📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
કઠોપનિષદ્ - અધ્યાય 1, વલ્લી 3
Kathopanishad - Adhyaya 1, Valli 3
Gujarati
અધ્યાય 1
વલ્લી 3
ઋત-મ્પિબન્તૌ સુકૃતસ્ય લોકે ગુહા-મ્પ્રવિષ્ટૌ પરમે પરાર્ધે।
છાયાતપૌ બ્રહ્મવિદો વદન્તિ પઞ્ચાગ્નયો યે ચ ત્રિણાચિકેતાઃ ॥1॥
ય-સ્સેતુરીજાનાનામક્ષર-મ્બ્રહ્મ યત્પરમ્‌।
અભય-ન્તિતીર્​ષતા-મ્પાર-ન્નાચિકેતં શકેમહિ ॥2॥
આત્માનં રથિનં-વિઁદ્ધિ શરીરં રથમેવ તુ।
બુદ્ધિ-ન્તુ સારથિં-વિઁદ્ધિ મનઃ પ્રગ્રહમેવ ચ ॥3॥
ઇન્દ્રિયાણિ હયાનાહુર્વિષયાંસ્તેષુ ગોચરાન્‌।
આત્મેન્દ્રિયમનોયુક્ત-મ્ભોક્તેત્યાહુર્મનીષિણઃ ॥4॥
યસ્ત્વવિજ્ઞાનવાન્ભવત્યયુક્તેન મનસા સદા।
તસ્યેન્દ્રિયાણ્યવશ્યાનિ દુષ્ટાશ્વા ઇવ સારથેઃ ॥5॥
યસ્તુ વિજ્ઞાનવાન્ભવતિ યુક્તેન મનસા સદા।
તસ્યેન્દ્રિયાણિ વશ્યાનિ સદશ્વા ઇવ સારથેઃ ॥6॥
યસ્ત્વવિજ્ઞાનવાન્ભવત્યમનસ્ક-સ્સદા-ઽશુચિઃ।
ન સ તત્પદમાપ્નોતિ સંસાર-ઞ્ચાધિગચ્છતિ ॥7॥
યસ્તુ વિજ્ઞાનવાન્ભવતિ સમનસ્ક-સ્સદા શુચિઃ।
સ તુ તત્પદમાપ્નોતિ યસ્માદ્ ભૂયો ન જાયતે ॥8॥
વિજ્ઞાનસારથિર્યસ્તુ મનઃ પ્રગ્રહવાન્નરઃ।
સો-ઽધ્વનઃ પારમાપ્નોતિ તદ્વિષ્ણોઃ પરમ-મ્પદમ્‌ ॥9॥
ઇન્દ્રિયેભ્યઃ પરા હ્યર્થા અર્થેભ્યશ્ચ પર-મ્મનઃ।
મનસસ્તુ પરા બુદ્ધિર્બુદ્ધેરાત્મા મહાન્પરઃ ॥10॥
મહતઃ પરમવ્યક્તમવ્યક્તાત્પુરુષઃ પરઃ।
પુરુષાન્ન પર-ઙ્કિઞ્ચિત્સા કાષ્ઠા સા પરા ગતિઃ ॥11॥
એષ સર્વેષુ ભૂતેષુ ગૂઢો-ઽઽત્મા ન પ્રકાશતે।
દૃશ્યતે ત્વગ્ર્યયા બુદ્ધ્યા સૂક્ષ્મયા સૂક્ષ્મદર્​શિભિઃ ॥12॥
યચ્છેદ્વાઙ્મનસી પ્રાજ્ઞસ્તદ્યચ્છેજ્જ્ઞાન આત્મનિ।
જ્ઞાનમાત્મનિ મહતિ નિયચ્છેત્તદ્યચ્છેચ્છાન્ત આત્મનિ ॥13॥
ઉત્તિષ્ઠત જાગ્રત પ્રાપ્ય વરાન્નિબોધત।
ક્ષુરસ્ય ધારા નિશિતા દુરત્યયા દુર્ગ-મ્પથસ્તત્કવયો વદન્તિ ॥14॥
અશબ્દમસ્પર્​શમરૂપમવ્યય-ન્તથા-ઽરસ-ન્નિત્યમગન્ધવચ્ચ યત્‌।
અનાદ્યનન્ત-મ્મહતઃ પર-ન્ધ્રુવ-ન્નિચાય્ય તન્મૃત્યુમુખાત્‌ પ્રમુચ્યતે ॥15॥
નાચિકેતમુપાખ્યાન-મ્મૃત્યુપ્રોક્તં સનાતનમ્‌।
ઉક્ત્વા શ્રુત્વા ચ મેધાવી બ્રહ્મલોકે મહીયતે ॥16॥
ય ઇમ-મ્પરમ-ઙ્ગુહ્યં શ્રાવયેદ્‌ બ્રહ્મસંસદિ।
પ્રયત-શ્શ્રાદ્ધકાલે વા તદાનન્ત્યાય કલ્પતે।
તદાનન્ત્યાય કલ્પત ઇતિ ॥17॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 1
vallī 3
ṛta-mpibantau sukṛtasya loke guhā-mpraviṣṭau parame parārdhe|
chāyātapau brahmavido vadanti pañcāgnayo ye ca triṇāciketāḥ ||1||
ya-sseturījānānāmakṣara-mbrahma yatparam‌|
abhaya-ntitīr​ṣatā-mpāra-nnāciketaṃ śakemahi ||2||
ātmānaṃ rathinaṃ-vi~ddhi śarīraṃ rathameva tu|
buddhi-ntu sārathiṃ-vi~ddhi manaḥ pragrahameva ca ||3||
indriyāṇi hayānāhurviṣayāṃsteṣu gocarān‌|
ātmendriyamanoyukta-mbhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ ||4||
yastvavijñānavānbhavatyayuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇyavaśyāni duṣṭāśvā iva sāratheḥ ||5||
yastu vijñānavānbhavati yuktena manasā sadā|
tasyendriyāṇi vaśyāni sadaśvā iva sāratheḥ ||6||
yastvavijñānavānbhavatyamanaska-ssadā-'śuciḥ|
na sa tatpadamāpnoti saṃsāra-ñcādhigacchati ||7||
yastu vijñānavānbhavati samanaska-ssadā śuciḥ|
sa tu tatpadamāpnoti yasmād bhūyo na jāyate ||8||
vijñānasārathiryastu manaḥ pragrahavānnaraḥ|
so-'dhvanaḥ pāramāpnoti tadviṣṇoḥ parama-mpadam‌ ||9||
indriyebhyaḥ parā hyarthā arthebhyaśca para-mmanaḥ|
manasastu parā buddhirbuddherātmā mahānparaḥ ||10||
mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ|
puruṣānna para-ṅkiñcitsā kāṣṭhā sā parā gatiḥ ||11||
eṣa sarveṣu bhūteṣu gūḍho-''tmā na prakāśate|
dṛśyate tvagryayā buddhyā sūkṣmayā sūkṣmadar​śibhiḥ ||12||
yacchedvāṅmanasī prājñastadyacchejjñāna ātmani|
jñānamātmani mahati niyacchettadyacchecchānta ātmani ||13||
uttiṣṭhata jāgrata prāpya varānnibodhata|
kṣurasya dhārā niśitā duratyayā durga-mpathastatkavayo vadanti ||14||
aśabdamaspar​śamarūpamavyaya-ntathā-'rasa-nnityamagandhavacca yat‌|
anādyananta-mmahataḥ para-ndhruva-nnicāyya tanmṛtyumukhāt‌ pramucyate ||15||
nāciketamupākhyāna-mmṛtyuproktaṃ sanātanam‌|
uktvā śrutvā ca medhāvī brahmaloke mahīyate ||16||
ya ima-mparama-ṅguhyaṃ śrāvayed‌ brahmasaṃsadi|
prayata-śśrāddhakāle vā tadānantyāya kalpate|
tadānantyāya kalpata iti ||17||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever