📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
બ્રહ્મ સંહિતા
Brahma Samhita
Gujarati
ઈશ્વરઃ પરમઃ કૃષ્ણઃ સચ્ચિદાનન્દવિગ્રહઃ ।
અનાદિરાદિર્ગોવિન્દઃ સર્વકારણકારણમ્ ॥ 1 ॥
સહસ્રપત્રકમલં ગોકુલાખ્યં મહત્પદમ્ ।
તત્કર્ણિકારં તદ્ધામ તદનન્તાશસમ્ભવમ્ ॥ 2 ॥
કર્ણિકારં મહદ્યન્ત્રં ષટ્કોણં વજ્રકીલકમ્
ષડઙ્ગ ષટ્પદીસ્થાનં પ્રકૃત્યા પુરુષેણ ચ ।
પ્રેમાનન્દમહાનન્દરસેનાવસ્થિતં હિ યત્
જ્યોતીરૂપેણ મનુના કામબીજેન સઙ્ગતમ્ ॥ 3 ॥
તત્કિઞ્જલ્કં તદંશાનાં તત્પત્રાણિ શ્રિયામપિ ॥ 4 ॥
ચતુરસ્રં તત્પરિતઃ શ્વેતદ્વીપાખ્યમદ્ભુતમ્ ।
ચતુરસ્રં ચતુર્મૂર્તેશ્ચતુર્ધામ ચતુષ્કૃતમ્ ।
ચતુર્ભિઃ પુરુષાર્થૈશ્ચ ચતુર્ભિર્હેતુભિર્વૃતમ્ ।
શૂલૈર્દશભિરાનદ્ધમૂર્ધ્વાધો દિગ્વિદિક્ષ્વપિ ।
અષ્ટભિર્નિધિભિર્જુષ્ટમષ્ટભિઃ સિદ્ધિભિસ્તથા ।
મનુરૂપૈશ્ચ દશભિર્દિક્પાલૈઃ પરિતો વૃતમ્ ।
શ્યામૈર્ગૌરૈશ્ચ રક્તૈશ્ચ શુક્લૈશ્ચ પાર્ષદર્ષભૈઃ ।
શોભિતં શક્તિભિસ્તાભિરદ્ભુતાભિઃ સમન્તતઃ ॥ 5 ॥
એવં જ્યોતિર્મયો દેવઃ સદાનન્દં પરાત્પરઃ ।
આત્મારામસ્ય તસ્યાસ્તિ પ્રકૃત્યા ન સમાગમઃ ॥ 6 ॥
માયયાઽરમમાણસ્ય ન વિયોગસ્તયા સહ ।
આત્મના રમયા રેમે ત્યક્તકાલં સિસૃક્ષયા ॥ 7 ॥
નિયતિઃ સા રમાદેવી તત્પ્રિયા તદ્વશં તદા ।
તલ્લિઙ્ગં ભગવાન્ શમ્ભુર્જોતિરૂપઃ સનાતનઃ ।
યા યોનિઃ સાપરાશક્તિઃ કામો બીજં મહદ્ધરેઃ ॥ 8 ॥
લિઙ્ગયોન્યાત્મિકા જાતા ઇમા માહેશ્વરી પ્રજાઃ ॥ 9 ॥
શક્તિમાન્ પુરુષઃ સોઽયં લિઙ્ગરૂપી મહેશ્વરઃ ।
તસ્મિન્નાવિરભૂલ્લિઙ્ગે મહાવિષ્ણુર્જગત્પતિઃ ॥ 10 ॥
સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ ।
સહસ્રબાહુર્વિશ્વાત્મા સહસ્રાંશઃ સહસ્રસૂઃ ॥ 11 ॥
નારાયણઃ સ ભગવાનાપસ્તસ્માત્સનાતનાત્ ।
આવિરાસીત્કારણાર્ણો નિધિઃ સઙ્કર્ષણાત્મકઃ ।
યોગનિદ્રાં ગતસ્તસ્મિન્ સહસ્રાંશઃ સ્વયં મહાન્ ॥ 12 ॥
તદ્રોમબિલ જાલેષુ બીજં સઙ્કર્ષણસ્ય ચ ।
હૈમાન્યણ્ડાનિ જાતાનિ મહાભૂતાવૃતાનિ તુ ॥ 13 ॥
પ્રત્યણ્ડમેવમેકાંશાદેકાંશાદ્વિશતિ સ્વયમ્ ।
સહસ્રમૂર્ધા વિશ્વાત્મા મહાવિષ્ણુઃ સનાતનઃ ॥ 14 ॥
વામાઙ્ગાદસૃજદ્વિષ્ણું દક્ષિણાઙ્ગાત્પ્રજાપતિમ્ ।
જ્યોતિર્લિઙ્ગમયં શમ્ભું કૂર્ચદેશાદવાસૃજત્ ॥ 15 ॥
અહઙ્કારાત્મકં વિશ્વં તસ્માદેતદ્વ્યજાયત ॥ 16 ॥
અથ તૈસ્ત્રિવિધૈર્વેશૈર્લીલામુદ્વહતઃ કિલ ।
યોગનિદ્રા ભગવતી તસ્ય શ્રીરિવ સઙ્ગતા ॥ 17 ॥
સસૃક્ષાયાં તતો નાભેસ્તસ્ય પદ્મં વિનિર્યયૌ ।
તન્નાલં હેમનલિનં બ્રહ્મણો લોકમદ્ભુતમ્ ॥ 18 ॥
તત્ત્વાનિ પૂર્વરૂઢાનિ કારણાનિ પરસ્પરમ્ ।
સમવાયાપ્રયોગાચ્ચ વિભિન્નાનિ પૃથક્ પૃથક્ ।
ચિચ્છક્ત્યા સજ્જમાનોઽથ ભગવાનાદિપૂરુષઃ ।
યોજયન્માયયા દેવો યોગનિદ્રામકલ્પયત્ ॥ 19 ॥
યોજયિત્વા તુ તાન્યેવ પ્રવિવેશ સ્વયં ગુહામ્ ।
ગુહાં પ્રવિષ્ટે તસ્મિંસ્તુ જીવાત્મા પ્રતિબુધ્યતે ॥ 20 ॥
સ નિત્યો નિત્યસમ્બન્ધઃ પ્રકૃતિશ્ચ પરૈવ સા ॥ 21 ॥
એવં સર્વાત્મસમ્બન્ધં નાભ્યાં પદ્મં હરેરભૂત્ ।
તત્ર બ્રહ્માભવદ્ભૂયશ્ચતુર્વેદી ચતુર્મુખઃ ॥ 22 ॥
સ જાતો ભગવચ્છક્ત્યા તત્કાલં કિલ ચોદિતઃ ।
સિસૃક્ષાયાં મતિં ચક્રે પૂર્વસંસ્કારસંસ્કૃતઃ ।
દદર્શ કેવલં ધ્વાન્તં નાન્યત્કિમપિ સર્વતઃ ॥ 23 ॥
ઉવાચ પુરતસ્તસ્મૈ તસ્ય દિવ્યા સરસ્વતી ।
કામઃ કૃષ્ણાય ગોવિન્દ હે ગોપીજન ઇત્યપિ ।
વલ્લભાય પ્રિયા વહ્નેર્મન્ત્રં તે દાસ્યતિ પ્રિયમ્ ॥ 24 ॥
તપસ્ત્વં તપ એતેન તવ સિદ્ધિર્ભવિષ્યતિ ॥ 25 ॥
અથ તેપે સ સુચિરં પ્રીણન્ ગોવિન્દમવ્યયમ્ ।
શ્વેતદ્વીપપતિં કૃષ્ણં ગોલોકસ્થં પરાત્પરમ્ ।
પ્રકૃત્યા ગુણરૂપિણ્યા રૂપિણ્યા પર્યુપાસિતમ્ ।
સહસ્રદલસમ્પન્ને કોટિકિઞ્જલ્કબૃંહિતે ।
ભૂમિશ્ચિન્તામણિસ્તત્ર કર્ણિકારે મહાસને ।
સમાસીનં ચિદાનન્દં જ્યોતિરૂપં સનાતનમ્ ।
શબ્દબ્રહ્મમયં વેણું વાદયન્તં મુખામ્બુજે ।
વિલાસિનીગણવૃતં સ્વૈઃ સ્વૈરંશૈરભિષ્ટુતમ્ ॥ 26 ॥
અથ વેણુનિનાદસ્ય ત્રયીમૂર્તિમયી ગતિઃ ।
સ્ફુરન્તી પ્રવિવેશાશુ મુખાબ્જાનિ સ્વયમ્ભુવઃ ।
ગાયત્રીં ગાયતસ્તસ્માદધિગત્ય સરોજજઃ ।
સંસ્કૃતશ્ચાદિગુરુણા દ્વિજતામગમત્તતઃ ॥ 27 ॥
ત્રય્યા પ્રબુદ્ધોઽથ વિધિર્વિજ્ઞાતતત્ત્વસાગરઃ ।
તુષ્ટાવ વેદસારેણ સ્તોત્રેણાનેન કેશવમ્ ॥ 28 ॥
ચિન્તામણિપ્રકરસદ્મસુ કલ્પવૃક્ષ
લક્ષાવૃતેષુ સુરભીરભિપાલયન્તમ્ ।
લક્ષ્મીસહસ્રશતસમ્ભ્રમસેવ્યમાનં
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 29 ॥
વેણું ક્વણન્તમરવિન્દદલાયતાક્ષં
બર્હાવતંસમસિતામ્બુદસુન્દરાઙ્ગમ્ ।
કન્દર્પકોટિકમનીયવિશેષશોભં
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 30 ॥
આલોલચન્દ્રકલસદ્વનમાલ્યવંશી-
-રત્નાઙ્ગદં પ્રણયકેલિકલાવિલાસમ્ ।
શ્યામં ત્રિભઙ્ગલલિતં નિયતપ્રકાશં
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 31 ॥
અઙ્ગાનિ યસ્ય સકલેન્દ્રિયવૃત્તિમન્તિ
પશ્યન્તિ પાન્તિ કલયન્તિ ચિરં જગન્તિ ।
આનન્દચિન્મયસદુજ્જ્વલવિગ્રહસ્ય
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 32 ॥
અદ્વૈતમચ્યુતમનાદિમનન્તરૂપં
આદ્યં પુરાણપુરુષં નવયૌવનં ચ ।
વેદેષુ દુર્લભમદુર્લભમાત્મભક્તૌ
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 33 ॥
પન્થાસ્તુ કોટિશતવત્સરસમ્પ્રગમ્યો
વાયોરથાપિ મનસો મુનિપુઙ્ગવાનામ્ ।
સોઽપ્યસ્તિ યત્પ્રપદસીમ્ન્યવિચિન્ત્યતત્ત્વે
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 34 ॥
એકોઽપ્યસૌ રચયિતું જગદણ્ડકોટિં
યચ્છક્તિરસ્તિ જગદણ્ડચયા યદન્તઃ ।
અણ્ડાન્તરસ્થપરમાણુચયાન્તરસ્થં
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 35 ॥
યદ્ભાવભાવિતધિયો મનુજાસ્તથૈવ
સમ્પ્રાપ્ય રૂપમહિમાસનયાનભૂષાઃ ।
સૂક્તૈર્યમેવ નિગમપ્રથિતૈઃ સ્તુવન્તિ
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 36 ॥
આનન્દચિન્મયરસપ્રતિભાવિતાભિ-
-સ્તાભિર્ય એવ નિજરૂપતયા કલાભિઃ ।
ગોલોક એવ નિવસત્યખિલાત્મભૂતો
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 37 ॥
પ્રેમાઞ્જનચ્છુરિતભક્તિવિલોચનેન
સન્તઃ સદૈવ હૃદયેષુ વિલોકયન્તિ ।
યં શ્યામસુન્દરમચિન્ત્યગુણસ્વરૂપં
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 38 ॥
રામાદિમૂર્તિષુ કલાનિયમેન તિષ્ઠન્
નાનાવતારમકરોદ્ભુવનેષુ કિન્તુ ।
કૃષ્ણઃ સ્વયં સમભવત્પરમઃ પુમાન્ યો
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 39 ॥
યસ્ય પ્રભા પ્રભવતો જગદણ્ડકોટિ-
-કોટિષ્વશેષવસુધાદિ વિભૂતિભિન્નમ્ ।
તદ્બ્રહ્મ નિષ્કલમનન્તમશેષભૂતં
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 40 ॥
માયા હિ યસ્ય જગદણ્ડશતાનિ સૂતે
ત્રૈગુણ્યતદ્વિષયવેદવિતાયમાના ।
સત્ત્વાવલમ્બિપરસત્ત્વં વિશુદ્ધસત્ત્વં
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 41 ॥
આનન્દચિન્મયરસાત્મતયા મનઃસુ
યઃ પ્રાણિનાં પ્રતિફલન્ સ્મરતામુપેત્ય ।
લીલાયિતેન ભુવનાનિ જયત્યજસ્રં
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 42 ॥
ગોલોકનામ્નિ નિજધામ્નિ તલે ચ તસ્ય
દેવિ મહેશહરિધામસુ તેષુ તેષુ ।
તે તે પ્રભાવનિચયા વિહિતાશ્ચ યેન
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 43 ॥
સૃષ્ટિસ્થિતિપ્રલયસાધનશક્તિરેકા
છાયેવ યસ્ય ભુવનાનિ બિભર્તિ દુર્ગા ।
ઇચ્છાનુરૂપમપિ યસ્ય ચ ચેષ્ટતે સા
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 44 ॥
ક્ષીરં યથા દધિ વિકારવિશેષયોગાત્
સઞ્જાયતે ન હિ તતઃ પૃથગસ્તિ હેતોઃ ।
યઃ શમ્ભુતામપિ તથા સમુપૈતિ કાર્યા-
-દ્ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 45 ॥
દીપાર્ચિરેવ હિ દશાન્તરમભ્યુપેત્ય
દીપાયતે વિવૃતહેતુસમાનધર્મા ।
યસ્તાદૃગેવ હિ ચ વિષ્ણુતયા વિભાતિ
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 46 ॥
યઃ કારણાર્ણવજલે ભજતિ સ્મ યોગ-
-નિદ્રામનન્તજગદણ્ડસરોમકૂપઃ ।
આધારશક્તિમવલમ્બ્ય પરાં સ્વમૂર્તિં
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 47 ॥
યસ્યૈકનિશ્વસિતકાલમથાવલમ્બ્ય
જીવન્તિ લોમબિલજા જગદણ્ડનાથાઃ ।
વિષ્ણુર્મહાન્ સ ઇહ યસ્ય કલાવિશેષો
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 48 ॥
ભાસ્વાન્ યથાશ્મશકલેષુ નિજેષુ તેજઃ
સ્વીયં કિયત્પ્રકટયત્યપિ તદ્વદત્ર ।
બ્રહ્મા ય એષ જગદણ્ડવિધાનકર્તા
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 49 ॥
યત્પાદપલ્લવયુગં વિનિધાય કુમ્ભ-
-દ્વન્દ્વે પ્રણામસમયે સ ગણાધિરાજઃ ।
વિઘ્નાન્ વિહન્તુમલમસ્ય જગત્ત્રયસ્ય
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 50 ॥
અગ્નિર્મહી ગગનમમ્બુ મરુદ્દિશશ્ચ
કાલસ્તથાત્મમનસીતિ જગત્ત્રયાણિ ।
યસ્માદ્ભવન્તિ વિભવન્તિ વિશન્તિ યં ચ
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 51 ॥
યચ્ચક્ષુરેષ સવિતા સકલગ્રહાણાં
રાજા સમસ્તસુરમૂર્તિરશેષતેજાઃ ।
યસ્યાજ્ઞયા ભ્રમતિ સમ્ભૃતકાલચક્રો
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 52 ॥
ધર્મોઽથ પાપનિચયઃ શ્રુતયસ્તપાંસિ
બ્રહ્માદિકીટપતગાવધયશ્ચ જીવાઃ ।
યદ્દતમાત્રવિભવપ્રકટપ્રભાવા
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 53 ॥
યસ્ત્વિન્દ્રગોપમથવેન્દ્રમહો સ્વકર્મ-
-બન્ધાનુરૂપફલભાજનમાતનોતિ ।
કર્માણિ નિર્દહતિ કિન્તુ ચ ભક્તિભાજાં
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 54 ॥
યં ક્રોધકામસહજપ્રણયાદિભીતિ-
-વાત્સલ્યમોહગુરુગૌરવસેવ્યભાવૈઃ ।
સઞ્ચિન્ત્ય તસ્ય સદૃશીં તનુમાપુરેતે
ગોવિન્દમાદિપુરુષં તમહં ભજામિ ॥ 55 ॥
શ્રિયઃ કાન્તાઃ કાન્તઃ પરમપુરુષઃ કલ્પતરવો
દ્રુમા ભૂમિશ્ચિન્તામણિગણમયિ તોયમમૃતમ્ ।
કથા ગાનં નાટ્યં ગમનમપિ વંશી પ્રિયસખિ
ચિદાનન્દં જ્યોતિઃ પરમપિ તદાસ્વાદ્યમપિ ચ ।
સ યત્ર ક્ષીરાબ્ધિઃ સ્રવતિ સુરભીભ્યશ્ચ સુમહાન્
નિમેષાર્ધાખ્યો વા વ્રજતિ ન હિ યત્રાપિ સમયઃ ।
ભજે શ્વેતદ્વીપં તમહમિહ ગોલોકમિતિ યં
વિદન્તસ્તે સન્તઃ ક્ષિતિવિરલચારાઃ કતિપયે ॥ 56 ॥
અથોવાચ મહાવિષ્ણુર્ભગવન્તં પ્રજાપતિમ્ ।
બ્રહ્મન્ મહત્ત્વવિજ્ઞાને પ્રજાસર્ગે ચ ચેન્મતિઃ ।
પઞ્ચશ્લોકીમિમાં વિદ્યાં વત્સ દત્તાં નિબોધ મે ॥ 57 ॥
પ્રબુદ્ધે જ્ઞાનભક્તિભ્યામાત્મન્યાનન્દચિન્મયી ।
ઉદેત્યનુત્તમા ભક્તિર્ભગવત્પ્રેમલક્ષણા ॥ 58 ॥
પ્રમાણૈસ્તત્ સદાચારૈસ્તદભ્યાસૈર્નિરન્તરમ્ ।
બોધયનાત્મનાત્માનં ભક્તિમપ્યુત્તમાં લભેત્ ॥ 59 ॥
યસ્યાઃ શ્રેયસ્કરં નાસ્તિ યયા નિર્વૃતિમાપ્નુયાત્ ।
યા સાધયતિ મામેવ ભક્તિં તામેવ સાધયેત્ ॥ 60 ॥
ધર્માનન્યાન્ પરિત્યજ્ય મામેકં ભજ વિશ્વસન્ ।
યાદૃશી યાદૃશી શ્રદ્ધા સિદ્ધિર્ભવતિ તાદૃશી ।
કુર્વન્નિરન્તરં કર્મ લોકોઽયમનુવર્તતે ।
તેનૈવ કર્મણા ધ્યાયન્માં પરાં ભક્તિમિચ્છતિ ॥ 61 ॥
અહં હિ વિશ્વસ્ય ચરાચરસ્ય
બીજં પ્રધાનં પ્રકૃતિઃ પુમાંશ્ચ ।
મયાહિતં તેજ ઇદં બિભર્ષિ
વિધે વિધેહિ ત્વમથો જગન્તિ ॥ 62 ॥
ઇતિ શ્રી બ્રહ્મ સંહિતા સમ્પૂર્ણમ્ ।
Roman (IAST) Transliteration
īśvaraḥ paramaḥ kṛṣṇaḥ saccidānandavigrahaḥ |
anādirādirgovindaḥ sarvakāraṇakāraṇam || 1 ||
sahasrapatrakamalaṃ gokulākhyaṃ mahatpadam |
tatkarṇikāraṃ taddhāma tadanantāśasambhavam || 2 ||
karṇikāraṃ mahadyantraṃ ṣaṭkoṇaṃ vajrakīlakam
ṣaḍaṅga ṣaṭpadīsthānaṃ prakṛtyā puruṣeṇa ca |
premānandamahānandarasenāvasthitaṃ hi yat
jyotīrūpeṇa manunā kāmabījena saṅgatam || 3 ||
tatkiñjalkaṃ tadaṃśānāṃ tatpatrāṇi śriyāmapi || 4 ||
caturasraṃ tatparitaḥ śvetadvīpākhyamadbhutam |
caturasraṃ caturmūrteścaturdhāma catuṣkṛtam |
caturbhiḥ puruṣārthaiśca caturbhirhetubhirvṛtam |
śūlairdaśabhirānaddhamūrdhvādho digvidikṣvapi |
aṣṭabhirnidhibhirjuṣṭamaṣṭabhiḥ siddhibhistathā |
manurūpaiśca daśabhirdikpālaiḥ parito vṛtam |
śyāmairgauraiśca raktaiśca śuklaiśca pārṣadarṣabhaiḥ |
śobhitaṃ śaktibhistābhiradbhutābhiḥ samantataḥ || 5 ||
evaṃ jyotirmayo devaḥ sadānandaṃ parātparaḥ |
ātmārāmasya tasyāsti prakṛtyā na samāgamaḥ || 6 ||
māyayā'ramamāṇasya na viyogastayā saha |
ātmanā ramayā reme tyaktakālaṃ sisṛkṣayā || 7 ||
niyatiḥ sā ramādevī tatpriyā tadvaśaṃ tadā |
talliṅgaṃ bhagavān śambhurjotirūpaḥ sanātanaḥ |
yā yoniḥ sāparāśaktiḥ kāmo bījaṃ mahaddhareḥ || 8 ||
liṅgayonyātmikā jātā imā māheśvarī prajāḥ || 9 ||
śaktimān puruṣaḥ so'yaṃ liṅgarūpī maheśvaraḥ |
tasminnāvirabhūlliṅge mahāviṣṇurjagatpatiḥ || 10 ||
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |
sahasrabāhurviśvātmā sahasrāṃśaḥ sahasrasūḥ || 11 ||
nārāyaṇaḥ sa bhagavānāpastasmātsanātanāt |
āvirāsītkāraṇārṇo nidhiḥ saṅkarṣaṇātmakaḥ |
yoganidrāṃ gatastasmin sahasrāṃśaḥ svayaṃ mahān || 12 ||
tadromabila jāleṣu bījaṃ saṅkarṣaṇasya ca |
haimānyaṇḍāni jātāni mahābhūtāvṛtāni tu || 13 ||
pratyaṇḍamevamekāṃśādekāṃśādviśati svayam |
sahasramūrdhā viśvātmā mahāviṣṇuḥ sanātanaḥ || 14 ||
vāmāṅgādasṛjadviṣṇuṃ dakṣiṇāṅgātprajāpatim |
jyotirliṅgamayaṃ śambhuṃ kūrcadeśādavāsṛjat || 15 ||
ahaṅkārātmakaṃ viśvaṃ tasmādetadvyajāyata || 16 ||
atha taistrividhairveśairlīlāmudvahataḥ kila |
yoganidrā bhagavatī tasya śrīriva saṅgatā || 17 ||
sasṛkṣāyāṃ tato nābhestasya padmaṃ viniryayau |
tannālaṃ hemanalinaṃ brahmaṇo lokamadbhutam || 18 ||
tattvāni pūrvarūḍhāni kāraṇāni parasparam |
samavāyāprayogācca vibhinnāni pṛthak pṛthak |
cicchaktyā sajjamāno'tha bhagavānādipūruṣaḥ |
yojayanmāyayā devo yoganidrāmakalpayat || 19 ||
yojayitvā tu tānyeva praviveśa svayaṃ guhām |
guhāṃ praviṣṭe tasmiṃstu jīvātmā pratibudhyate || 20 ||
sa nityo nityasambandhaḥ prakṛtiśca paraiva sā || 21 ||
evaṃ sarvātmasambandhaṃ nābhyāṃ padmaṃ harerabhūt |
tatra brahmābhavadbhūyaścaturvedī caturmukhaḥ || 22 ||
sa jāto bhagavacchaktyā tatkālaṃ kila coditaḥ |
sisṛkṣāyāṃ matiṃ cakre pūrvasaṃskārasaṃskṛtaḥ |
dadarśa kevalaṃ dhvāntaṃ nānyatkimapi sarvataḥ || 23 ||
uvāca puratastasmai tasya divyā sarasvatī |
kāmaḥ kṛṣṇāya govinda he gopījana ityapi |
vallabhāya priyā vahnermantraṃ te dāsyati priyam || 24 ||
tapastvaṃ tapa etena tava siddhirbhaviṣyati || 25 ||
atha tepe sa suciraṃ prīṇan govindamavyayam |
śvetadvīpapatiṃ kṛṣṇaṃ golokasthaṃ parātparam |
prakṛtyā guṇarūpiṇyā rūpiṇyā paryupāsitam |
sahasradalasampanne koṭikiñjalkabṛṃhite |
bhūmiścintāmaṇistatra karṇikāre mahāsane |
samāsīnaṃ cidānandaṃ jyotirūpaṃ sanātanam |
śabdabrahmamayaṃ veṇuṃ vādayantaṃ mukhāmbuje |
vilāsinīgaṇavṛtaṃ svaiḥ svairaṃśairabhiṣṭutam || 26 ||
atha veṇuninādasya trayīmūrtimayī gatiḥ |
sphurantī praviveśāśu mukhābjāni svayambhuvaḥ |
gāyatrīṃ gāyatastasmādadhigatya sarojajaḥ |
saṃskṛtaścādiguruṇā dvijatāmagamattataḥ || 27 ||
trayyā prabuddho'tha vidhirvijñātatattvasāgaraḥ |
tuṣṭāva vedasāreṇa stotreṇānena keśavam || 28 ||
cintāmaṇiprakarasadmasu kalpavṛkṣa
lakṣāvṛteṣu surabhīrabhipālayantam |
lakṣmīsahasraśatasambhramasevyamānaṃ
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 29 ||
veṇuṃ kvaṇantamaravindadalāyatākṣaṃ
barhāvataṃsamasitāmbudasundarāṅgam |
kandarpakoṭikamanīyaviśeṣaśobhaṃ
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 30 ||
ālolacandrakalasadvanamālyavaṃśī-
-ratnāṅgadaṃ praṇayakelikalāvilāsam |
śyāmaṃ tribhaṅgalalitaṃ niyataprakāśaṃ
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 31 ||
aṅgāni yasya sakalendriyavṛttimanti
paśyanti pānti kalayanti ciraṃ jaganti |
ānandacinmayasadujjvalavigrahasya
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 32 ||
advaitamacyutamanādimanantarūpaṃ
ādyaṃ purāṇapuruṣaṃ navayauvanaṃ ca |
vedeṣu durlabhamadurlabhamātmabhaktau
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 33 ||
panthāstu koṭiśatavatsarasampragamyo
vāyorathāpi manaso munipuṅgavānām |
so'pyasti yatprapadasīmnyavicintyatattve
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 34 ||
eko'pyasau racayituṃ jagadaṇḍakoṭiṃ
yacchaktirasti jagadaṇḍacayā yadantaḥ |
aṇḍāntarasthaparamāṇucayāntarasthaṃ
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 35 ||
yadbhāvabhāvitadhiyo manujāstathaiva
samprāpya rūpamahimāsanayānabhūṣāḥ |
sūktairyameva nigamaprathitaiḥ stuvanti
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 36 ||
ānandacinmayarasapratibhāvitābhi-
-stābhirya eva nijarūpatayā kalābhiḥ |
goloka eva nivasatyakhilātmabhūto
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 37 ||
premāñjanacchuritabhaktivilocanena
santaḥ sadaiva hṛdayeṣu vilokayanti |
yaṃ śyāmasundaramacintyaguṇasvarūpaṃ
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 38 ||
rāmādimūrtiṣu kalāniyamena tiṣṭhan
nānāvatāramakarodbhuvaneṣu kintu |
kṛṣṇaḥ svayaṃ samabhavatparamaḥ pumān yo
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 39 ||
yasya prabhā prabhavato jagadaṇḍakoṭi-
-koṭiṣvaśeṣavasudhādi vibhūtibhinnam |
tadbrahma niṣkalamanantamaśeṣabhūtaṃ
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 40 ||
māyā hi yasya jagadaṇḍaśatāni sūte
traiguṇyatadviṣayavedavitāyamānā |
sattvāvalambiparasattvaṃ viśuddhasattvaṃ
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 41 ||
ānandacinmayarasātmatayā manaḥsu
yaḥ prāṇināṃ pratiphalan smaratāmupetya |
līlāyitena bhuvanāni jayatyajasraṃ
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 42 ||
golokanāmni nijadhāmni tale ca tasya
devi maheśaharidhāmasu teṣu teṣu |
te te prabhāvanicayā vihitāśca yena
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 43 ||
sṛṣṭisthitipralayasādhanaśaktirekā
chāyeva yasya bhuvanāni bibharti durgā |
icchānurūpamapi yasya ca ceṣṭate sā
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 44 ||
kṣīraṃ yathā dadhi vikāraviśeṣayogāt
sañjāyate na hi tataḥ pṛthagasti hetoḥ |
yaḥ śambhutāmapi tathā samupaiti kāryā-
-dgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 45 ||
dīpārcireva hi daśāntaramabhyupetya
dīpāyate vivṛtahetusamānadharmā |
yastādṛgeva hi ca viṣṇutayā vibhāti
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 46 ||
yaḥ kāraṇārṇavajale bhajati sma yoga-
-nidrāmanantajagadaṇḍasaromakūpaḥ |
ādhāraśaktimavalambya parāṃ svamūrtiṃ
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 47 ||
yasyaikaniśvasitakālamathāvalambya
jīvanti lomabilajā jagadaṇḍanāthāḥ |
viṣṇurmahān sa iha yasya kalāviśeṣo
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 48 ||
bhāsvān yathāśmaśakaleṣu nijeṣu tejaḥ
svīyaṃ kiyatprakaṭayatyapi tadvadatra |
brahmā ya eṣa jagadaṇḍavidhānakartā
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 49 ||
yatpādapallavayugaṃ vinidhāya kumbha-
-dvandve praṇāmasamaye sa gaṇādhirājaḥ |
vighnān vihantumalamasya jagattrayasya
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 50 ||
agnirmahī gaganamambu maruddiśaśca
kālastathātmamanasīti jagattrayāṇi |
yasmādbhavanti vibhavanti viśanti yaṃ ca
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 51 ||
yaccakṣureṣa savitā sakalagrahāṇāṃ
rājā samastasuramūrtiraśeṣatejāḥ |
yasyājñayā bhramati sambhṛtakālacakro
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 52 ||
dharmo'tha pāpanicayaḥ śrutayastapāṃsi
brahmādikīṭapatagāvadhayaśca jīvāḥ |
yaddatamātravibhavaprakaṭaprabhāvā
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 53 ||
yastvindragopamathavendramaho svakarma-
-bandhānurūpaphalabhājanamātanoti |
karmāṇi nirdahati kintu ca bhaktibhājāṃ
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 54 ||
yaṃ krodhakāmasahajapraṇayādibhīti-
-vātsalyamohagurugauravasevyabhāvaiḥ |
sañcintya tasya sadṛśīṃ tanumāpurete
govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 55 ||
śriyaḥ kāntāḥ kāntaḥ paramapuruṣaḥ kalpataravo
drumā bhūmiścintāmaṇigaṇamayi toyamamṛtam |
kathā gānaṃ nāṭyaṃ gamanamapi vaṃśī priyasakhi
cidānandaṃ jyotiḥ paramapi tadāsvādyamapi ca |
sa yatra kṣīrābdhiḥ sravati surabhībhyaśca sumahān
nimeṣārdhākhyo vā vrajati na hi yatrāpi samayaḥ |
bhaje śvetadvīpaṃ tamahamiha golokamiti yaṃ
vidantaste santaḥ kṣitiviralacārāḥ katipaye || 56 ||
athovāca mahāviṣṇurbhagavantaṃ prajāpatim |
brahman mahattvavijñāne prajāsarge ca cenmatiḥ |
pañcaślokīmimāṃ vidyāṃ vatsa dattāṃ nibodha me || 57 ||
prabuddhe jñānabhaktibhyāmātmanyānandacinmayī |
udetyanuttamā bhaktirbhagavatpremalakṣaṇā || 58 ||
pramāṇaistat sadācāraistadabhyāsairnirantaram |
bodhayanātmanātmānaṃ bhaktimapyuttamāṃ labhet || 59 ||
yasyāḥ śreyaskaraṃ nāsti yayā nirvṛtimāpnuyāt |
yā sādhayati māmeva bhaktiṃ tāmeva sādhayet || 60 ||
dharmānanyān parityajya māmekaṃ bhaja viśvasan |
yādṛśī yādṛśī śraddhā siddhirbhavati tādṛśī |
kurvannirantaraṃ karma loko'yamanuvartate |
tenaiva karmaṇā dhyāyanmāṃ parāṃ bhaktimicchati || 61 ||
ahaṃ hi viśvasya carācarasya
bījaṃ pradhānaṃ prakṛtiḥ pumāṃśca |
mayāhitaṃ teja idaṃ bibharṣi
vidhe vidhehi tvamatho jaganti || 62 ||
iti śrī brahma saṃhitā sampūrṇam |
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever