭tyā॒ ṛkṣa̭ma॒mṛkṣa̭mācchu॒kra-śśu॒krā-thsa̭ptada॒śa-ssa̭ptada॒śā-dvai̭rū॒paṃ-vai~̭rū॒pā-dvi॒śvāmi̭tra॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ cakṣṷrgṛhṇāmi pra॒jābhya̭ i॒damṷtta॒rā-thsuva॒stasya॒ śrotragṃ̭ sau॒vagṃ śa॒racchrau॒trya̭nu॒ṣṭup-chā̭ra॒dya̭nu॒ṣṭubhaḥ̭ svā॒ragg svā॒rānma॒nthī ma॒nthina̭ ekavi॒gṃ॒śa ḙkavi॒gṃ॒śā-dvai̭rā॒jaṃ-vai~̭rā॒jājja॒mada̭gni॒r॒ ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ [gṛhītayā, tvayā॒] 3

tvayā॒ śrotra̭-ṅgṛhṇāmi pra॒jābhya̭ i॒yamu॒pari̭ ma॒tistasyai॒ vāmmā॒tī hḙma॒nto vā᳚cyāya॒naḥ pa॒ṅktirhai̭ma॒ntī pa॒ktyai-nni॒dhana̭vanni॒dhana̭vata āgraya॒ṇa ā᳚graya॒ṇā-ttri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śau tri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śābhyāgṃ̭ śākvararaiva॒te śā᳚kvararaiva॒tābhyāṃ᳚-vi~॒śvaka॒rmarṣiḥ̭ pra॒jāpa̭ti gṛhītayā॒ tvayā॒ vāca̭-ṅgṛhṇāmi pra॒jābhyaḥ̭ || 4 ||

(tvayā॒ mano̭-ja॒mada̭gni॒r॒ṛṣiḥ̭ pra॒jāpa̭tigṛhītayā-tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)

prācī̭ di॒śāṃ-va~̭sa॒nta ṛ̭tū॒nāma॒gnirde॒vatā॒ brahma॒ dravi̭ṇa-ntri॒vṛ-thstoma॒-ssa ṷ pañcada॒śava̭rtani॒-stryavi॒rvayaḥ̭ kṛ॒tamayā̭nā-mpurovā॒to vāta॒-ssāna̭ga॒ ṛṣi̭rdakṣi॒ṇā di॒śā-ṅgrī॒ṣma ṛ̭tū॒nāmindro̭ de॒vatā᳚ kṣa॒tra-ndravi̭ṇa-mpañcada॒śa-sstoma॒-ssa ṷ saptada॒śa va̭rtani-rdi̭tya॒vāḍ-vaya॒stretā-'yā̭nā-ndakṣiṇādvā॒to vātaḥ̭ sanā॒tana॒ ṛṣiḥ̭ pra॒tīcī̭ di॒śāṃ-va~॒r॒ṣā ṛ̭tū॒nāṃ-vi~śvḙ de॒vā de॒vatā॒ vi- [de॒vatā॒ viṭ, dravi̭ṇagṃ] 5

-ḍdravi̭ṇagṃ saptada॒śa stoma॒-ssa ṷ vekavi॒gṃ॒ śava̭rtani-striva॒thso vayo᳚ dvāpa॒ro-'yā̭nā-mpaścādvā॒to vāto̭-'ha॒bhūna॒ ṛṣi॒rudī̭cī di॒śāgṃ śa॒rad-ṛ̭tū॒nā-mmi॒trāvarṷṇau de॒vatā̭ pu॒ṣṭa-ndravi̭ṇamekavi॒gṃ॒śa-sstoma॒-ssa ṷ triṇa॒vava̭rtani-sturya॒vā-ḍvaya̭ āska॒ndo 'yā̭nāmuttarā-dvā॒to vātaḥ̭ pra॒tna ṛṣi̭rū॒rdhvā di॒śāgṃ hḙmantaśiśi॒rāvṛ̭tū॒nā-mbṛha॒spati̭rde॒vatā॒ varco॒ dravi̭ṇa-ntriṇa॒va stoma॒-ssa ṷ trayastri॒gṃ॒śava̭rtaniḥ paṣṭha॒vādvayo̭ 'bhi॒bhūrayā̭nāṃ-vi~ṣvagvā॒to vātaḥ̭ supa॒rṇa ṛṣiḥ̭ pi॒taraḥ̭ pitāma॒hāḥ pare-'va̭re॒ te naḥ̭ pāntu॒ te no̭-'vantva॒smi-nbrahma̭nna॒smin kṣa॒tre᳚-'syā-mā॒śiṣya॒syā-mpṷro॒dhāyā̭ma॒smin karma̭nna॒syā-nde॒vahū᳚tyām || 6 ||

(viṭ - pa̭ṣṭha॒vā-dvayo॒ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 3)

dhru॒vakṣi̭ti -rdhru॒vayo̭ni-rdhru॒vā-'si̭ dhru॒vāṃ-yo~ni॒mā sī̭da sā॒ddhyā | ukhya̭sya ke॒tu-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā̭da॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || sve dakṣe॒ dakṣa̭pite॒ha sī̭da deva॒trā pṛ̭thi॒vī bṛ̭ha॒tī rarā̭ṇā | svā॒sa॒sthā ta॒nuvā॒ saṃ-vi~̭śasva pi॒tevai̭dhi sū॒nava॒ ā su॒śevā॒-'śvinā᳚ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || ku॒lā॒yinī॒ vasṷmatī vayo॒dhā ra॒yi-nno̭ vardha bahu॒lagṃ su॒vīra᳚m | 7

apāma̭ti-ndurma॒ti-mbādha̭mānā rā॒yaspoṣḙ ya॒jñapa̭timā॒bhaja̭ntī॒ suva̭rdhehi॒ yaja̭mānāya॒ poṣa̭ma॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || a॒gneḥ purī̭ṣamasi deva॒yānī॒ tā-ntvā॒ viśvḙ a॒bhi gṛ̭ṇantu de॒vāḥ | stoma̭pṛṣṭhā ghṛ॒tava̭tī॒ha sī̭da pra॒jāva̭da॒sme dravi॒ṇā ''ya̭jasvā॒śvinā᳚ 'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || di॒vo mū॒rdhā-'si̭ pṛthi॒vyā nābhi̭rvi॒ṣṭambha̭nī di॒śāmadhi̭patnī॒ bhuva̭nānām | 8

ū॒rmirdra॒phso a॒pāma̭si vi॒śvaka̭rmā ta॒ ṛṣi̭ra॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || sa॒jūr-ṛ॒tubhiḥ̭ sa॒jūrvi॒dhābhiḥ̭ sa॒jūrvasṷbhi-ssa॒jū ru॒drai-ssa॒jūrā̭di॒tyai-ssa॒jūrviśvai᳚rde॒vai-ssa॒jūrde॒vai-ssa॒jūrde॒vairva̭yo-nā॒dhaira॒gnaye᳚ tvā vaiśvāna॒rāyā॒śvinā᳚-'ddhva॒ryū sā̭dayatāmi॒ha tvā᳚ || prā॒ṇa-mmḙ pāhyapā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ pāhi॒ cakṣṷrma u॒rvyā vi bhā̭hi॒ śrotra̭-mme ślokayā॒pa-spi॒nvauṣa̭dhīrjinva dvi॒pā-tpā̭hi॒ catṷṣpādava di॒vo vṛṣṭi॒mera̭ya || 9 ||

(su॒vīraṃ॒ - bhuva̭nānā - mu॒rvyā - sa॒ptada̭śa ca) (a. 4)

tryavi॒rvaya̭stri॒ṣṭu-pchando̭ ditya॒vā-ḍvayo̭ vi॒rāṭ chandaḥ॒ pañcā̭vi॒rvayo̭ gāya॒trī chanda̭striva॒thso vaya̭ u॒ṣṇihā॒ chanda̭ sturya॒vā-ḍvayo̭-'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ paṣṭha॒vā-dvayo̭ bṛha॒tī chanda̭ u॒kṣā vayaḥ̭ sa॒tobṛ̭hatī॒ chanda̭ ṛṣa॒bho vayaḥ̭ ka॒kucchando̭ dhe॒nurvayo॒ jaga̭tī॒ chando̭-'na॒ḍvān. vayaḥ̭ pa॒ṅkti śchando̭ ba॒sto vayo̭ viva॒la-ñchando̭ vṛ॒ṣṇirvayo̭ viśā॒la-ñchandaḥ॒ purṷṣo॒ vaya̭ sta॒ndra-ñchando᳚ vyā॒ghro vayo-'nā̭dhṛṣṭa॒-ñchandaḥ̭ si॒gṃ॒ho vaya̭ ścha॒di śchando̭ viṣṭa॒bhoṃ-va~yo-'dhi̭pati॒ śchandaḥ̭ kṣa॒traṃ-va~yo॒ maya̭nda॒-ñchando̭ vi॒śvaka̭rmā॒ vayaḥ̭ parame॒ṣṭhī chando̭ mū॒rdhā vayaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒ śchandaḥ̭ || 10 ||

(purṷṣo॒ vayaḥ॒ - ṣa-ḍvigṃ̭śatiśca) (a. 5)

indrā᳚gnī॒ avya̭thamānā॒miṣṭa̭kā-ndṛgṃhataṃ-yu~॒vam | pṛ॒ṣṭhena॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa-ñca॒ vi bā̭dhatām || vi॒śvaka̭rmā tvā sādayatva॒ntari̭kṣasya pṛ॒ṣṭhe vyaca̭svatī॒-mpratha̭svatī॒-mbhāsva̭tīgṃ sūri॒matī॒mā yā dyā-mbhāsyā pṛ̭thi॒vīmorva̭ntari̭kṣa-ma॒ntari̭kṣaṃ-ya~cchā॒ntari̭kṣa-ndṛgṃhā॒ntari̭kṣa॒-mmā higṃ̭sī॒ rviśva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya̭ vyā॒nāyo̭dā॒nāya̭ prati॒ṣṭhāyai̭ ca॒ritrā̭ya vā॒yustvā॒-'bhi pā̭tu ma॒hyā sva॒styā cha॒rdiṣā॒ [cha॒rdiṣā᳚, śanta̭mena॒ tayā̭] 11

śanta̭mena॒ tayā̭ de॒va̭tayā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || rājñya̭si॒ prācī॒ dig-vi॒rāḍa̭si dakṣi॒ṇā di-khsa॒mrāḍa̭si pra॒tīcī॒ dikh-sva॒rāḍa॒syudī̭cī॒ digadhi̭patnyasi bṛha॒tī digāyṷrme pāhi prā॒ṇa-mmḙ pāhyapā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ pāhi॒ cakṣṷrme pāhi॒ śrotra̭-mme pāhi॒ mano̭ me jinva॒ vāca̭-mme pinvā॒ ''tmāna̭-mme pāhi॒ jyoti̭rme yaccha || 12 ||

(cha॒rdiṣā̭ - pinva॒ - ṣaṭca̭) (a. 6)

mā chandaḥ̭ pra॒mā chandaḥ̭ prati॒mā chando᳚-'srī॒vi śchandaḥ̭ pa॒ṅkti śchanda̭ u॒ṣṇihā॒ chando̭ bṛha॒tī chando̭-'nu॒ṣṭu-pchando̭ vi॒rāṭ chando̭ gāya॒trī chanda̭-stri॒ṣṭu-pchando॒ jaga̭tī॒ chandaḥ̭ pṛthi॒vī chando॒ 'ntari̭kṣa॒-ñchando॒ dyau śchanda॒-ssamā॒ śchando॒ nakṣa̭trāṇi॒ chando॒ mana॒ śchando॒ vāk chandaḥ̭ kṛ॒ṣi śchando॒ hira̭ṇya॒-ñchando॒ gau śchando॒ 'jā chando 'śva॒ śchandaḥ̭ || a॒gnirde॒vatā॒ [a॒gnirde॒vatā᳚, vāto̭ de॒vatā॒] 13

vāto̭ de॒vatā॒ sūryo̭ de॒vatā̭ ca॒ndramā̭ de॒vatā॒ vasa̭vo de॒vatā̭ ru॒drā de॒vatā̭ ''di॒tyā de॒vatā॒ viśvḙ de॒vā de॒vatā̭ ma॒ruto̭ de॒vatā॒ bṛha॒spati̭ rde॒vatendro̭ de॒vatā॒ varṷṇo de॒vatā̭ mū॒rdhā-'si॒ rā-ḍdhru॒vā-'si̭ dha॒ruṇā̭ ya॒ntrya̭si॒ yami̭trī॒ṣe tvo॒rje tvā̭ kṛ॒ṣyai tvā॒ kṣemā̭ya tvā॒ yantrī॒ rā-ḍdhru॒vā-'si॒ dhara̭ṇī dha॒rtrya̭si॒ dhari॒tryāyṷṣe tvā॒ varca̭se॒ tvauja̭se tvā॒ balā̭ya tvā || 14 ||

(de॒vatā - ''yṷṣe tvā॒ - ṣaṭ ca̭ ) (a. 7)

ā॒śustri॒vṛ-dbhā॒ntaḥ pa̭ñcada॒śo vyo̭ma saptada॒śaḥ pratū᳚rtiraṣṭāda॒śa stapo̭ navada॒śo̭ 'bhiva॒rta-ssa̭vi॒gṃ॒śo dha॒ruṇa̭ ekavi॒gṃ॒śo varco᳚ dvāvi॒gṃ॒śa-ssa॒mbhara̭ṇastrayovi॒gṃ॒śo yoni̭ścaturvi॒gṃ॒śo garbhāḥ᳚ pañcavi॒gṃ॒śa oja̭striṇa॒vaḥ kratṷrekatri॒gṃ॒śaḥ pra̭ti॒ṣṭhā tra̭yastri॒gṃ॒śo bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭-ñcatustri॒gṃ॒śo nākaḥ̭ ṣaṭtri॒gṃ॒śo vi̭va॒rto᳚-'ṣṭācatvāri॒gṃ॒śo dha॒rtraśca̭tuṣṭo॒maḥ || 15 ||

(ā॒śuḥ - sa॒ptatrigṃ̭śat) (a. 8)

a॒gnerbhā॒go̭-'si dī॒kṣāyā॒ ādhi̭patya॒-mbrahma̭ spṛ॒ta-ntri॒vṛ-thstoma॒ indra̭sya bhā॒go̭-'si॒ viṣṇo॒rādhi̭patya-ṅkṣa॒tragg spṛ॒ta-mpa̭ñcada॒śa-sstomo̭ nṛ॒cakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'si dhā॒turādhi̭patya-ñja॒nitragg̭ spṛ॒tagṃ sa̭ptada॒śa-sstomo̭ mi॒trasya̭ bhā॒go̭-'si॒ varṷṇa॒syā-''dhi̭patya-ndi॒vo vṛ॒ṣṭirvātā᳚-sspṛ॒tā ḙkavi॒gṃ॒śa-sstomo-'di̭tyai bhā॒go̭-'si pū॒ṣṇa ādhi̭patya॒mojaḥ̭ spṛ॒ta-ntri̭ṇa॒va-sstomo॒ vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'si [ ] 16

ru॒drāṇā॒mādhi̭patya॒-ñcatṷṣpā-thspṛ॒ta-ñca̭turvi॒gṃ॒śa-sstoma̭ ādi॒tyānā᳚-mbhā॒go̭-'si ma॒rutā॒mādhi̭patya॒-ṅgarbhā᳚-sspṛ॒tāḥ pa̭ñcavi॒gṃ॒śa-sstomo̭ de॒vasya̭ savi॒turbhā॒go̭-'si॒ bṛha॒spate॒rādhi̭patyagṃ sa॒mīcī॒rdiśaḥ̭ spṛ॒tāśca̭tuṣṭo॒ma-sstomo॒ yāvā̭nā-mbhā॒go᳚-'syayā̭vānā॒mādhi̭patya-mpra॒jā-sspṛ॒tā-śca̭tu-ścatvāri॒gṃ॒śa-sstoma̭ ṛbhū॒ṇā-mbhā॒go̭-'si॒ viśvḙṣā-nde॒vānā॒mādhi̭patya-mbhū॒ta-nniśā᳚ntagg spṛ॒ta-ntra̭yastri॒gṃ॒śa-sstomaḥ̭ || 17 ||

(vasṷ̄nā-mbhā॒go̭-'si॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 9)

eka̭yā-'stuvata pra॒jā a̭dhīyanta pra॒jāpa̭ti॒radhi̭patirāsī-tti॒sṛbhi̭rastuvata॒ brahmā̭sṛjyata॒ brahma̭ṇa॒spati॒-radhi̭patirāsī-tpa॒ñcabhi̭rastuvata bhū॒tānya̭sṛjyanta bhū॒tānā॒-mpati॒radhi̭patirāsī-thsa॒ptabhi̭rastuvata sapta॒r॒ṣayo̭-'sṛjyanta dhā॒tā-dhi̭patirāsī-nna॒vabhi̭rastuvata pi॒taro̭-'sṛjya॒ntā-'di̭ti॒radhi̭patnyāsī-dekāda॒śabhi̭-rastuvata॒rtavo̭-' sṛjyantā- ''rta॒vo-'dhi̭pati-rāsī-ttrayoda॒śabhi̭-rastuvata॒ māsā̭ asṛjyanta saṃva~thsa॒ro-'dhi̭pati- [-'dhi̭patiḥ, ā॒sī॒-tpa॒ñca॒da॒śabhi̭rastuvata] 18

-rāsī-tpañcada॒śabhi̭rastuvata kṣa॒trama̭sṛjya॒tendro 'dhi̭patirāsī-thsaptada॒śabhi̭rastuvata pa॒śavo̭-'sṛjyanta॒ bṛha॒spati॒radhi̭pati-rāsīnnavada॒śabhi̭-rastuvata śūdrā॒ryāva̭sṛjyetāmahorā॒tre adhi̭patnī āstā॒meka̭vigṃ śatyā-'stuva॒taika̭śaphāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta॒ varu॒ṇo 'dhi̭patirāsī॒-ttrayo̭vigṃśatyā-'stuvata kṣu॒drāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta pū॒ṣā 'dhi̭patirāsī॒-tpañca̭vigṃśatyā 'stuvatā-''ra॒ṇyāḥ pa॒śavo̭-'sṛjyanta vā॒yuradhi̭patirāsī-thsa॒ptavigṃ̭śatyā-'stuvata॒ dyāvā̭pṛthi॒vī vyai̭- [dyāvā̭pṛthi॒vī vi, ī॒tāṃ॒-va~sa̭vo ru॒drā] 19

-tāṃ॒-va~sa̭vo ru॒drā ā̭di॒tyā anu॒ vyā̭ya॒-nteṣā॒mādhi̭patyamāsī॒-nnava̭vigṃ śatyā-'stuvata॒ vana॒spata̭yo-'sṛjyanta॒ somo 'dhi̭patirāsī॒-deka̭trigṃśatā 'stuvata pra॒jā a̭sṛjyanta॒ yāvā̭nā॒-ñcāyā̭vānā॒-ñcā-''dhi̭patyamāsī॒-ttraya̭strigṃśatā 'stuvata bhū॒tānya̭śāmya-npra॒jāpa̭tiḥ parame॒ṣṭhyadhi̭patirāsīt || 20 ||

(saṃ॒va~॒thsa॒ro-'dhi̭pati॒- rvi - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)

i॒yame॒va sā yā pra̭tha॒mā vyauccha̭da॒ntara॒syā-ñca̭rati॒ pravi̭ṣṭā | va॒dhūrja̭jāna nava॒gajjani̭trī॒ traya̭ enā-mmahi॒mānaḥ̭ sacante || chanda̭svatī u॒ṣasā॒ pepi̭śāne samā॒naṃ-yo~ni॒manṷ sa॒ñcara̭ntī | sūrya̭patnī॒ vi ca̭rataḥ prajāna॒tī ke॒tu-ṅkṛ̭ṇvā॒ne a॒jara॒ bhūri̭retasā || ṛ॒tasya॒ panthā॒manṷ ti॒sra ā-'gu॒strayo̭ gha॒rmāso॒ anu॒ jyoti॒ṣā-''guḥ̭ | pra॒jāmekā॒ rakṣa॒tyūrja॒mekā᳚ [ ] 21

vra॒tamekā̭ rakṣati devayū॒nām || ca॒tu॒ṣṭo॒mo a̭bhava॒dyā tu॒rīyā̭ ya॒jñasya̭ pa॒kṣāvṛ̭ṣayo॒ bhava̭ntī | gā॒ya॒trī-ntri॒ṣṭubha॒-ñja̭gatīmanu॒ṣṭubha̭-mbṛ॒hada॒rkaṃ-yu~̭ñjā॒nā-ssuva॒rā-'bha̭ranni॒dam || pa॒ñcabhi̭rdhā॒tā vi da̭dhāvi॒daṃ-ya~-ttāsā॒g॒ svasṝ̭rajanaya॒-tpañca̭pañca | tāsā̭mu yanti praya॒veṇa॒ pañca॒ nānā̭ rū॒pāṇi॒ krata̭vo॒ vasā̭nāḥ || tri॒gṃ॒śa-thsvasā̭ra॒ upa̭yanti niṣkṛ॒tagṃ sa̭mā॒na-ṅke॒tu-mpra̭timu॒ñcamā̭nāḥ | 22

ṛ॒tūgsta̭nvate ka॒vayaḥ̭ prajāna॒tīrmaddhyḙchandasaḥ॒ pari̭ yanti॒ bhāsva̭tīḥ || jyoti̭ṣmatī॒ prati̭ muñcate॒ nabho॒ rātrī̭ de॒vī sūrya̭sya vra॒tāni̭ | vi pa̭śyanti pa॒śavo॒ jāya̭mānā॒ nānā̭rūpā mā॒tura॒syā u॒pasthe᳚ || e॒kā॒ṣṭa॒kā tapa̭sā॒ tapya̭mānā ja॒jāna॒ garbha̭-mmahi॒māna॒mindra᳚m | tena॒ dasyū॒n vya̭sahanta de॒vā ha॒ntā-'sṷrāṇā-mabhava॒cchacī̭bhiḥ || anā̭nujāmanu॒jā-mmāma̭karta sa॒tyaṃ-va~da॒ntyanvi̭ccha e॒tat | bhū॒yāsa̭- [bhū॒yāsa᳚m, a॒sya॒ su॒ma॒tau yathā̭] 23

masya suma॒tau yathā̭ yū॒yama॒nyā vo̭ a॒nyāmati॒ mā pra yṷkta || abhū॒nmama̭ suma॒tau vi॒śvavḙdā॒ āṣṭa̭ prati॒ṣṭhāmavi̭da॒ddhi gā॒dham | bhū॒yāsa̭masya suma॒tau yathā̭ yū॒yama॒nyā vo̭ a॒nyāmati॒ mā prayṷkta || pañca॒ vyṷṣṭī॒ranu॒ pañca॒ dohā॒ gā-mpañca̭nāmnīmṛ॒tavo-'nu॒ pañca̭ | pañca॒ diśaḥ̭ pañcada॒śena̭ kḷ॒ptā-ssa̭mā॒namū᳚rdhnīra॒bhi lo॒kameka᳚m || 24 ||

ṛ॒tasya॒ garbhaḥ̭ pratha॒mā vyū॒ṣuṣya॒pāmekā̭ mahi॒māna̭-mbibharti | sūrya॒syaikā॒ cara̭ti niṣkṛ॒teṣṷ gha॒rmasyaikā̭ savi॒taikā॒-nni ya̭cchati || yā pra̭tha॒mā vyauccha॒-thsā dhe॒nura̭bhavadya॒me | sā naḥ॒ paya̭svatī dhu॒kṣvotta̭rāmuttarā॒gṃ॒ samā᳚m || śu॒krarṣa̭bhā॒ nabha̭sā॒ jyoti॒ṣā ''gā᳚-dvi॒śvarṷ̄pā śaba॒līra॒gnikḙtuḥ | sa॒mā॒namarthagg̭ svapa॒syamā̭nā॒ bibhra̭tī ja॒rāma̭jara uṣa॒ ā-'gāḥ᳚ || ṛ॒tū॒nā-mpatnī᳚ pratha॒meyamā-'gā॒dahnā᳚-nne॒trī ja̭ni॒trī pra॒jānā᳚m | ekā̭ sa॒tī ba̭hu॒dhoṣo॒ vyṷccha॒syajī᳚rṇā॒ tva-ñja̭rayasi॒ sarva̭ma॒nyat || 25 ||

(ūrja॒mekā᳚ - pratimu॒ñcamā̭nā - bhū॒yāsa॒ - mekaṃ॒ - patnye kā॒nna vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 11)

agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | a॒sme dī̭dihi su॒manā॒ ahḙḍa॒-ntava̭ syā॒gṃ॒ śarma̭-ntri॒varṷ̄tha u॒dbhit || saha̭sā jā॒tā-npraṇṷdāna-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | adhi̭ no brūhi sumana॒syamā̭no va॒yagg syā̭ma॒ praṇṷdā na-ssa॒patnāṋ || ca॒tu॒śca॒tvā॒ri॒gṃ॒śa-sstomo॒ varco॒ dravi̭ṇagṃ ṣoḍa॒śa-sstoma॒ ojo॒ dravi̭ṇa-mpṛthi॒vyāḥ purī̭ṣama॒- [purī̭ṣamasi, aphso॒ nāma̭ |] 26

-syaphso॒ nāma̭ | eva॒ śchando॒ vari̭va॒ śchandaḥ̭ śa॒bhūṃ śchandaḥ̭ pari॒bhū śchanda̭ ā॒cchacchando॒ mana॒ śchando॒ vyaca॒ śchanda॒-ssindhu॒ śchandaḥ̭ samu॒dra-ñchandaḥ̭ sali॒la-ñchandaḥ̭ saṃ॒ya~cchando̭ vi॒yacchando̭ bṛ॒hacchando̭ rathanta॒ra-ñchando̭ nikā॒ya śchando̭ viva॒dha śchando॒ gira॒ śchando॒ bhraja॒ śchandaḥ̭ sa॒ṣṭu-pchando̭ 'nu॒ṣṭu-pchandaḥ̭ ka॒kucchanda̭ strika॒kucchandaḥ̭ kā॒vya-ñchando᳚ -'ṅku॒pa-ñchandaḥ̭ [-'ṅku॒pa-ñchandaḥ̭, pa॒dapa̭ṅkti॒ śchando॒] 27

pa॒dapa̭ṅkti॒ śchando॒ 'kṣara̭paṅkti॒ śchando̭ viṣṭā॒rapa̭ṅkti॒ śchandaḥ̭ kṣu॒ro bhṛjvā॒ñchandaḥ̭ pra॒cchacchandaḥ̭ pa॒kṣa śchanda॒ eva॒ śchando॒ vari̭va॒ śchando॒ vaya॒ śchando̭ vaya॒skṛcchando̭ viśā॒la-ñchando॒ viṣpa̭rdhā॒ śchanda̭ ścha॒di śchando̭ dūroha॒ṇa-ñchanda̭sta॒ndra-ñchando᳚ 'ṅkā॒ṅka-ñchandaḥ̭ || 28 ||

(a॒sya॒ - ṅku॒pañchanda॒ - straya̭strigṃśacca) (a. 12)

a॒gnirvṛ॒trāṇi̭ jaṅghana-ddraviṇa॒syurvi̭pa॒nyayā᳚ | sami̭ddha-śśu॒kra āhṷtaḥ || tvagṃ so̭māsi॒ satpa̭ti॒stvagṃ rājo॒ta vṛ̭tra॒hā | tva-mbha॒dro a̭si॒ kratuḥ̭ || bha॒drā tḙ agne svanīka sa॒dṛṅggho॒rasya̭ sa॒to viṣṷṇasya॒ cāruḥ̭ | na ya-ttḙ śo॒cistama̭sā॒ vara̭nta॒ na dhva॒smāna̭sta॒nuvi॒ repa॒ ā dhuḥ̭ || bha॒dra-ntḙ agne sahasi॒nnanī̭kamupā॒ka ā ro̭cate॒ sūrya̭sya | 29

ruśa̭-ddṛ॒śe da̭dṛśe nakta॒yā ci॒darū᳚kṣita-ndṛ॒śa ā rū॒pe anna᳚m || sainā-'nī̭kena suvi॒datro̭ a॒sme yaṣṭā̭ de॒vāgṃ āya̭jiṣṭha-ssva॒sti | ada̭bdho go॒pā u॒ta naḥ̭ para॒spā agne᳚ dyu॒madu॒ta re॒va-ddi̭dīhi || sva॒sti no̭ di॒vo a̭gne pṛthi॒vyā vi॒śvāyṷrdhehi ya॒jathā̭ya deva | ya-thsī॒mahi̭ divijāta॒ praśa̭sta॒-ntada॒smāsu॒ dravi̭ṇa-ndhehi ci॒tram || yathā̭ hota॒rmanṷṣo [hota॒rmanṷṣaḥ, de॒vatā̭tā] 30

de॒vatā̭tā ya॒jñebhiḥ̭ sūno sahaso॒ yajā̭si | e॒vā no̭ a॒dya sa̭ma॒nā sa̭mā॒nānu॒-śanna̭gna uśa॒to ya̭kṣi de॒vān || a॒gnimī̭ḍe pu॒rohi̭taṃ-ya~॒jñasya̭ de॒vamṛ॒tvija᳚m | hotā̭ragṃ ratna॒dhāta̭mam || vṛṣā̭ soma dyu॒māgṃ a̭si॒ vṛṣā̭ deva॒ vṛṣa̭vrataḥ | vṛṣā॒ dharmā̭ṇi dadhiṣe || sānta̭panā i॒dagṃ ha॒virmarṷta॒stajjṷjuṣṭana | yu॒ṣmāko॒tī ri̭śādasaḥ || yo no॒ marto̭ vasavo durhṛṇā॒yusti॒ra-ssa॒tyāni̭ maruto॒ [marutaḥ, jighāgṃ̭sāt |] 31

jighāgṃ̭sāt | dru॒haḥ pāśa॒-mprati॒ sa mṷcīṣṭa॒ tapi̭ṣṭhena॒ tapa̭sā hantanā॒ tam || saṃ॒va~॒thsa॒rīṇā̭ ma॒rutaḥ̭ sva॒rkā ṷru॒kṣayā॒-ssaga̭ṇā॒ mānṷṣeṣu | te᳚-'sma-tpāśā॒-npra mṷñca॒ntvagṃha̭sa-ssāntapa॒nā ma̭di॒rā mā̭dayi॒ṣṇavaḥ̭ || pi॒prī॒hi de॒vāgṃ ṷśa॒to ya̭viṣṭha vi॒dvāgṃ ṛ॒tūgṃr-ṛ̭tupate yaje॒ha | ye daivyā̭ ṛ॒tvija॒stebhi̭ragne॒ tvagṃ hotṝ̭ṇāma॒syāya̭jiṣṭhaḥ || agne॒ yada॒dya vi॒śo a̭ddhvarasya hotaḥ॒ pāva̭ka [pāva̭ka, śo॒ce॒ veṣṭvagṃ hi] 32

śoce॒ veṣṭvagṃ hi yajvā᳚ | ṛ॒tā ya̭jāsi mahi॒nā vi yadbhūrha॒vyā va̭ha yaviṣṭha॒ yā tḙ a॒dya || a॒gninā̭ ra॒yi-ma̭śñava॒-tpoṣa̭me॒va di॒vedi̭ve | ya॒śasaṃ̭-vī~॒rava̭ttamam || ga॒ya॒sphāno̭ amīva॒hā va̭su॒vi-tpṷṣṭi॒vardha̭naḥ | su॒mi॒tra-sso̭ma no bhava || gṛha̭medhāsa॒ ā ga̭ta॒ marṷto॒ mā-'pa̭ bhūtana | pra॒mu॒ñcanto̭ no॒ agṃha̭saḥ || pū॒rvībhi॒r॒hi da̭dāśi॒ma śa॒radbhi̭rmaruto va॒yam | maho̭bhi- [maho̭bhiḥ, ca॒r॒ṣa॒ṇī॒nām |] 33

-ścarṣaṇī॒nām || prabu॒ddhniyā̭ īrate vo॒ mahāgṃ̭si॒ praṇāmā̭ni prayajyavastiraddhvam | sa॒ha॒sriya॒-ndamya̭-mbhā॒game॒ta-ṅgṛ̭hame॒dhīya̭-mmaruto juṣaddhvam || upa॒ yameti̭ yuva॒ti-ssu॒dakṣa̭-ndo॒ṣā vastor̭. ha॒viṣma̭tī ghṛ॒tācī᳚ | upa॒ svaina̭ma॒rama̭tirva-sū॒yuḥ || i॒mo a̭gne vī॒tata̭māni ha॒vyā 'ja̭sro vakṣi de॒vatā̭ti॒maccha̭ | prati̭ na īgṃ sura॒bhīṇi̭ viyantu || krī॒ḍaṃ-va~॒-śśardho॒ mārṷtamana॒rvāṇagṃ̭ rathe॒śubha᳚m | 34

kaṇvā̭ a॒bhi pra gā̭yata || atyā̭so॒ na ye ma॒ruta॒-ssvañco̭ yakṣa॒dṛśo॒ na śu॒bhaya̭nta॒ maryāḥ᳚ | te ha̭rmye॒ṣṭhā-śśiśa̭vo॒ na śu॒bhrā va॒thsāso॒ na pra̭krī॒ḍinaḥ̭ payo॒dhāḥ || praiṣā॒majmḙṣu vithu॒reva̭ rejate॒ bhūmi॒ryāmḙṣu॒ yaddha̭ yu॒ñjatḙ śu॒bhe | te krī॒ḍayo॒ dhuna̭yo॒ bhrāja̭dṛṣṭaya-ssva॒ya-mma̭hi॒tva-mpa̭nayanta॒ dhūta̭yaḥ || u॒pa॒hva॒reṣu॒ yadaci̭ddhvaṃ-ya~॒yiṃ-va~ya̭ iva marutaḥ॒ kena̭ [kena̭, ci॒-tpa॒thā |] 35

ci-tpa॒thā | ścota̭nti॒ kośā॒ upa̭ vo॒ rathe॒ṣvā ghṛ॒tamṷkṣatā॒ madhṷvarṇa॒marca̭te || a॒gnima̭gni॒gṃ॒ havī̭mabhi॒-ssadā̭ havanta vi॒śpati᳚m | ha॒vya॒vāha̭-mpurupri॒yam || tagṃ hi śaśva̭nta॒ īḍa̭te sru॒cā de॒va-ṅghṛ̭ta॒ścutā᳚ | a॒gnigṃ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve || indrā᳚gnī roca॒nā di॒va-śśñatha̭dvṛ॒tra mindraṃ̭-vo~ vi॒śvata॒sparīndra॒-nnaro॒ viśva̭karman. ha॒viṣā̭ vāvṛdhā॒no viśva̭karman. ha॒viṣā॒ vardha̭nena || 36 ||

(sūrya̭sya॒ - manṷṣo - marutaḥ॒ - pāva̭ka॒ - maho̭bhī - rathe॒śubha॒ - ṅkena॒ - ṣaḍca̭tvārigṃśacca) (a. 13)

(a॒pāntvema̭ - nna॒ya-mpu॒ro bhuvaḥ॒ - prācī᳚ - dhru॒vakṣi̭ti॒ - stryavi॒ - rindrā᳚gnī॒ - mā chanda̭ - ā॒śustri॒vṛ - da॒gnerbhā॒go᳚ - 'syeka̭ - ye॒yame॒va sā yā - 'gnḙ jā॒tā - na॒gnirvṛ॒trāṇi॒ - trayo̭daśa )

(a॒pāntve - ndrā᳚gnī - i॒yame॒va - de॒vatā̭tā॒ - ṣaṭtrigṃ̭śat )

(a॒pāntvema̭n, ha॒viṣā॒ vardha̭nena)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||