4.1 - Yunjanah Prathamammanah - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah

ॐ

4.1 - યુઞ્જાનઃ પ્રથમમ્મનઃ - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય સંહિતા પાઠઃ

Krishna Vedic Gujarati

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ઞ્ચતુર્થકાણ્ડે પ્રથમઃ પ્રશ્નઃ- અગ્નિચિત્યઙ્ગ મન્ત્રપાઠાભિધાનં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

યુ॒ઞ્જા॒નઃ પ્ર॑થ॒મ-મ્મન॑સ્ત॒ત્વાય॑ સવિ॒તા ધિયઃ॑ । અ॒ગ્નિ-ઞ્જ્યોતિ॑ર્નિ॒ચાય્ય॑ પૃથિ॒વ્યા અદ્ધ્યા ઽભ॑રત્ ॥ યુ॒ક્ત્વાય॒ મન॑સા દે॒વાન્-થ્સુવ॑ર્ય॒તો ધિ॒યા દિવ᳚મ્ । બૃ॒હજ્જ્યોતિઃ॑ કરિષ્ય॒ત-સ્સ॑વિ॒તા પ્રસુ॑વાતિ॒ તાન્ ॥ યુ॒ક્તેન॒ મન॑સા વ॒ય-ન્દે॒વસ્ય॑ સવિ॒તુ-સ્સ॒વે । સુ॒વ॒ર્ગેયા॑ય॒ શક્ત્યૈ᳚ ॥ યુ॒ઞ્જતે॒ મન॑ ઉ॒ત યુ॑ઞ્જતે॒ ધિયો॒ વિપ્રા॒ વિપ્ર॑સ્ય બૃહ॒તો વિ॑પ॒શ્ચિતઃ॑ । વિ હોત્રા॑ દધે વયુના॒ વિદેક॒ ઇ- [વયુના॒ વિદેક॒ ઇત્, મ॒હી દે॒વસ્ય॑] 1

-ન્મ॒હી દે॒વસ્ય॑ સવિ॒તુઃ પરિ॑ષ્ટુતિઃ ॥ યુ॒જે વા॒-મ્બ્રહ્મ॑ પૂ॒ર્વ્ય-ન્નમો॑ભિ॒ર્વિ શ્લોકા॑ યન્તિ પ॒થ્યે॑વ॒ સૂરાઃ᳚ । શૃ॒ણ્વન્તિ॒ વિશ્વે॑ અ॒મૃત॑સ્ય પુ॒ત્રા આ યે ધામા॑નિ દિ॒વ્યાનિ॑ ત॒સ્થુઃ ॥ યસ્ય॑ પ્ર॒યાણ॒મન્વ॒ન્ય ઇદ્ય॒યુર્દે॒વા દે॒વસ્ય॑ મહિ॒માન॒મર્ચ॑તઃ । યઃ પાર્થિ॑વાનિ વિમ॒મે સ એત॑શો॒ રજાગ્ં॑સિ દે॒વ-સ્સ॑વિ॒તા મ॑હિત્વ॒ના ॥ દેવ॑ સવિતઃ॒ પ્રસુ॑વ ય॒જ્ઞ-મ્પ્રસ॑વ [ ] 2

ય॒જ્ઞપ॑તિ॒-મ્ભગા॑ય દિ॒વ્યો ગ॑ન્ધ॒ર્વઃ । કે॒ત॒પૂઃ કેત॑ન્નઃ પુનાતુ વા॒ચસ્પતિ॒ર્વાચ॑મ॒દ્ય સ્વ॑દાતિ નઃ ॥ ઇ॒મ-ન્નો॑ દેવ સવિતર્ય॒જ્ઞ-મ્પ્રસુ॑વ દેવા॒યુવગ્ં॑ સખિ॒વિદગ્ં॑ સત્રા॒જિત॑-ન્ધન॒જિતગ્ં॑ સુવ॒ર્જિત᳚મ્ ॥ ઋ॒ચા સ્તોમ॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધય ગાય॒ત્રેણ॑ રથન્ત॒રમ્ । બૃ॒હ-દ્ગા॑ય॒ત્રવ॑ર્તનિ ॥ દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વે᳚ ઽશ્વિનો᳚ર્બા॒હુભ્યા᳚-મ્પૂ॒ષ્ણો હસ્તા᳚ભ્યા-ઙ્ગાય॒ત્રેણ॒ છન્દ॒સા ઽઽદ॑દે-ઽઙ્ગિર॒સ્વદભ્રિ॑રસિ॒ નારિ॑- [નારિઃ॑, અ॒સિ॒ પૃ॒થિ॒વ્યા-સ્સ॒ધસ્થા॑-] 3

-રસિ પૃથિ॒વ્યા-સ્સ॒ધસ્થા॑-દ॒ગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑મઙ્ગિર॒સ્વદા ભ॑ર॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભેન ત્વા॒ છન્દ॒સા ઽઽદ॑દે-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દ્બભ્રિ॑રસિ॒ નારિ॑રસિ॒ ત્વયા॑ વ॒યગ્ં સ॒ધસ્થ॒ આગ્નિગ્ં શ॑કેમ॒ ખનિ॑તુ-મ્પુરી॒ષ્ય॑-ઞ્જાગ॑તેન ત્વા॒ છન્દ॒સા ઽઽદ॑દે-ઽઙ્ગિર॒સ્વદ્ધસ્ત॑ આ॒ધાય॑ સવિ॒તા બિભ્ર॒દભ્રિગ્ં॑ હિર॒ણ્યયી᳚મ્ । તયા॒ જ્યોતિ॒રજ॑સ્ર॒-મિદ॒ગ્નિ-ઙ્ખા॒ત્વી ન॒ આ ભ॒રાનુ॑ષ્ટુભેન ત્વા॒ છન્દ॒સા ઽઽદ॑દે-ઽઙ્ગિર॒સ્વત્ ॥ 4 ॥

(ઇ--દ્ય॒જ્ઞ-મ્પ્રસુ॑વ॒ - નારિ॒ - રાનુ॑ષ્ટુભેન ત્વા॒ છન્દ॑સા॒ - ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 1)

ઇ॒મામ॑ગૃભ્ણ-ન્રશ॒નામૃ॒તસ્ય॒ પૂર્વ॒ આયુ॑ષિ વિ॒દથે॑ષુ ક॒વ્યા । તયા॑ દે॒વા-સ્સુ॒તમા બ॑ભૂવુર્-ઋ॒તસ્ય॒ સામ᳚ન્-થ્સ॒રમા॒રપ॑ન્તી ॥ પ્રતૂ᳚ર્તં-વાઁજિ॒ન્ના દ્ર॑વ॒ વરિ॑ષ્ઠા॒મનુ॑ સં॒વઁત᳚મ્ । દિ॒વિ તે॒ જન્મ॑ પર॒મમ॒ન્તરિ॑ક્ષે॒ નાભિઃ॑ પૃથિ॒વ્યામધિ॒ યોનિઃ॑ ॥ યુ॒ઞ્જાથા॒ગ્ં॒ રાસ॑ભં-યુઁ॒વમ॒સ્મિન્. યામે॑ વૃષણ્વસૂ । અ॒ગ્નિ-મ્ભર॑ન્તમસ્મ॒યુમ્ ॥ યોગે॑યોગે ત॒વસ્ત॑રં॒-વાઁજે॑વાજે હવામહે । સખા॑ય॒ ઇન્દ્ર॑મ॒તયે᳚ ॥ પ્ર॒તૂર્વ॒- [પ્ર॒તૂર્વન્ન્॑, એહ્ય॑વ॒ક્રામ॒ન્નશ॑સ્તી] 5

-ન્નેહ્ય॑વ॒ક્રામ॒ન્નશ॑સ્તી રુ॒દ્રસ્ય॒ ગાણ॑પત્યા-ન્મયો॒ભૂરેહિ॑ । ઉ॒ર્વ॑ન્તરિ॑ક્ષ॒મન્વિ॑હિ સ્વ॒સ્તિ ગ॑વ્યૂતિ॒રભ॑યાનિ કૃ॒ણ્વન્ન્ ॥ પૂ॒ષ્ણા સ॒યુજા॑ સ॒હ । પૃ॒થિ॒વ્યા-સ્સ॒ધસ્થા॑દ॒ગ્નિ-મ્પુ॑રિ॒ષ્ય॑-મઙ્ગિર॒સ્વ-દચ્છે᳚હ્ય॒ગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑ -મઙ્ગિર॒સ્વદ-ચ્છે॑મો॒-ઽગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑-મઙ્ગિર॒સ્વ-દ્ભ॑રિષ્યામો॒-ઽગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑-મઙ્ગિર॒સ્વ-દ્ભ॑રામઃ ॥ અન્વ॒ગ્નિરુ॒ષસા॒-મગ્ર॑મખ્ય॒-દન્વહા॑નિ પ્રથ॒મો જા॒તવે॑દાઃ । અનુ॒ સૂર્ય॑સ્ય [સૂર્ય॑સ્ય, પુ॒રુ॒ત્રા ચ॑] 6

પુરુ॒ત્રા ચ॑ ર॒શ્મીનનુ॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી આ ત॑તાન ॥ આ॒ગત્ય॑ વા॒જ્યદ્ધ્વ॑ન॒-સ્સર્વા॒ મૃધો॒ વિધૂ॑નુતે । અ॒ગ્નિગ્ં સ॒ધસ્થે॑ મહ॒તિ ચક્ષુ॑ષા॒ નિ ચિ॑કીષતે ॥ આ॒ક્રમ્ય॑ વાજિ-ન્પૃથિ॒વીમ॒ગ્નિમિ॑ચ્છ રુ॒ચા ત્વમ્ । ભૂમ્યા॑ વૃ॒ત્વાય॑ નો બ્રૂહિ॒ યતઃ॒ ખના॑મ॒ તં-વઁ॒યમ્ ॥ દ્યૌસ્તે॑ પૃ॒ષ્ઠ-મ્પૃ॑થિ॒વી સ॒ધસ્થ॑મા॒ત્મા ઽન્તરિ॑ક્ષગ્ં સમુ॒દ્રસ્તે॒ યોનિઃ॑ । વિ॒ખ્યાય॒ ચક્ષુ॑ષા॒ ત્વમ॒ભિ તિ॑ષ્ઠ [ત્વમ॒ભિ તિ॑ષ્ઠ, પૃ॒ત॒ન્ય॒તઃ ।] 7

પૃતન્ય॒તઃ ॥ ઉત્ક્રા॑મ મહ॒તે સૌભ॑ગાયા॒-સ્માદા॒સ્થાના᳚-દ્દ્રવિણો॒દા વા॑જિન્ન્ । વ॒યગ્ગ્ સ્યા॑મ સુમ॒તૌ પૃ॑થિ॒વ્યા અ॒ગ્નિ-ઙ્ખ॑નિ॒ષ્યન્ત॑ ઉ॒પસ્થે॑ અસ્યાઃ ॥ ઉદ॑ક્રમી-દ્દ્રવિણો॒દા વા॒જ્યર્વા-ઽક॒-સ્સ લો॒કગ્ં સુકૃ॑ત-મ્પૃથિ॒વ્યાઃ । તતઃ॑ ખનેમ સુ॒પ્રતી॑કમ॒ગ્નિગ્ં સુવો॒ રુહા॑ણા॒ અધિ॒ નાક॑ ઉત્ત॒મે ॥ અ॒પો દે॒વીરુપ॑ સૃજ॒ મધુ॑મતીરય॒ક્ષ્માય॑ પ્ર॒જાભ્યઃ॑ । તાસા॒ગ્॒ સ્થાના॒દુજ્જિ॑હતા॒-મોષ॑ધય-સ્સુપિપ્પ॒લાઃ ॥ જિઘ॑- [જિઘ॑ર્મિ, અ॒ગ્નિ-મ્મન॑સા] 8

-ર્મ્ય॒ગ્નિ-મ્મન॑સા ઘૃ॒તેન॑ પ્રતિ॒ક્ષ્યન્ત॒-મ્ભુવ॑નાનિ॒ વિશ્વા᳚ । પૃ॒થુ-ન્તિ॑ર॒શ્ચા વય॑સા બૃ॒હન્તં॒-વ્યઁચિ॑ષ્ઠ॒મન્નગ્ં॑ રભ॒સં-વિઁદા॑નમ્ ॥ આ ત્વા॑ જિઘર્મિ॒ વચ॑સા ઘૃ॒તેના॑-ઽર॒ક્ષસા॒ મન॑સા॒ તજ્જુ॑ષસ્વ । મર્ય॑શ્રી-સ્સ્પૃહ॒ય-દ્વ॑ર્ણો અ॒ગ્નિર્ના-ઽભિ॒મૃશે॑ ત॒નુવા॒ જર્હૃ॑ષાણઃ ॥ પરિ॒ વાજ॑પતિઃ ક॒વિર॒ગ્નિર્-હ॒વ્યાન્ય॑ક્રમીત્ । દધ॒-દ્રત્ના॑નિ દા॒શુષે᳚ ॥ પરિ॑ ત્વા-ઽગ્ને॒ પુરં॑-વઁ॒યં-વિઁપ્રગ્ં॑ સહસ્ય ધીમહિ । ધૃ॒ષ-દ્વ॑ર્ણ-ન્દિ॒વેદિ॑વે ભે॒ત્તાર॑-મ્ભઙ્ગુ॒રાવ॑તઃ ॥ ત્વમ॑ગ્ને॒ દ્યુભિ॒સ્ત્વ-મા॑શુશુ॒ક્ષણિ॒સ્ત્વ-મ॒દ્ભ્યસ્ત્વ-મશ્મ॑ન॒સ્પરિ॑ । ત્વં-વઁને᳚ભ્ય॒ સ્ત્વમોષ॑ધીભ્ય॒ સ્ત્વ-ન્નૃ॒ણા-ન્નૃ॑પતે જાયસે॒ શુચિઃ॑ ॥ 9 ॥

(પ્ર॒તૂર્વ॒ન્થ્ - સૂર્ય॑સ્ય - તિષ્ઠ॒ - જિઘ॑ર્મિ - ભે॒ત્તારં॑ - ઁવિગ્ંશ॒તિશ્ચ॑) (અ. 2)

દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વે᳚-ઽશ્વિનો᳚ ર્બા॒હુભ્યા᳚-મ્પૂ॒ષ્ણો હસ્તા᳚ભ્યા-મ્પૃથિ॒વ્યા-સ્સ॒ધસ્થે॒-ઽગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑-મઙ્ગિર॒સ્વ-ત્ખ॑નામિ ॥ જ્યોતિ॑ષ્મન્ત-ન્ત્વા-ઽગ્ને સુ॒પ્રતી॑ક॒મજ॑સ્રેણ ભા॒નુના॒ દીદ્યા॑નમ્ । શિ॒વ-મ્પ્ર॒જાભ્યો-ઽહિગ્ં॑ સન્ત-મ્પૃથિ॒વ્યા-સ્સ॒ધસ્થે॒-ઽગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑ -મઙ્ગિર॒સ્વ-ત્ખ॑નામિ ॥ અ॒પા-મ્પૃ॒ષ્ઠમ॑સિ સ॒પ્રથા॑ ઉ॒ર્વ॑ગ્નિ-મ્ભ॑રિ॒ષ્યદપ॑રાવપિષ્ઠમ્ । વર્ધ॑માન-મ્મ॒હ આ ચ॒ પુષ્ક॑ર-ન્દિ॒વો માત્ર॑યા વરિ॒ણા પ્ર॑થસ્વ ॥ શર્મ॑ ચ સ્થો॒ [શર્મ॑ ચ સ્થઃ, વર્મ॑ ચ] 10

વર્મ॑ ચ સ્થો॒ અચ્છિ॑દ્રે બહુ॒લે ઉ॒ભે । વ્યચ॑સ્વતી॒ સં-વઁ॑સાથા-મ્ભ॒ર્તમ॒ગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય᳚મ્ ॥ સંવઁ॑સાથાગ્ં સુવ॒ર્વિદા॑ સ॒મીચી॒ ઉર॑સા॒ ત્મના᳚ । અ॒ગ્નિમ॒ન્ત ર્ભ॑રિ॒ષ્યન્તી॒ જ્યોતિ॑ષ્મન્ત॒ મજ॑સ્ર॒મિત્ ॥ પુ॒રી॒ષ્યો॑-ઽસિ વિ॒શ્વભ॑રાઃ । અથ॑ર્વા ત્વા પ્રથ॒મો નિર॑મન્થદગ્ને ॥ ત્વામ॑ગ્ને॒ પુષ્ક॑રા॒દદ્ધ્યથ॑ર્વા॒ નિર॑મન્થત । મૂ॒ર્ધ્નો વિશ્વ॑સ્ય વા॒ઘતઃ॑ ॥ તમુ॑ ત્વા દ॒દ્ધ્યઙ્ઙૃષિઃ॑ પુ॒ત્ર ઈ॑ધે॒ [પુ॒ત્ર ઈ॑ધે, અથ॑ર્વણઃ ।] 11

અથ॑ર્વણઃ । વૃ॒ત્ર॒હણ॑-મ્પુરન્દ॒રમ્ ॥ તમુ॑ ત્વા પા॒થ્યો વૃષા॒ સમી॑ધે દસ્યુ॒હન્ત॑મમ્ । ધ॒ન॒ઞ્જ॒યગ્ં રણે॑રણે ॥ સીદ॑ હોત॒-સ્સ્વ ઉ॑ લો॒કે ચિ॑કિ॒ત્વાન્-થ્સા॒દયા॑ ય॒જ્ઞગ્ં સુ॑કૃ॒તસ્ય॒ યોનૌ᳚ । દે॒વા॒વીર્દે॒વાન્. હ॒વિષા॑ યજા॒સ્યગ્ને॑ બૃ॒હ-દ્યજ॑માને॒ વયો॑ ધાઃ ॥ નિ હોતા॑ હોતૃ॒ષદ॑ને॒ વિદા॑નસ્ત્વે॒ષો દી॑દિ॒વાગ્ં અ॑સદ-થ્સુ॒દક્ષઃ॑ । અદ॑બ્ધવ્રત પ્રમતિ॒ર્વસિ॑ષ્ઠ-સ્સહસ્ર-મ્ભ॒ર-શ્શુચિ॑જિહ્વો અ॒ગ્નિઃ ॥ સગ્ં સી॑દસ્વ મ॒હાગ્ં અ॑સિ॒ શોચ॑સ્વ [શોચ॑સ્વ, દે॒વ॒વીત॑મઃ ।] 12

દેવ॒વીત॑મઃ । વિ ધૂ॒મમ॑ગ્ને અરુ॒ષ-મ્મિ॑યેદ્ધ્ય સૃ॒જ પ્ર॑શસ્ત દર્શ॒તમ્ ॥ જનિ॑ષ્વા॒ હિ જેન્યો॒ અગ્રે॒ અહ્નાગ્ં॑ હિ॒તો હિ॒તેષ્વ॑રુ॒ષો વને॑ષુ । દમે॑દમે સ॒પ્ત રત્ના॒ દધા॑નો॒-ઽગ્નિર્હોતા॒ નિ ષ॑સાદા॒ યજી॑યાન્ ॥ 13 ॥

(સ્થ॒ - ઈ॒ધે॒ - શોચ॑સ્વ - સ॒પ્તવિગ્ં॑શતિશ્ચ) - (અ. 3)

સ-ન્તે॑ વા॒યુર્મા॑ત॒રિશ્વા॑ દધાતૂત્તા॒નાયૈ॒ હૃદ॑યં॒-યઁદ્વિલિ॑ષ્ટમ્ । દે॒વાનાં॒-યઁશ્ચર॑તિ પ્રા॒ણથે॑ન॒ તસ્મૈ॑ ચ દેવિ॒ વષ॑ડસ્તુ॒ તુભ્ય᳚મ્ ॥ સુજા॑તો॒ જ્યોતિ॑ષા સ॒હ શર્મ॒ વરૂ॑થ॒મા-ઽસ॑દ॒-સ્સુવઃ॑ । વાસો॑ અગ્ને વિ॒શ્વરૂ॑પ॒ગ્ં॒ સંવ્યઁ॑યસ્વ વિભાવસો ॥ ઉદુ॑ તિષ્ઠ સ્વદ્ધ્વ॒રાવા॑ નો દે॒વ્યા કૃ॒પા । દૃ॒શે ચ॑ ભા॒સા બૃ॑હ॒તા સુ॑શુ॒ક્વનિ॒રા-ઽગ્ને॑ યાહિ સુશ॒સ્તિભિઃ॑ ॥ 14 ॥

ઊ॒ર્ધ્વ ઊ॒ ષુ ણ॑ ઊ॒તયે॒ તિષ્ઠા॑ દે॒વો ન સ॑વિ॒તા । ઊ॒ર્ધ્વો વાજ॑સ્ય॒ સનિ॑તા॒ યદ॒ઞ્જિભિ॑-ર્વા॒ઘદ્ભિ॑-ર્વિ॒હ્વયા॑મહે ॥ સ જા॒તો ગર્ભો॑ અસિ॒ રોદ॑સ્યો॒રગ્ને॒ ચારુ॒ર્વિભૃ॑ત॒ ઓષ॑ધીષુ । ચિ॒ત્ર-શ્શિશુઃ॒ પરિ॒ તમાગ્॑સ્ય॒ક્તઃ પ્ર મા॒તૃભ્યો॒ અધિ॒ કનિ॑ક્રદદ્ગાઃ ॥ સ્થિ॒રો ભ॑વ વી॒ડ્વ॑ઙ્ગ આ॒શુર્ભ॑વ વા॒જ્ય॑ર્વન્ન્ । પૃ॒થુર્ભ॑વ સુ॒ષદ॒સ્ત્વમ॒ગ્નેઃ પુ॑રીષ॒વાહ॑નઃ ॥ શિ॒વો ભ॑વ [ ] 15

પ્ર॒જાભ્યો॒ માનુ॑ષીભ્ય॒સ્ત્વમ॑ઙ્ગિરઃ । મા દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અ॒ભિ શૂ॑શુચો॒ મા-ઽન્તરિ॑ક્ષ॒-મ્મા વન॒સ્પતીન્॑ ॥ પ્રૈતુ॑ વા॒જી કનિ॑ક્રદ॒-ન્નાન॑દ॒-દ્રાસ॑ભઃ॒ પત્વા᳚ । ભર॑ન્ન॒ગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑-મ્મા પા॒દ્યાયુ॑ષઃ પુ॒રા ॥ રાસ॑ભો વા॒-ઙ્કનિ॑ક્રદ॒-થ્સુયુ॑ક્તો વૃષણા॒ રથે᳚ । સ વા॑મ॒ગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑મા॒શુર્દૂ॒તો વ॑હાદિ॒તઃ ॥ વૃષા॒-ઽગ્નિં-વૃઁષ॑ણ॒-મ્ભર॑ન્ન॒પા-ઙ્ગર્ભગ્ં॑ સમુ॒દ્રિય᳚મ્ । અગ્ન॒ આ યા॑હિ [ ] 16

વી॒તય॑ ઋ॒તગ્ં સ॒ત્યમ્ ॥ ઓષ॑ધયઃ॒ પ્રતિ॑ ગૃહ્ણીતા॒-ઽગ્નિમે॒તગ્ં શિ॒વમા॒યન્ત॑મ॒ભ્યત્ર॑ યુ॒ષ્માન્ । વ્યસ્ય॒ન્ વિશ્વા॒ અમ॑તી॒રરા॑તી-ર્નિ॒ષીદ॑ન્નો॒ અપ॑ દુર્મ॒તિગ્ં હ॑નત્ ॥ ઓષ॑ધયઃ॒ પ્રતિ॑ મોદદ્ધ્વમેન॒-મ્પુષ્પા॑વતી-સ્સુપિપ્પ॒લાઃ । અ॒યં-વોઁ॒ ગર્ભ॑ ઋ॒ત્વિયઃ॑ પ્ર॒ત્નગ્ં સ॒ધસ્થ॒મા ઽસ॑દત્ ॥ 17 ॥

(સુ॒શ॒સ્તિભિઃ॑ - શિ॒વો ભ॑વ - યાહિ॒ - ષટ્ત્રિગ્ં॑શચ્ચ) (અ. 4)

વિ પાજ॑સા પૃ॒થુના॒ શોશુ॑ચાનો॒ બાધ॑સ્વ દ્વિ॒ષો ર॒ક્ષસો॒ અમી॑વાઃ । સુ॒શર્મ॑ણો બૃહ॒ત-શ્શર્મ॑ણિ સ્યામ॒ગ્નેર॒હગ્ં સુ॒હવ॑સ્ય॒ પ્રણી॑તૌ ॥ આપો॒ હિ ષ્ઠા મ॑યો॒ભુવ॒સ્તા ન॑ ઊ॒ર્જે દ॑ધાતન । મ॒હે રણા॑ય॒ ચક્ષ॑સે ॥ યો વઃ॑ શિ॒વત॑મો॒ રસ॒સ્તસ્ય॑ ભાજયતે॒હ નઃ॑ । ઉ॒શ॒તીરિ॑વ મા॒તરઃ॑ ॥ તસ્મા॒ અર॑-ઙ્ગમામ વો॒ યસ્ય॒ ક્ષયા॑ય॒ જિન્વ॑થ । આપો॑ જ॒નય॑થા ચ નઃ ॥ મિ॒ત્ર- [મિ॒ત્રઃ, સ॒ગ્ં॒સૃજ્ય॑] 18

-સ્સ॒ગ્ં॒સૃજ્ય॑ પૃથિ॒વી-મ્ભૂમિ॑-ઞ્ચ॒ જ્યોતિ॑ષા સ॒હ । સુજા॑ત-ઞ્જા॒તવે॑દસમ॒ગ્નિં-વૈઁ᳚શ્વાન॒રં-વિઁ॒ભુમ્ ॥ અ॒ય॒ક્ષ્માય॑ ત્વા॒ સગ્ં સૃ॑જામિ પ્ર॒જાભ્યઃ॑ । વિશ્વે᳚ ત્વા દે॒વા વૈ᳚શ્વાન॒રા-સ્સગ્ં સૃ॑જ॒ન્ત્વા-નુ॑ષ્ટુભેન॒ છન્દ॑સા-ઽઙ્ગિર॒સ્વત્ ॥ રુ॒દ્રા-સ્સ॒ભૃન્ત્ય॑ પૃથિ॒વી-મ્બૃ॒હજ્જ્યોતિ॒-સ્સમી॑ધિરે । તેષા᳚-મ્ભા॒નુરજ॑સ્ર॒ ઇચ્છુ॒ક્રો દે॒વેષુ॑ રોચતે ॥ સગ્ં સૃ॑ષ્ટાં॒-વઁસુ॑ભી રુ॒દ્રૈર્ધીરૈઃ᳚ કર્મ॒ણ્યા᳚-મ્મૃદ᳚મ્ । હસ્તા᳚ભ્યા-મ્મૃ॒દ્વી-ઙ્કૃ॒ત્વા સિ॑નીવા॒લી ક॑રોતુ॒ [સિ॑નીવા॒લી ક॑રોતુ, તામ્ ।] 19

તામ્ ॥ સિ॒ની॒વા॒લી સુ॑કપ॒ર્દા સુ॑કુરી॒રા સ્વૌ॑પ॒શા । સા તુભ્ય॑મદિતે મહ॒ ઓખા-ન્દ॑ધાતુ॒ હસ્ત॑યોઃ ॥ ઉ॒ખા-ઙ્ક॑રોતુ॒ શક્ત્યા॑ બા॒હુભ્યા॒-મદિ॑તિર્ધિ॒યા । મા॒તા પુ॒ત્રં-યઁથો॒પસ્થે॒ સા-ઽગ્નિ-મ્બિ॑ભર્તુ॒ ગર્ભ॒ આ ॥ મ॒ખસ્ય॒ શિરો॑-ઽસિ ય॒જ્ઞસ્ય॑ પ॒દે સ્થઃ॑ । વસ॑વસ્ત્વા કૃણ્વન્તુ ગાય॒ત્રેણ॒ છન્દ॑સા ઽઙ્ગિર॒સ્વ-ત્પૃ॑થિ॒વ્ય॑સિ રુ॒દ્રાસ્ત્વા॑ કૃણ્વન્તુ॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભેન॒ છન્દ॑સા ઽઙ્ગિર॒સ્વદ॒ન્તરિ॑ક્ષમ- [-ઽઙ્ગિર॒સ્વદ॒ન્તરિ॑ક્ષમસિ, આ॒દિ॒ત્યાસ્ત્વા॑] 20

-સ્યાદિ॒ત્યાસ્ત્વા॑ કૃણ્વન્તુ॒ જાગ॑તેન॒ છન્દ॑સા-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દ્દ્યૌર॑સિ॒ વિશ્વે᳚ ત્વા દે॒વા વૈ᳚શ્વાન॒રાઃ કૃ॑ણ્વ॒ન્ત્વાનુ॑ષ્ટુભેન॒ છન્દ॑સા-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દ્દિશો॑-ઽસિ ધ્રુ॒વા-ઽસિ॑ ધા॒રયા॒ મયિ॑ પ્ર॒જાગ્ં રા॒યસ્પોષ॑-ઙ્ગૌપ॒ત્યગ્ં સુ॒વીર્યગ્ં॑ સજા॒તાન્. યજ॑માના॒યા-ઽદિ॑ત્યૈ॒ રાસ્ના॒-ઽસ્ય દિ॑તિસ્તે॒ બિલ॑-ઙ્ગૃહ્ણાતુ॒ પાઙ્ક્તે॑ન॒ છન્દ॑સા ઽઙ્ગિર॒સ્વત્ ॥ કૃ॒ત્વાય॒ સા મ॒હીમુ॒ખા-મ્મૃ॒ન્મયીં॒-યોઁનિ॑મ॒ગ્નયે᳚ । તા-મ્પુ॒ત્રેભ્ય॒-સ્સ-મ્પ્રા ય॑ચ્છ॒દદિ॑તિ-શ્શ્ર॒પયા॒નિતિ॑ ॥ 21 ॥

(મિ॒ત્રઃ - ક॑રો - ત્વ॒ન્તરિ॑ક્ષમસિ॒ - પ્ર - ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 5)

વસ॑વસ્ત્વા ધૂપયન્તુ ગાય॒ત્રેણ॒ છન્દ॑સા-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દ્રુ॒દ્રાસ્ત્વા॑ ધૂપયન્તુ॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભેન॒ છન્દ॑સા-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દા॑દિ॒ત્યાસ્ત્વા॑ ધૂપયન્તુ॒ જાગ॑તેન॒ છન્દ॑સા-ઽઙ્ગિર॒સ્વદ્- વિશ્વે᳚ ત્વા દે॒વા વૈ᳚શ્વાન॒રા ધૂ॑પય॒ન્ત્વાનુ॑ષ્ટુભેન॒ છન્દ॑સા-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દિન્દ્ર॑સ્ત્વા ધૂપયત્વઙ્ગિર॒સ્વ--દ્વિષ્ણુ॑સ્ત્વા ધૂપયત્વઙ્ગિર॒સ્વ-દ્વરુ॑ણસ્ત્વા ધૂપયત્વઙ્ગિર॒સ્વ-દદિ॑તિસ્ત્વા દે॒વી વિ॒શ્વદે᳚વ્યાવતી પૃથિ॒વ્યા-સ્સ॒ધસ્થે᳚-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-ત્ખ॑નત્વવટ દે॒વાના᳚-ન્ત્વા॒ પત્ની᳚- [પત્નીઃ᳚, દે॒વી-ર્વિ॒શ્વદે᳚વ્યાવતીઃ] 22

-ર્દે॒વી-ર્વિ॒શ્વદે᳚વ્યાવતીઃ પૃથિ॒વ્યા-સ્સ॒ધસ્થે᳚-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દ્દ॑ધતૂખે ધિ॒ષણા᳚સ્ત્વા દે॒વીર્વિ॒શ્વદે᳚વ્યાવતીઃ પૃથિ॒વ્યા-સ્સ॒ધસ્થે᳚-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દ॒ભીન્ધ॑તામુખે॒ ગ્નાસ્ત્વા॑ દે॒વીર્વિ॒શ્વદે᳚વ્યાવતીઃ પૃથિ॒વ્યા-સ્સ॒ધસ્થે᳚-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-ચ્છ્ર॑પયન્તૂખે॒ વરૂ᳚ત્રયો॒ જન॑યસ્ત્વા દે॒વીર્વિ॒શ્વદે᳚વ્યાવતીઃ પૃથિ॒વ્યા-સ્સ॒ધસ્થે᳚-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-ત્પ॑ચન્તૂખે । મિત્રૈ॒તામુ॒ખા-મ્પ॑ચૈ॒ષા મા ભે॑દિ । એ॒તા-ન્તે॒ પરિ॑ દદા॒મ્યભિ॑ત્ત્યૈ ॥ અ॒ભીમા- [અ॒ભીમામ્, મ॒હિ॒ના દિવ॑-મ્મિ॒ત્રો] 23

-મ્મ॑હિ॒ના દિવ॑-મ્મિ॒ત્રો બ॑ભૂવ સ॒પ્રથાઃ᳚ । ઉ॒ત શ્રવ॑સા પૃથિ॒વીમ્ ॥ મિ॒ત્રસ્ય॑ ચર્ષણી॒ધૃત॒-શ્શ્રવો॑ દે॒વસ્ય॑ સાન॒સિમ્ । દ્યુ॒મ્ન-ઞ્ચિ॒ત્રશ્ર॑વસ્તમમ્ ॥ દે॒વસ્ત્વા॑ સવિ॒તોદ્વ॑પતુ સુપા॒ણિ-સ્સ્વ॑ઙ્ગુ॒રિઃ । સુ॒બા॒હુરુ॒ત શક્ત્યા᳚ ॥ અપ॑દ્યમાના પૃથિ॒વ્યાશા॒ દિશ॒ આ પૃ॑ણ । ઉત્તિ॑ષ્ઠ બૃહ॒તી ભ॑વો॒ર્ધ્વા તિ॑ષ્ઠ ધ્રુ॒વા ત્વમ્ ॥ વસ॑વ॒સ્ત્વા ઽઽચ્છૃ॑ન્દન્તુ ગાય॒ત્રેણ॒ છન્દ॑સા-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દ્રુ॒દ્રાસ્ત્વા-ઽઽ ચ્છૃ॑ન્દન્તુ॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભેન॒ છન્દ॑સા-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દા॑દિ॒ત્યાસ્ત્વા ઽઽચ્છૃ॑ન્દન્તુ॒ જાગ॑તેન॒ છન્દ॑સા-ઽઙ્ગિર॒સ્વ-દ્વિશ્વે᳚ ત્વા દે॒વા વૈ᳚શ્વાન॒રા આ ચ્છૃ॑ન્દ॒ન્ત્વાનુ॑ષ્ટુભેન॒ છન્દ॑સા-ઽઙ્ગિર॒સ્વત્ ॥ 24 ॥

(પત્ની॑ - રિ॒માગ્ં - રુ॒દ્રાસ્ત્વા-ઽઽ ચ્છૃ॑ન્દ॒ન્ત્વે - કા॒ન્ન વિગ્ં॑શ॒તિશ્ચ॑) (અ. 6)

સમા᳚સ્ત્વા-ઽગ્ન ઋ॒તવો॑ વર્ધયન્તુ સંવઁથ્સ॒રા ઋષ॑યો॒ યાનિ॑ સ॒ત્યા । સ-ન્દિ॒વ્યેન॑ દીદિહિ રોચ॒નેન॒ વિશ્વા॒ આ ભા॑હિ પ્ર॒દિશઃ॑ પૃથિ॒વ્યાઃ ॥ સ-ઞ્ચે॒દ્ધ્યસ્વા᳚-ઽગ્ને॒ પ્ર ચ॑ બોધયૈન॒મુચ્ચ॑ તિષ્ઠ મહ॒તે સૌભ॑ગાય । મા ચ॑ રિષદુપસ॒ત્તા તે॑ અગ્ને બ્ર॒હ્માણ॑સ્તે ય॒શસઃ॑ સન્તુ॒ મા-ઽન્યે ॥ ત્વામ॑ગ્ને વૃણતે બ્રાહ્મ॒ણા ઇ॒મે શિ॒વો અ॑ગ્ને [ ] 25

સં॒-વઁર॑ણે ભવા નઃ । સ॒પ॒ત્ન॒હા નો॑ અભિમાતિ॒જિચ્ચ॒ સ્વે ગયે॑ જાગૃ॒હ્ય પ્ર॑યુચ્છન્ન્ ॥ ઇ॒હૈવાગ્ને॒ અધિ॑ ધારયા ર॒યિ-મ્મા ત્વા॒ નિક્ર॑-ન્પૂર્વ॒ચિતો॑ નિકા॒રિણઃ॑ । ક્ષ॒ત્રમ॑ગ્ને સુ॒યમ॑મસ્તુ॒ તુભ્ય॑મુપસ॒ત્તા વ॑ર્ધતા-ન્તે॒ અનિ॑ષ્ટૃતઃ ॥ ક્ષ॒ત્રેણા᳚-ઽગ્ને॒ સ્વાયુ॒-સ્સગ્ં ર॑ભસ્વ મિ॒ત્રેણા᳚-ઽગ્ને મિત્ર॒ધેયે॑ યતસ્વ । સ॒જા॒તાના᳚-મ્મદ્ધ્યમ॒સ્થા એ॑ધિ॒ રાજ્ઞા॑મગ્ને વિહ॒વ્યો॑ દીદિહી॒હ ॥ અતિ॒ [અતિ॑, નિહો॒ અતિ॒ સ્રિધો] 26

નિહો॒ અતિ॒ સ્રિધો ઽત્યચિ॑ત્તિ॒-મત્યરા॑તિમગ્ને । વિશ્વા॒ હ્ય॑ગ્ને દુરિ॒તા સહ॒સ્વાથા॒સ્મભ્યગ્ં॑ સ॒હવી॑રાગ્ં ર॒યિન્દાઃ᳚ ॥ અ॒ના॒ધૃ॒ષ્યો જા॒તવ॑દા॒ અનિ॑ષ્ટૃતો વિ॒રાડ॑ગ્ને ક્ષત્ર॒ભૃ-દ્દી॑દિહી॒હ । વિશ્વા॒ આશાઃ᳚ પ્રમુ॒ઞ્ચ-ન્માનુ॑ષીર્ભિ॒ય-શ્શિ॒વાભિ॑ર॒દ્ય પરિ॑ પાહિ નો વૃ॒ધે ॥ બૃહ॑સ્પતે સવિતર્બો॒ધયૈ॑ન॒ગ્ં॒ સગ્ંશિ॑ત-ઞ્ચિથ્સ-ન્ત॒રાગ્ં સગ્ં શિ॑શાધિ । વ॒ર્ધયૈ॑ન-મ્મહ॒તે સૌભ॑ગાય॒ [સૌભ॑ગાય, વિશ્વ॑ એન॒મનુ॑ મદન્તુ દે॒વાઃ ।] 27

વિશ્વ॑ એન॒મનુ॑ મદન્તુ દે॒વાઃ ॥ અ॒મુ॒ત્ર॒ભૂયા॒દધ॒ યદ્ય॒મસ્ય॒ બૃહ॑સ્પતે અ॒ભિશ॑સ્તે॒ર મુ॑ઞ્ચઃ । પ્રત્યૌ॑હતા-મ॒શ્વિના॑ મૃ॒ત્યુમ॑સ્મા-દ્દે॒વાના॑-મગ્ને ભિ॒ષજા॒ શચી॑ભિઃ ॥ ઉદ્વ॒ય-ન્તમ॑સ॒સ્પરિ॒ પશ્ય॑ન્તો॒ જ્યોતિ॒રુત્ત॑રમ્ । દે॒વ-ન્દે॑વ॒ત્રા સૂર્ય॒મગ॑ન્મ॒ જ્યોતિ॑રુત્ત॒મમ્ ॥ 28 ॥

(ઇ॒મે શિ॒વો અ॒ગ્ને - ઽતિ॒ - સૌભ॑ગાય॒ - ચતુ॑સ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 7)

ઊ॒ર્ધ્વા અ॑સ્ય સ॒મિધો॑ ભવન્ત્યૂ॒ર્ધ્વા શુ॒ક્રા શો॒ચીગ્ષ્ય॒ગ્નેઃ । દ્યુ॒મત્ત॑મા સુ॒પ્રતી॑કસ્ય સૂ॒નોઃ ॥ તનૂ॒નપા॒દસુ॑રો વિ॒શ્વવે॑દા દે॒વો દે॒વેષુ॑ દે॒વઃ । પ॒થ આ-ઽન॑ક્તિ॒ મદ્ધ્વા॑ ઘૃ॒તેન॑ ॥ મદ્ધ્વા॑ ય॒જ્ઞ-ન્ન॑ક્ષસે પ્રીણા॒નો નરા॒શગ્ંસો॑ અગ્ને । સુ॒કૃદ્દે॒વ-સ્સ॑વિ॒તા વિ॒શ્વવા॑રઃ ॥ અચ્છા॒યમે॑તિ॒ શવ॑સા ઘૃ॒તેને॑ડા॒નો વહ્નિ॒ર્નમ॑સા । અ॒ગ્નિગ્ગ્ સ્રુચો॑ અદ્ધ્વ॒રેષુ॑ પ્ર॒યથ્સુ॑ ॥ સ ય॑ક્ષદસ્ય મહિ॒માન॑મ॒ગ્ને-સ્સ [મહિ॒માન॑મ॒ગ્ને-સ્સઃ, ઈ॒ મ॒ન્દ્રાસુ॑ પ્ર॒યસઃ॑ ।] 29

ઈ॑ મ॒ન્દ્રાસુ॑ પ્ર॒યસઃ॑ । વસુ॒શ્ચેતિ॑ષ્ઠો વસુ॒ધાત॑મશ્ચ ॥ દ્વારો॑ દે॒વીરન્વ॑સ્ય॒ વિશ્વે᳚ વ્ર॒તા દ॑દન્તે અ॒ગ્નેઃ । ઉ॒રુ॒વ્યચ॑સો॒ ધામ્ના॒ પત્ય॑માનાઃ ॥ તે અ॑સ્ય॒ યોષ॑ણે દિ॒વ્યે ન યોના॑વુ॒ષાસા॒નક્તા᳚ । ઇ॒મં-યઁ॒જ્ઞમ॑વતા મદ્ધ્વ॒ર-ન્નઃ॑ ॥ દૈવ્યા॑ હોતારાવૂ॒ર્ધ્વ-મ॑દ્ધ્વ॒ર-ન્નો॒-ઽગ્નેર્જિ॒હ્વામ॒ભિ ગૃ॑ણીતમ્ । કૃ॒ણુ॒ત-ન્ન॒-સ્સ્વિ॑ષ્ટિમ્ ॥ તિ॒સ્રો દે॒વીર્બ॒ર્॒હિરેદગ્ં સ॑દ॒ન્ત્વિડા॒ સર॑સ્વતી॒ [સર॑સ્વતી, ભાર॑તી ।] 30

ભાર॑તી । મ॒હી ગૃ॑ણા॒ના ॥ તન્ન॑સ્તુ॒રીપ॒મદ્ભુ॑ત-મ્પુરુ॒ક્ષુ ત્વષ્ટા॑ સુ॒વીર᳚મ્ । રા॒યસ્પોષં॒-વિઁ ષ્ય॑તુ॒ નાભિ॑મ॒સ્મે ॥ વન॑સ્પ॒તે-ઽવ॑ સૃજા॒ રરા॑ણ॒સ્ત્મના॑ દે॒વેષુ॑ । અ॒ગ્નિર્હ॒વ્યગ્ં શ॑મિ॒તા સૂ॑દયાતિ ॥ અગ્ને॒ સ્વાહા॑ કૃણુહિ જાતવેદ॒ ઇન્દ્રા॑ય હ॒વ્યમ્ । વિશ્વે॑ દે॒વા હ॒વિરિ॒દ-ઞ્જુ॑ષન્તામ્ ॥ હિ॒ર॒ણ્ય॒ગ॒ર્ભ-સ્સમ॑વર્ત॒તાગ્રે॑ ભૂ॒તસ્ય॑ જા॒તઃ પતિ॒રેક॑ આસીત્ । સ દા॑ધાર પૃથિ॒વી-ન્દ્યા- [પૃથિ॒વી-ન્દ્યામ્, ઉ॒તેમા-ઙ્કસ્મૈ॑] 31

-મુ॒તેમા-ઙ્કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ ॥ યઃ પ્રા॑ણ॒તો નિ॑મિષ॒તો મ॑હિ॒ત્વૈક॒ ઇદ્રાજા॒ જગ॑તો બ॒ભૂવ॑ । ય ઈશે॑ અ॒સ્ય દ્વિ॒પદ॒શ્ચતુ॑ષ્પદઃ॒ કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ ॥ ય આ᳚ત્મ॒દા બ॑લ॒દા યસ્ય॒ વિશ્વ॑ ઉ॒પાસ॑તે પ્ર॒શિષં॒-યઁસ્ય॑ દે॒વાઃ । યસ્ય॑ છા॒યા-ઽમૃતં॒-યઁસ્ય॑ મૃ॒ત્યુઃ કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ ॥ યસ્યે॒મે હિ॒મવ॑ન્તો મહિ॒ત્વા યસ્ય॑ સમુ॒દ્રગ્ં ર॒સયા॑ સ॒હા- [સ॒હ, આ॒હુઃ ।] 32

-ઽઽહુઃ । યસ્યે॒માઃ પ્ર॒દિશો॒ યસ્ય॑ બા॒હૂ કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ ॥ ય-ઙ્ક્રન્દ॑સી॒ અવ॑સા તસ્તભા॒ને અ॒ભ્યૈક્ષે॑તા॒-મ્મન॑સા॒ રેજ॑માને । યત્રાધિ॒ સૂર॒ ઉદિ॑તૌ॒ વ્યેતિ॒ કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ ॥ યેન॒ દ્યૌરુ॒ગ્રા પૃ॑થિ॒વી ચ॑ દૃ॒ઢે યેન॒ સુ॒વઃ॑ સ્તભિ॒તં-યેઁન॒ નાકઃ॑ । યો અ॒ન્તરિ॑ક્ષે॒ રજ॑સો વિ॒માનQઃકસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ ॥ આપો॑ હ॒ યન્મ॑હ॒તી ર્વિશ્વ॒- [યન્મ॑હ॒તી ર્વિશ્વ᳚મ્, અય॒-ન્દક્ષ॒-ન્દધા॑ના] 33

-માય॒-ન્દક્ષ॒-ન્દધા॑ના જ॒નય॑ન્તીર॒ગ્નિમ્ । તતો॑ દે॒વાના॒-ન્નિર॑વર્ત॒તાસુ॒રેકઃ॒ કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ ॥ યશ્ચિ॒દાપો॑ મહિ॒ના પ॒ર્યપ॑શ્ય॒-દ્દક્ષ॒-ન્દધા॑ના જ॒નય॑ન્તીર॒ગ્નિમ્ । યો દે॒વેષ્વધિ॑ દે॒વ એક॒ આસી॒-ત્કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ ॥ 34 ॥

(અ॒ગ્ને-સ્સ - સર॑સ્વતી॒ - દ્યાગ્ં - સ॒હ - વિશ્વં॒ - ચતુ॑સ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 8)

(ઊ॒ર્ધ્વા - યઃ પ્રા॑ણ॒તો - ય આ᳚ત્મ॒દા - યસ્યે॒મે - યઙ્ક્રન્દ॑સી॒ - યેન॒ દ્યૌ- રાપો॑ હ॒ યત્ - તતો॑ દે॒વાનાં॒ - ઁયશ્ચિ॒દાપો॒ - યો દે॒વેષુ॒ - નવ॑ )

આકૂ॑તિમ॒ગ્નિ-મ્પ્ર॒યુજ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા॒ મનો॑ મે॒ધામ॒ગ્નિ-મ્પ્ર॒યુજ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા॑ ચિ॒ત્તં-વિઁજ્ઞા॑તમ॒ગ્નિ-મ્પ્ર॒યુજ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા॑ વા॒ચો વિધૃ॑તિમ॒ગ્નિ-મ્પ્ર॒યુજ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ પ્ર॒જાપ॑તયે॒ મન॑વે॒ સ્વાહા॒-ઽગ્નયે॑ વૈશ્વાન॒રાય॒ સ્વાહા॒ વિશ્વે॑ દે॒વસ્ય॑ ને॒તુર્મર્તો॑ વૃણીત સ॒ખ્યં-વિઁશ્વે॑ રા॒ય ઇ॑ષુદ્ધ્યસિ દ્યુ॒મ્નં-વૃઁ॑ણીત પુ॒ષ્યસે॒ સ્વાહા॒ મા સુ ભિ॑ત્થા॒ મા સુ રિ॑ષો॒ દૃગ્ંહ॑સ્વ વી॒ડય॑સ્વ॒ સુ । અમ્બ॑ ધૃષ્ણુ વી॒રય॑સ્વા॒- [વી॒રય॑સ્વ, અ॒ગ્નિશ્ચે॒દ-ઙ્ક॑રિષ્યથઃ ।] 35

-ઽગ્નિશ્ચે॒દ-ઙ્ક॑રિષ્યથઃ ॥ દૃગ્ંહ॑સ્વ દેવિ પૃથિવિ સ્વ॒સ્તય॑ આસુ॒રી મા॒યા સ્વ॒ધયા॑ કૃ॒તા-ઽસિ॑ । જુષ્ટ॑-ન્દે॒વાના॑મિ॒દમ॑સ્તુ હ॒વ્યમરિ॑ષ્ટા॒ ત્વમુદિ॑હિ ય॒જ્ઞે અ॒સ્મિન્ન્ ॥ મિત્રૈ॒તામુ॒ખા-ન્ત॑પૈ॒ષા મા ભે॑દિ । એ॒તા-ન્તે॒ પરિ॑ દદા॒મ્યભિ॑ત્ત્યૈ ॥ દ્ર્વ॑ન્ન-સ્સ॒ર્પિરા॑સુતિઃ પ્ર॒ત્નો હોતા॒ વરે᳚ણ્યઃ । સહ॑સસ્પુ॒ત્રો અદ્ભુ॑તઃ ॥ પર॑સ્યા॒ અધિ॑ સં॒વઁતો-ઽવ॑રાગ્ં અ॒ભ્યા [અ॒ભ્યા, ત॒ર॒ ।] 36

ત॑ર । યત્રા॒હમસ્મિ॒ તાગ્ં અ॑વ ॥ પ॒ર॒મસ્યાઃ᳚ પરા॒વતો॑ રો॒હિદ॑શ્વ ઇ॒હા-ઽગ॑હિ । પુ॒રી॒ષ્યઃ॑ પુરુપ્રિ॒યો-ઽગ્ને॒ ત્વ-ન્ત॑રા॒ મૃધઃ॑ ॥ સીદ॒ ત્વ-મ્મા॒તુર॒સ્યા ઉ॒પસ્થે॒ વિશ્વા᳚ન્યગ્ને વ॒યુના॑નિ વિ॒દ્વાન્ । મૈના॑મ॒ર્ચિષા॒ મા તપ॑સા॒-ઽભિ શૂ॑શુચો॒-ઽન્તર॑સ્યાગ્ં શુ॒ક્ર જ્યો॑તિ॒ર્વિ ભા॑હિ ॥ અ॒ન્તર॑ગ્ને રુ॒ચા ત્વમુ॒ખાયૈ॒ સદ॑ને॒ સ્વે । તસ્યા॒સ્ત્વગ્ં હર॑સા॒ તપ॒ન્ જાત॑વેદ-શ્શિ॒વો ભ॑વ ॥ શિ॒વો ભૂ॒ત્વા મહ્ય॑મ॒ગ્ને-ઽથો॑ સીદ શિ॒વસ્ત્વમ્ । શિ॒વાઃ કૃ॒ત્વા દિશ॒-સ્સર્વા॒-સ્સ્વાં-યોઁનિ॑મિ॒હા-ઽઽસ॑દઃ ॥ 37 ॥

(વી॒રય॒સ્વા - ઽઽ - તપ॑ન્ - વિગ્ંશ॒તિશ્ચ॑) (અ. 9)

યદ॑ગ્ને॒ યાનિ॒ કાનિ॒ ચા-ઽઽતે॒ દારૂ॑ણિ દ॒દ્ધ્મસિ॑ । તદ॑સ્તુ॒ તુભ્ય॒મિ-દ્ઘૃ॒ત-ન્તજ્જુ॑ષસ્વ યવિષ્ઠ્ય ॥ યદત્ત્યુ॑પ॒જિહ્વિ॑કા॒ યદ્વ॒મ્રો અ॑તિ॒સર્પ॑તિ । સર્વ॒-ન્તદ॑સ્તુ તે ઘૃ॒ત-ન્તજ્જુ॑ષસ્વ યવિષ્ઠ્ય ॥ રાત્રિગ્ં॑ રાત્રિ॒મપ્ર॑યાવ॒-મ્ભર॒ન્તો-ઽશ્વા॑યેવ॒ તિષ્ઠ॑તે ઘા॒સમ॑સ્મૈ । રા॒યસ્પોષે॑ણ॒ સમિ॒ષા મદ॒ન્તો-ઽગ્ને॒ મા તે॒ પ્રતિ॑વેશા રિષામ ॥ નાભા॑ [નાભા᳚, પૃ॒થિ॒વ્યા-સ્સ॑મિધા॒ન-] 38

પૃથિ॒વ્યા-સ્સ॑મિધા॒ન-મ॒ગ્નિગ્ં રા॒યસ્પોષા॑ય બૃહ॒તે હ॑વામહે । ઇ॒ર॒મ્મ॒દ-મ્બૃ॒હદુ॑ક્થં॒-યઁજ॑ત્ર॒-ઞ્જેતા॑રમ॒ગ્નિ-મ્પૃત॑નાસુ સાસ॒હિમ્ ॥ યા-સ્સેના॑ અ॒ભીત્વ॑રીરા-વ્યા॒ધિની॒-રુગ॑ણા ઉ॒ત । યે સ્તે॒ના યે ચ॒ તસ્ક॑રા॒સ્તાગ્સ્તે॑ અ॒ગ્ને-ઽપિ॑ દધામ્યા॒સ્યે᳚ ॥ દગ્ગ્ષ્ટ્રા᳚ભ્યા-મ્મ॒લિમ્લૂ॒ન્ જમ્ભ્યૈ॒-સ્તસ્ક॑રાગ્ં ઉ॒ત । હનૂ᳚ભ્યાગ્ સ્તે॒નાન્-ભ॑ગવ॒સ્તાગ્-સ્ત્વ-ઙ્ખા॑દ॒ સુખા॑દિતાન્ ॥ યે જને॑ષુ મ॒લિમ્લ॑વ-સ્સ્તે॒નાસ॒-સ્તસ્ક॑રા॒ વને᳚ । યે [ ] 39

કક્ષે᳚ષ્વઘા॒ યવ॒સ્તાગ્સ્તે॑ દધામિ॒ જમ્ભ॑યોઃ ॥ યો અ॒સ્મભ્ય॑મરાતી॒યા-દ્યશ્ચ॑ નો॒ દ્વેષ॑તે॒ જનઃ॑ । નિન્દા॒દ્યો અ॒સ્મા-ન્દિફ્સા᳚ચ્ચ॒ સર્વ॒-ન્ત-મ્મ॑સ્મ॒સા કુ॑રુ ॥ સગ્ંશિ॑ત-મ્મે॒ બ્રહ્મ॒ સગ્ંશિ॑તં-વીઁ॒ર્ય॑-મ્બલ᳚મ્ । સગ્ંશિ॑ત-ઙ્ક્ષ॒ત્ર-ઞ્જિ॒ષ્ણુ યસ્યા॒-ઽહમસ્મિ॑ પુ॒રોહિ॑તઃ ॥ ઉદે॑ષા-મ્બા॒હૂ અ॑તિર॒મુદ્વર્ચ॒ ઉદૂ॒ બલ᳚મ્ । ક્ષિ॒ણોમિ॒ બ્રહ્મ॑ણા॒-ઽમિત્રા॒નુન્ન॑યામિ॒ [-ઽમિત્રા॒-નુન્ન॑યામિ, સ્વાગ્ં અ॒હમ્ ।] 40

સ્વાગ્ં અ॒હમ્ ॥ દૃ॒શા॒નો રુ॒ક્મ ઉ॒ર્વ્યા વ્ય॑દ્યૌદ્દુ॒ર્મર્ષ॒માયુઃ॑ શ્રિ॒યે રુ॑ચા॒નઃ । અ॒ગ્નિર॒મૃતો॑ અભવ॒દ્વયો॑-ભિ॒ર્યદે॑ન॒-ન્દ્યૌરજ॑નય-થ્સુ॒રેતાઃ᳚ ॥ વિશ્વા॑ રૂ॒પાણિ॒ પ્રતિ॑ મુઞ્ચતે ક॒વિઃ પ્રા-ઽસા॑વીદ્ભ॒દ્ર-ન્દ્વિ॒પદે॒ ચતુ॑ષ્પદે । વિ નાક॑મખ્ય-થ્સવિ॒તા વરે॒ણ્યો-ઽનુ॑ પ્ર॒યાણ॑મુ॒ષસો॒ વિ॑રાજતિ ॥ નક્તો॒ષાસા॒ સમ॑નસા॒ વિરૂ॑પે ધા॒પયે॑તે॒ શિશુ॒મેકગ્ં॑ સમી॒ચી । દ્યાવા॒ ક્ષામા॑ રુ॒ક્મો [રુ॒ક્મઃ, અ॒ન્તર્વિ ભા॑તિ] 41

અ॒ન્તર્વિ ભા॑તિ દે॒વા અ॒ગ્નિ-ન્ધા॑રય-ન્દ્રવિણો॒દાઃ ॥ સુ॒પ॒ર્ણો॑-ઽસિ ગ॒રુત્મા᳚-ન્ત્રિ॒વૃત્તે॒ શિરો॑ ગાય॒ત્ર-ઞ્ચક્ષુ॒-સ્સ્તોમ॑ આ॒ત્મા સામ॑ તે ત॒નૂર્વા॑મદે॒વ્ય-મ્બૃ॑હ-દ્રથન્ત॒રે પ॒ક્ષૌ ય॑જ્ઞાય॒જ્ઞિય॒-મ્પુચ્છ॒-ઞ્છન્દા॒ગ્॒સ્યઙ્ગા॑નિ॒ ધિષ્ણિ॑યા-શ્શ॒ફા યજૂગ્ં॑ષિ॒ નામ॑ ॥ સુ॒પ॒ર્ણો॑-ઽસિ ગ॒રુત્મા॒-ન્દિવ॑-ઙ્ગચ્છ॒ સુવઃ॑ પત ॥ 42 ॥

(નાભા॒ - વને॒ યે - ન॑યામિ॒ - ક્ષામા॑ રુ॒ક્મો᳚ - ઽષ્ટાત્રિગ્ં॑શચ્ચ) (અ. 10)

અગ્ને॒ યં-યઁ॒જ્ઞમ॑દ્ધ્વ॒રં-વિઁ॒શ્વતઃ॑ પરિ॒ભૂરસિ॑ । સ ઇદ્દે॒વેષુ॑ ગચ્છતિ ॥ સોમ॒ યાસ્તે॑ મયો॒ભુવ॑ ઊ॒તય॒-સ્સન્તિ॑ દા॒શુષે᳚ । તાભિ॑ર્નો-ઽવિ॒તા ભ॑વ ॥ અ॒ગ્નિર્મૂ॒ર્ધા ભુવઃ॑ ॥ ત્વન્નઃ॑ સોમ॒ , યા તે॒ ધામા॑નિ ॥ ત-થ્સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્ય॒-મ્ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ । ધિયો॒ યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥ અચિ॑ત્તી॒ યચ્ચ॑કૃ॒મા દૈવ્યે॒ જને॑ દી॒નૈર્દક્ષૈઃ॒ પ્રભૂ॑તી પૂરુષ॒ત્વતા᳚ । 43

દે॒વેષુ॑ ચ સવિત॒ર્માનુ॑ષેષુ ચ॒ ત્વન્નો॒ અત્ર॑ સુવતા॒દના॑ગસઃ ॥ ચો॒દ॒યિ॒ત્રી સૂ॒નૃતા॑ના॒-ઞ્ચેત॑ન્તી સુમતી॒નામ્ । ય॒જ્ઞ-ન્દ॑ધે॒ સર॑સ્વતી ॥ પાવી॑રવી ક॒ન્યા॑ ચિ॒ત્રાયુ॒-સ્સર॑સ્વતી વી॒રપ॑ત્ની॒ ધિય॑-ન્ધાત્ । ગ્નાભિ॒રચ્છિ॑દ્રગ્ં શર॒ણગ્ં સ॒જોષા॑ દુરા॒ધર્ષ॑-ઙ્ગૃણ॒તે શર્મ॑ યગ્ંસત્ ॥ પૂ॒ષા ગા અન્વે॑તુ નઃ પૂ॒ષા ર॑ક્ષ॒ત્વર્વ॑તઃ । પૂ॒ષા વાજગ્ં॑ સનોતુ નઃ ॥ શુ॒ક્ર-ન્તે॑ અ॒ન્યદ્ય॑જ॒ત-ન્તે॑ અ॒ન્ય- [અ॒ન્યત્, વિષુ॑રૂપે॒ અહ॑ની॒ દ્યૌરિ॑વાસિ ।] 44

-દ્વિષુ॑રૂપે॒ અહ॑ની॒ દ્યૌરિ॑વાસિ । વિશ્વા॒ હિ મા॒યા અવ॑સિ સ્વધાવો ભ॒દ્રા તે॑ પૂષન્નિ॒હ રા॒તિર॑સ્તુ ॥ તે॑-ઽવર્ધન્ત॒ સ્વત॑વસો મહિત્વ॒ના ઽઽનાક॑-ન્ત॒સ્થુરુ॒રુ ચ॑ક્રિરે॒ સદઃ॑ । વિષ્ણુ॒ ર્યદ્ધા-ઽઽવ॒-દ્વૃષ॑ણ-મ્મદ॒ચ્યુતં॒-વઁયો॒ ન સી॑દ॒ન્નધિ॑ બ॒ર્॒હિષિ॑ પ્રિ॒યે ॥ પ્રચિ॒ત્રમ॒ર્ક-ઙ્ગૃ॑ણ॒તે તુ॒રાય॒ મારુ॑તાય॒ સ્વત॑વસે ભરદ્ધ્વમ્ । યે સહાગ્ં॑સિ॒ સહ॑સા॒ સહ॑ન્તે॒ [સહ॑ન્તે, રેજ॑તે અગ્ને પૃથિ॒વી મ॒ખેભ્યઃ॑ ।] 45

રેજ॑તે અગ્ને પૃથિ॒વી મ॒ખેભ્યઃ॑ ॥ વિશ્વે॑ દે॒વા વિશ્વે॑ દેવાઃ ॥ દ્યાવા॑ નઃ પૃથિ॒વી ઇ॒મગ્ં સિ॒દ્ધ્રમ॒દ્ય દિ॑વિ॒સ્પૃશ᳚મ્ । ય॒જ્ઞ-ન્દે॒વેષુ॒ યચ્છતામ્ ॥ પ્ર પૂ᳚ર્વ॒જે પિ॒તરા॒ નવ્ય॑સીભિર્ગી॒ર્ભિઃ કૃ॑ણુદ્ધ્વ॒ગ્ં॒ સદ॑ને ઋ॒તસ્ય॑ । આ નો᳚ દ્યાવાપૃથિવી॒ દૈવ્યે॑ન॒ જને॑ન યાત॒-મ્મહિ॑ વાં॒-વઁરૂ॑થમ્ ॥ અ॒ગ્નિગ્ગ્ સ્તોમે॑ન બોધય સમિધા॒નો અમ॑ર્ત્યમ્ । હ॒વ્યા દે॒વેષુ॑ નો દધત્ ॥ સ હ॑વ્ય॒વાડમ॑ર્ત્ય ઉ॒શિગ્દૂ॒તશ્ચનો॑હિતઃ । અ॒ગ્નિર્ધિ॒યા સમૃ॑ણ્વતિ ॥ શન્નો॑ ભવન્તુ॒, વાજે॑વાજે ॥ 46 ॥

(પુ॒રુ॒ષ॒ત્વતા॑ - યજ॒તન્તે॑ અ॒ન્યથ્ - સહ॑ન્તે॒ - ચનો॑હિતો॒ - ઽષ્ટૌ ચ॑ ) (અ. 11)

(યુ॒ઞ્જા॒ન - ઇ॒મામ॑ગૃભ્ણન્ - દે॒વસ્ય॒ - સન્તે॒ - વિ પાજ॑સા॒ - વસ॑વસ્ત્વા॒ - સમા᳚સ્ત્વો॒ - ર્ધ્વા - અ॒સ્યાકૂ॑તિં॒ - ઁયદ॑ગ્ને॒ યાન્ - યગ્ને॒ યં-યઁ॒જ્ઞ - મેકા॑દશ)

(યુ॒ઞ્જા॒નો - વર્મ॑ ચ સ્થ - આદિ॒ત્યસ્ત્વા॒ - ભાર॑તી॒ - સ્વાગ્ં અ॒હગ્ં - ષટ્ચ॑ત્વારિગ્ંશત્ )

(યુ॒ઞ્જા॒નો, વાજે॑વાજે)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-ઞ્ચતુર્થ કાણ્ડે પ્રથમઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ- agnicityaṅga mantrapāṭhābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

yu॒ñjā॒naḥ pra̭tha॒ma-mmana̭sta॒tvāya̭ savi॒tā dhiyaḥ̭ | a॒gni-ñjyoti̭rni॒cāyya̭ pṛthi॒vyā addhyā 'bha̭rat || yu॒ktvāya॒ mana̭sā de॒vān-thsuva̭rya॒to dhi॒yā diva᳚m | bṛ॒hajjyotiḥ̭ kariṣya॒ta-ssa̭vi॒tā prasṷvāti॒ tān || yu॒ktena॒ mana̭sā va॒ya-nde॒vasya̭ savi॒tu-ssa॒ve | su॒va॒rgeyā̭ya॒ śaktyai᳚ || yu॒ñjate॒ mana̭ u॒ta yṷñjate॒ dhiyo॒ viprā॒ vipra̭sya bṛha॒to vi̭pa॒ścitaḥ̭ | vi hotrā̭ dadhe vayunā॒ videka॒ i- [vayunā॒ videka॒ it, ma॒hī de॒vasya̭] 1

-nma॒hī de॒vasya̭ savi॒tuḥ pari̭ṣṭutiḥ || yu॒je vā॒-mbrahma̭ pū॒rvya-nnamo̭bhi॒rvi ślokā̭ yanti pa॒thyḙva॒ sūrāḥ᳚ | śṛ॒ṇvanti॒ viśvḙ a॒mṛta̭sya pu॒trā ā ye dhāmā̭ni di॒vyāni̭ ta॒sthuḥ || yasya̭ pra॒yāṇa॒manva॒nya idya॒yurde॒vā de॒vasya̭ mahi॒māna॒marca̭taḥ | yaḥ pārthi̭vāni vima॒me sa eta̭śo॒ rajāgṃ̭si de॒va-ssa̭vi॒tā ma̭hitva॒nā || deva̭ savitaḥ॒ prasṷva ya॒jña-mprasa̭va [ ] 2

ya॒jñapa̭ti॒-mbhagā̭ya di॒vyo ga̭ndha॒rvaḥ | ke॒ta॒pūḥ keta̭nnaḥ punātu vā॒caspati॒rvāca̭ma॒dya sva̭dāti naḥ || i॒ma-nno̭ deva savitarya॒jña-mprasṷva devā॒yuvagṃ̭ sakhi॒vidagṃ̭ satrā॒jita̭-ndhana॒jitagṃ̭ suva॒rjita᳚m || ṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdhaya gāya॒treṇa̭ rathanta॒ram | bṛ॒ha-dgā̭ya॒trava̭rtani || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚ 'śvino᳚rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā-ṅgāya॒treṇa॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒svadabhri̭rasi॒ nāri̭- [nāriḥ̭, a॒si॒ pṛ॒thi॒vyā-ssa॒dhasthā̭-] 3

-rasi pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭-da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭maṅgira॒svadā bha̭ra॒ traiṣṭṷbhena tvā॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒sva-dbabhri̭rasi॒ nāri̭rasi॒ tvayā̭ va॒yagṃ sa॒dhastha॒ āgnigṃ śa̭kema॒ khani̭tu-mpurī॒ṣya̭-ñjāga̭tena tvā॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒svaddhasta̭ ā॒dhāya̭ savi॒tā bibhra॒dabhrigṃ̭ hira॒ṇyayī᳚m | tayā॒ jyoti॒raja̭sra॒-mida॒gni-ṅkhā॒tvī na॒ ā bha॒rānṷṣṭubhena tvā॒ chanda॒sā ''da̭de-'ṅgira॒svat || 4 ||

(i--dya॒jña-mprasṷva॒ - nāri॒ - rānṷṣṭubhena tvā॒ chanda̭sā॒ - trīṇi̭ ca) (a. 1)

i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nāmṛ॒tasya॒ pūrva॒ āyṷṣi vi॒dathḙṣu ka॒vyā | tayā̭ de॒vā-ssu॒tamā ba̭bhūvur-ṛ॒tasya॒ sāma᳚n-thsa॒ramā॒rapa̭ntī || pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra̭va॒ vari̭ṣṭhā॒manṷ saṃ॒va~ta᳚m | di॒vi te॒ janma̭ para॒mama॒ntari̭kṣe॒ nābhiḥ̭ pṛthi॒vyāmadhi॒ yoniḥ̭ || yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vama॒smin. yāmḙ vṛṣaṇvasū | a॒gni-mbhara̭ntamasma॒yum || yogḙyoge ta॒vasta̭raṃ॒-vā~jḙvāje havāmahe | sakhā̭ya॒ indra̭ma॒taye᳚ || pra॒tūrva॒- [pra॒tūrvanṋ, ehya̭va॒krāma॒nnaśa̭stī] 5

-nnehya̭va॒krāma॒nnaśa̭stī ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā-nmayo॒bhūrehi̭ | u॒rva̭ntari̭kṣa॒manvi̭hi sva॒sti ga̭vyūti॒rabha̭yāni kṛ॒ṇvann || pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒ha | pṛ॒thi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷri॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche᳚hya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭ -maṅgira॒svada-cchḙmo॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāmo॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāmaḥ || anva॒gniru॒ṣasā॒-magra̭makhya॒-danvahā̭ni pratha॒mo jā॒tavḙdāḥ | anu॒ sūrya̭sya [sūrya̭sya, pu॒ru॒trā ca̭] 6

puru॒trā ca̭ ra॒śmīnanu॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ā ta̭tāna || ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na॒-ssarvā॒ mṛdho॒ vidhṷ̄nute | a॒gnigṃ sa॒dhasthḙ maha॒ti cakṣṷṣā॒ ni ci̭kīṣate || ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīma॒gnimi̭ccha ru॒cā tvam | bhūmyā̭ vṛ॒tvāya̭ no brūhi॒ yataḥ॒ khanā̭ma॒ taṃ-va~॒yam || dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha̭mā॒tmā 'ntari̭kṣagṃ samu॒draste॒ yoniḥ̭ | vi॒khyāya॒ cakṣṷṣā॒ tvama॒bhi ti̭ṣṭha [tvama॒bhi ti̭ṣṭha, pṛ॒ta॒nya॒taḥ |] 7

pṛtanya॒taḥ || utkrā̭ma maha॒te saubha̭gāyā॒-smādā॒sthānā᳚-ddraviṇo॒dā vā̭jinn | va॒yagg syā̭ma suma॒tau pṛ̭thi॒vyā a॒gni-ṅkha̭ni॒ṣyanta̭ u॒pasthḙ asyāḥ || uda̭kramī-ddraviṇo॒dā vā॒jyarvā-'ka॒-ssa lo॒kagṃ sukṛ̭ta-mpṛthi॒vyāḥ | tataḥ̭ khanema su॒pratī̭kama॒gnigṃ suvo॒ ruhā̭ṇā॒ adhi॒ nāka̭ utta॒me || a॒po de॒vīrupa̭ sṛja॒ madhṷmatīraya॒kṣmāya̭ pra॒jābhyaḥ̭ | tāsā॒g॒ sthānā॒dujji̭hatā॒-moṣa̭dhaya-ssupippa॒lāḥ || jigha̭- [jigha̭rmi, a॒gni-mmana̭sā] 8

-rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tena̭ prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hantaṃ॒-vya~ci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭nam || ā tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenā̭-'ra॒kṣasā॒ mana̭sā॒ tajjṷṣasva | marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirnā-'bhi॒mṛśḙ ta॒nuvā॒ jarhṛ̭ṣāṇaḥ || pari॒ vāja̭patiḥ ka॒vira॒gnir-ha॒vyānya̭kramīt | dadha॒-dratnā̭ni dā॒śuṣe᳚ || pari̭ tvā-'gne॒ puraṃ̭-va~॒yaṃ-vi~pragṃ̭ sahasya dhīmahi | dhṛ॒ṣa-dva̭rṇa-ndi॒vedi̭ve bhe॒ttāra̭-mbhaṅgu॒rāva̭taḥ || tvama̭gne॒ dyubhi॒stva-mā̭śuśu॒kṣaṇi॒stva-ma॒dbhyastva-maśma̭na॒spari̭ | tvaṃ-va~ne᳚bhya॒ stvamoṣa̭dhībhya॒ stva-nnṛ॒ṇā-nnṛ̭pate jāyase॒ śuciḥ̭ || 9 ||

(pra॒tūrva॒nth - sūrya̭sya - tiṣṭha॒ - jigha̭rmi - bhe॒ttāraṃ̭ - ~vigṃśa॒tiśca̭) (a. 2)

de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve᳚-'śvino᳚ rbā॒hubhyā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā-mpṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-tkha̭nāmi || jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒maja̭sreṇa bhā॒nunā॒ dīdyā̭nam | śi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa-mpṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭ -maṅgira॒sva-tkha̭nāmi || a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama̭si sa॒prathā̭ u॒rva̭gni-mbha̭ri॒ṣyadapa̭rāvapiṣṭham | vardha̭māna-mma॒ha ā ca॒ puṣka̭ra-ndi॒vo mātra̭yā vari॒ṇā pra̭thasva || śarma̭ ca stho॒ [śarma̭ ca sthaḥ, varma̭ ca] 10

varma̭ ca stho॒ acchi̭dre bahu॒le u॒bhe | vyaca̭svatī॒ saṃ-va~̭sāthā-mbha॒rtama॒gni-mpṷrī॒ṣya᳚m || saṃva~̭sāthāgṃ suva॒rvidā̭ sa॒mīcī॒ ura̭sā॒ tmanā᳚ | a॒gnima॒nta rbha̭ri॒ṣyantī॒ jyoti̭ṣmanta॒ maja̭sra॒mit || pu॒rī॒ṣyo̭-'si vi॒śvabha̭rāḥ | atha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagne || tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒daddhyatha̭rvā॒ nira̭manthata | mū॒rdhno viśva̭sya vā॒ghataḥ̭ || tamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭ pu॒tra ī̭dhe॒ [pu॒tra ī̭dhe, atha̭rvaṇaḥ |] 11

atha̭rvaṇaḥ | vṛ॒tra॒haṇa̭-mpuranda॒ram || tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣā॒ samī̭dhe dasyu॒hanta̭mam | dha॒na॒ñja॒yagṃ raṇḙraṇe || sīda̭ hota॒-ssva ṷ lo॒ke ci̭ki॒tvān-thsā॒dayā̭ ya॒jñagṃ sṷkṛ॒tasya॒ yonau᳚ | de॒vā॒vīrde॒vān. ha॒viṣā̭ yajā॒syagnḙ bṛ॒ha-dyaja̭māne॒ vayo̭ dhāḥ || ni hotā̭ hotṛ॒ṣada̭ne॒ vidā̭nastve॒ṣo dī̭di॒vāgṃ a̭sada-thsu॒dakṣaḥ̭ | ada̭bdhavrata pramati॒rvasi̭ṣṭha-ssahasra-mbha॒ra-śśuci̭jihvo a॒gniḥ || sagṃ sī̭dasva ma॒hāgṃ a̭si॒ śoca̭sva [śoca̭sva, de॒va॒vīta̭maḥ |] 12

deva॒vīta̭maḥ | vi dhū॒mama̭gne aru॒ṣa-mmi̭yeddhya sṛ॒ja pra̭śasta darśa॒tam || jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnāgṃ̭ hi॒to hi॒teṣva̭ru॒ṣo vanḙṣu | damḙdame sa॒pta ratnā॒ dadhā̭no॒-'gnirhotā॒ ni ṣa̭sādā॒ yajī̭yān || 13 ||

(stha॒ - ī॒dhe॒ - śoca̭sva - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) - (a. 3)

sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhātūttā॒nāyai॒ hṛda̭yaṃ॒-ya~dvili̭ṣṭam | de॒vānāṃ॒-ya~ścara̭ti prā॒ṇathḙna॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ tubhya᳚m || sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒ha śarma॒ varṷ̄tha॒mā-'sa̭da॒-ssuvaḥ̭ | vāso̭ agne vi॒śvarṷ̄pa॒gṃ॒ saṃvya~̭yasva vibhāvaso || udṷ tiṣṭha svaddhva॒rāvā̭ no de॒vyā kṛ॒pā | dṛ॒śe ca̭ bhā॒sā bṛ̭ha॒tā sṷśu॒kvani॒rā-'gnḙ yāhi suśa॒stibhiḥ̭ || 14 ||

ū॒rdhva ū॒ ṣu ṇa̭ ū॒taye॒ tiṣṭhā̭ de॒vo na sa̭vi॒tā | ū॒rdhvo vāja̭sya॒ sani̭tā॒ yada॒ñjibhi̭-rvā॒ghadbhi̭-rvi॒hvayā̭mahe || sa jā॒to garbho̭ asi॒ roda̭syo॒ragne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhīṣu | ci॒tra-śśiśuḥ॒ pari॒ tamāg̭sya॒ktaḥ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭kradadgāḥ || sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga ā॒śurbha̭va vā॒jya̭rvann | pṛ॒thurbha̭va su॒ṣada॒stvama॒gneḥ pṷrīṣa॒vāha̭naḥ || śi॒vo bha̭va [ ] 15

pra॒jābhyo॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgiraḥ | mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatīṋ || praitṷ vā॒jī kani̭krada॒-nnāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patvā᳚ | bhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-mmā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒rā || rāsa̭bho vā॒-ṅkani̭krada॒-thsuyṷkto vṛṣaṇā॒ rathe᳚ | sa vā̭ma॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mā॒śurdū॒to va̭hādi॒taḥ || vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara̭nna॒pā-ṅgarbhagṃ̭ samu॒driya᳚m | agna॒ ā yā̭hi [ ] 16

vī॒taya̭ ṛ॒tagṃ sa॒tyam || oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒-'gnime॒tagṃ śi॒vamā॒yanta̭ma॒bhyatra̭ yu॒ṣmān | vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī-rni॒ṣīda̭nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭nat || oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ modaddhvamena॒-mpuṣpā̭vatī-ssupippa॒lāḥ | a॒yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā 'sa̭dat || 17 ||

(su॒śa॒stibhiḥ̭ - śi॒vo bha̭va - yāhi॒ - ṣaṭtrigṃ̭śacca) (a. 4)

vi pāja̭sā pṛ॒thunā॒ śośṷcāno॒ bādha̭sva dvi॒ṣo ra॒kṣaso॒ amī̭vāḥ | su॒śarma̭ṇo bṛha॒ta-śśarma̭ṇi syāma॒gnera॒hagṃ su॒hava̭sya॒ praṇī̭tau || āpo॒ hi ṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana | ma॒he raṇā̭ya॒ cakṣa̭se || yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒stasya̭ bhājayate॒ha naḥ̭ | u॒śa॒tīri̭va mā॒taraḥ̭ || tasmā॒ ara̭-ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || mi॒tra- [mi॒traḥ, sa॒gṃ॒sṛjya̭] 18

-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vī-mbhūmi̭-ñca॒ jyoti̭ṣā sa॒ha | sujā̭ta-ñjā॒tavḙdasama॒gniṃ-vai~᳚śvāna॒raṃ-vi~॒bhum || a॒ya॒kṣmāya̭ tvā॒ sagṃ sṛ̭jāmi pra॒jābhyaḥ̭ | viśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rā-ssagṃ sṛ̭ja॒ntvā-nṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒svat || ru॒drā-ssa॒bhṛntya̭ pṛthi॒vī-mbṛ॒hajjyoti॒-ssamī̭dhire | teṣā᳚-mbhā॒nuraja̭sra॒ icchu॒kro de॒veṣṷ rocate || sagṃ sṛ̭ṣṭāṃ॒-va~sṷbhī ru॒drairdhīraiḥ᳚ karma॒ṇyā᳚-mmṛda᳚m | hastā᳚bhyā-mmṛ॒dvī-ṅkṛ॒tvā si̭nīvā॒lī ka̭rotu॒ [si̭nīvā॒lī ka̭rotu, tām |] 19

tām || si॒nī॒vā॒lī sṷkapa॒rdā sṷkurī॒rā svaṷpa॒śā | sā tubhya̭madite maha॒ okhā-nda̭dhātu॒ hasta̭yoḥ || u॒khā-ṅka̭rotu॒ śaktyā̭ bā॒hubhyā॒-madi̭tirdhi॒yā | mā॒tā pu॒traṃ-ya~tho॒pasthe॒ sā-'gni-mbi̭bhartu॒ garbha॒ ā || ma॒khasya॒ śiro̭-'si ya॒jñasya̭ pa॒de sthaḥ̭ | vasa̭vastvā kṛṇvantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā 'ṅgira॒sva-tpṛ̭thi॒vya̭si ru॒drāstvā̭ kṛṇvantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā 'ṅgira॒svada॒ntari̭kṣama- [-'ṅgira॒svada॒ntari̭kṣamasi, ā॒di॒tyāstvā̭] 20

-syādi॒tyāstvā̭ kṛṇvantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-ddyaura̭si॒ viśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rāḥ kṛ̭ṇva॒ntvānṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-ddiśo̭-'si dhru॒vā-'si̭ dhā॒rayā॒ mayi̭ pra॒jāgṃ rā॒yaspoṣa̭-ṅgaupa॒tyagṃ su॒vīryagṃ̭ sajā॒tān. yaja̭mānā॒yā-'di̭tyai॒ rāsnā॒-'sya di̭tiste॒ bila̭-ṅgṛhṇātu॒ pāṅktḙna॒ chanda̭sā 'ṅgira॒svat || kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khā-mmṛ॒nmayīṃ॒-yo~ni̭ma॒gnaye᳚ | tā-mpu॒trebhya॒-ssa-mprā ya̭ccha॒dadi̭ti-śśra॒payā॒niti̭ || 21 ||

(mi॒traḥ - ka̭ro - tva॒ntari̭kṣamasi॒ - pra - ca॒tvāri̭ ca) (a. 5)

vasa̭vastvā dhūpayantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dru॒drāstvā̭ dhūpayantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dā̭di॒tyāstvā̭ dhūpayantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒svad- viśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rā dhṷ̄paya॒ntvānṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dindra̭stvā dhūpayatvaṅgira॒sva--dviṣṇṷstvā dhūpayatvaṅgira॒sva-dvarṷṇastvā dhūpayatvaṅgira॒sva-dadi̭tistvā de॒vī vi॒śvade᳚vyāvatī pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-tkha̭natvavaṭa de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī᳚- [patnīḥ᳚, de॒vī-rvi॒śvade᳚vyāvatīḥ] 22

-rde॒vī-rvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-dda̭dhatūkhe dhi॒ṣaṇā᳚stvā de॒vīrvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-da॒bhīndha̭tāmukhe॒ gnāstvā̭ de॒vīrvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-cchra̭payantūkhe॒ varū᳚trayo॒ jana̭yastvā de॒vīrvi॒śvade᳚vyāvatīḥ pṛthi॒vyā-ssa॒dhasthe᳚-'ṅgira॒sva-tpa̭cantūkhe | mitrai॒tāmu॒khā-mpa̭cai॒ṣā mā bhḙdi | e॒tā-nte॒ pari̭ dadā॒myabhi̭ttyai || a॒bhīmā- [a॒bhīmām, ma॒hi॒nā diva̭-mmi॒tro] 23

-mma̭hi॒nā diva̭-mmi॒tro ba̭bhūva sa॒prathāḥ᳚ | u॒ta śrava̭sā pṛthi॒vīm || mi॒trasya̭ carṣaṇī॒dhṛta॒-śśravo̭ de॒vasya̭ sāna॒sim | dyu॒mna-ñci॒traśra̭vastamam || de॒vastvā̭ savi॒todva̭patu supā॒ṇi-ssva̭ṅgu॒riḥ | su॒bā॒huru॒ta śaktyā᳚ || apa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ̭ṇa | utti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvam || vasa̭va॒stvā ''cchṛ̭ndantu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dru॒drāstvā-'' cchṛ̭ndantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dā̭di॒tyāstvā ''cchṛ̭ndantu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒sva-dviśve᳚ tvā de॒vā vai᳚śvāna॒rā ā cchṛ̭nda॒ntvānṷṣṭubhena॒ chanda̭sā-'ṅgira॒svat || 24 ||

(patnī̭ - ri॒māgṃ - ru॒drāstvā-'' cchṛ̭nda॒ntve - kā॒nna vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 6)

samā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhayantu saṃva~thsa॒rā ṛṣa̭yo॒ yāni̭ sa॒tyā | sa-ndi॒vyena̭ dīdihi roca॒nena॒ viśvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyāḥ || sa-ñce॒ddhyasvā᳚-'gne॒ pra ca̭ bodhayaina॒mucca̭ tiṣṭha maha॒te saubha̭gāya | mā ca̭ riṣadupasa॒ttā tḙ agne bra॒hmāṇa̭ste ya॒śasaḥ̭ santu॒ mā-'nye || tvāma̭gne vṛṇate brāhma॒ṇā i॒me śi॒vo a̭gne [ ] 25

saṃ॒-va~ra̭ṇe bhavā naḥ | sa॒pa॒tna॒hā no̭ abhimāti॒jicca॒ sve gayḙ jāgṛ॒hya pra̭yucchann || i॒haivāgne॒ adhi̭ dhārayā ra॒yi-mmā tvā॒ nikra̭-npūrva॒cito̭ nikā॒riṇaḥ̭ | kṣa॒trama̭gne su॒yama̭mastu॒ tubhya̭mupasa॒ttā va̭rdhatā-nte॒ ani̭ṣṭṛtaḥ || kṣa॒treṇā᳚-'gne॒ svāyu॒-ssagṃ ra̭bhasva mi॒treṇā᳚-'gne mitra॒dheyḙ yatasva | sa॒jā॒tānā᳚-mmaddhyama॒sthā ḙdhi॒ rājñā̭magne viha॒vyo̭ dīdihī॒ha || ati॒ [ati̭, niho॒ ati॒ sridho] 26

niho॒ ati॒ sridho 'tyaci̭tti॒-matyarā̭timagne | viśvā॒ hya̭gne duri॒tā saha॒svāthā॒smabhyagṃ̭ sa॒havī̭rāgṃ ra॒yindāḥ᳚ || a॒nā॒dhṛ॒ṣyo jā॒tava̭dā॒ ani̭ṣṭṛto vi॒rāḍa̭gne kṣatra॒bhṛ-ddī̭dihī॒ha | viśvā॒ āśāḥ᳚ pramu॒ñca-nmānṷṣīrbhi॒ya-śśi॒vābhi̭ra॒dya pari̭ pāhi no vṛ॒dhe || bṛha̭spate savitarbo॒dhayai̭na॒gṃ॒ sagṃśi̭ta-ñcithsa-nta॒rāgṃ sagṃ śi̭śādhi | va॒rdhayai̭na-mmaha॒te saubha̭gāya॒ [saubha̭gāya, viśva̭ ena॒manṷ madantu de॒vāḥ |] 27

viśva̭ ena॒manṷ madantu de॒vāḥ || a॒mu॒tra॒bhūyā॒dadha॒ yadya॒masya॒ bṛha̭spate a॒bhiśa̭ste॒ra mṷñcaḥ | pratyaṷhatā-ma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā-dde॒vānā̭-magne bhi॒ṣajā॒ śacī̭bhiḥ || udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒ paśya̭nto॒ jyoti॒rutta̭ram | de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam || 28 ||

(i॒me śi॒vo a॒gne - 'ti॒ - saubha̭gāya॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 7)

ū॒rdhvā a̭sya sa॒midho̭ bhavantyū॒rdhvā śu॒krā śo॒cīgṣya॒gneḥ | dyu॒matta̭mā su॒pratī̭kasya sū॒noḥ || tanū॒napā॒dasṷro vi॒śvavḙdā de॒vo de॒veṣṷ de॒vaḥ | pa॒tha ā-'na̭kti॒ maddhvā̭ ghṛ॒tena̭ || maddhvā̭ ya॒jña-nna̭kṣase prīṇā॒no narā॒śagṃso̭ agne | su॒kṛdde॒va-ssa̭vi॒tā vi॒śvavā̭raḥ || acchā॒yamḙti॒ śava̭sā ghṛ॒tenḙḍā॒no vahni॒rnama̭sā | a॒gnigg sruco̭ addhva॒reṣṷ pra॒yathsṷ || sa ya̭kṣadasya mahi॒māna̭ma॒gne-ssa [mahi॒māna̭ma॒gne-ssaḥ, ī॒ ma॒ndrāsṷ pra॒yasaḥ̭ |] 29

ī̭ ma॒ndrāsṷ pra॒yasaḥ̭ | vasu॒śceti̭ṣṭho vasu॒dhāta̭maśca || dvāro̭ de॒vīranva̭sya॒ viśve᳚ vra॒tā da̭dante a॒gneḥ | u॒ru॒vyaca̭so॒ dhāmnā॒ patya̭mānāḥ || te a̭sya॒ yoṣa̭ṇe di॒vye na yonā̭vu॒ṣāsā॒naktā᳚ | i॒maṃ-ya~॒jñama̭vatā maddhva॒ra-nnaḥ̭ || daivyā̭ hotārāvū॒rdhva-ma̭ddhva॒ra-nno॒-'gnerji॒hvāma॒bhi gṛ̭ṇītam | kṛ॒ṇu॒ta-nna॒-ssvi̭ṣṭim || ti॒sro de॒vīrba॒r॒hiredagṃ sa̭da॒ntviḍā॒ sara̭svatī॒ [sara̭svatī, bhāra̭tī |] 30

bhāra̭tī | ma॒hī gṛ̭ṇā॒nā || tanna̭stu॒rīpa॒madbhṷta-mpuru॒kṣu tvaṣṭā̭ su॒vīra᳚m | rā॒yaspoṣaṃ॒-vi~ ṣya̭tu॒ nābhi̭ma॒sme || vana̭spa॒te-'va̭ sṛjā॒ rarā̭ṇa॒stmanā̭ de॒veṣṷ | a॒gnirha॒vyagṃ śa̭mi॒tā sṷ̄dayāti || agne॒ svāhā̭ kṛṇuhi jātaveda॒ indrā̭ya ha॒vyam | viśvḙ de॒vā ha॒viri॒da-ñjṷṣantām || hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-ssama̭varta॒tāgrḙ bhū॒tasya̭ jā॒taḥ pati॒reka̭ āsīt | sa dā̭dhāra pṛthi॒vī-ndyā- [pṛthi॒vī-ndyām, u॒temā-ṅkasmai̭] 31

-mu॒temā-ṅkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yaḥ prā̭ṇa॒to ni̭miṣa॒to ma̭hi॒tvaika॒ idrājā॒ jaga̭to ba॒bhūva̭ | ya īśḙ a॒sya dvi॒pada॒ścatṷṣpadaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || ya ā᳚tma॒dā ba̭la॒dā yasya॒ viśva̭ u॒pāsa̭te pra॒śiṣaṃ॒-ya~sya̭ de॒vāḥ | yasya̭ chā॒yā-'mṛtaṃ॒-ya~sya̭ mṛ॒tyuḥ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yasye॒me hi॒mava̭nto mahi॒tvā yasya̭ samu॒dragṃ ra॒sayā̭ sa॒hā- [sa॒ha, ā॒huḥ |] 32

-''huḥ | yasye॒māḥ pra॒diśo॒ yasya̭ bā॒hū kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || ya-ṅkranda̭sī॒ ava̭sā tastabhā॒ne a॒bhyaikṣḙtā॒-mmana̭sā॒ reja̭māne | yatrādhi॒ sūra॒ udi̭tau॒ vyeti॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yena॒ dyauru॒grā pṛ̭thi॒vī ca̭ dṛ॒ḍhe yena॒ su॒vaḥ̭ stabhi॒taṃ-ye~na॒ nākaḥ̭ | yo a॒ntari̭kṣe॒ raja̭so vi॒mānaQḥkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || āpo̭ ha॒ yanma̭ha॒tī rviśva॒- [yanma̭ha॒tī rviśva᳚m, aya॒-ndakṣa॒-ndadhā̭nā] 33

-māya॒-ndakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntīra॒gnim | tato̭ de॒vānā॒-nnira̭varta॒tāsu॒rekaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || yaści॒dāpo̭ mahi॒nā pa॒ryapa̭śya॒-ddakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntīra॒gnim | yo de॒veṣvadhi̭ de॒va eka॒ āsī॒-tkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 34 ||

(a॒gne-ssa - sara̭svatī॒ - dyāgṃ - sa॒ha - viśvaṃ॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 8)

(ū॒rdhvā - yaḥ prā̭ṇa॒to - ya ā᳚tma॒dā - yasye॒me - yaṅkranda̭sī॒ - yena॒ dyau- rāpo̭ ha॒ yat - tato̭ de॒vānāṃ॒ - ~yaści॒dāpo॒ - yo de॒veṣu॒ - nava̭ )

ākṷ̄tima॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā॒ mano̭ me॒dhāma॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā̭ ci॒ttaṃ-vi~jñā̭tama॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā̭ vā॒co vidhṛ̭tima॒gni-mpra॒yuja॒gg॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ mana̭ve॒ svāhā॒-'gnayḙ vaiśvāna॒rāya॒ svāhā॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turmarto̭ vṛṇīta sa॒khyaṃ-vi~śvḙ rā॒ya i̭ṣuddhyasi dyu॒mnaṃ-vṛ~̭ṇīta pu॒ṣyase॒ svāhā॒ mā su bhi̭tthā॒ mā su ri̭ṣo॒ dṛgṃha̭sva vī॒ḍaya̭sva॒ su | amba̭ dhṛṣṇu vī॒raya̭svā॒- [vī॒raya̭sva, a॒gniśce॒da-ṅka̭riṣyathaḥ |] 35

-'gniśce॒da-ṅka̭riṣyathaḥ || dṛgṃha̭sva devi pṛthivi sva॒staya̭ āsu॒rī mā॒yā sva॒dhayā̭ kṛ॒tā-'si̭ | juṣṭa̭-nde॒vānā̭mi॒dama̭stu ha॒vyamari̭ṣṭā॒ tvamudi̭hi ya॒jñe a॒sminn || mitrai॒tāmu॒khā-nta̭pai॒ṣā mā bhḙdi | e॒tā-nte॒ pari̭ dadā॒myabhi̭ttyai || drva̭nna-ssa॒rpirā̭sutiḥ pra॒tno hotā॒ vare᳚ṇyaḥ | saha̭saspu॒tro adbhṷtaḥ || para̭syā॒ adhi̭ saṃ॒va~to-'va̭rāgṃ a॒bhyā [a॒bhyā, ta॒ra॒ |] 36

ta̭ra | yatrā॒hamasmi॒ tāgṃ a̭va || pa॒ra॒masyāḥ᳚ parā॒vato̭ ro॒hida̭śva i॒hā-'ga̭hi | pu॒rī॒ṣyaḥ̭ purupri॒yo-'gne॒ tva-nta̭rā॒ mṛdhaḥ̭ || sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pasthe॒ viśvā᳚nyagne va॒yunā̭ni vi॒dvān | mainā̭ma॒rciṣā॒ mā tapa̭sā॒-'bhi śṷ̄śuco॒-'ntara̭syāgṃ śu॒kra jyo̭ti॒rvi bhā̭hi || a॒ntara̭gne ru॒cā tvamu॒khāyai॒ sada̭ne॒ sve | tasyā॒stvagṃ hara̭sā॒ tapa॒n jāta̭veda-śśi॒vo bha̭va || śi॒vo bhū॒tvā mahya̭ma॒gne-'tho̭ sīda śi॒vastvam | śi॒vāḥ kṛ॒tvā diśa॒-ssarvā॒-ssvāṃ-yo~ni̭mi॒hā-''sa̭daḥ || 37 ||

(vī॒raya॒svā - '' - tapa̭n - vigṃśa॒tiśca̭) (a. 9)

yada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ cā-''te॒ dārṷ̄ṇi da॒ddhmasi̭ | tada̭stu॒ tubhya॒mi-dghṛ॒ta-ntajjṷṣasva yaviṣṭhya || yadattyṷpa॒jihvi̭kā॒ yadva॒mro a̭ti॒sarpa̭ti | sarva॒-ntada̭stu te ghṛ॒ta-ntajjṷṣasva yaviṣṭhya || rātrigṃ̭ rātri॒mapra̭yāva॒-mbhara॒nto-'śvā̭yeva॒ tiṣṭha̭te ghā॒sama̭smai | rā॒yaspoṣḙṇa॒ sami॒ṣā mada॒nto-'gne॒ mā te॒ prati̭veśā riṣāma || nābhā̭ [nābhā᳚, pṛ॒thi॒vyā-ssa̭midhā॒na-] 38

pṛthi॒vyā-ssa̭midhā॒na-ma॒gnigṃ rā॒yaspoṣā̭ya bṛha॒te ha̭vāmahe | i॒ra॒mma॒da-mbṛ॒hadṷkthaṃ॒-ya~ja̭tra॒-ñjetā̭rama॒gni-mpṛta̭nāsu sāsa॒him || yā-ssenā̭ a॒bhītva̭rīrā-vyā॒dhinī॒-ruga̭ṇā u॒ta | ye ste॒nā ye ca॒ taska̭rā॒stāgstḙ a॒gne-'pi̭ dadhāmyā॒sye᳚ || daggṣṭrā᳚bhyā-mma॒limlū॒n jambhyai॒-staska̭rāgṃ u॒ta | hanū᳚bhyāg ste॒nān-bha̭gava॒stāg-stva-ṅkhā̭da॒ sukhā̭ditān || ye janḙṣu ma॒limla̭va-sste॒nāsa॒-staska̭rā॒ vane᳚ | ye [ ] 39

kakṣe᳚ṣvaghā॒ yava॒stāgstḙ dadhāmi॒ jambha̭yoḥ || yo a॒smabhya̭marātī॒yā-dyaśca̭ no॒ dveṣa̭te॒ janaḥ̭ | nindā॒dyo a॒smā-ndiphsā᳚cca॒ sarva॒-nta-mma̭sma॒sā kṷru || sagṃśi̭ta-mme॒ brahma॒ sagṃśi̭taṃ-vī~॒rya̭-mbala᳚m | sagṃśi̭ta-ṅkṣa॒tra-ñji॒ṣṇu yasyā॒-'hamasmi̭ pu॒rohi̭taḥ || udḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mudvarca॒ udū॒ bala᳚m | kṣi॒ṇomi॒ brahma̭ṇā॒-'mitrā॒nunna̭yāmi॒ [-'mitrā॒-nunna̭yāmi, svāgṃ a॒ham |] 40

svāgṃ a॒ham || dṛ॒śā॒no ru॒kma u॒rvyā vya̭dyauddu॒rmarṣa॒māyuḥ̭ śri॒ye rṷcā॒naḥ | a॒gnira॒mṛto̭ abhava॒dvayo̭-bhi॒ryadḙna॒-ndyauraja̭naya-thsu॒retāḥ᳚ || viśvā̭ rū॒pāṇi॒ prati̭ muñcate ka॒viḥ prā-'sā̭vīdbha॒dra-ndvi॒pade॒ catṷṣpade | vi nāka̭makhya-thsavi॒tā vare॒ṇyo-'nṷ pra॒yāṇa̭mu॒ṣaso॒ vi̭rājati || nakto॒ṣāsā॒ sama̭nasā॒ virṷ̄pe dhā॒payḙte॒ śiśu॒mekagṃ̭ samī॒cī | dyāvā॒ kṣāmā̭ ru॒kmo [ru॒kmaḥ, a॒ntarvi bhā̭ti] 41

a॒ntarvi bhā̭ti de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dāḥ || su॒pa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā᳚-ntri॒vṛtte॒ śiro̭ gāya॒tra-ñcakṣu॒-sstoma̭ ā॒tmā sāma̭ te ta॒nūrvā̭made॒vya-mbṛ̭ha-drathanta॒re pa॒kṣau ya̭jñāya॒jñiya॒-mpuccha॒-ñchandā॒g॒syaṅgā̭ni॒ dhiṣṇi̭yā-śśa॒phā yajūgṃ̭ṣi॒ nāma̭ || su॒pa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒-ndiva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pata || 42 ||

(nābhā॒ - vane॒ ye - na̭yāmi॒ - kṣāmā̭ ru॒kmo᳚ - 'ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 10)

agne॒ yaṃ-ya~॒jñama̭ddhva॒raṃ-vi~॒śvataḥ̭ pari॒bhūrasi̭ | sa idde॒veṣṷ gacchati || soma॒ yāstḙ mayo॒bhuva̭ ū॒taya॒-ssanti̭ dā॒śuṣe᳚ | tābhi̭rno-'vi॒tā bha̭va || a॒gnirmū॒rdhā bhuvaḥ̭ || tvannaḥ̭ soma॒ , yā te॒ dhāmā̭ni || ta-thsa̭vi॒turvare᳚ṇya॒-mbhargo̭ de॒vasya̭ dhīmahi | dhiyo॒ yo naḥ̭ praco॒dayā᳚t || aci̭ttī॒ yacca̭kṛ॒mā daivye॒ janḙ dī॒nairdakṣaiḥ॒ prabhṷ̄tī pūruṣa॒tvatā᳚ | 43

de॒veṣṷ ca savita॒rmānṷṣeṣu ca॒ tvanno॒ atra̭ suvatā॒danā̭gasaḥ || co॒da॒yi॒trī sū॒nṛtā̭nā॒-ñceta̭ntī sumatī॒nām | ya॒jña-nda̭dhe॒ sara̭svatī || pāvī̭ravī ka॒nyā̭ ci॒trāyu॒-ssara̭svatī vī॒rapa̭tnī॒ dhiya̭-ndhāt | gnābhi॒racchi̭dragṃ śara॒ṇagṃ sa॒joṣā̭ durā॒dharṣa̭-ṅgṛṇa॒te śarma̭ yagṃsat || pū॒ṣā gā anvḙtu naḥ pū॒ṣā ra̭kṣa॒tvarva̭taḥ | pū॒ṣā vājagṃ̭ sanotu naḥ || śu॒kra-ntḙ a॒nyadya̭ja॒ta-ntḙ a॒nya- [a॒nyat, viṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi |] 44

-dviṣṷrūpe॒ aha̭nī॒ dyauri̭vāsi | viśvā॒ hi mā॒yā ava̭si svadhāvo bha॒drā tḙ pūṣanni॒ha rā॒tira̭stu || tḙ-'vardhanta॒ svata̭vaso mahitva॒nā ''nāka̭-nta॒sthuru॒ru ca̭krire॒ sadaḥ̭ | viṣṇu॒ ryaddhā-''va॒-dvṛṣa̭ṇa-mmada॒cyutaṃ॒-va~yo॒ na sī̭da॒nnadhi̭ ba॒r॒hiṣi̭ pri॒ye || praci॒trama॒rka-ṅgṛ̭ṇa॒te tu॒rāya॒ mārṷtāya॒ svata̭vase bharaddhvam | ye sahāgṃ̭si॒ saha̭sā॒ saha̭nte॒ [saha̭nte, reja̭te agne pṛthi॒vī ma॒khebhyaḥ̭ |] 45

reja̭te agne pṛthi॒vī ma॒khebhyaḥ̭ || viśvḙ de॒vā viśvḙ devāḥ || dyāvā̭ naḥ pṛthi॒vī i॒magṃ si॒ddhrama॒dya di̭vi॒spṛśa᳚m | ya॒jña-nde॒veṣu॒ yacchatām || pra pū᳚rva॒je pi॒tarā॒ navya̭sībhirgī॒rbhiḥ kṛ̭ṇuddhva॒gṃ॒ sada̭ne ṛ॒tasya̭ | ā no᳚ dyāvāpṛthivī॒ daivyḙna॒ janḙna yāta॒-mmahi̭ vāṃ॒-va~rṷ̄tham || a॒gnigg stomḙna bodhaya samidhā॒no ama̭rtyam | ha॒vyā de॒veṣṷ no dadhat || sa ha̭vya॒vāḍama̭rtya u॒śigdū॒taścano̭hitaḥ | a॒gnirdhi॒yā samṛ̭ṇvati || śanno̭ bhavantu॒, vājḙvāje || 46 ||

(pu॒ru॒ṣa॒tvatā̭ - yaja॒tantḙ a॒nyath - saha̭nte॒ - cano̭hito॒ - 'ṣṭau ca̭ ) (a. 11)

(yu॒ñjā॒na - i॒māma̭gṛbhṇan - de॒vasya॒ - sante॒ - vi pāja̭sā॒ - vasa̭vastvā॒ - samā᳚stvo॒ - rdhvā - a॒syākṷ̄tiṃ॒ - ~yada̭gne॒ yān - yagne॒ yaṃ-ya~॒jña - mekā̭daśa)

(yu॒ñjā॒no - varma̭ ca stha - ādi॒tyastvā॒ - bhāra̭tī॒ - svāgṃ a॒hagṃ - ṣaṭca̭tvārigṃśat )

(yu॒ñjā॒no, vājḙvāje)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||