Dhanyashtakam — InfoLyter.in

ॐ

ધન્યાષ્ટકમ્

Dhanyashtakam

Ashtakam Adi Shankaracharya Gujarati

(પ્રહર્ષણીવૃત્તમ્ -)

તજ્જ્ઞાનં પ્રશમકરં યદિન્દ્રિયાણાં

તજ્જ્ઞેયં યદુપનિષત્સુ નિશ્ચિતાર્થમ્ ।

તે ધન્યા ભુવિ પરમાર્થનિશ્ચિતેહાઃ

શેષાસ્તુ ભ્રમનિલયે પરિભ્રમન્તઃ ॥ 1॥

(વસન્તતિલકાવૃત્તમ્ -)

આદૌ વિજિત્ય વિષયાન્મદમોહરાગ-

દ્વેષાદિશત્રુગણમાહૃતયોગરાજ્યાઃ ।

જ્ઞાત્વા મતં સમનુભૂયપરાત્મવિદ્યા-

કાન્તાસુખં વનગૃહે વિચરન્તિ ધન્યાઃ ॥ 2॥

ત્યક્ત્વા ગૃહે રતિમધોગતિહેતુભૂતામ્

આત્મેચ્છયોપનિષદર્થરસં પિબન્તઃ ।

વીતસ્પૃહા વિષયભોગપદે વિરક્તા

ધન્યાશ્ચરન્તિ વિજનેષુ વિરક્તસઙ્ગાઃ ॥ 3॥

ત્યક્ત્વા મમાહમિતિ બન્ધકરે પદે દ્વે

માનાવમાનસદૃશાઃ સમદર્શિનશ્ચ ।

કર્તારમન્યમવગમ્ય તદર્પિતાનિ

કુર્વન્તિ કર્મપરિપાકફલાનિ ધન્યાઃ ॥ 4॥

ત્યક્ત્વીષણાત્રયમવેક્ષિતમોક્ષમર્ગા

ભૈક્ષામૃતેન પરિકલ્પિતદેહયાત્રાઃ ।

જ્યોતિઃ પરાત્પરતરં પરમાત્મસઞ્જ્ઞં

ધન્યા દ્વિજારહસિ હૃદ્યવલોકયન્તિ ॥ 5॥

નાસન્ન સન્ન સદસન્ન મહસન્નચાણુ

ન સ્ત્રી પુમાન્ન ચ નપુંસકમેકબીજમ્ ।

યૈર્બ્રહ્મ તત્સમમુપાસિતમેકચિત્તૈઃ

ધન્યા વિરેજુરિત્તરેભવપાશબદ્ધાઃ ॥ 6॥

અજ્ઞાનપઙ્કપરિમગ્નમપેતસારં

દુઃખાલયં મરણજન્મજરાવસક્તમ્ ।

સંસારબન્ધનમનિત્યમવેક્ષ્ય ધન્યા

જ્ઞાનાસિના તદવશીર્ય વિનિશ્ચયન્તિ ॥ 7॥

શાન્તૈરનન્યમતિભિર્મધુરસ્વભાવૈઃ

એકત્વનિશ્ચિતમનોભિરપેતમોહૈઃ ।

સાકં વનેષુ વિજિતાત્મપદસ્વરુપં

તદ્વસ્તુ સમ્યગનિશં વિમૃશન્તિ ધન્યાઃ ॥ 8॥

(માલિનીવૃત્તમ્ -)

અહિમિવ જનયોગં સર્વદા વર્જયેદ્યઃ

કુણપમિવ સુનારીં ત્યક્તુકામો વિરાગી ।

વિષમિવ વિષયાન્યો મન્યમાનો દુરન્તાન્

જયતિ પરમહંસો મુક્તિભાવં સમેતિ ॥ 9॥

(શાર્દૂલવિક્રીડિતવૃત્તમ્ -)

સમ્પૂર્ણં જગદેવ નન્દનવનં સર્વેઽપિ કલ્પદ્રુમા

ગાઙ્ગં વરિ સમસ્તવારિનિવહઃ પુણ્યાઃ સમસ્તાઃ ક્રિયાઃ ।

વાચઃ પ્રાકૃતસંસ્કૃતાઃ શ્રુતિશિરોવારાણસી મેદિની

સર્વાવસ્થિતિરસ્ય વસ્તુવિષયા દૃષ્ટે પરબ્રહ્મણિ ॥ 10॥

॥ ઇતિ શ્રીમદ્ શઙ્કરાચાર્યવિરચિતં ધન્યાષ્ટકં સમાપ્તમ્ ॥

Roman (IAST) Transliteration

(praharṣaṇīvṛttam -)

tajjñānaṃ praśamakaraṃ yadindriyāṇāṃ

tajjñeyaṃ yadupaniṣatsu niścitārtham |

te dhanyā bhuvi paramārthaniścitehāḥ

śeṣāstu bhramanilaye paribhramantaḥ || 1||

(vasantatilakāvṛttam -)

ādau vijitya viṣayānmadamoharāga-

dveṣādiśatrugaṇamāhṛtayogarājyāḥ |

jñātvā mataṃ samanubhūyaparātmavidyā-

kāntāsukhaṃ vanagṛhe vicaranti dhanyāḥ || 2||

tyaktvā gṛhe ratimadhogatihetubhūtām

ātmecchayopaniṣadartharasaṃ pibantaḥ |

vītaspṛhā viṣayabhogapade viraktā

dhanyāścaranti vijaneṣu viraktasaṅgāḥ || 3||

tyaktvā mamāhamiti bandhakare pade dve

mānāvamānasadṛśāḥ samadarśinaśca |

kartāramanyamavagamya tadarpitāni

kurvanti karmaparipākaphalāni dhanyāḥ || 4||

tyaktvīṣaṇātrayamavekṣitamokṣamargā

bhaikṣāmṛtena parikalpitadehayātrāḥ |

jyotiḥ parātparataraṃ paramātmasañjñaṃ

dhanyā dvijārahasi hṛdyavalokayanti || 5||

nāsanna sanna sadasanna mahasannacāṇu

na strī pumānna ca napuṃsakamekabījam |

yairbrahma tatsamamupāsitamekacittaiḥ

dhanyā virejurittarebhavapāśabaddhāḥ || 6||

ajñānapaṅkaparimagnamapetasāraṃ

duḥkhālayaṃ maraṇajanmajarāvasaktam |

saṃsārabandhanamanityamavekṣya dhanyā

jñānāsinā tadavaśīrya viniścayanti || 7||

śāntairananyamatibhirmadhurasvabhāvaiḥ

ekatvaniścitamanobhirapetamohaiḥ |

sākaṃ vaneṣu vijitātmapadasvarupaṃ

tadvastu samyaganiśaṃ vimṛśanti dhanyāḥ || 8||

(mālinīvṛttam -)

ahimiva janayogaṃ sarvadā varjayedyaḥ

kuṇapamiva sunārīṃ tyaktukāmo virāgī |

viṣamiva viṣayānyo manyamāno durantān

jayati paramahaṃso muktibhāvaṃ sameti || 9||

(śārdūlavikrīḍitavṛttam -)

sampūrṇaṃ jagadeva nandanavanaṃ sarve'pi kalpadrumā

gāṅgaṃ vari samastavārinivahaḥ puṇyāḥ samastāḥ kriyāḥ |

vācaḥ prākṛtasaṃskṛtāḥ śrutiśirovārāṇasī medinī

sarvāvasthitirasya vastuviṣayā dṛṣṭe parabrahmaṇi || 10||

|| iti śrīmad śaṅkarācāryaviracitaṃ dhanyāṣṭakaṃ samāptam ||