1.6 - Rajasuyanubrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Anumatyai Purodasham

ॐ

1.6 - રાજસૂયાનુબ્રાહ્મણં - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણ પાઠઃ - અનુમત્યૈ પુરોડાશમ્

Krishna Vedic Gujarati

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે ષષ્ઠઃ પ્રપાઠકઃ - રાજસૂયાનુબ્રાહ્મણં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

અનુવાકં 1 - અનુમત્યાદ્યા ઇષ્ટયઃ

અનુ॑મત્યૈ પુરો॒ડાશ॑-મ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર્વ॑પતિ । યે પ્ર॒ત્યઞ્ચ॒-શ્શમ્યા॑યા અવ॒શીય॑ન્તે । તન્નૈર્॑ઋ॒ત-મેક॑કપાલમ્ । ઇ॒યં-વાઁ અનુ॑મતિઃ । ઇ॒ય-ન્નિર્-ઋ॑તિઃ । નૈ॒ર્॒ઋ॒તેન॒ પૂર્વે॑ણ॒ પ્રચ॑રતિ । પા॒પ્માન॑મે॒વ નિર્-ઋ॑તિ॒-મ્પૂર્વા᳚-ન્નિ॒રવ॑દયતે । એક॑ કપાલો ભવતિ । એ॒ક॒ધૈવ નિર્-ઋ॑તિ-ન્નિ॒રવ॑દયતે । યદહુ॑ત્વા॒ ગાર્હ॑પત્ય ઈ॒યુઃ ॥ 1 ॥

રુ॒દ્રો ભૂ॒ત્વા-ઽગ્નિર॑નૂ॒ત્થાય॑ । અ॒દ્ધ્વ॒ર્યુ-ઞ્ચ॒ યજ॑માન-ઞ્ચ હન્યાત્ । વીહિ॒ સ્વાહા ઽઽહુ॑તિ-ઞ્જુષા॒ણ ઇત્યા॑હ । આહુ॑ત્યૈ॒વૈનગ્ં॑ શમયતિ । નાર્તિ॒માર્ચ્છ॑-ત્યદ્ધ્વ॒ર્યુર્ન યજ॑માનઃ । એ॒કો॒લ્મુ॒કેન॑ યન્તિ । તદ્ધિ નિર્-ઋ॑ત્યૈ ભાગ॒ધેય᳚મ્ । ઇ॒મા-ન્દિશં॑-યઁન્તિ । એ॒ષા વૈ નિર્-ઋ॑ત્યૈ॒ દિક્ । સ્વાયા॑મે॒વ દિ॒શિ નિર્-ઋ॑તિ-ન્નિ॒રવ॑દયતે ॥ 2 ॥

સ્વકૃ॑ત॒ ઇરિ॑ણે જુહોતિ પ્રદ॒રે વા᳚ । એ॒તદ્વૈ નિર્-ઋ॑ત્યા આ॒યત॑નમ્ । સ્વ એ॒વાયત॑ને॒ નિર્-ઋ॑તિ-ન્નિ॒રવ॑દયતે । એ॒ષ તે॑ નિર્-ઋતે ભા॒ગ ઇત્યા॑હ । નિર્દિ॑શત્યે॒વૈના᳚મ્ । ભૂતે॑ હ॒વિષ્મ॑ત્ય॒સીત્યા॑હ । ભૂતિ॑મે॒વોપાવ॑ર્તતે । મુ॒ઞ્ચેમમગ્ંહ॑સ॒ ઇત્યા॑હ । અગ્ંહ॑સ એ॒વૈન॑-મ્મુઞ્ચતિ । અ॒ઙ્ગુ॒ષ્ઠાભ્યા᳚-ઞ્જુહોતિ ॥ 3 ॥

અ॒ન્ત॒ત એ॒વ નિર્-ઋ॑તિ-ન્નિ॒રવ॑દયતે । કૃ॒ષ્ણં-વાઁસઃ॑ કૃ॒ષ્ણતૂ॑ષ॒-ન્દક્ષિ॑ણા । એ॒ત-દ્વૈ નિર્-ઋ॑ત્યૈ રૂ॒પમ્ । રૂ॒પેણૈ॒વ નિર્-ઋ॑તિ-ન્નિ॒રવ॑દયતે । અપ્ર॑તીક્ષ॒માય॑ન્તિ । નિર્-ઋ॑ત્યા અ॒ન્તર્હિ॑ત્યૈ । સ્વાહા॒ નમો॒ ય ઇ॒દ-ઞ્ચ॒કારેતિ॒ પુન॒રેત્ય॒ ગાર્હ॑પત્યે જુહોતિ । આહુ॑ત્યૈ॒વ ન॑મ॒સ્યન્તો॒ ગાર્હ॑પત્ય-મુ॒પાવ॑ર્તન્તે । આ॒નુ॒મ॒તેન॒ પ્રચ॑રતિ । ઇ॒યં-વાઁ અનુ॑મતિઃ ॥ 4 ॥

ઇ॒યમે॒વાસ્મૈ॑ રા॒જ્યમનુ॑મન્યતે । ધે॒નુ-ર્દક્ષિ॑ણા । ઇ॒મામે॒વ ધે॒નુ-ઙ્કુ॑રુતે । આ॒દિ॒ત્ય-ઞ્ચ॒રુ-ન્નિર્વ॑પતિ । ઉ॒ભયી᳚ષ્વે॒વ પ્ર॒જાસ્વ॒ભિષિ॑ચ્યતે । દૈવી॑ષુ ચ॒ માનુ॑ષીષુ ચ । વરો॒ દક્ષિ॑ણા । વરો॒ હિ રા॒જ્યગ્ં સમૃ॑દ્ધ્યૈ । આ॒ગ્ના॒વૈ॒ષ્ણ॒વ-મેકા॑દશકપાલ॒-ન્નિર્વ॑પતિ । અ॒ગ્નિ-સ્સર્વા॑ દે॒વતાઃ᳚ ॥ 5 ॥

વિષ્ણુ॑ર્ય॒જ્ઞઃ । દે॒વતા᳚શ્ચૈ॒વ ય॒જ્ઞ-ઞ્ચાવ॑ રુન્ધે । વા॒મ॒નો વ॒હી દક્ષિ॑ણા । ય-દ્વ॒હી । તેના᳚ગ્ને॒યઃ । ય-દ્વા॑મ॒નઃ । તેન॑ વૈષ્ણ॒વ-સ્સમૃ॑દ્ધ્યૈ । અ॒ગ્ની॒ષો॒મીય॒-મેકા॑દશકપાલ॒-ન્નિર્વ॑પતિ । અ॒ગ્નીષોમા᳚ભ્યાં॒-વાઁ ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમ॑હ॒ન્નિતિ॑ । યદ॑ગ્નીષો॒મીય॒-મેકા॑દશકપાલ-ન્નિ॒ર્વપ॑તિ ॥ 6 ॥

વાર્ત્ર॑ઘ્નમે॒વ વિજિ॑ત્યૈ । હિર॑ણ્ય॒-ન્દક્ષિ॑ણા॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ । ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રગ્ં હ॒ત્વા । દે॒વતા॑ભિશ્ચેન્દ્રિ॒યેણ॑ ચ॒ વ્યા᳚ર્ધ્યત । સ એ॒તમૈ᳚ન્દ્રા॒ગ્ન-મેકા॑દશકપાલ-મપશ્યત્ । તન્નિર॑વપત્ । તેન॒ વૈ સ દે॒વતા᳚શ્ચેન્દ્રિ॒ય-ઞ્ચાવા॑રુન્ધ । યદૈ᳚ન્દ્રા॒ગ્ન-મેકા॑દશકપાલ-ન્નિ॒ર્વપ॑તિ । દે॒વતા᳚શ્ચૈ॒વ તેને᳚ન્દ્રિ॒ય-ઞ્ચ॒ યજ॑મા॒નો-ઽવ॑ રુન્ધે । ઋ॒ષ॒ભો વ॒હી દક્ષિ॑ણા ॥ 7 ॥

ય-દ્વ॒હી । તેના᳚ગ્ને॒યઃ । યદૃ॑ષ॒ભઃ । તેનૈ॒ન્દ્ર-સ્સમૃ॑દ્ધ્યૈ । આ॒ગ્ને॒યમ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર્વ॑પતિ । ઐ॒ન્દ્ર-ન્દધિ॑ । યદા᳚ગ્ને॒યો ભવ॑તિ । અ॒ગ્નિર્વૈ ય॑જ્ઞમુ॒ખમ્ । ય॒જ્ઞ॒મુ॒ખમે॒વર્ધિ॑-મ્પુ॒રાસ્તા᳚દ્ધત્તે । યદૈ॒ન્દ્ર-ન્દધિ॑ ॥ 8 ॥

ઇ॒ન્દ્રિ॒યમે॒વાવ॑ રુન્ધે । ઋ॒ષ॒ભો વ॒હી દક્ષિ॑ણા । યદ્વ॒હી । તેના᳚ગ્ને॒યઃ । યદૃ॑ષ॒ભઃ । તેનૈ॒ન્દ્ર-સ્સમૃ॑દ્ધ્યૈ । યાવ॑તી॒ર્વૈ પ્ર॒જા ઓષ॑ધીના॒-મહુ॑તાના॒-માશ્ઞન્ન્॑ । તાઃ પરા॑-ઽભવન્ન્ । આ॒ગ્ર॒ય॒ણ-મ્ભ॑વતિ હુ॒તાદ્યા॑ય । યજ॑માન॒સ્યાપ॑રાભાવાય ॥ 9 ॥

દે॒વા વા ઓષ॑ધીષ્વા॒જિમ॑યુઃ । તા ઇ॑ન્દ્રા॒ગ્ની ઉદ॑જયતામ્ । તાવે॒તમૈ᳚ન્દ્રા॒ગ્ન-ન્દ્વાદ॑શકપાલ॒-ન્નિર॑વૃણાતામ્ । યદૈ᳚ન્દ્રા॒ગ્નો ભવ॒ત્યુજ્જિ॑ત્યૈ । દ્વાદ॑શકપાલો ભવતિ । દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒રઃ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રેણૈ॒વાસ્મા॒ અન્ન॒મવ॑રુન્ધે । વૈ॒શ્વ॒દે॒વશ્ચ॒રુ-ર્ભ॑વતિ । વૈ॒શ્વ॒દે॒વં-વાઁ અન્ન᳚મ્ । અન્ન॑મે॒વાસ્મૈ᳚ સ્વદયતિ ॥ 10 ॥

પ્ર॒થ॒મ॒જો વ॒થ્સો દક્ષિ॑ણા॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ । સૌ॒મ્યગ્ગ્ શ્યા॑મા॒ક-ઞ્ચ॒રુ-ન્નિર્વ॑પતિ । સોમો॒ વા અ॑કૃષ્ટપ॒ચ્યસ્ય॒ રાજા᳚ । અ॒કૃ॒ષ્ટ॒પ॒ચ્યમે॒વાસ્મૈ᳚ સ્વદયતિ । વાસો॒ દક્ષિ॑ણા । સૌ॒મ્યગ્ંહિ દે॒વત॑યા॒ વાસ॒-સ્સમૃ॑દ્ધ્યૈ । સર॑સ્વત્યૈ ચ॒રુ-ન્નિર્વ॑પતિ । સર॑સ્વતે ચ॒રુમ્ । મિ॒થુ॒નમે॒વાવ॑ રુન્ધે । મિ॒થુ॒નૌ ગાવૌ॒ દક્ષિ॑ણા॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ । એતિ॒ વા એ॒ષ ય॑જ્ઞમુ॒ખાદૃદ્ધ્યાઃ᳚ । યો᳚-ઽગ્નેર્દે॒વતા॑યા॒ એતિ॑ । અ॒ષ્ટાવે॒તાનિ॑ હ॒વીગ્ંષિ॑ ભવન્તિ । અ॒ષ્ટાક્ષ॑રા ગાય॒ત્રી । ગા॒ય॒ત્રો᳚-ઽગ્નિઃ । તેનૈ॒વ ય॑જ્ઞમુ॒ખાદૃદ્ધ્યા॑ અ॒ગ્નેર્દે॒વતા॑યૈ॒ નૈતિ॑ ॥ 11 ॥

(ઈ॒યુ--ર્ નિ॒રવ॑દયતે - ઽઙ્ગુ॒ષ્ઠાભ્યા᳚-ઞ્જુહો॒ - ત્યનુ॑મતિ--ર્ દે॒વતા॑ - નિ॒ર્વપ॑તિ - વ॒હી દક્ષિ॑ણા॒ - યદૈ॒ન્દ્ર-ન્દ - ધ્યપ॑રાભાવાય - સ્વદયતિ॒ - ગાવૌ॒ દક્ષિ॑ણા॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ॒ ષટ્ચ॑) (અ. 1)

અનુવાકં 2 - ચાતુર્માસ્યે વૈશ્વદેવહવીંષિ

વૈ॒શ્વ॒દે॒વેન॒ વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । તા-સ્સૃ॒ષ્ટા ન પ્રાજા॑યન્ત । સો᳚-ઽગ્નિર॑કામયત । અ॒હમિ॒માઃ પ્રજ॑નયેય॒મિતિ॑ । સ પ્ર॒જાપ॑તયે॒ શુચ॑મદધાત્ । સો॑-ઽશોચત્-પ્ર॒જામિ॒ચ્છમા॑નઃ । તસ્મા॒દ્ય-ઞ્ચ॑ પ્ર॒જા ભુ॒નક્તિ॒ ય-ઞ્ચ॒ ન । તાવુ॒ભૌ શો॑ચતઃ પ્ર॒જામિ॒ચ્છમા॑નૌ । તાસ્વ॒ગ્નિમપ્ય॑ સૃજત્ । તા અ॒ગ્નિરદ્ધ્યૈ᳚ત્ ॥ 12 ॥

સોમો॒ રેતો॑-ઽદધાત્ । સ॒વિ॒તા પ્રાજ॑નયત્ । સર॑સ્વતી॒ વાચ॑મદધાત્ । પૂ॒ષા ઽપો॑ષયત્ । તે વા એ॒તે ત્રિ-સ્સં॑વઁથ્સ॒રસ્ય॒ પ્રયુ॑જ્યન્તે । યે દે॒વાઃ પુષ્ટિ॑પતયઃ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રો વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રેણૈ॒વાસ્મૈ᳚ પ્ર॒જાઃ પ્રાજ॑નયત્ । તાઃ પ્ર॒જા જા॒તા મ॒રુતો᳚ ઘ્નન્ન્ । અ॒સ્માનપિ॒ ન પ્રાયુ॑ક્ષ॒તેતિ॑ ॥ 13 ॥

સ એ॒ત-મ્પ્ર॒જાપ॑તિર્મારુ॒તગ્ં સ॒પ્તક॑પાલ-મપશ્યત્ । ત-ન્નિર॑વપત્ । તતો॒ વૈ પ્ર॒જાભ્યો॑કલ્પત । યન્મા॑રુ॒તો નિ॑રુ॒પ્યતે᳚ । ય॒જ્ઞસ્ય॒ ક્લૃપ્ત્યૈ᳚ । પ્ર॒જાના॒-મઘા॑તાય । સ॒પ્તક॑પાલો ભવતિ । સ॒પ્તગ॑ણા॒ વૈ મ॒રુતઃ॑ । ગ॒ણ॒શ એ॒વાસ્મૈ॒ વિશ॑-ઙ્કલ્પયતિ । સ પ્ર॒જાપ॑તિ-રશોચત્ ॥ 14 ॥

યાઃ પૂર્વાઃ᳚ પ્ર॒જા અસૃ॑ક્ષિ । મ॒રુત॒સ્તા અ॑વધિષુઃ । ક॒થમપ॑રા-સ્સૃજે॒યેતિ॑ । તસ્ય॒ શુષ્મ॑ આ॒ણ્ડ-મ્ભૂ॒ત-ન્નિર॑વર્તત । તદ્વ્યુદ॑હરત્ । તદ॑પોષયત્ । ત-ત્પ્રાજા॑યત । આ॒ણ્ડસ્ય॒ વા એ॒ત-દ્રૂ॒પમ્ । યદા॒મિક્ષા᳚ । યદ્વ્યુ॒દ્ધર॑તિ ॥ 15 ॥

પ્ર॒જા એ॒વ ત-દ્યજ॑માનઃ પોષયતિ । વૈ॒શ્વ॒દે॒વ્યા॑મિક્ષા॑ ભવતિ । વૈ॒શ્વ॒દે॒વ્યો॑ વૈ પ્ર॒જાઃ । પ્ર॒જા એ॒વાસ્મૈ॒ પ્રજ॑નયતિ । વાજિ॑ન॒માન॑યતિ । પ્ર॒જાસ્વે॒વ પ્રજા॑તાસુ॒ રેતો॑ દધાતિ । દ્યા॒વા॒પૃ॒થિ॒વ્ય॑ એક॑કપાલો ભવતિ । પ્ર॒જા એ॒વ પ્રજા॑તા॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વીભ્યા॑-મુભ॒યતઃ॒ પરિ॑ ગૃહ્ણાતિ । દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસન્ન્ । સા᳚-ઽગ્નિર॑બ્રવીત્ ॥ 16 ॥

મામગ્રે॑ યજત । મયા॒ મુખે॒નાસુ॑રા-ઞ્જેષ્ય॒થેતિ॑ । મા-ન્દ્વિ॒તીય॒મિતિ॒ સોમો᳚-ઽબ્રવીત્ । મયા॒ રાજ્ઞા॑ જેષ્ય॒થેતિ॑ । મા-ન્તૃ॒તીય॒મિતિ॑ સવિ॒તા । મયા॒ પ્રસૂ॑તા જેષ્ય॒થેતિ॑ । મા-ઞ્ચ॑તુ॒ર્થીમિતિ॒ સર॑સ્વતી । ઇ॒ન્દ્રિ॒યં-વોઁ॒-ઽહ-ન્ધા᳚સ્યા॒મીતિ॑ । મા-મ્પ॑ઞ્ચ॒મમિતિ॑ પૂ॒ષા । મયા᳚ પ્રતિ॒ષ્ઠયા॑ જેષ્ય॒થેતિ॑ ॥ 17 ॥

તે᳚-ઽગ્નિના॒ મુખે॒નાસુ॑રાનજયન્ન્ । સોમે॑ન॒ રાજ્ઞા᳚ । સ॒વિ॒ત્રા પ્રસૂ॑તાઃ । સર॑સ્વતીન્દ્રિ॒ય-મ॑દધાત્ । પૂ॒ષા પ્ર॑તિ॒ષ્ઠા ઽઽસી᳚ત્ । તતો॒ વૈ દે॒વા વ્ય॑જયન્ત । યદે॒તાનિ॑ હ॒વીગ્ંષિ॑ નિરુ॒પ્યન્તે॒ વિજિ॑ત્યૈ । નોત્ત॑રવે॒દિમુપ॑- વપતિ । પ॒શવો॒ વા ઉ॑ત્તરવે॒દિઃ । અજા॑તા ઇવ॒ હ્યે॑તર્હિ॑ પ॒શવઃ॑ ॥ 18 ॥

(ઐ॒-દ્- ઇત્ય॑ - શોચ-દ્- વ્યુ॒દ્ધર॑ - ત્યબ્રવીત્ - પ્રતિ॒ષ્ઠયા॑ જેષ્ય॒થે ॒ ત્યે॒તરઃઇ॑ પ॒શવઃ॑) (અ. 2)

અનુવાકં 3 - વૈશ્વદેવપર્ગતાનિ વિશ્વેષાઙ્ગાનિ

ત્રિ॒વૃ-દ્બ॒ર્॒હિ-ર્ભ॑વતિ । મા॒તા પિ॒તા પુ॒ત્રઃ । તદે॒વ ત-ન્મિ॑થુ॒નમ્ । ઉલ્બ॒-ઙ્ગર્ભો॑ જ॒રાયુ॑ । તદે॒વ ત-ન્મિ॑થુ॒નમ્ । ત્રે॒ધા બ॒ર્॒હિ-સ્સન્ન॑દ્ધ-મ્ભવતિ । ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કાઃ । એ॒ષ્વે॑વ લો॒કેષુ॒ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । એ॒ક॒ધા પુન॒-સ્સન્ન॑દ્ધ-મ્ભવતિ । એક॑ ઇવ॒ હ્ય॑યં-લોઁ॒કઃ ॥ 19 ॥

અ॒સ્મિન્ને॒વ તેન॑ લો॒કે પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ । પ્ર॒સુવો॑ ભવન્તિ । પ્ર॒થ॒મ॒જામે॒વ પુષ્ટિ॒મવ॑ રુન્ધે । પ્ર॒થ॒મ॒જો વ॒થ્સો દક્ષિ॑ણા॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ । પૃ॒ષ॒દા॒જ્ય-ઙ્ગૃ॑હ્ણાતિ । પ॒શવો॒ વૈ પૃ॑ષદા॒જ્યમ્ । પ॒શૂને॒વાવ॑ રુન્ધે । પ॒ઞ્ચ॒ગૃ॒હી॒ત-મ્ભ॑વતિ । પાઙ્ક્તા॒ હિ પ॒શવઃ॑ । બ॒હુ॒રૂ॒પ-મ્ભ॑વતિ ॥ 20 ॥

બ॒હુ॒રૂ॒પા હિ પ॒શવ॒-સ્સમૃ॑દ્ધ્યૈ । અ॒ગ્નિ-મ્મ॑ન્થન્તિ । અ॒ગ્નિમુ॑ખા॒ વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । યદ॒ગ્નિ-મ્મન્થ॑ન્તિ । અ॒ગ્નિમુ॑ખા એ॒વ ત-ત્પ્ર॒જા યજ॑માન-સ્સૃજતે । નવ॑ પ્રયા॒જા ઇ॑જ્યન્તે । નવા॑નૂયા॒જાઃ । અ॒ષ્ટૌ હ॒વીગ્ંષિ॑ । દ્વાવા॑ઘા॒રૌ । દ્વાવાજ્ય॑ભાગૌ ॥ 21 ॥

ત્રિ॒ગ્ં॒શ-થ્સમ્પ॑દ્યન્તે । ત્રિ॒ગ્ં॒શદ॑ક્ષરા વિ॒રાટ્ । અન્નં॑-વિઁ॒રાટ્ । વિ॒રાજૈ॒વાન્નાદ્ય॒મવ॑ રુન્ધે । યજ॑માનો॒ વા એક॑કપાલઃ । તેજ॒ આજ્ય᳚મ્ । યદેક॑કપાલ॒ આજ્ય॑મા॒નય॑તિ । યજ॑માનમે॒વ તેજ॑સા॒ સમ॑ર્ધયતિ । યજ॑માનો॒ વા એક॑કપાલઃ । પ॒શવ॒ આજ્ય᳚મ્ ॥ 22 ॥

યદેક॑કપાલ॒ આજ્ય॑મા॒નય॑તિ । યજ॑માનમે॒વ પ॒શુભિ॒-સ્સમ॑ર્ધયતિ । યદલ્પ॑મા॒નયે᳚ત્ । અલ્પા॑ એન-મ્પ॒શવો॑ ભુ॒ઞ્જન્ત॒ ઉપ॑તિષ્ઠેરન્ન્ । ય-દ્બ॒હ્વા॑નયે᳚ત્ । બ॒હવ॑ એન-મ્પ॒શવો ભુ॑ઞ્જન્ત॒ ઉપ॑તિષ્ઠેરન્ન્ । બ॒હ્વા॑નીયા॒વિઃ પૃ॑ષ્ઠ-ઙ્કુર્યાત્ । બ॒હવ॑ એ॒વૈન॑-મ્પ॒શવો॑ ભુ॒ઞ્જન્ત॒ ઉપ॑તિષ્ઠન્તે । યજ॑માનો॒ વા એક॑કપાલઃ । યદેક॑કપાલસ્યાવ॒દ્યેત્ ॥ 23 ॥

યજ॑માન॒સ્યાવ॑દ્યેત્ । ઉદ્વા॒ માદ્યે॒-દ્યજ॑માનઃ । પ્ર વા॑ મીયેત । સ॒કૃદે॒વ હો॑ત॒વ્યઃ॑ । સ॒કૃદિ॑વ॒ હિ સુ॑વ॒ર્ગો લો॒કઃ । હુ॒ત્વા-ઽભિ જુ॑હોતિ । યજ॑માનમે॒વ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઙ્ગ॑મયિ॒ત્વા । તેજ॑સા॒ સમ॑ર્ધયતિ । યજ॑માનો॒ વા એક॑કપાલઃ । સુ॒વ॒ર્ગો લો॒ક આ॑હવ॒નીયઃ॑ ॥ 24 ॥

યદેક॑કપાલ-માહવ॒નીયે॑ જુ॒હોતિ॑ । યજ॑માનમે॒વ સુ॑વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઙ્ગ॑મયતિ । યદ્ધસ્તે॑ન જુહુ॒યાત્ । સુ॒વ॒ર્ગા-લ્લો॒કા-દ્યજ॑માન॒-મવ॑વિદ્ધ્યેત્ । સ્રુ॒ચા જુ॑હોતિ । સુ॒વ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સમ॑ષ્ટ્યૈ । ય-ત્પ્રામ્પદ્યે॑ત । દે॒વ॒લો॒કમ॒ભિ જ॑યેત્ । ય-દ્દ॑ક્ષિ॒ણા પિ॑તૃલો॒કમ્ । ય-ત્પ્ર॒ત્યક્ ॥ 25 ॥

રક્ષાગ્ં॑સિ ય॒જ્ઞગ્ં હ॑ન્યુઃ । યદુદઙ્ઙ્॑ । મ॒નુ॒ષ્ય॒લો॒ક-મ॒ભિજ॑યેત્ । પ્રતિ॑ષ્ઠિતો હોત॒વ્યઃ॑ । એક॑કપાલં॒-વૈઁ પ્ર॑તિ॒તિષ્ઠ॑ન્ત॒-ન્દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અનુ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠતઃ । દ્યાવા॑પૃથિ॒વી ઋ॒તવઃ॑ । ઋ॒તૂન્. ય॒જ્ઞઃ । ય॒જ્ઞં-યઁજ॑માનઃ । યજ॑માન-મ્પ્ર॒જાઃ । તસ્મા॒ત્-પ્રતિ॑ષ્ઠિતો હોત॒વ્યઃ॑ ॥ 26 ॥

વા॒જિનો॑ યજતિ । અ॒ગ્નિર્વા॒યુ-સ્સૂર્યઃ॑ । તે વૈ વા॒જિનઃ॑ । તાને॒વ ત-દ્ય॑જતિ । અથો॒ ખલ્વા॑હુઃ । છન્દાગ્ં॑સિ॒ વૈ વા॒જિન॒ ઇતિ॑ । તાન્યે॒વ ત-દ્ય॑જતિ । ઋ॒ખ્સા॒મે વા ઇન્દ્ર॑સ્ય॒ હરી॑ સોમ॒પાનૌ᳚ । તયોઃ᳚ પરિ॒ધય॑ આ॒ધાન᳚મ્ । વાજિ॑ન-મ્ભાગ॒ધેય᳚મ્ ॥ 27 ॥

યદપ્ર॑હૃત્ય પરિ॒ધીઞ્જુ॑હુ॒યાત્ । અ॒ન્તરા॑ધાનાભ્યા-ઙ્ઘા॒સ-મ્પ્રય॑ચ્છેત્ । પ્ર॒હૃત્ય॑ પરિ॒ધીઞ્જુ॑હોતિ । નિરા॑ધાનાભ્યામે॒વ ઘા॒સ-મ્પ્રય॑ચ્છતિ । બ॒ર્॒હિષિ॑ વિષિ॒ઞ્ચન્વાજિ॑ન॒-માન॑યતિ । પ્ર॒જા વૈ બ॒ર॒ઃઇઃ । રેતો॒ વાજિ॑નમ્ । પ્ર॒જાસ્વે॒વ રેતો॑ દધાતિ । સ॒મુ॒પ॒હૂય॑ ભક્ષયન્તિ । એ॒ત-થ્સો॑મપીથા॒ હ્યે॑તે । અથો॑ આ॒ત્મન્ને॒વ રેતો॑ દધતે । યજ॑માન ઉત્ત॒મો ભ॑ક્ષયતિ । પ॒શવો॒ વૈ વાજિ॑નમ્ । યજ॑માન એ॒વ પ॒શૂ-ન્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયન્તિ ॥ 28 ॥

(લો॒કો - બ॑હુરૂ॒પ-મ્ભ॑વ॒ - ત્યાજ્ય॑ભાગૌ - પ॒શવ॒ આજ્ય॑ - મવ॒દ્યે - દા॑હવ॒નીયઃ॑ - પ્ર॒ત્યક્ - તસ્મા॒-ત્પ્રતિ॑ષ્ઠિતો હોત॒વ્યો॑ - ભાગ॒ધેય॑ - મે॒તે ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 3)

અનુવાકં 4 - વરુણપ્રઘાસાઃ

પ્ર॒જાપ॑તિ-સ્સવિ॒તા ભૂ॒ત્વા પ્ર॒જા અ॑સૃજત । તા એ॑ન॒મત્ય॑મન્યન્ત । તા અ॑સ્મા॒દપા᳚ક્રામન્ન્ । તા વરુ॑ણો ભૂ॒ત્વા પ્ર॒જા વરુ॑ણેનાગ્રાહયત્ । તાઃ પ્ર॒જા વરુ॑ણગૃહીતાઃ । પ્ર॒જાપ॑તિ॒-મ્પુન॒રુપા॑ધાવન્ના॒થ-મિ॒ચ્છમા॑નાઃ । સ એ॒તાન્-પ્ર॒જાપ॑તિ-ર્વરુણ પ્રઘા॒સાન॑પશ્યત્ । તાન્નિર॑વપત્ । તૈર્વૈ સ પ્ર॒જા વ॑રુણ-પા॒શાદ॑મુઞ્ચત્ । ય-દ્વ॑રુણ-પ્રઘા॒સા નિ॑રુ॒પ્યન્તે᳚ ॥ 29 ॥

પ્ર॒જાના॒મવ॑રુણગ્રાહાય । તાસા॒-ન્દક્ષિ॑ણો બા॒હુ-ર્ન્ય॑ક્ન॒ આસી᳚ત્ । સ॒વ્યઃ પ્રસૃ॑તઃ । સ એ॒તા-ન્દ્વિ॒તીયા᳚-ન્દક્ષિણ॒તો વેદિ॒મુદ॑હન્ન્ । તતો॒ વૈ સ પ્ર॒જાના॒-ન્દક્ષિ॑ણ-મ્બા॒હુ-મ્પ્રાસા॑રયત્ । ય-દ્દ્વિ॒તીયા᳚-ન્દક્ષિણ॒તો વેદિ॑મુ॒દ્ધન્તિ॑ । પ્ર॒જાના॑મે॒વ ત-દ્યજ॑માનો॒ દક્ષિ॑ણ-મ્બા॒હુ-મ્પ્રસા॑રયતિ । તસ્મા᳚ચ્ચાતુર્માસ્યયા॒જ્ય॑મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒ક ઉ॑ભ॒યાબા॑હુઃ । ય॒જ્ઞાભિ॑જિત॒ગ્ગ્॒ હ્ય॑સ્ય । પૃ॒થ॒મા॒ત્રા-દ્વેદી॒ અસ॑ભિન્ન્ને ભવતઃ ॥ 30 ॥

તસ્મા᳚ત્-પૃથમા॒ત્રં-વ્યઁગ્ંસૌ᳚ । ઉત્ત॑રસ્યાં॒-વેઁદ્યા॑મુત્તરવે॒દિમુપ॑ વપતિ । પ॒શવો॒ વા ઉ॑ત્તરવે॒દિઃ । પ॒શૂને॒વાવ॑ રુન્ધે । અથો॑ યજ્ઞપ॒રુષો-ઽન॑ન્તરિત્યૈ । એ॒ત-દ્બ્રા᳚હ્મણાન્યે॒વ પઞ્ચ॑ હ॒વીગ્ંષિ॑ । અથૈ॒ષ ઐ᳚ન્દ્રા॒ગ્નો ભ॑વતિ । પ્રા॒ણા॒પા॒નૌ વા એ॒તૌ દે॒વાના᳚મ્ । યદિ॑ન્દ્રા॒ગ્ની । યદૈ᳚ન્દ્રા॒ગ્નો ભવ॑તિ ॥ 31 ॥

પ્રા॒ણા॒પા॒નાવે॒વાવ॑ રુન્ધે । ઓજો॒ બલં॒-વાઁ એ॒તૌ દે॒વાના᳚મ્ । યદિ॑ન્દ્રા॒ગ્ની । યદૈ᳚ન્દ્રા॒ગ્નો ભવ॑તિ । ઓજો॒ બલ॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે । મા॒રુ॒ત્યા॑મિક્ષા॑ ભવતિ । વા॒રુ॒ણ્યા॑મિક્ષા᳚ । મે॒ષી ચ॑ મે॒ષશ્ચ॑ ભવતઃ । મિ॒થુ॒ના એ॒વ પ્ર॒જા વ॑રુણપા॒શા-ન્મુ॑ઞ્ચતિ । લો॒મ॒શૌ ભ॑વતો મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ ॥ 32 ॥

શ॒મી॒પ॒ર્ણાન્યુપ॑ વપતિ । ઘા॒સમે॒વાભ્યા॒મપિ॑ યચ્છતિ । પ્ર॒જાપ॑તિમ॒ન્નાદ્ય॒-ન્નોપા॑નમત્ । સ એ॒તેન॑ શ॒તેદ્ધ્મે॑ન હ॒વિષા॒ ઽન્નાદ્ય॒મ-વા॑રુન્ધ । ય-ત્પ॑ર-શ્શ॒તાનિ॑ શમીપ॒ર્ણાનિ॒ ભવ॑ન્તિ । અ॒ન્નાદ્ય॒સ્યાવ॑-રુદ્ધ્યૈ । સૌ॒મ્યાનિ॒ વૈ ક॒રીરા॑ણિ । સૌ॒મ્યા ખલુ॒ વા આહુ॑તિ-ર્દિ॒વો વૃષ્ટિ॑-ઞ્ચ્યાવયતિ । યત્-ક॒રીરા॑ણિ॒ ભવ॑ન્તિ । સૌ॒મ્યયૈ॒વાહુ॑ત્યા દિ॒વો વૃષ્ટિ॒મવ॑ રુન્ધે । કા॒ય એક॑કપાલો ભવતિ । પ્ર॒જાના᳚-ઙ્ક॒ત્વાંયઁ॑ । પ્ર॒તિ॒પૂ॒રુ॒ષ-ઙ્ક॑રમ્ભ પા॒ત્રાણિ॑ ભવન્તિ । જા॒તા એ॒વ પ્ર॒જા વ॑રુણપા॒શા-ન્મુ॑ઞ્ચતિ । એક॒-મતિ॑રિક્તમ્ । જ॒નિ॒ષ્યમા॑ણા એ॒વ પ્ર॒જા વ॑રુણપા॒શા-ન્મુ॑ઞ્ચતિ ॥ 33 ॥

(નિ॒રુ॒પ્યન્તે॑- ભવતો॒ - ભવ॑તિ - મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॑ - રુન્ધે॒ ષટ્ચ॑) (અ. 4)

અનુવાકં 5 - તચ્છેષઃ

ઉત્ત॑રસ્યાં॒-વેઁદ્યા॑મ॒ન્યાનિ॑ હ॒વીગ્ંષિ॑ સાદયતિ । દક્ષિ॑ણાયા-મ્મારુ॒તીમ્ । અ॒પ॒ધુ॒રમે॒વૈના॑ યુનક્તિ । અથો॒ ઓજ॑ એ॒વાસા॒મવ॑હરતિ । તસ્મા॒-દ્બ્રહ્મ॑ણશ્ચ ક્ષ॒ત્રાચ્ચ॒ વિશો᳚-ઽન્યતો-ઽપક્ર॒મિણીઃ᳚ । મા॒રુ॒ત્યા પૂર્વ॑યા॒ પ્રચ॑રતિ । અનૃ॑તમે॒વાવ॑ યજતે । વા॒રુ॒ણ્યોત્ત॑રયા । અ॒ન્ત॒ત એ॒વ વરુ॑ણ॒મવ॑-યજતે । યદે॒વાદ્ધ્વ॒ર્યુઃ ક॒રોતિ॑ ॥ 34 ॥

ત-ત્પ્ર॑તિપ્રસ્થા॒તા ક॑રોતિ । તસ્મા॒-દ્યચ્છ્રેયા᳚ન્-ક॒રોતિ॑ । ત-ત્પાપી॑યાન્-કરોતિ । પત્નીં᳚ ઁવાચયતિ । મેદ્ધ્યા॑મે॒વૈના᳚-ઙ્કરોતિ । અથો॒ તપ॑ એ॒વૈના॒મુપ॑ નયતિ । યજ્જા॒રગ્ં સન્ત॒-ન્ન પ્ર॑બ્રૂ॒યાત્ । પ્રિ॒ય-ઞ્જ્ઞા॒તિગ્ં રુ॑ન્ધ્યાત્ । અ॒સૌ મે॑ જા॒ર ઇતિ॒ નિર્દિ॑શેત્ । નિ॒ર્દિશ્યૈ॒વૈનં॑-વઁરુણપા॒શેન॑ ગ્રાહયતિ ॥ 35 ॥

પ્ર॒ઘા॒સ્યાન્॑. હવામહ॒ ઇતિ॒ પત્ની॑-મુ॒દાન॑યતિ । અહ્વ॑તૈ॒વૈના᳚મ્ । યત્-પત્ની॑ પુરોનુવા॒ક્યા॑મનુ બ્રૂ॒યાત્ । નિર્વી᳚ર્યો॒ યજ॑માન-સ્સ્યાત્ । યજ॑મા॒નો ઽન્વા॑હ । આ॒ત્મન્ને॒વ વી॒ર્ય॑-ન્ધત્તે । ઉ॒ભૌ યા॒જ્યાગ્ં॑ સવીર્ય॒ત્વાય॑ । યદ્ગ્રામે॒ યદર॑ણ્ય॒ ઇત્યા॑હ । ય॒થો॒દિ॒તમે॒વ વરુ॑ણ॒મવ॑ યજતે । ય॒જ॒મા॒ન॒દે॒વ॒ત્યો॑ વા આ॑હવ॒નીયઃ॑ ॥ 36 ॥

ભ્રા॒તૃ॒વ્ય॒ દે॒વ॒ત્યો॑ દક્ષિ॑ણઃ । યદા॑હવ॒નીયે॑ જુહુ॒યાત્ । યજ॑માનં-વઁરુણપા॒શેન॑ ગ્રાહયેત્ । દક્ષિ॑ણે॒ ઽગ્નૌ જુ॑હોતિ । ભ્રાતૃ॑વ્યમે॒વ વ॑રુણપા॒શેન॑ ગ્રાહયતિ । શૂર્પે॑ણ જુહોતિ । અન્ય॑મે॒વ વરુ॑ણ॒મવ॑યજતે । શી॒ર્॒ષન્ન॑ધિ નિ॒ધાય॑ જુહોતિ । શી॒ર્॒ષ॒ત એ॒વ વરુ॑ણ॒મવ॑ યજતે । પ્ર॒ત્યન્તિષ્ઠ॑ઞ્જુહોતિ ॥ 37 ॥

પ્ર॒ત્યઙ્ઙે॒વ વરુ॑ણપા॒શા-ન્નિર્મુ॑ચ્યતે । અક્ર॒ન્કર્મ॑ કર્મ॒કૃત॒ ઇત્યા॑હ । દે॒વાનૃ॒ણ-ન્નિ॑રવ॒દાય॑ । અ॒નૃ॒ણા ગૃ॒હાનુપ॒-પ્રેતેતિ॒ વાવૈતદા॑હ । વરુ॑ણ ગૃહીતં॒-વાઁ એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॑ । ય-દ્યજુ॑ષા ગૃહી॒તસ્યા॑તિ॒રિચ્ય॑તે । તુષા᳚શ્ચ નિષ્કા॒સશ્ચ॑ । તુષૈ᳚શ્ચ નિષ્કા॒સેન॑ ચાવભૃ॒થમવૈ॑તિ । વરુ॑ણ-ગૃહીતેનૈ॒વ વરુ॑ણ॒મવ॑યજતે । અ॒પો॑-ઽવભૃ॒થમવૈ॑તિ ॥ 38 ॥

અ॒ફ્સુ વૈ વરુ॑ણઃ । સા॒ક્ષાદે॒વ વરુ॑ણ॒મવ॑ યજતે । પ્રતિ॑યુતો॒ વરુ॑ણસ્ય॒ પાશ॒ ઇત્યા॑હ । વ॒રુ॒ણ॒પા॒શાદે॒વ નિર્મુ॑ચ્યતે । અપ્ર॑તીક્ષ॒-માય॑ન્તિ । વરુ॑ણસ્યા॒ન્તર્હિ॑ત્યૈ । એધો᳚-ઽસ્યેધિષી॒મહીત્યા॑હ । સ॒મિધૈ॒વાગ્નિ-ન્ન॑મ॒સ્યન્ત॑ ઉ॒પાય॑ન્તિ । તેજો॑-ઽસિ॒ તેજો॒ મયિ॑ ધે॒હીત્યા॑હ । તેજ॑ એ॒વાત્મન્ધ॑ત્તે ॥ 39 ॥

(ક॒રોતિ॑ - ગ્રાહય - ત્યાહવ॒નીય॒ - સ્તિષ્ઠ॑ઞ્જુહો - ત્ય॒પો॑-ઽવભૃ॒થમવૈ॑તિ - ધત્તે) (અ. 5)

અનુવાકં 6 - સાકમેધાઃ

દે॒વા॒સુ॒રા-સ્સંયઁ॑ત્તા આસન્ન્ । સો᳚-ઽગ્નિર॑બ્રવીત્ । મમે॒ય-મની॑કવતી ત॒નૂઃ । તા-મ્પ્રી॑ણીત । અથાસુ॑રાન॒ભિ ભ॑વિષ્ય॒થેતિ॑ । તે દે॒વા અ॒ગ્નયે-ઽની॑કવતે પુરો॒ડાશ॑મ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર॑વપન્ન્ । સો᳚-ઽગ્નિરની॑કવા॒ન્-થ્સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॑ન પ્રી॒તઃ । ચ॒તુ॒ર્ધા ઽની॑કા-ન્યજનયત । તતો॑ દે॒વા અભ॑વન્ન્ । પરા ઽસુ॑રાઃ ॥ 40 ॥

યદ॒ગ્નયે-ઽની॑કવતે પુરો॒ડાશ॑મ॒ષ્ટાક॑પાલ-ન્નિ॒ર્વપ॑તિ । અ॒ગ્નિમે॒વાની॑કવન્ત॒ગ્ગ્॒ સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॑ન પ્રીણાતિ । સો᳚-ઽગ્નિરની॑કવા॒ન્-થ્સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॑ન પ્રી॒તઃ । ચ॒તુ॒ર્ધા ઽની॑કાનિ જનયતે । અ॒સૌ વા આ॑દિ॒ત્યો᳚-ઽગ્નિ-રની॑કવાન્ । તસ્ય॑ ર॒શ્મયો-ઽની॑કાનિ । સા॒કગ્ં સૂર્યે॑ણોદ્ય॒તા નિર્વ॑પતિ । સા॒ક્ષાદે॒વાસ્મા॒ અની॑કાનિ જનયતિ । તે-ઽસુ॑રાઃ॒ પરા॑જિતા॒ યન્તઃ॑ । દ્યાવા॑પૃથિ॒વી ઉપા᳚શ્રયન્ન્ ॥ 41 ॥

તે દે॒વા મ॒રુદ્ભ્યઃ॑ સાન્તપ॒નેભ્ય॑શ્ચ॒રુ-ન્નિર॑વપન્ન્ । તા-ન્દ્યાવા॑પૃથિ॒વીભ્યા॑-મે॒વોભ॒યત॒-સ્સમ॑તપન્ન્ । યન્મ॒રુદ્ભ્યઃ॑ સાન્તપ॒નેભ્ય॑શ્ચ॒રુ-ન્નિ॒ર્વપ॑તિ । દ્યાવા॑પૃથિ॒વીભ્યા॑મે॒વ તદુ॑ભ॒યતો॒ યજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યા॒ન્-થ્સન્ત॑પતિ । મ॒દ્ધ્યન્દિ॑ને॒ નિર્વ॑પતિ । તર્હિ॒ હિ તે-ઽક્ષ્ણિ॑ષ્ઠ॒-ન્તપ॑તિ । ચ॒રુર્ભ॑વતિ । સ॒ર્વત॑ એ॒વૈના॒ન્-થ્સન્ત॑પતિ । તે દે॒વા-શ્શ્વો॑ વિજ॒યિન॒-સ્સન્તઃ॑ । સર્વા॑સા-ન્દુ॒ગ્ધે ગૃ॑હમે॒ધીય॑-ઞ્ચ॒રુ-ન્નિર॑વપન્ન્ ॥ 42 ॥

આશિ॑તા એ॒વાદ્યોપ॑વસામ । કસ્ય॒ વા-ઽહે॒દમ્ । કસ્ય॑ વા॒ શ્વો ભ॑વિ॒તેતિ॑ । સ શૃ॒તો॑-ઽભવત્ । તસ્યાહુ॑તસ્ય॒ નાશ્ઞન્ન્॑ । ન હિ દે॒વા અહુ॑તસ્યા॒શ્ઞન્તિ॑ । તે᳚-ઽબ્રુવન્ન્ । કસ્મા॑ ઇ॒મગ્ં હો᳚ષ્યામ॒ ઇતિ॑ । મ॒રુદ્ભ્યો॑ ગૃહમે॒ધિભ્ય॒ ઇત્ય॑બ્રુવન્ન્ । ત-મ્મ॒રુદ્ભ્યો॑ ગૃહમે॒ધિભ્યો॑-ઽજુહવુઃ ॥ 43 ॥

તતો॑ દે॒વા અભ॑વન્ન્ । પરા-ઽસુ॑રાઃ । યસ્યૈ॒વં-વિઁ॒દુષો॑ મ॒રુદ્ભ્યો॑ ગૃહમે॒ધિભ્યો॑ ગૃ॒હે જુહ્વ॑તિ । ભવ॑ત્યા॒ત્મના᳚ । પરા᳚-ઽસ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો ભવતિ । યદ્વૈ ય॒જ્ઞસ્ય॑ પાક॒ત્રા ક્રિ॒યતે᳚ । પ॒શ॒વ્ય॑-ન્તત્ । પા॒ક॒ત્રા વા એ॒તત્ક્રિ॑યતે । યન્નેદ્ધ્માબ॒ર્॒હિ-ર્ભવ॑તિ । ન સા॑મિધે॒ની-ર॒ન્વાહ॑ ॥ 44 ॥

ન પ્ર॑યા॒જા ઇ॒જ્યન્તે᳚ । નાનૂ॑યા॒જાઃ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ । પ॒શુ॒મા-ન્ભ॑વતિ । આજ્ય॑ભાગૌ યજતિ । ય॒જ્ઞસ્યૈ॒વ ચક્ષુ॑ષી॒ નાન્તરે॑તિ । મ॒રુતો॑ ગૃહમે॒ધિનો॑ યજતિ । ભા॒ગ॒ધેયે॑-નૈ॒વૈના॒ન્-થ્સમ॑ર્ધયતિ । અ॒ગ્નિગ્ગ્ સ્વિ॑ષ્ટ॒કૃતં॑-યઁજતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ । ઇડા᳚ન્તો ભવતિ । પ॒શવો॒ વા ઇડા᳚ । પ॒શુષ્વે॒વોપરિ॑ષ્ટા॒-ત્પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ॥ 45 ॥

(અસુ॑રા - અશ્રયન્ - ગૃહમે॒ધીયં॑ ચ॒રુ-ન્નિર॑વપન્ - નજુહવુ - ર॒ન્વા - હેડા᳚ન્તો ભવતિ॒ દ્વે ચ॑) (અ. 6)

અનુવાકં 7 - તચ્છેષઃ

યત્પત્ની॑ ગૃહમે॒ધીય॑-સ્યાશ્ઞી॒યાત્ । ગૃ॒હ॒મે॒દ્ધ્યે॑વ સ્યા᳚ત્ । વિ ત્વ॑સ્ય ય॒જ્ઞ ઋ॑ધ્યેત । યન્નાશ્ઞી॒યાત્ । અગૃ॑હમેધી સ્યાત્ । નાસ્ય॑ ય॒જ્ઞો વ્યૃ॑દ્ધ્યેત । પ્રતિ॑વેશ-મ્પચેયુઃ । તસ્યા᳚શ્ઞીયાત્ । ગૃ॒હ॒મે॒દ્ધ્યે॑વ ભ॑વતિ । નાસ્ય॑ ય॒જ્ઞો વ્યૃ॑દ્ધ્યતે ॥ 46 ॥

તે દે॒વા ગૃ॑હમે॒ધીયે॑ને॒ષ્ટ્વા । આશિ॑તા અભવન્ન્ । આઞ્જ॑તા॒ભ્ય॑ઞ્જત । અનુ॑ વ॒થ્સા-ન॑વાસયન્ન્ । તેભ્યો-ઽસુ॑રાઃ॒, ક્ષુધ॒-મ્પ્રાહિ॑ણ્વન્ન્ । સા દે॒વેષુ॑ લો॒કમવિ॑ત્ત્વા । અસુ॑રા॒ન્-પુન॑રગચ્છત્ । ગૃ॒હ॒મે॒ધીયે॑ને॒ષ્ટ્વા । આશિ॑તા ભવન્તિ । આઞ્જ॑તે॒-ઽભ્ય॑ઞ્જતે ॥ 47 ॥

અનુ॑ વ॒થ્સાન્. વા॑સયન્તિ । ભ્રાતૃ॑વ્યાયૈ॒વ ત-દ્યજ॑માનઃ॒, ક્ષુધ॒-મ્પ્રહિ॑ણોતિ । તે દે॒વા ગૃ॑હમે॒ધીયે॑ને॒ષ્ટ્વા । ઇન્દ્રા॑ય નિષ્કા॒સ-ન્ન્ય॑દધુઃ । અ॒સ્માને॒વ શ્વ ઇન્દ્રો॒ નિહિ॑તભાગ ઉપાવર્તિ॒તેતિ॑ । તાનિન્દ્રો॒ નિહિ॑તભાગ ઉ॒પાવ॑ર્તત । ગૃ॒હ॒મે॒ધીયે॑ને॒ષ્ટ્વા । ઇન્દ્રા॑ય નિષ્કા॒સ-ન્નિદ॑દ્ધ્યાત્ । ઇન્દ્ર॑ એ॒વૈન॒-ન્નિહિ॑તભાગ ઉ॒પાવ॑ર્તતે । ગાર્હ॑પત્યે જુહોતિ ॥ 48 ॥

ભા॒ગ॒ધેયે॑ને॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધયતિ । ઋ॒ષ॒ભમાહ્વ॑યતિ । વ॒ષ॒ટ્કા॒ર એ॒વાસ્ય॒ સઃ । અથો॑ ઇન્દ્રિ॒યમે॒વ ત-દ્વી॒ર્યં॑-યઁજ॑માનો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યસ્ય વૃઙ્ક્તે । ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રગ્ં હ॒ત્વા । પરા᳚-મ્પરા॒વત॑-મગચ્છત્ । અપા॑રાધ॒મિતિ॒ મન્ય॑માનઃ । સો᳚-ઽબ્રવીત્ । ક ઇ॒દં-વેઁ॑દિષ્ય॒તીતિ॑ । તે᳚-ઽબ્રુવ-ન્મ॒રુતો॒ વરં॑-વૃઁણામહૈ ॥ 49 ॥

અથ॑ વ॒યં-વેઁ॑દામ । અ॒સ્મભ્ય॑મે॒વ પ્ર॑થ॒મગ્ં હ॒વિર્નિરુ॑પ્યાતા॒ ઇતિ॑ । ત એ॑ન॒મદ્ધ્ય॑-ક્રીડન્ન્ । તત્ક્રી॒ડિના᳚-ઙ્ક્રીડિ॒ત્વમ્ । ય-ન્મ॒રુદ્ભ્યઃ॑ ક્રી॒ડિભ્યઃ॑ પ્રથ॒મગ્ં હ॒વિર્નિ॑રુ॒પ્યતે॒ વિજિ॑ત્યૈ । સા॒કગ્ં સૂર્યે॑ણોદ્ય॒તા નિર્વ॑પતિ । એ॒તસ્મિ॒ન્ વૈ લો॒ક ઇન્દ્રો॑ વૃ॒ત્રમ॑હ॒ન્-થ્સમૃ॑દ્ધ્યૈ । એ॒ત-દ્બ્રા᳚હ્મણાન્યે॒વ પઞ્ચ॑ હ॒વીગ્ંષિ॑ । એ॒ત-દ્બ્રા᳚હ્મણ ઐન્દ્રા॒ગ્નઃ । અથૈ॒ષ ઐ॒ન્દ્રશ્ચ॒રુ-ર્ભ॑વતિ ॥ 50 ॥

ઉ॒દ્ધા॒રં-વાઁ એ॒તમિન્દ્ર॒ ઉદ॑હરત । વૃ॒ત્રગ્ં હ॒ત્વા । અ॒ન્યાસુ॑ દે॒વતા॒સ્વધિ॑ । યદે॒ષ ઐ॒ન્દ્ર-શ્ચ॒રુ-ર્ભવ॑તિ । ઉ॒દ્ધા॒રમે॒વ તં-યઁજ॑માન॒ ઉદ્ધ॑રતે । અ॒ન્યાસુ॑ પ્ર॒જાસ્વધિ॑ । વૈ॒શ્વ॒ક॒ર્મ॒ણ એક॑કપાલો ભવતિ । વિશ્વા᳚ન્યે॒વ તેન॒ કર્મા॑ણિ॒ યજ॑મા॒નો ઽવ॑રુન્ધે ॥ 51 ॥

(ઋ॒દ્ધ્ય॒તે॒-ઽ-ભ્ય॑ઞ્જતે-જુહોતિ-વૃણામહૈ-ભવત્ય॒- +ષ્ટૌ ચ॑) (અ. 7)

અનુવાકં 8 - પિતૃયજ્ઞઃ

વૈ॒શ્વ॒દે॒વેન॒ વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત । તા વ॑રુણ-પ્રઘા॒સૈ-ર્વ॑રુણપા॒શાદ॑મુઞ્ચત્ । સા॒ક॒મે॒ધૈઃ પ્રત્ય॑સ્થાપયત્ । ત્ર્ય॑મ્બકૈ રુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવા॑દયત । પિ॒તૃ॒ય॒જ્ઞેન॑ સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒કમ॑ગમયત્ । ય-દ્વૈ᳚શ્વદે॒વેન॒ યજ॑તે । પ્ર॒જા એ॒વ ત-દ્યજ॑માન-સ્સૃજતે । તા વ॑રુણ-પ્રઘા॒સૈ-ર્વ॑રુણપા॒શા-ન્મુ॑ઞ્ચતિ । સા॒ક॒મે॒ધૈઃ પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ । ત્ર્ય॑મ્બકૈરુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવ॑દયતે ॥ 52 ॥

પિ॒તૃ॒ય॒જ્ઞેન॑ સુવ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ઙ્ગ॑મયતિ । દ॒ક્ષિ॒ણ॒તઃ પ્રા॑ચીનાવી॒તી નિર્વ॑પતિ । દ॒ક્ષિ॒ણાવૃ॒દ્ધિ પિ॑તૃ॒ણામ્ । અના॑દૃત્ય॒ તત્ । ઉ॒ત્ત॒ર॒ત એ॒વોપ॒વીય॒ નિર્વ॑પેત્ । ઉ॒ભયે॒ હિ દે॒વાશ્ચ॑ પિ॒તર॑શ્ચે॒જ્યન્તે᳚ । અથો॒ યદે॒વ દ॑ક્ષિણા॒ર્ધે॑-ઽધિ॒ શ્રય॑તિ । તેન॑ દક્ષિ॒ણાવૃ॑ત્ । સોમા॑ય પિતૃ॒મતે॑ પુરો॒ડાશ॒ગ્ં॒ ષટ્ક॑પાલ॒-ન્નિર્વ॑પતિ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રો વૈ સોમઃ॑ પિતૃ॒માન્ ॥ 53 ॥

સં॒વઁ॒થ્સ॒રમે॒વ પ્રી॑ણાતિ । પિ॒તૃભ્યો॑ બર્હિ॒ષદ્ભ્યો॑ ધા॒નાઃ । માસા॒ વૈ પિ॒તરો॑ બર્હિ॒ષદઃ॑ । માસા॑ને॒વ પ્રી॑ણાતિ । યસ્મિ॒ન્ વા ઋ॒તૌ પુરુ॑ષઃ પ્ર॒મીય॑તે । સો᳚-ઽસ્યા॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે ભ॑વતિ । બ॒હુ॒રૂ॒પા ધા॒ના ભ॑વન્તિ । અ॒હો॒રા॒ત્રાણા॑-મ॒ભિજિ॑ત્યૈ । પિ॒તૃભ્યો᳚ ઽગ્નિષ્વા॒ત્તેભ્યો॑ મ॒ન્થમ્ । અ॒ર્ધ॒મા॒સા વૈ પિ॒તરો᳚-ઽગ્નિષ્વા॒ત્તાઃ ॥ 54 ॥

અ॒ર્ધ॒મા॒સાને॒વ પ્રી॑ણાતિ । અ॒ભિ॒વા॒ન્યા॑યૈ દુ॒ગ્ધે ભ॑વતિ । સા હિ પિ॑તૃદેવ॒ત્ય॑-ન્દુ॒હે । ય-ત્પૂ॒ર્ણમ્ । ત-ન્મ॑નુ॒ષ્યા॑ણામ્ । ઉ॒પ॒ર્ય॒ર્ધો દે॒વાના᳚મ્ । અ॒ર્ધઃ પિ॑તૃ॒ણામ્ । અ॒ર્ધ ઉપ॑મન્થતિ । અ॒ર્ધો હિ પિ॑તૃ॒ણામ્ । એક॒યોપ॑મન્થતિ ॥ 55 ॥

એકા॒ હિ પિ॑તૃ॒ણામ્ । દ॒ક્ષિ॒ણોપ॑મન્થતિ । દ॒ક્ષિ॒ણા વૃ॒દ્ધિ પિ॑તૃ॒ણામ્ । અના॑ર॒ભ્યોપ॑મન્થતિ । તદ્ધિ પિ॒તૄન્-ગચ્છ॑તિ । ઇ॒મા-ન્દિશં॒-વેઁદિ॒મુદ્ધ॑ન્તિ । ઉ॒ભયે॒ હિ દે॒વાશ્ચ॑ પિ॒તર॑શ્ચે॒જ્યન્તે᳚ । ચતુઃ॑ સ્રક્તિર્ભવતિ । સર્વા॒ હ્યનુ॒ દિશઃ॑ પિ॒તરઃ॑ । અખા॑તા ભવતિ ॥ 56 ॥

ખા॒તા હિ દે॒વાના᳚મ્ । મ॒દ્ધ્ય॒તો᳚ ઽગ્નિરાધી॑યતે । અ॒ન્ત॒તો હિ દે॒વાના॑-માધી॒યતે᳚ । વર્ષી॑યાનિ॒દ્ધ્મ ઇ॒દ્ધ્મા-દ્ભ॑વતિ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ । પરિ॑ શ્રયતિ । અ॒ન્તર્હિ॑તો॒ હિ પિ॑તૃલો॒કો મ॑નુષ્યલો॒કાત્ । યત્-પરુ॑ષિ દિ॒નમ્ । ત-દ્દે॒વાના᳚મ્ । યદ॑ન્ત॒રા । ત-ન્મ॑નુ॒ષ્યા॑ણામ્ ॥ 57 ॥

ય-થ્સમૂ॑લમ્ । ત-ત્પિ॑તૃ॒ણામ્ । સમૂ॑લ-મ્બ॒ર્॒હિ-ર્ભ॑વતિ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ । દ॒ક્ષિ॒ણા સ્તૃ॑ણાતિ । દ॒ક્ષિ॒ણા વૃ॒દ્ધિ પિ॑તૃ॒ણામ્ । ત્રિઃ પર્યે॑તિ । તૃ॒તીયે॒ વા ઇ॒તો લો॒કે પિ॒તરઃ॑ । તાને॒વ પ્રી॑ણાતિ । ત્રિઃ પુનઃ॒ પર્યે॑તિ । ષટ્થ્સમ્પ॑દ્યન્તે ॥ 58 ॥

ષડ્વા ઋ॒તવઃ॑ । ઋ॒તૂને॒વ પ્રી॑ણાતિ । ય-ત્પ્ર॑સ્ત॒રં-યઁજુ॑ષા ગૃહ્ણી॒યાત્ । પ્ર॒માયુ॑કો॒ યજ॑માન-સ્સ્યાત્ । યન્ન ગૃ॑હ્ણી॒યાત્ । અ॒ના॒ય॒ત॒ન-સ્સ્યા᳚ત્ । તૂ॒ષ્ણીમે॒વ ન્ય॑સ્યેત્ । ન પ્ર॒માયુ॑કો॒ ભવ॑તિ । નાના॑યત॒નઃ । યત્-ત્રીન્-પ॑રિ॒ધી-ન્પ॑રિદ॒દ્ધ્યાત્ ॥ 59 ॥

મૃ॒ત્યુના॒ યજ॑માન॒-મ્પરિ॑ ગૃહ્ણીયાત્ । યન્ન પ॑રિ-દ॒દ્ધ્યાત્ । રક્ષાગ્ં॑સિ ય॒જ્ઞગ્ં હ॑ન્યુઃ । દ્વૌ પ॑રિ॒ધી પરિ॑દધાતિ । રક્ષ॑સા॒-મપ॑હત્યૈ । અથો॑ મૃ॒ત્યોરે॒વ યજ॑માન॒-મુથ્સૃ॑જતિ । ય-ત્ત્રીણિ॑ ત્રીણિ હ॒વીગ્ષ્યુ॑દા॒હરે॑યુઃ । ત્રય॑સ્ત્રય એષાગ્ં સા॒ક-મ્પ્રમી॑યેરન્ન્ । એકૈ॑ક-મનૂ॒ચીના᳚-ન્યુ॒દાહ॑રન્તિ । એકૈ॑ક એ॒વૈષા॑મ॒ન્વઞ્ચઃ॒ પ્રમી॑યતે । ક॒શિપુ॑ કશિપ॒વ્યા॑ય । ઉ॒પ॒બર્હ॑ણ-મુપબર્હ॒ણ્યા॑ય । આઞ્જ॑ન-માઞ્જ॒ન્યા॑ય । અ॒ભ્યઞ્જ॑ન-મભ્યઞ્જ॒ન્યા॑ય । ય॒થા॒ભા॒ગમે॒વૈના᳚-ન્પ્રીણાતિ ॥ 60 ॥

(નિ॒રવ॑દયતે - પિતૃ॒મા - ન॑ગ્નિષ્વા॒ત્તા - એક॒યોપ॑ મન્થ॒ - ત્યખા॑તા ભવતિ-મનુ॒ષ્યા॑ણાં - પદ્યન્તે - પરિદ॒દ્ધ્યાન્ - મી॑યતે॒ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 8)

અનુવાકં 9 - તચ્છેષઃ

અ॒ગ્નયે॑ દે॒વેભ્યઃ॑ પિ॒તૃભ્યઃ॑ સમિ॒દ્ધ્યમા॑ના॒યાનુ॑બ્રૂ॒હીત્યા॑હ ।

ઉ॒ભયે॒ હિ દે॒વાશ્ચ॑ પિ॒તર॑શ્ચે॒જ્યન્તે᳚ । એકા॒મન્વા॑હ । એકા॒ હિ પિ॑તૃ॒ણામ્ । ત્રિરન્વા॑હ । ત્રિર્હિ દે॒વાના᳚મ્ । આ॒ઘા॒રાવાઘા॑રયતિ । ય॒જ્ઞ॒ પ॒રુષો॒રન॑ન્તરિત્યૈ । નાર્ષે॒યં-વૃઁ॑ણીતે । ન હોતા॑રમ્ ॥ 61 ॥

યદા॑ર્ષે॒યં-વૃઁ॑ણી॒ત । યદ્ધોતા॑રમ્ । પ્ર॒માયુ॑કો॒ યજ॑માન-સ્સ્યાત્ । પ્ર॒માયુ॑કો॒ હોતા᳚ । તસ્મા॒ન્ન વૃ॑ણીતે । યજ॑માનસ્ય॒ હોતુ॑-ર્ગોપી॒થાય॑ । અપ॑બર્હિષઃ પ્રયા॒જાન્.-ય॑જતિ । પ્ર॒જા વૈ બ॒ર્॒હિઃ । પ્ર॒જા એ॒વ મૃ॒ત્યોરુથ્સૃ॑જતિ । આજ્ય॑ભાગૌ યજતિ ॥ 62 ॥

ય॒જ્ઞસ્યૈ॒વ ચક્ષુ॑ષી॒ નાન્તરે॑તિ । પ્રા॒ચી॒ના॒વી॒તી સોમં॑-યઁજતિ । પિ॒તૃ॒દે॒વ॒ત્યા॑ હિ । એ॒ષા ઽઽહુ॑તિઃ । પઞ્ચ॒ કૃત્વો-ઽવ॑દ્યતિ । પઞ્ચ॒ હ્યે॑તા દે॒વતાઃ᳚ । દ્વે પુ॑રો-ઽનુવા॒ક્યે᳚ । યા॒જ્યા॑ દે॒વતા॑ વષટ્કા॒રઃ । તા એ॒વ પ્રી॑ણાતિ । સન્ત॑ત॒મવ॑ દ્યતિ ॥ 63 ॥

ઋ॒તૂ॒નાગ્ં સન્ત॑ત્યૈ । પ્રૈવૈભ્યઃ॒ પૂર્વ॑યા પુરો-ઽનુવા॒ક્ય॑યા ઽઽહ । પ્રણ॑યતિ દ્વિ॒તીય॑યા । ગ॒મય॑તિ યા॒જ્ય॑યા । તૃ॒તીયે॒ વા ઇ॒તો લો॒કે પિ॒તરઃ॑ । અહ્ન॑ એ॒વૈના॒-ન્પૂર્વ॑યા પુરો-ઽનુવા॒ક્ય॑યા॒ ઽત્યાન॑યતિ । રાત્રિ॑યૈ દ્વિ॒તીય॑યા । ઐવૈનાન્॑. યા॒જ્ય॑યા ગમયતિ । દ॒ક્ષિ॒ણ॒તો॑-ઽવ॒દાય॑ । ઉદ॒ઙ્ઙતિ॑ ક્રામતિ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ ॥ 64 ॥

આ સ્વ॒ધેત્યા-શ્રા॑વયતિ । અસ્તુ॑ સ્વ॒ધેતિ॑ પ્ર॒ત્યાશ્રા॑વયતિ । સ્વ॒ધા નમ॒ ઇતિ॒ વષ॑ટ્કરોતિ । સ્વ॒ધા॒કા॒રો હિ પિ॑તૃ॒ણામ્ । સોમ॒મગ્રે॑ યજતિ । સોમ॑ પ્રયાજા॒ હિ પિ॒તરઃ॑ । સોમ॑-મ્પિતૃ॒મન્તં॑-યઁજતિ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રો વૈ સોમઃ॑ પિતૃ॒માન્ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રમે॒વ ત-દ્ય॑જતિ । પિ॒તૄન્-બ॑ર્હિ॒ષદો॑ યજતિ ॥ 65 ॥

યે વૈ યજ્વા॑નઃ । તે પિ॒તરો॑ બર્હિ॒ષદઃ॑ । તાને॒વ ત-દ્ય॑જતિ । પિ॒તૄન॑ગ્નિષ્વા॒ત્તાન્. ય॑જતિ । યે વા અય॑જ્વાનો ગૃહમે॒ધિનઃ॑ । તે પિ॒તરો᳚-ઽગ્નિષ્વા॒ત્તાઃ । તાને॒વ ત-દ્ય॑જતિ । અ॒ગ્નિ-ઙ્ક॑વ્ય॒વાહ॑નં-યઁજતિ । ય એ॒વ પિ॑તૃ॒ણામ॒ગ્નિઃ । તમે॒વ ત-દ્ય॑જતિ ॥ 66 ॥

અથો॒ યથા॒-ઽગ્નિગ્ગ્ સ્વિ॑ષ્ટ॒કૃતં॒-યઁજ॑તિ । તા॒દૃગે॒વ તત્ । એ॒તત્તે॑ તત॒ યે ચ॒ ત્વામન્વિતિ॑ તિ॒સૃષુ॑ સ્ર॒ક્તીષુ॒ નિદ॑ધાતિ । તસ્મા॒દા તૃ॒તીયા॒-ત્પુરુ॑ષા॒ન્નામ॒ ન ગૃ॑હ્ણન્તિ । એ॒તાવ॑ન્તો॒ હીજ્યન્તે᳚ । અત્ર॑ પિતરો યથાભા॒ગ-મ્મ॑ન્દદ્ધ્વ॒મિત્યા॑હ । હ્લીકા॒ હિ પિ॒તરઃ॑ । ઉદ॑ઞ્ચો॒ નિષ્ક્રા॑મન્તિ । એ॒ષા વૈ મ॑નુ॒ષ્યા॑ણા॒-ન્દિક્ । સ્વામે॒વ ત-દ્દિશ॒મનુ॒ નિષ્ક્રા॑મન્તિ ॥ 67 ॥

આ॒હ॒વ॒નીય॒-મુપ॑તિષ્ઠન્તે । ન્યે॑વાસ્મૈ॒ તદ્ધ્નુ॑વતે । યથ્સ॒ત્યા॑હવ॒નીયે᳚ । અથા॒ન્યત્ર॒ ચર॑ન્તિ । આતમિ॑તો॒રુપ॑તિષ્ઠન્તે । અ॒ગ્નિમે॒વોપ॑દ્ર॒ષ્ટાર॑-ઙ્કૃ॒ત્વા । પિ॒તૄ-ન્નિ॒રવ॑દયન્તે । અન્તં॒-વાઁ એ॒તે પ્રા॒ણાના᳚-ઙ્ગચ્છન્તિ । ય આતમિ॑તોરુપ॒તિષ્ઠ॑ન્તે । સુ॒સ॒ન્દૃશ॑-ન્ત્વા વ॒યમિત્યા॑હ ॥ 68 ॥

પ્રા॒ણો વૈ સુ॑સ॒ન્દૃક્ । પ્રા॒ણમે॒વાત્મન્-દ॑ધતે । યોજા॒ ન્વિ॑ન્દ્ર તે॒ હરી॒ ઇત્યા॑હ । પ્રા॒ણમે॒વ પુન॑રયુક્ત । અક્ષ॒ન્નમી॑મદન્ત॒ હીતિ॒ ગાર્હ॑પત્ય॒-મુપ॑તિષ્ઠન્તે । અક્ષ॒ન્નમી॑મદ॒ન્તાથ॒ ત્વોપ॑તિષ્ઠામહ॒ ઇતિ॒ વાવૈતદા॑હ । અમી॑મદન્ત પિ॒તરઃ॑ સો॒મ્યા ઇત્ય॒ભિ પ્રપ॑દ્યન્તે । અમી॑મદન્ત પિ॒તરો-ઽથ॑ ત્વા॒-ઽભિ પ્રપ॑દ્યામહ॒ ઇતિ॒ વાવૈતદા॑હ । અ॒પઃ પરિ॑ષિઞ્ચતિ । મા॒ર્જય॑ત્યે॒વૈનાન્॑ ॥ 69 ॥

અથો॑ ત॒ર્પય॑ત્યે॒વ । તૃપ્ય॑તિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિઃ॑ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ । અપ॑ બર્હિષાવનૂયા॒જૌ ય॑જતિ । પ્ર॒જા વૈ બ॒ર્॒હિઃ । પ્ર॒જા એ॒વ મૃ॒ત્યોરુથ્સૃ॑જતિ । ચ॒તુરઃ॑ પ્રયા॒જાન્. ય॑જતિ । દ્વાવ॑નૂયા॒જૌ । ષટ્થ્સમ્પ॑દ્યન્તે । ષડ્વા ઋ॒તવઃ॑ ॥ 70 ॥

ઋ॒તૂને॒વ પ્રી॑ણાતિ । ન પત્ન્યન્વા᳚સ્તે । ન સંયાઁ॑જયન્તિ । યત્પત્ન્ય॒ન્વાસી॑ત । યથ્સં॑યાઁ॒જયે॑યુઃ । પ્ર॒માયુ॑કા સ્યાત્ । તસ્મા॒ન્નાન્વા᳚સ્તે । ન સંયાઁ॑જયન્તિ । પત્નિ॑યૈ ગોપી॒થાય॑ ॥ 71 ॥

(હોતા॑ર॒ - માજ્ય॑ભાગૌ યજતિ॒ - સન્ત॑ત॒મવ॑દ્યતિ॒ - વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ - બર્હિ॒ષદો॑ યજતિ॒ - તમે॒વ ત-દ્ય॑જ॒- ત્યનુ॒ નિષ્ક્રા॑મન્ત્યા - હૈ - નાન્ - ઋ॒તવો॒ - +નવ॑ ચ) (અ. 9)

અનુવાકં 10 - ત્ર્યમ્બકહવીંષિ

પ્ર॒તિ॒પૂ॒રુ॒ષમેક॑કપાલા॒-ન્નિર્વ॑પતિ । જા॒તા એ॒વ પ્ર॒જા રુ॒દ્રાન્નિ॒રવ॑દયતે । એક॒મતિ॑રિક્તમ્ । જ॒નિ॒ષ્યમા॑ણા એ॒વ પ્ર॒જા રુ॒દ્રાન્નિ॒રવ॑દયતે । એક॑કપાલા ભવન્તિ । એ॒ક॒ધૈવ રુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવ॑દયતે । નાભિઘા॑રયતિ । યદ॑ભિઘા॒રયે᳚ત્ । અ॒ન્ત॒ર॒વ॒ચા॒રિણગ્ં॑ રુ॒દ્ર-ઙ્કુ॑ર્યાત્ । એ॒કો॒લ્મુ॒કેન॑ યન્તિ ॥ 72 ॥

તદ્ધિ રુ॒દ્રસ્ય॑ ભાગ॒ધેય᳚મ્ । ઇ॒મા-ન્દિશં॑-યઁન્તિ । એ॒ષા વૈ રુ॒દ્રસ્ય॒ દિક્ । સ્વાયા॑મે॒વ દિ॒શિ રુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવ॑દયતે । રુ॒દ્રો વા અ॑પ॒શુકા॑યા॒ આહુ॑ત્યૈ॒ નાતિ॑ષ્ઠત । અ॒સૌ તે॑ પ॒શુરિતિ॒ નિર્દિ॑શે॒દ્ય-ન્દ્વિ॒ષ્યાત્ । યમે॒વ દ્વેષ્ટિ॑ । તમ॑સ્મૈ પ॒શુ-ન્નિર્દિ॑શતિ । યદિ॒ ન દ્વિ॒ષ્યાત્ । આ॒ખુસ્તે॑ પ॒શુરિતિ॑ બ્રૂયાત્ ॥ 73 ॥

ન ગ્રા॒મ્યા-ન્પ॒શૂન્. હિ॒નસ્તિ॑ । નાર॒ણ્યાન્ । ચ॒તુ॒ષ્પ॒થે જુ॑હોતિ । એ॒ષ વા અ॑ગ્ની॒ના-મ્પડ્બી॑શો॒ નામ॑ । અ॒ગ્નિ॒વત્યે॒વ જુ॑હોતિ । મ॒દ્ધ્ય॒મેન॑ પ॒ર્ણેન॑ જુહોતિ । સ્રુગ્ઘ્યે॑ષા । અથો॒ ખલુ॑ । અ॒ન્ત॒મેનૈ॒વ હો॑ત॒વ્ય᳚મ્ । અ॒ન્ત॒ત એ॒વ રુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવ॑દયતે ॥ 74 ॥

એ॒ષ તે॑ રુદ્ર ભા॒ગ-સ્સ॒હ સ્વસ્રા-ઽમ્બિ॑ક॒યેત્યા॑હ । શ॒રદ્વા અ॒સ્યામ્બિ॑કા॒ સ્વસા᳚ । તયા॒ વા એ॒ષ હિ॑નસ્તિ । યગ્ં હિ॒નસ્તિ॑ । તયૈ॒વૈનગ્ં॑ સ॒હ શ॑મયતિ । ભે॒ષ॒જ-ઙ્ગવ॒ ઇત્યા॑હ । યાવ॑ન્ત એ॒વ ગ્રા॒મ્યાઃ પ॒શવઃ॑ । તેભ્યો॑ ભેષ॒જ-ઙ્ક॑રોતિ । અવા᳚મ્બ રુ॒દ્રમ॑દિમ॒હીત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈતામાશા᳚સ્તે ॥ 75 ॥

ત્ર્ય॑મ્બકં-યઁજામહ॒ ઇત્યા॑હ । મૃ॒ત્યો-ર્મુ॑ક્ષીય॒ મા ઽમૃતા॒દિતિ॒ વાવૈતદા॑હ । ઉત્કિ॑રન્તિ । ભગ॑સ્ય લીફ્સન્તે । મૂતે॑ કૃ॒ત્વા-ઽઽસ॑જન્તિ । યથા॒ જનં॑-યઁ॒તે॑-ઽવ॒સ-ઙ્ક॒રોતિ॑ । તા॒દૃગે॒વતત્ । એ॒ષ તે॑ રુદ્ર ભા॒ગ ઇત્યા॑હ નિ॒રવ॑ત્ત્યૈ । અપ્ર॑તીક્ષ॒માય॑ન્તિ । અ॒પઃ પરિ॑ષિઞ્ચતિ । રુ॒દ્રસ્યા॒ન્તર્હિ॑ત્યૈ । પ્ર વા એ॒તે᳚-ઽસ્મા-લ્લો॒કાચ્ચ્ય॑વન્તે । યે ત્ર્ય॑મ્બકૈ॒શ્ચર॑ન્તિ । આ॒દિ॒ત્ય-ઞ્ચ॒રુ-મ્પુન॒રેત્ય॒ નિર્વ॑પતિ । ઇ॒યં-વાઁ અદિ॑તિઃ । અ॒સ્યામે॒વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠન્તિ ॥ 76 ॥

(ય॒ન્તિ॒ - બ્રૂ॒યા॒ન્ - નિ॒રવ॑દયતે - શાસ્તે - સિઞ્ચતિ॒ ષટ્ચ॑) (અ. 10)

(અનુ॑મત્યૈ - વૈશ્વદે॒વેન॒ તા-સ્સૃ॒ષ્ટા - સ્ત્રિ॒વૃત્ - પ્ર॒જાપ॑તિ-સ્સવિ॒ - તોત્ત॑રસ્યાં - દેવાસુ॒રા-સ્સો᳚-ઽગ્નિ--ર્ ય-ત્પત્ની॑ -વૈશ્વદે॒વેન॒ તા વ॑રુણપ્રઘા॒સૈ - ર॒ગ્નયે॑ દે॒વેભ્યઃ॑ - પ્રતિપૂરુ॒ષ-ન્દશ॑)

(અનુ॑મત્યૈ - પ્રથમ॒જો વ॒થ્સો - બ॑હુરૂ॒પા હિ પ॒શવ॒ - સ્તસ્મા᳚-ત્પૃથમા॒ત્રં - ઁયદ॒ગ્નયે-ઽની॑કવત - ઉદ્ધા॒રં-વાઁ - અ॒ગ્નયે॑ દે॒વેભ્ય॑ - ઋ॒તૂને॒વ ષટ્થ્સ॑પ્તતિઃ)

(અનુ॑મત્યૈ॒ - પ્રતિ॑ તિષ્ઠન્તિ)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે પ્રથમાષ્ટકે ષષ્ઠઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ - rājasūyānubrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - anumatyādyā iṣṭayaḥ

anṷmatyai puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati | ye pra॒tyañca॒-śśamyā̭yā ava॒śīya̭nte | tannair̭ṛ॒ta-meka̭kapālam | i॒yaṃ-vā~ anṷmatiḥ | i॒ya-nnir-ṛ̭tiḥ | nai॒r॒ṛ॒tena॒ pūrvḙṇa॒ praca̭rati | pā॒pmāna̭me॒va nir-ṛ̭ti॒-mpūrvā᳚-nni॒rava̭dayate | eka̭ kapālo bhavati | e॒ka॒dhaiva nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | yadahṷtvā॒ gārha̭patya ī॒yuḥ || 1 ||

ru॒dro bhū॒tvā-'gnira̭nū॒tthāya̭ | a॒ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca hanyāt | vīhi॒ svāhā ''hṷti-ñjuṣā॒ṇa ityā̭ha | āhṷtyai॒vainagṃ̭ śamayati | nārti॒mārccha̭-tyaddhva॒ryurna yaja̭mānaḥ | e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti | taddhi nir-ṛ̭tyai bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai nir-ṛ̭tyai॒ dik | svāyā̭me॒va di॒śi nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate || 2 ||

svakṛ̭ta॒ iri̭ṇe juhoti prada॒re vā᳚ | e॒tadvai nir-ṛ̭tyā ā॒yata̭nam | sva e॒vāyata̭ne॒ nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | e॒ṣa tḙ nir-ṛte bhā॒ga ityā̭ha | nirdi̭śatye॒vainā᳚m | bhūtḙ ha॒viṣma̭tya॒sītyā̭ha | bhūti̭me॒vopāva̭rtate | mu॒ñcemamagṃha̭sa॒ ityā̭ha | agṃha̭sa e॒vaina̭-mmuñcati | a॒ṅgu॒ṣṭhābhyā᳚-ñjuhoti || 3 ||

a॒nta॒ta e॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | kṛ॒ṣṇaṃ-vā~saḥ̭ kṛ॒ṣṇatṷ̄ṣa॒-ndakṣi̭ṇā | e॒ta-dvai nir-ṛ̭tyai rū॒pam | rū॒peṇai॒va nir-ṛ̭ti-nni॒rava̭dayate | apra̭tīkṣa॒māya̭nti | nir-ṛ̭tyā a॒ntarhi̭tyai | svāhā॒ namo॒ ya i॒da-ñca॒kāreti॒ puna॒retya॒ gārha̭patye juhoti | āhṷtyai॒va na̭ma॒syanto॒ gārha̭patya-mu॒pāva̭rtante | ā॒nu॒ma॒tena॒ praca̭rati | i॒yaṃ-vā~ anṷmatiḥ || 4 ||

i॒yame॒vāsmai̭ rā॒jyamanṷmanyate | dhe॒nu-rdakṣi̭ṇā | i॒māme॒va dhe॒nu-ṅkṷrute | ā॒di॒tya-ñca॒ru-nnirva̭pati | u॒bhayī᳚ṣve॒va pra॒jāsva॒bhiṣi̭cyate | daivī̭ṣu ca॒ mānṷṣīṣu ca | varo॒ dakṣi̭ṇā | varo॒ hi rā॒jyagṃ samṛ̭ddhyai | ā॒gnā॒vai॒ṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati | a॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 5 ||

viṣṇṷrya॒jñaḥ | de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jña-ñcāva̭ rundhe | vā॒ma॒no va॒hī dakṣi̭ṇā | ya-dva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | ya-dvā̭ma॒naḥ | tena̭ vaiṣṇa॒va-ssamṛ̭ddhyai | a॒gnī॒ṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati | a॒gnīṣomā᳚bhyāṃ॒-vā~ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒nniti̭ | yada̭gnīṣo॒mīya॒-mekā̭daśakapāla-nni॒rvapa̭ti || 6 ||

vārtra̭ghname॒va viji̭tyai | hira̭ṇya॒-ndakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | de॒vatā̭bhiścendri॒yeṇa̭ ca॒ vyā᳚rdhyata | sa e॒tamai᳚ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-mapaśyat | tannira̭vapat | tena॒ vai sa de॒vatā᳚ścendri॒ya-ñcāvā̭rundha | yadai᳚ndrā॒gna-mekā̭daśakapāla-nni॒rvapa̭ti | de॒vatā᳚ścai॒va tene᳚ndri॒ya-ñca॒ yaja̭mā॒no-'va̭ rundhe | ṛ॒ṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇā || 7 ||

ya-dva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | yadṛ̭ṣa॒bhaḥ | tenai॒ndra-ssamṛ̭ddhyai | ā॒gne॒yama॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati | ai॒ndra-ndadhi̭ | yadā᳚gne॒yo bhava̭ti | a॒gnirvai ya̭jñamu॒kham | ya॒jña॒mu॒khame॒vardhi̭-mpu॒rāstā᳚ddhatte | yadai॒ndra-ndadhi̭ || 8 ||

i॒ndri॒yame॒vāva̭ rundhe | ṛ॒ṣa॒bho va॒hī dakṣi̭ṇā | yadva॒hī | tenā᳚gne॒yaḥ | yadṛ̭ṣa॒bhaḥ | tenai॒ndra-ssamṛ̭ddhyai | yāva̭tī॒rvai pra॒jā oṣa̭dhīnā॒-mahṷtānā॒-māśñanṋ | tāḥ parā̭-'bhavann | ā॒gra॒ya॒ṇa-mbha̭vati hu॒tādyā̭ya | yaja̭māna॒syāpa̭rābhāvāya || 9 ||

de॒vā vā oṣa̭dhīṣvā॒jima̭yuḥ | tā i̭ndrā॒gnī uda̭jayatām | tāve॒tamai᳚ndrā॒gna-ndvāda̭śakapāla॒-nnira̭vṛṇātām | yadai᳚ndrā॒gno bhava॒tyujji̭tyai | dvāda̭śakapālo bhavati | dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭rundhe | vai॒śva॒de॒vaśca॒ru-rbha̭vati | vai॒śva॒de॒vaṃ-vā~ anna᳚m | anna̭me॒vāsmai᳚ svadayati || 10 ||

pra॒tha॒ma॒jo va॒thso dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | sau॒myagg śyā̭mā॒ka-ñca॒ru-nnirva̭pati | somo॒ vā a̭kṛṣṭapa॒cyasya॒ rājā᳚ | a॒kṛ॒ṣṭa॒pa॒cyame॒vāsmai᳚ svadayati | vāso॒ dakṣi̭ṇā | sau॒myagṃhi de॒vata̭yā॒ vāsa॒-ssamṛ̭ddhyai | sara̭svatyai ca॒ru-nnirva̭pati | sara̭svate ca॒rum | mi॒thu॒name॒vāva̭ rundhe | mi॒thu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | eti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khādṛddhyāḥ᳚ | yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ eti̭ | a॒ṣṭāve॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavanti | a॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī | gā॒ya॒tro᳚-'gniḥ | tenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naiti̭ || 11 ||

(ī॒yu--r ni॒rava̭dayate - 'ṅgu॒ṣṭhābhyā᳚-ñjuho॒ - tyanṷmati--r de॒vatā̭ - ni॒rvapa̭ti - va॒hī dakṣi̭ṇā॒ - yadai॒ndra-nda - dhyapa̭rābhāvāya - svadayati॒ - gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai॒ ṣaṭca̭) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - cāturmāsye vaiśvadevahavīṃṣi

vai॒śva॒de॒vena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā-ssṛ॒ṣṭā na prājā̭yanta | so᳚-'gnira̭kāmayata | a॒hami॒māḥ praja̭nayeya॒miti̭ | sa pra॒jāpa̭taye॒ śuca̭madadhāt | so̭-'śocat-pra॒jāmi॒cchamā̭naḥ | tasmā॒dya-ñca̭ pra॒jā bhu॒nakti॒ ya-ñca॒ na | tāvu॒bhau śo̭cataḥ pra॒jāmi॒cchamā̭nau | tāsva॒gnimapya̭ sṛjat | tā a॒gniraddhyai᳚t || 12 ||

somo॒ reto̭-'dadhāt | sa॒vi॒tā prāja̭nayat | sara̭svatī॒ vāca̭madadhāt | pū॒ṣā 'po̭ṣayat | te vā e॒te tri-ssaṃ̭va~thsa॒rasya॒ prayṷjyante | ye de॒vāḥ puṣṭi̭patayaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai pra॒jāpa̭tiḥ | saṃ॒va~॒thsa॒reṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ prāja̭nayat | tāḥ pra॒jā jā॒tā ma॒ruto᳚ ghnann | a॒smānapi॒ na prāyṷkṣa॒teti̭ || 13 ||

sa e॒ta-mpra॒jāpa̭tirmāru॒tagṃ sa॒ptaka̭pāla-mapaśyat | ta-nnira̭vapat | tato॒ vai pra॒jābhyo̭kalpata | yanmā̭ru॒to ni̭ru॒pyate᳚ | ya॒jñasya॒ klṛptyai᳚ | pra॒jānā॒-maghā̭tāya | sa॒ptaka̭pālo bhavati | sa॒ptaga̭ṇā॒ vai ma॒rutaḥ̭ | ga॒ṇa॒śa e॒vāsmai॒ viśa̭-ṅkalpayati | sa pra॒jāpa̭ti-raśocat || 14 ||

yāḥ pūrvāḥ᳚ pra॒jā asṛ̭kṣi | ma॒ruta॒stā a̭vadhiṣuḥ | ka॒thamapa̭rā-ssṛje॒yeti̭ | tasya॒ śuṣma̭ ā॒ṇḍa-mbhū॒ta-nnira̭vartata | tadvyuda̭harat | tada̭poṣayat | ta-tprājā̭yata | ā॒ṇḍasya॒ vā e॒ta-drū॒pam | yadā॒mikṣā᳚ | yadvyu॒ddhara̭ti || 15 ||

pra॒jā e॒va ta-dyaja̭mānaḥ poṣayati | vai॒śva॒de॒vyā̭mikṣā̭ bhavati | vai॒śva॒de॒vyo̭ vai pra॒jāḥ | pra॒jā e॒vāsmai॒ praja̭nayati | vāji̭na॒māna̭yati | pra॒jāsve॒va prajā̭tāsu॒ reto̭ dadhāti | dyā॒vā॒pṛ॒thi॒vya̭ eka̭kapālo bhavati | pra॒jā e॒va prajā̭tā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭ gṛhṇāti | de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | sā᳚-'gnira̭bravīt || 16 ||

māmagrḙ yajata | mayā॒ mukhe॒nāsṷrā-ñjeṣya॒theti̭ | mā-ndvi॒tīya॒miti॒ somo᳚-'bravīt | mayā॒ rājñā̭ jeṣya॒theti̭ | mā-ntṛ॒tīya॒miti̭ savi॒tā | mayā॒ prasṷ̄tā jeṣya॒theti̭ | mā-ñca̭tu॒rthīmiti॒ sara̭svatī | i॒ndri॒yaṃ-vo~॒-'ha-ndhā᳚syā॒mīti̭ | mā-mpa̭ñca॒mamiti̭ pū॒ṣā | mayā᳚ prati॒ṣṭhayā̭ jeṣya॒theti̭ || 17 ||

te᳚-'gninā॒ mukhe॒nāsṷrānajayann | somḙna॒ rājñā᳚ | sa॒vi॒trā prasṷ̄tāḥ | sara̭svatīndri॒ya-ma̭dadhāt | pū॒ṣā pra̭ti॒ṣṭhā ''sī᳚t | tato॒ vai de॒vā vya̭jayanta | yade॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ niru॒pyante॒ viji̭tyai | notta̭rave॒dimupa̭- vapati | pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ | ajā̭tā iva॒ hyḙtarhi̭ pa॒śavaḥ̭ || 18 ||

(ai॒-d- itya̭ - śoca-d- vyu॒ddhara̭ - tyabravīt - prati॒ṣṭhayā̭ jeṣya॒the ॒ tye॒taraḥi̭ pa॒śavaḥ̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - vaiśvadevapargatāni viśveṣāṅgāni

tri॒vṛ-dba॒r॒hi-rbha̭vati | mā॒tā pi॒tā pu॒traḥ | tade॒va ta-nmi̭thu॒nam | ulba॒-ṅgarbho̭ ja॒rāyṷ | tade॒va ta-nmi̭thu॒nam | tre॒dhā ba॒r॒hi-ssanna̭ddha-mbhavati | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭ tiṣṭhati | e॒ka॒dhā puna॒-ssanna̭ddha-mbhavati | eka̭ iva॒ hya̭yaṃ-lo~॒kaḥ || 19 ||

a॒sminne॒va tena̭ lo॒ke prati̭ tiṣṭhati | pra॒suvo̭ bhavanti | pra॒tha॒ma॒jāme॒va puṣṭi॒mava̭ rundhe | pra॒tha॒ma॒jo va॒thso dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai | pṛ॒ṣa॒dā॒jya-ṅgṛ̭hṇāti | pa॒śavo॒ vai pṛ̭ṣadā॒jyam | pa॒śūne॒vāva̭ rundhe | pa॒ñca॒gṛ॒hī॒ta-mbha̭vati | pāṅktā॒ hi pa॒śavaḥ̭ | ba॒hu॒rū॒pa-mbha̭vati || 20 ||

ba॒hu॒rū॒pā hi pa॒śava॒-ssamṛ̭ddhyai | a॒gni-mma̭nthanti | a॒gnimṷkhā॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | yada॒gni-mmantha̭nti | a॒gnimṷkhā e॒va ta-tpra॒jā yaja̭māna-ssṛjate | nava̭ prayā॒jā i̭jyante | navā̭nūyā॒jāḥ | a॒ṣṭau ha॒vīgṃṣi̭ | dvāvā̭ghā॒rau | dvāvājya̭bhāgau || 21 ||

tri॒gṃ॒śa-thsampa̭dyante | tri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | teja॒ ājya᳚m | yadeka̭kapāla॒ ājya̭mā॒naya̭ti | yaja̭māname॒va teja̭sā॒ sama̭rdhayati | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | pa॒śava॒ ājya᳚m || 22 ||

yadeka̭kapāla॒ ājya̭mā॒naya̭ti | yaja̭māname॒va pa॒śubhi॒-ssama̭rdhayati | yadalpa̭mā॒naye᳚t | alpā̭ ena-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭherann | ya-dba॒hvā̭naye᳚t | ba॒hava̭ ena-mpa॒śavo bhṷñjanta॒ upa̭tiṣṭherann | ba॒hvā̭nīyā॒viḥ pṛ̭ṣṭha-ṅkuryāt | ba॒hava̭ e॒vaina̭-mpa॒śavo̭ bhu॒ñjanta॒ upa̭tiṣṭhante | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | yadeka̭kapālasyāva॒dyet || 23 ||

yaja̭māna॒syāva̭dyet | udvā॒ mādye॒-dyaja̭mānaḥ | pra vā̭ mīyeta | sa॒kṛde॒va ho̭ta॒vyaḥ̭ | sa॒kṛdi̭va॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ | hu॒tvā-'bhi jṷhoti | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayi॒tvā | teja̭sā॒ sama̭rdhayati | yaja̭māno॒ vā eka̭kapālaḥ | su॒va॒rgo lo॒ka ā̭hava॒nīyaḥ̭ || 24 ||

yadeka̭kapāla-māhava॒nīyḙ ju॒hoti̭ | yaja̭māname॒va sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | yaddhastḙna juhu॒yāt | su॒va॒rgā-llo॒kā-dyaja̭māna॒-mava̭viddhyet | sru॒cā jṷhoti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai | ya-tprāmpadyḙta | de॒va॒lo॒kama॒bhi ja̭yet | ya-dda̭kṣi॒ṇā pi̭tṛlo॒kam | ya-tpra॒tyak || 25 ||

rakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ | yadudaṅṋ̇ | ma॒nu॒ṣya॒lo॒ka-ma॒bhija̭yet | prati̭ṣṭhito hota॒vyaḥ̭ | eka̭kapālaṃ॒-vai~ pra̭ti॒tiṣṭha̭nta॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī anu॒ prati̭tiṣṭhataḥ | dyāvā̭pṛthi॒vī ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūn. ya॒jñaḥ | ya॒jñaṃ-ya~ja̭mānaḥ | yaja̭māna-mpra॒jāḥ | tasmā॒t-prati̭ṣṭhito hota॒vyaḥ̭ || 26 ||

vā॒jino̭ yajati | a॒gnirvā॒yu-ssūryaḥ̭ | te vai vā॒jinaḥ̭ | tāne॒va ta-dya̭jati | atho॒ khalvā̭huḥ | chandāgṃ̭si॒ vai vā॒jina॒ iti̭ | tānye॒va ta-dya̭jati | ṛ॒khsā॒me vā indra̭sya॒ harī̭ soma॒pānau᳚ | tayoḥ᳚ pari॒dhaya̭ ā॒dhāna᳚m | vāji̭na-mbhāga॒dheya᳚m || 27 ||

yadapra̭hṛtya pari॒dhīñjṷhu॒yāt | a॒ntarā̭dhānābhyā-ṅghā॒sa-mpraya̭cchet | pra॒hṛtya̭ pari॒dhīñjṷhoti | nirā̭dhānābhyāme॒va ghā॒sa-mpraya̭cchati | ba॒r॒hiṣi̭ viṣi॒ñcanvāji̭na॒-māna̭yati | pra॒jā vai ba॒ra॒ḥiḥ | reto॒ vāji̭nam | pra॒jāsve॒va reto̭ dadhāti | sa॒mu॒pa॒hūya̭ bhakṣayanti | e॒ta-thso̭mapīthā॒ hyḙte | atho̭ ā॒tmanne॒va reto̭ dadhate | yaja̭māna utta॒mo bha̭kṣayati | pa॒śavo॒ vai vāji̭nam | yaja̭māna e॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayanti || 28 ||

(lo॒ko - ba̭hurū॒pa-mbha̭va॒ - tyājya̭bhāgau - pa॒śava॒ ājya̭ - mava॒dye - dā̭hava॒nīyaḥ̭ - pra॒tyak - tasmā॒-tprati̭ṣṭhito hota॒vyo̭ - bhāga॒dheya̭ - me॒te ca॒tvāri̭ ca) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - varuṇapraghāsāḥ

pra॒jāpa̭ti-ssavi॒tā bhū॒tvā pra॒jā a̭sṛjata | tā ḙna॒matya̭manyanta | tā a̭smā॒dapā᳚krāmann | tā varṷṇo bhū॒tvā pra॒jā varṷṇenāgrāhayat | tāḥ pra॒jā varṷṇagṛhītāḥ | pra॒jāpa̭ti॒-mpuna॒rupā̭dhāvannā॒tha-mi॒cchamā̭nāḥ | sa e॒tān-pra॒jāpa̭ti-rvaruṇa praghā॒sāna̭paśyat | tānnira̭vapat | tairvai sa pra॒jā va̭ruṇa-pā॒śāda̭muñcat | ya-dva̭ruṇa-praghā॒sā ni̭ru॒pyante᳚ || 29 ||

pra॒jānā॒mava̭ruṇagrāhāya | tāsā॒-ndakṣi̭ṇo bā॒hu-rnya̭kna॒ āsī᳚t | sa॒vyaḥ prasṛ̭taḥ | sa e॒tā-ndvi॒tīyā᳚-ndakṣiṇa॒to vedi॒muda̭hann | tato॒ vai sa pra॒jānā॒-ndakṣi̭ṇa-mbā॒hu-mprāsā̭rayat | ya-ddvi॒tīyā᳚-ndakṣiṇa॒to vedi̭mu॒ddhanti̭ | pra॒jānā̭me॒va ta-dyaja̭māno॒ dakṣi̭ṇa-mbā॒hu-mprasā̭rayati | tasmā᳚ccāturmāsyayā॒jya̭muṣmi̭n ~lo॒ka ṷbha॒yābā̭huḥ | ya॒jñābhi̭jita॒gg॒ hya̭sya | pṛ॒tha॒mā॒trā-dvedī॒ asa̭bhinnne bhavataḥ || 30 ||

tasmā᳚t-pṛthamā॒traṃ-vya~gṃsau᳚ | utta̭rasyāṃ॒-ve~dyā̭muttarave॒dimupa̭ vapati | pa॒śavo॒ vā ṷttarave॒diḥ | pa॒śūne॒vāva̭ rundhe | atho̭ yajñapa॒ruṣo-'na̭ntarityai | e॒ta-dbrā᳚hmaṇānye॒va pañca̭ ha॒vīgṃṣi̭ | athai॒ṣa ai᳚ndrā॒gno bha̭vati | prā॒ṇā॒pā॒nau vā e॒tau de॒vānā᳚m | yadi̭ndrā॒gnī | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti || 31 ||

prā॒ṇā॒pā॒nāve॒vāva̭ rundhe | ojo॒ balaṃ॒-vā~ e॒tau de॒vānā᳚m | yadi̭ndrā॒gnī | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti | ojo॒ bala̭me॒vāva̭ rundhe | mā॒ru॒tyā̭mikṣā̭ bhavati | vā॒ru॒ṇyā̭mikṣā᳚ | me॒ṣī ca̭ me॒ṣaśca̭ bhavataḥ | mi॒thu॒nā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | lo॒ma॒śau bha̭vato meddhya॒tvāya̭ || 32 ||

śa॒mī॒pa॒rṇānyupa̭ vapati | ghā॒same॒vābhyā॒mapi̭ yacchati | pra॒jāpa̭tima॒nnādya॒-nnopā̭namat | sa e॒tena̭ śa॒teddhmḙna ha॒viṣā॒ 'nnādya॒ma-vā̭rundha | ya-tpa̭ra-śśa॒tāni̭ śamīpa॒rṇāni॒ bhava̭nti | a॒nnādya॒syāva̭-ruddhyai | sau॒myāni॒ vai ka॒rīrā̭ṇi | sau॒myā khalu॒ vā āhṷti-rdi॒vo vṛṣṭi̭-ñcyāvayati | yat-ka॒rīrā̭ṇi॒ bhava̭nti | sau॒myayai॒vāhṷtyā di॒vo vṛṣṭi॒mava̭ rundhe | kā॒ya eka̭kapālo bhavati | pra॒jānā᳚-ṅka॒tvāṃya~̭ | pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa-ṅka̭rambha pā॒trāṇi̭ bhavanti | jā॒tā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | eka॒-mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā va̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati || 33 ||

(ni॒ru॒pyantḙ- bhavato॒ - bhava̭ti - meddhya॒tvāya̭ - rundhe॒ ṣaṭca̭) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - taccheṣaḥ

utta̭rasyāṃ॒-ve~dyā̭ma॒nyāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ sādayati | dakṣi̭ṇāyā-mmāru॒tīm | a॒pa॒dhu॒rame॒vainā̭ yunakti | atho॒ oja̭ e॒vāsā॒mava̭harati | tasmā॒-dbrahma̭ṇaśca kṣa॒trācca॒ viśo᳚-'nyato-'pakra॒miṇīḥ᳚ | mā॒ru॒tyā pūrva̭yā॒ praca̭rati | anṛ̭tame॒vāva̭ yajate | vā॒ru॒ṇyotta̭rayā | a॒nta॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭-yajate | yade॒vāddhva॒ryuḥ ka॒roti̭ || 34 ||

ta-tpra̭tiprasthā॒tā ka̭roti | tasmā॒-dyacchreyā᳚n-ka॒roti̭ | ta-tpāpī̭yān-karoti | patnīṃ᳚ ~vācayati | meddhyā̭me॒vainā᳚-ṅkaroti | atho॒ tapa̭ e॒vainā॒mupa̭ nayati | yajjā॒ragṃ santa॒-nna pra̭brū॒yāt | pri॒ya-ñjñā॒tigṃ rṷndhyāt | a॒sau mḙ jā॒ra iti॒ nirdi̭śet | ni॒rdiśyai॒vainaṃ̭-va~ruṇapā॒śena̭ grāhayati || 35 ||

pra॒ghā॒syāṋ. havāmaha॒ iti॒ patnī̭-mu॒dāna̭yati | ahva̭tai॒vainā᳚m | yat-patnī̭ puronuvā॒kyā̭manu brū॒yāt | nirvī᳚ryo॒ yaja̭māna-ssyāt | yaja̭mā॒no 'nvā̭ha | ā॒tmanne॒va vī॒rya̭-ndhatte | u॒bhau yā॒jyāgṃ̭ savīrya॒tvāya̭ | yadgrāme॒ yadara̭ṇya॒ ityā̭ha | ya॒tho॒di॒tame॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyo̭ vā ā̭hava॒nīyaḥ̭ || 36 ||

bhrā॒tṛ॒vya॒ de॒va॒tyo̭ dakṣi̭ṇaḥ | yadā̭hava॒nīyḙ juhu॒yāt | yaja̭mānaṃ-va~ruṇapā॒śena̭ grāhayet | dakṣi̭ṇe॒ 'gnau jṷhoti | bhrātṛ̭vyame॒va va̭ruṇapā॒śena̭ grāhayati | śūrpḙṇa juhoti | anya̭me॒va varṷṇa॒mava̭yajate | śī॒r॒ṣanna̭dhi ni॒dhāya̭ juhoti | śī॒r॒ṣa॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | pra॒tyantiṣṭha̭ñjuhoti || 37 ||

pra॒tyaṅṅe॒va varṷṇapā॒śā-nnirmṷcyate | akra॒nkarma̭ karma॒kṛta॒ ityā̭ha | de॒vānṛ॒ṇa-nni̭rava॒dāya̭ | a॒nṛ॒ṇā gṛ॒hānupa॒-preteti॒ vāvaitadā̭ha | varṷṇa gṛhītaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya̭ | ya-dyajṷṣā gṛhī॒tasyā̭ti॒ricya̭te | tuṣā᳚śca niṣkā॒saśca̭ | tuṣai᳚śca niṣkā॒sena̭ cāvabhṛ॒thamavai̭ti | varṷṇa-gṛhītenai॒va varṷṇa॒mava̭yajate | a॒po̭-'vabhṛ॒thamavai̭ti || 38 ||

a॒phsu vai varṷṇaḥ | sā॒kṣāde॒va varṷṇa॒mava̭ yajate | prati̭yuto॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ ityā̭ha | va॒ru॒ṇa॒pā॒śāde॒va nirmṷcyate | apra̭tīkṣa॒-māya̭nti | varṷṇasyā॒ntarhi̭tyai | edho᳚-'syedhiṣī॒mahītyā̭ha | sa॒midhai॒vāgni-nna̭ma॒syanta̭ u॒pāya̭nti | tejo̭-'si॒ tejo॒ mayi̭ dhe॒hītyā̭ha | teja̭ e॒vātmandha̭tte || 39 ||

(ka॒roti̭ - grāhaya - tyāhava॒nīya॒ - stiṣṭha̭ñjuho - tya॒po̭-'vabhṛ॒thamavai̭ti - dhatte) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - sākamedhāḥ

de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | so᳚-'gnira̭bravīt | mame॒ya-manī̭kavatī ta॒nūḥ | tā-mprī̭ṇīta | athāsṷrāna॒bhi bha̭viṣya॒theti̭ | te de॒vā a॒gnaye-'nī̭kavate puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapann | so᳚-'gniranī̭kavā॒n-thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ | ca॒tu॒rdhā 'nī̭kā-nyajanayata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā 'sṷrāḥ || 40 ||

yada॒gnaye-'nī̭kavate puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla-nni॒rvapa̭ti | a॒gnime॒vānī̭kavanta॒gg॒ svena̭ bhāga॒dheyḙna prīṇāti | so᳚-'gniranī̭kavā॒n-thsvena̭ bhāga॒dheyḙna prī॒taḥ | ca॒tu॒rdhā 'nī̭kāni janayate | a॒sau vā ā̭di॒tyo᳚-'gni-ranī̭kavān | tasya̭ ra॒śmayo-'nī̭kāni | sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā nirva̭pati | sā॒kṣāde॒vāsmā॒ anī̭kāni janayati | te-'sṷrāḥ॒ parā̭jitā॒ yantaḥ̭ | dyāvā̭pṛthi॒vī upā᳚śrayann || 41 ||

te de॒vā ma॒rudbhyaḥ̭ sāntapa॒nebhya̭śca॒ru-nnira̭vapann | tā-ndyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭-me॒vobha॒yata॒-ssama̭tapann | yanma॒rudbhyaḥ̭ sāntapa॒nebhya̭śca॒ru-nni॒rvapa̭ti | dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭me॒va tadṷbha॒yato॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒n-thsanta̭pati | ma॒ddhyandi̭ne॒ nirva̭pati | tarhi॒ hi te-'kṣṇi̭ṣṭha॒-ntapa̭ti | ca॒rurbha̭vati | sa॒rvata̭ e॒vainā॒n-thsanta̭pati | te de॒vā-śśvo̭ vija॒yina॒-ssantaḥ̭ | sarvā̭sā-ndu॒gdhe gṛ̭hame॒dhīya̭-ñca॒ru-nnira̭vapann || 42 ||

āśi̭tā e॒vādyopa̭vasāma | kasya॒ vā-'he॒dam | kasya̭ vā॒ śvo bha̭vi॒teti̭ | sa śṛ॒to̭-'bhavat | tasyāhṷtasya॒ nāśñanṋ | na hi de॒vā ahṷtasyā॒śñanti̭ | te᳚-'bruvann | kasmā̭ i॒magṃ ho᳚ṣyāma॒ iti̭ | ma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhya॒ itya̭bruvann | ta-mma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhyo̭-'juhavuḥ || 43 ||

tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣo̭ ma॒rudbhyo̭ gṛhame॒dhibhyo̭ gṛ॒he juhva̭ti | bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati | yadvai ya॒jñasya̭ pāka॒trā kri॒yate᳚ | pa॒śa॒vya̭-ntat | pā॒ka॒trā vā e॒tatkri̭yate | yanneddhmāba॒r॒hi-rbhava̭ti | na sā̭midhe॒nī-ra॒nvāha̭ || 44 ||

na pra̭yā॒jā i॒jyante᳚ | nānṷ̄yā॒jāḥ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | pa॒śu॒mā-nbha̭vati | ājya̭bhāgau yajati | ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti | ma॒ruto̭ gṛhame॒dhino̭ yajati | bhā॒ga॒dheyḙ-nai॒vainā॒n-thsama̭rdhayati | a॒gnigg svi̭ṣṭa॒kṛtaṃ̭-ya~jati॒ prati̭ṣṭhityai | iḍā᳚nto bhavati | pa॒śavo॒ vā iḍā᳚ | pa॒śuṣve॒vopari̭ṣṭā॒-tprati̭ tiṣṭhati || 45 ||

(asṷrā - aśrayan - gṛhame॒dhīyaṃ̭ ca॒ru-nnira̭vapan - najuhavu - ra॒nvā - heḍā᳚nto bhavati॒ dve ca̭) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - taccheṣaḥ

yatpatnī̭ gṛhame॒dhīya̭-syāśñī॒yāt | gṛ॒ha॒me॒ddhyḙva syā᳚t | vi tva̭sya ya॒jña ṛ̭dhyeta | yannāśñī॒yāt | agṛ̭hamedhī syāt | nāsya̭ ya॒jño vyṛ̭ddhyeta | prati̭veśa-mpaceyuḥ | tasyā᳚śñīyāt | gṛ॒ha॒me॒ddhyḙva bha̭vati | nāsya̭ ya॒jño vyṛ̭ddhyate || 46 ||

te de॒vā gṛ̭hame॒dhīyḙne॒ṣṭvā | āśi̭tā abhavann | āñja̭tā॒bhya̭ñjata | anṷ va॒thsā-na̭vāsayann | tebhyo-'sṷrāḥ॒, kṣudha॒-mprāhi̭ṇvann | sā de॒veṣṷ lo॒kamavi̭ttvā | asṷrā॒n-puna̭ragacchat | gṛ॒ha॒me॒dhīyḙne॒ṣṭvā | āśi̭tā bhavanti | āñja̭te॒-'bhya̭ñjate || 47 ||

anṷ va॒thsān. vā̭sayanti | bhrātṛ̭vyāyai॒va ta-dyaja̭mānaḥ॒, kṣudha॒-mprahi̭ṇoti | te de॒vā gṛ̭hame॒dhīyḙne॒ṣṭvā | indrā̭ya niṣkā॒sa-nnya̭dadhuḥ | a॒smāne॒va śva indro॒ nihi̭tabhāga upāvarti॒teti̭ | tānindro॒ nihi̭tabhāga u॒pāva̭rtata | gṛ॒ha॒me॒dhīyḙne॒ṣṭvā | indrā̭ya niṣkā॒sa-nnida̭ddhyāt | indra̭ e॒vaina॒-nnihi̭tabhāga u॒pāva̭rtate | gārha̭patye juhoti || 48 ||

bhā॒ga॒dheyḙne॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati | ṛ॒ṣa॒bhamāhva̭yati | va॒ṣa॒ṭkā॒ra e॒vāsya॒ saḥ | atho̭ indri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māno॒ bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte | indro̭ vṛ॒tragṃ ha॒tvā | parā᳚-mparā॒vata̭-magacchat | apā̭rādha॒miti॒ manya̭mānaḥ | so᳚-'bravīt | ka i॒daṃ-ve~̭diṣya॒tīti̭ | te᳚-'bruva-nma॒ruto॒ varaṃ̭-vṛ~ṇāmahai || 49 ||

atha̭ va॒yaṃ-ve~̭dāma | a॒smabhya̭me॒va pra̭tha॒magṃ ha॒virnirṷpyātā॒ iti̭ | ta ḙna॒maddhya̭-krīḍann | tatkrī॒ḍinā᳚-ṅkrīḍi॒tvam | ya-nma॒rudbhyaḥ̭ krī॒ḍibhyaḥ̭ pratha॒magṃ ha॒virni̭ru॒pyate॒ viji̭tyai | sā॒kagṃ sūryḙṇodya॒tā nirva̭pati | e॒tasmi॒n vai lo॒ka indro̭ vṛ॒trama̭ha॒n-thsamṛ̭ddhyai | e॒ta-dbrā᳚hmaṇānye॒va pañca̭ ha॒vīgṃṣi̭ | e॒ta-dbrā᳚hmaṇa aindrā॒gnaḥ | athai॒ṣa ai॒ndraśca॒ru-rbha̭vati || 50 ||

u॒ddhā॒raṃ-vā~ e॒tamindra॒ uda̭harata | vṛ॒tragṃ ha॒tvā | a॒nyāsṷ de॒vatā॒svadhi̭ | yade॒ṣa ai॒ndra-śca॒ru-rbhava̭ti | u॒ddhā॒rame॒va taṃ-ya~ja̭māna॒ uddha̭rate | a॒nyāsṷ pra॒jāsvadhi̭ | vai॒śva॒ka॒rma॒ṇa eka̭kapālo bhavati | viśvā᳚nye॒va tena॒ karmā̭ṇi॒ yaja̭mā॒no 'va̭rundhe || 51 ||

(ṛ॒ddhya॒te॒-'-bhya̭ñjate-juhoti-vṛṇāmahai-bhavatya॒- +ṣṭau ca̭) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - pitṛyajñaḥ

vai॒śva॒de॒vena॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata | tā va̭ruṇa-praghā॒sai-rva̭ruṇapā॒śāda̭muñcat | sā॒ka॒me॒dhaiḥ pratya̭sthāpayat | trya̭mbakai ru॒dra-nni॒ravā̭dayata | pi॒tṛ॒ya॒jñena̭ suva॒rgaṃ-lo~॒kama̭gamayat | ya-dvai᳚śvade॒vena॒ yaja̭te | pra॒jā e॒va ta-dyaja̭māna-ssṛjate | tā va̭ruṇa-praghā॒sai-rva̭ruṇapā॒śā-nmṷñcati | sā॒ka॒me॒dhaiḥ prati̭ṣṭhāpayati | trya̭mbakairu॒dra-nni॒rava̭dayate || 52 ||

pi॒tṛ॒ya॒jñena̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati | da॒kṣi॒ṇa॒taḥ prā̭cīnāvī॒tī nirva̭pati | da॒kṣi॒ṇāvṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | anā̭dṛtya॒ tat | u॒tta॒ra॒ta e॒vopa॒vīya॒ nirva̭pet | u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | atho॒ yade॒va da̭kṣiṇā॒rdhḙ-'dhi॒ śraya̭ti | tena̭ dakṣi॒ṇāvṛ̭t | somā̭ya pitṛ॒matḙ puro॒ḍāśa॒gṃ॒ ṣaṭka̭pāla॒-nnirva̭pati | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai somaḥ̭ pitṛ॒mān || 53 ||

saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va prī̭ṇāti | pi॒tṛbhyo̭ barhi॒ṣadbhyo̭ dhā॒nāḥ | māsā॒ vai pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | māsā̭ne॒va prī̭ṇāti | yasmi॒n vā ṛ॒tau purṷṣaḥ pra॒mīya̭te | so᳚-'syā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati | ba॒hu॒rū॒pā dhā॒nā bha̭vanti | a॒ho॒rā॒trāṇā̭-ma॒bhiji̭tyai | pi॒tṛbhyo᳚ 'gniṣvā॒ttebhyo̭ ma॒ntham | a॒rdha॒mā॒sā vai pi॒taro᳚-'gniṣvā॒ttāḥ || 54 ||

a॒rdha॒mā॒sāne॒va prī̭ṇāti | a॒bhi॒vā॒nyā̭yai du॒gdhe bha̭vati | sā hi pi̭tṛdeva॒tya̭-ndu॒he | ya-tpū॒rṇam | ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām | u॒pa॒rya॒rdho de॒vānā᳚m | a॒rdhaḥ pi̭tṛ॒ṇām | a॒rdha upa̭manthati | a॒rdho hi pi̭tṛ॒ṇām | eka॒yopa̭manthati || 55 ||

ekā॒ hi pi̭tṛ॒ṇām | da॒kṣi॒ṇopa̭manthati | da॒kṣi॒ṇā vṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | anā̭ra॒bhyopa̭manthati | taddhi pi॒tṝn-gaccha̭ti | i॒mā-ndiśaṃ॒-ve~di॒muddha̭nti | u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | catuḥ̭ sraktirbhavati | sarvā॒ hyanu॒ diśaḥ̭ pi॒taraḥ̭ | akhā̭tā bhavati || 56 ||

khā॒tā hi de॒vānā᳚m | ma॒ddhya॒to᳚ 'gnirādhī̭yate | a॒nta॒to hi de॒vānā̭-mādhī॒yate᳚ | varṣī̭yāni॒ddhma i॒ddhmā-dbha̭vati॒ vyāvṛ̭ttyai | pari̭ śrayati | a॒ntarhi̭to॒ hi pi̭tṛlo॒ko ma̭nuṣyalo॒kāt | yat-parṷṣi di॒nam | ta-dde॒vānā᳚m | yada̭nta॒rā | ta-nma̭nu॒ṣyā̭ṇām || 57 ||

ya-thsamṷ̄lam | ta-tpi̭tṛ॒ṇām | samṷ̄la-mba॒r॒hi-rbha̭vati॒ vyāvṛ̭ttyai | da॒kṣi॒ṇā stṛ̭ṇāti | da॒kṣi॒ṇā vṛ॒ddhi pi̭tṛ॒ṇām | triḥ paryḙti | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | tāne॒va prī̭ṇāti | triḥ punaḥ॒ paryḙti | ṣaṭthsampa̭dyante || 58 ||

ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | ya-tpra̭sta॒raṃ-ya~jṷṣā gṛhṇī॒yāt | pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyāt | yanna gṛ̭hṇī॒yāt | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t | tū॒ṣṇīme॒va nya̭syet | na pra॒māyṷko॒ bhava̭ti | nānā̭yata॒naḥ | yat-trīn-pa̭ri॒dhī-npa̭rida॒ddhyāt || 59 ||

mṛ॒tyunā॒ yaja̭māna॒-mpari̭ gṛhṇīyāt | yanna pa̭ri-da॒ddhyāt | rakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyuḥ | dvau pa̭ri॒dhī pari̭dadhāti | rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai | atho̭ mṛ॒tyore॒va yaja̭māna॒-muthsṛ̭jati | ya-ttrīṇi̭ trīṇi ha॒vīgṣyṷdā॒harḙyuḥ | traya̭straya eṣāgṃ sā॒ka-mpramī̭yerann | ekai̭ka-manū॒cīnā᳚-nyu॒dāha̭ranti | ekai̭ka e॒vaiṣā̭ma॒nvañcaḥ॒ pramī̭yate | ka॒śipṷ kaśipa॒vyā̭ya | u॒pa॒barha̭ṇa-mupabarha॒ṇyā̭ya | āñja̭na-māñja॒nyā̭ya | a॒bhyañja̭na-mabhyañja॒nyā̭ya | ya॒thā॒bhā॒game॒vainā᳚-nprīṇāti || 60 ||

(ni॒rava̭dayate - pitṛ॒mā - na̭gniṣvā॒ttā - eka॒yopa̭ mantha॒ - tyakhā̭tā bhavati-manu॒ṣyā̭ṇāṃ - padyante - parida॒ddhyān - mī̭yate॒ pañca̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - taccheṣaḥ

a॒gnayḙ de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhyaḥ̭ sami॒ddhyamā̭nā॒yānṷbrū॒hītyā̭ha |

u॒bhaye॒ hi de॒vāśca̭ pi॒tara̭śce॒jyante᳚ | ekā॒manvā̭ha | ekā॒ hi pi̭tṛ॒ṇām | triranvā̭ha | trirhi de॒vānā᳚m | ā॒ghā॒rāvāghā̭rayati | ya॒jña॒ pa॒ruṣo॒rana̭ntarityai | nārṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇīte | na hotā̭ram || 61 ||

yadā̭rṣe॒yaṃ-vṛ~̭ṇī॒ta | yaddhotā̭ram | pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyāt | pra॒māyṷko॒ hotā᳚ | tasmā॒nna vṛ̭ṇīte | yaja̭mānasya॒ hotṷ-rgopī॒thāya̭ | apa̭barhiṣaḥ prayā॒jān.-ya̭jati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jā e॒va mṛ॒tyoruthsṛ̭jati | ājya̭bhāgau yajati || 62 ||

ya॒jñasyai॒va cakṣṷṣī॒ nāntarḙti | prā॒cī॒nā॒vī॒tī somaṃ̭-ya~jati | pi॒tṛ॒de॒va॒tyā̭ hi | e॒ṣā ''hṷtiḥ | pañca॒ kṛtvo-'va̭dyati | pañca॒ hyḙtā de॒vatāḥ᳚ | dve pṷro-'nuvā॒kye᳚ | yā॒jyā̭ de॒vatā̭ vaṣaṭkā॒raḥ | tā e॒va prī̭ṇāti | santa̭ta॒mava̭ dyati || 63 ||

ṛ॒tū॒nāgṃ santa̭tyai | praivaibhyaḥ॒ pūrva̭yā puro-'nuvā॒kya̭yā ''ha | praṇa̭yati dvi॒tīya̭yā | ga॒maya̭ti yā॒jya̭yā | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | ahna̭ e॒vainā॒-npūrva̭yā puro-'nuvā॒kya̭yā॒ 'tyāna̭yati | rātri̭yai dvi॒tīya̭yā | aivaināṋ. yā॒jya̭yā gamayati | da॒kṣi॒ṇa॒to̭-'va॒dāya̭ | uda॒ṅṅati̭ krāmati॒ vyāvṛ̭ttyai || 64 ||

ā sva॒dhetyā-śrā̭vayati | astṷ sva॒dheti̭ pra॒tyāśrā̭vayati | sva॒dhā nama॒ iti॒ vaṣa̭ṭkaroti | sva॒dhā॒kā॒ro hi pi̭tṛ॒ṇām | soma॒magrḙ yajati | soma̭ prayājā॒ hi pi॒taraḥ̭ | soma̭-mpitṛ॒mantaṃ̭-ya~jati | saṃ॒va~॒thsa॒ro vai somaḥ̭ pitṛ॒mān | saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va ta-dya̭jati | pi॒tṝn-ba̭rhi॒ṣado̭ yajati || 65 ||

ye vai yajvā̭naḥ | te pi॒taro̭ barhi॒ṣadaḥ̭ | tāne॒va ta-dya̭jati | pi॒tṝna̭gniṣvā॒ttān. ya̭jati | ye vā aya̭jvāno gṛhame॒dhinaḥ̭ | te pi॒taro᳚-'gniṣvā॒ttāḥ | tāne॒va ta-dya̭jati | a॒gni-ṅka̭vya॒vāha̭naṃ-ya~jati | ya e॒va pi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ | tame॒va ta-dya̭jati || 66 ||

atho॒ yathā॒-'gnigg svi̭ṣṭa॒kṛtaṃ॒-ya~ja̭ti | tā॒dṛge॒va tat | e॒tattḙ tata॒ ye ca॒ tvāmanviti̭ ti॒sṛṣṷ sra॒ktīṣu॒ nida̭dhāti | tasmā॒dā tṛ॒tīyā॒-tpurṷṣā॒nnāma॒ na gṛ̭hṇanti | e॒tāva̭nto॒ hījyante᳚ | atra̭ pitaro yathābhā॒ga-mma̭ndaddhva॒mityā̭ha | hlīkā॒ hi pi॒taraḥ̭ | uda̭ñco॒ niṣkrā̭manti | e॒ṣā vai ma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ndik | svāme॒va ta-ddiśa॒manu॒ niṣkrā̭manti || 67 ||

ā॒ha॒va॒nīya॒-mupa̭tiṣṭhante | nyḙvāsmai॒ taddhnṷvate | yathsa॒tyā̭hava॒nīye᳚ | athā॒nyatra॒ cara̭nti | ātami̭to॒rupa̭tiṣṭhante | a॒gnime॒vopa̭dra॒ṣṭāra̭-ṅkṛ॒tvā | pi॒tṝ-nni॒rava̭dayante | antaṃ॒-vā~ e॒te prā॒ṇānā᳚-ṅgacchanti | ya ātami̭torupa॒tiṣṭha̭nte | su॒sa॒ndṛśa̭-ntvā va॒yamityā̭ha || 68 ||

prā॒ṇo vai sṷsa॒ndṛk | prā॒ṇame॒vātman-da̭dhate | yojā॒ nvi̭ndra te॒ harī॒ ityā̭ha | prā॒ṇame॒va puna̭rayukta | akṣa॒nnamī̭madanta॒ hīti॒ gārha̭patya॒-mupa̭tiṣṭhante | akṣa॒nnamī̭mada॒ntātha॒ tvopa̭tiṣṭhāmaha॒ iti॒ vāvaitadā̭ha | amī̭madanta pi॒taraḥ̭ so॒myā itya॒bhi prapa̭dyante | amī̭madanta pi॒taro-'tha̭ tvā॒-'bhi prapa̭dyāmaha॒ iti॒ vāvaitadā̭ha | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | mā॒rjaya̭tye॒vaināṋ || 69 ||

atho̭ ta॒rpaya̭tye॒va | tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ | ya e॒vaṃ-ve~da̭ | apa̭ barhiṣāvanūyā॒jau ya̭jati | pra॒jā vai ba॒r॒hiḥ | pra॒jā e॒va mṛ॒tyoruthsṛ̭jati | ca॒turaḥ̭ prayā॒jān. ya̭jati | dvāva̭nūyā॒jau | ṣaṭthsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ || 70 ||

ṛ॒tūne॒va prī̭ṇāti | na patnyanvā᳚ste | na saṃyā~̭jayanti | yatpatnya॒nvāsī̭ta | yathsaṃ̭yā~॒jayḙyuḥ | pra॒māyṷkā syāt | tasmā॒nnānvā᳚ste | na saṃyā~̭jayanti | patni̭yai gopī॒thāya̭ || 71 ||

(hotā̭ra॒ - mājya̭bhāgau yajati॒ - santa̭ta॒mava̭dyati॒ - vyāvṛ̭ttyai - barhi॒ṣado̭ yajati॒ - tame॒va ta-dya̭ja॒- tyanu॒ niṣkrā̭mantyā - hai - nān - ṛ॒tavo॒ - +nava̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - tryambakahavīṃṣi

pra॒ti॒pū॒ru॒ṣameka̭kapālā॒-nnirva̭pati | jā॒tā e॒va pra॒jā ru॒drānni॒rava̭dayate | eka॒mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā ru॒drānni॒rava̭dayate | eka̭kapālā bhavanti | e॒ka॒dhaiva ru॒dra-nni॒rava̭dayate | nābhighā̭rayati | yada̭bhighā॒raye᳚t | a॒nta॒ra॒va॒cā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryāt | e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti || 72 ||

taddhi ru॒drasya̭ bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai ru॒drasya॒ dik | svāyā̭me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate | ru॒dro vā a̭pa॒śukā̭yā॒ āhṷtyai॒ nāti̭ṣṭhata | a॒sau tḙ pa॒śuriti॒ nirdi̭śe॒dya-ndvi॒ṣyāt | yame॒va dveṣṭi̭ | tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati | yadi॒ na dvi॒ṣyāt | ā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyāt || 73 ||

na grā॒myā-npa॒śūn. hi॒nasti̭ | nāra॒ṇyān | ca॒tu॒ṣpa॒the jṷhoti | e॒ṣa vā a̭gnī॒nā-mpaḍbī̭śo॒ nāma̭ | a॒gni॒vatye॒va jṷhoti | ma॒ddhya॒mena̭ pa॒rṇena̭ juhoti | srugghyḙṣā | atho॒ khalṷ | a॒nta॒menai॒va ho̭ta॒vya᳚m | a॒nta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate || 74 ||

e॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga-ssa॒ha svasrā-'mbi̭ka॒yetyā̭ha | śa॒radvā a॒syāmbi̭kā॒ svasā᳚ | tayā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti | yagṃ hi॒nasti̭ | tayai॒vainagṃ̭ sa॒ha śa̭mayati | bhe॒ṣa॒ja-ṅgava॒ ityā̭ha | yāva̭nta e॒va grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ | tebhyo̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti | avā᳚mba ru॒drama̭dima॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste || 75 ||

trya̭mbakaṃ-ya~jāmaha॒ ityā̭ha | mṛ॒tyo-rmṷkṣīya॒ mā 'mṛtā॒diti॒ vāvaitadā̭ha | utki̭ranti | bhaga̭sya līphsante | mūtḙ kṛ॒tvā-''sa̭janti | yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ | tā॒dṛge॒vatat | e॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga ityā̭ha ni॒rava̭ttyai | apra̭tīkṣa॒māya̭nti | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | ru॒drasyā॒ntarhi̭tyai | pra vā e॒te᳚-'smā-llo॒kāccya̭vante | ye trya̭mbakai॒ścara̭nti | ā॒di॒tya-ñca॒ru-mpuna॒retya॒ nirva̭pati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭ tiṣṭhanti || 76 ||

(ya॒nti॒ - brū॒yā॒n - ni॒rava̭dayate - śāste - siñcati॒ ṣaṭca̭) (a. 10)

(anṷmatyai - vaiśvade॒vena॒ tā-ssṛ॒ṣṭā - stri॒vṛt - pra॒jāpa̭ti-ssavi॒ - totta̭rasyāṃ - devāsu॒rā-sso᳚-'gni--r ya-tpatnī̭ -vaiśvade॒vena॒ tā va̭ruṇapraghā॒sai - ra॒gnayḙ de॒vebhyaḥ̭ - pratipūru॒ṣa-ndaśa̭)

(anṷmatyai - prathama॒jo va॒thso - ba̭hurū॒pā hi pa॒śava॒ - stasmā᳚-tpṛthamā॒traṃ - ~yada॒gnaye-'nī̭kavata - uddhā॒raṃ-vā~ - a॒gnayḙ de॒vebhya̭ - ṛ॒tūne॒va ṣaṭthsa̭ptatiḥ)

(anṷmatyai॒ - prati̭ tiṣṭhanti)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||