📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
ભાવનોપનિષદ્
Bhavanopanishad
Gujarati
શ્રીગુરુ-સ્સર્વકારણભૂતા શક્તિઃ ॥1॥
કેન નવરન્ધ્રરૂપો દેહઃ।
નવશક્તિરૂપં શ્રીચક્રમ।
વારાહી પિતૃરૂપા।
કુરુકુલ્લા બલિદેવતા માતા।
પુરુષાર્થા-સ્સાગરાઃ।
દેહો નવરત્નદ્વીપઃ।
આધારનવકમુદ્રા: શક્તયઃ।
ત્વગાદિસપ્તધાતુભિર-નેકૈ-સ્સં​યુઁક્તા-સ્સઙ્કલ્પાઃ કલ્પતરવઃ।
તેજ: કલ્પકોદ્યાનમ્।રસનયા ભાવ્યમાના મધુરામ્લતિક્ત-કટુકષાયલવણભેદા-ષ્ષડ્રસા-ષ્ષડૃતવઃ ।
ક્રિયાશક્તિઃ પીઠમ્।
કુણ્ડલિની જ્ઞાનશક્તિર્ગૃહમ્। ઇચ્છાશક્તિર્મહાત્રિપુરસુન્દરી।
જ્ઞાતા હોતા જ્ઞાનમગ્નિઃ જ્ઞેયં હવિઃ। જ્ઞાતૃજ્ઞાનજ્ઞેયાનામભેદભાવનં શ્રીચક્રપૂજનમ્। નિયતિસહિતા-શ્શ્ર્-ઋઙ્ગારાદયો નવ રસા અણિમાદયઃ। કામક્રોધલોભમોહમદ-માત્સર્યપુણ્યપાપમયા બ્રાહ્મયાદ્યષ્ટશક્તયઃ । પૃથિવ્યપ્તેજોવાય્વાકાશશ્રોત્રત્વક્ચક્ષુર્જિહ્વાઘ્રાણવા-ક્પાણિપાદપાયૂપસ્થમનોવિકારા-ષ્ષોડશ શક્તયઃ ।
વચનાદાનગમનવિસર્ગાનન્દહાનોપેક્ષાબુદ્ધયો-ઽનઙ્ગકુસુમાદિશક્તયો-ઽષ્ટૌ।
અલમ્બુસા કુહૂર્વિશ્વોદરી વરુણા હસ્તિજિહ્વા યશસ્વત્યશ્વિની ગાન્ધારી પૂષા શઙ્ખિની સરસ્વતીડા પિઙ્ગલા સુષુમ્ના ચેતિ ચતુર્દશ નાડ્યઃ। સર્વસઙ્ક્ષોભિણ્યાદિચતુર્દશારગા દેવતાઃ। પ્રાણાપાનવ્યાનોદાનસમાનનાગકૂર્મકૃકરદેવદત્તધનઞ્જયા ઇતિ દશ વાયવઃ ।
સર્વસિદ્ધિ-પ્રદા દેવ્યો બહિર્દશારગા દેવતાઃ। એતદ્વાયુદશકસંસર્ગોપાથિભેદેન રેચકપૂરકશોષકદાહક-પ્લાવકા અમૃતમિતિ પ્રાણમુખ્યત્વેન પઞ્ચવિધો-ઽસ્તિ ।
ક્ષારકો દારકઃ, ક્ષોભકો મોહકો જૃમ્ભક ઇત્યપાલનમુખ્યત્વેન પઞ્ચવિધો-ઽસ્તિ ।
તેન મનુષ્યાણા-મ્મોહકો દાહકો ભક્ષ્યભોજ્યલેહ્યચોષ્યપેયા-ત્મક-ઞ્ચતુર્વિધમન્ન-મ્પાચયતિ।
એતા દશ વહ્નિકલા-સ્સર્વાત્વાદ્યન્તર્દશારગા દેવતાઃ। શીતોષ્ણસુખદુઃખેચ્છાસત્ત્વરજસ્તમોગુણા વશિન્યાદિશક્તયો-ઽષ્ટૌ।
શબ્દસ્પર્​શરૂપરસગન્ધાઃ પઞ્ચતન્માત્રાઃ પઞ્ચ પુષ્પબાણા મન ઇક્ષુધનુઃ।
વશ્યો બાણો રાગઃ પાશઃ।
દ્વેષો-ઽઙ્કુશઃ।
અવ્યક્તમહત્તત્ત્વમહદહઙ્કાર ઇતિ કામેશ્વરીવજ્નેશ્વરીભગમાલિન્યો-ઽન્તસ્ત્રિકોણાગ્નગા દેવતાઃ ।
પઞ્ચદશતિથિરૂપેણ કાલસ્ય પરિણામાવલોકનસ્થિતિઃ પઞ્ચદશ નિત્યા શ્રદ્ધાનુરૂપાધિદેવતા।
તયોઃ કામેશ્વરી સદાનન્દઘના પરિપૂર્ણસ્વાત્મૈક્યરૂપા દેવતા ॥2॥
સલિલમિતિ સૌહિત્યકારણં સત્ત્વમ્ । કર્તવ્યમકર્તવ્યમિતિ ભાવનાયુક્ત ઉપચારઃ।
અસ્તિ નાસ્તીતિ કર્તવ્યતા ઉપચારઃ। બાહ્યાભ્યન્ત:કરણાનાં રૂપગ્રહણયોગ્યતા-ઽસ્ત્વિત્યાવાહનમ્।
તસ્ય વાહ્યાભ્યન્તઃકરણાનામેકરૂપવિષયગ્રહણમાસનમ્।
રક્તશુક્લપદૈકીકરણ-મ્પાદ્યમ્।
ઉજ્જ્વલદા-મોદાનન્દાસનદાનમર્ઘ્યમ્।
સ્વચ્છં સ્વત:સિદ્ધમિત્યાચમનીયમ્। ચિચ્ચન્દ્રમયીતિ સર્વાઙ્ગસ્ત્રવણં સ્નાનમ્। ચિદગ્નિસ્વરૂપપરમાનન્દશક્તિસ્ફુરણં-વઁસ્ત્રમ્। પ્રત્યેકં સપ્તવિંશતિધા ભિન્નત્વેનેચ્છાજ્ઞાન-ક્રિયાત્મકબ્રહ્મગ્રન્થિમદ્રસતન્તુબ્રહ્મનાડી બ્રહ્મસૂત્રમ્।
સ્વવ્યતિરિક્તવસ્તુસઙ્ગરહિતસ્મરણં-વિઁભૂષણમ્। સ્વચ્છસ્વપરિપૂર્ણતાસ્મરણ-ઙ્ગન્ધઃ ।
સમસ્તવિષયાણા-મ્મનસ-સ્સ્થૈર્યેણાનુસન્ધાન-ઙ્કુસુમમ્ । તેષામેવ સર્વદા સ્વીકરણ-ન્ધૂપઃ । પવનાવચ્છિન્નોર્ધ્વગ્વલનસચ્ચિદુલ્કાકાશદેહો દીપઃ । સમસ્તયાતાયા-તવર્જ્ય-ન્નૈવેદ્યમ્ । અવસ્થાત્રયાણામેકીકરણ-ન્તામ્બૂલમ્। મૂલાધારાદાબ્રહ્મરન્ધ્રપર્યન્ત-મ્બ્રહ્મરન્ધ્રાદા-મૂલાધારપર્યન્ત-ઙ્ગતાગતરૂપેણ પ્રાદક્ષિણ્યમ્। તુર્યાવસ્થા નમસ્કારઃ ।
દેહશૂન્યપ્રમાતૃતાનિમજ્જન-મ્બલિહરણમ્।
સત્યમસ્તિ કર્તવ્યમકર્તવ્યમૌદાસીન્યનિત્યાત્મવિલાપનં હોમઃ।
સ્વય-ન્તત્પાદુકા-નિમજ્જન-મ્પરિપૂર્ણધ્યાનમ્॥3॥
એવ-મ્મુહૂર્તત્રય-મ્ભાવનાપરો જીવન્મુક્તો ભવતિ।
તસ્ય દેવતાત્મૈક્યસિદ્ધિઃ।
ચિન્તિતકાર્યાણ્ય-યત્નેન સિદ્ધયન્તિ।
સ એવ શિવયોગીતિ કથ્યતે ॥4॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīguru-ssarvakāraṇabhūtā śaktiḥ ||1||
kena navarandhrarūpo dehaḥ|
navaśaktirūpaṃ śrīcakrama|
vārāhī pitṛrūpā|
kurukullā balidevatā mātā|
puruṣārthā-ssāgarāḥ|
deho navaratnadvīpaḥ|
ādhāranavakamudrā: śaktayaḥ|
tvagādisaptadhātubhira-nekai-ssaṃ​yu~ktā-ssaṅkalpāḥ kalpataravaḥ|
teja: kalpakodyānam|rasanayā bhāvyamānā madhurāmlatikta-kaṭukaṣāyalavaṇabhedā-ṣṣaḍrasā-ṣṣaḍṛtavaḥ |
kriyāśaktiḥ pīṭham|
kuṇḍalinī jñānaśaktirgṛham| icchāśaktirmahātripurasundarī|
jñātā hotā jñānamagniḥ jñeyaṃ haviḥ| jñātṛjñānajñeyānāmabhedabhāvanaṃ śrīcakrapūjanam| niyatisahitā-śśr-ṛṅgārādayo nava rasā aṇimādayaḥ| kāmakrodhalobhamohamada-mātsaryapuṇyapāpamayā brāhmayādyaṣṭaśaktayaḥ | pṛthivyaptejovāyvākāśaśrotratvakcakṣurjihvāghrāṇavā-kpāṇipādapāyūpasthamanovikārā-ṣṣoḍaśa śaktayaḥ |
vacanādānagamanavisargānandahānopekṣābuddhayo-'naṅgakusumādiśaktayo-'ṣṭau|
alambusā kuhūrviśvodarī varuṇā hastijihvā yaśasvatyaśvinī gāndhārī pūṣā śaṅkhinī sarasvatīḍā piṅgalā suṣumnā ceti caturdaśa nāḍyaḥ| sarvasaṅkṣobhiṇyādicaturdaśāragā devatāḥ| prāṇāpānavyānodānasamānanāgakūrmakṛkaradevadattadhanañjayā iti daśa vāyavaḥ |
sarvasiddhi-pradā devyo bahirdaśāragā devatāḥ| etadvāyudaśakasaṃsargopāthibhedena recakapūrakaśoṣakadāhaka-plāvakā amṛtamiti prāṇamukhyatvena pañcavidho-'sti |
kṣārako dārakaḥ, kṣobhako mohako jṛmbhaka ityapālanamukhyatvena pañcavidho-'sti |
tena manuṣyāṇā-mmohako dāhako bhakṣyabhojyalehyacoṣyapeyā-tmaka-ñcaturvidhamanna-mpācayati|
etā daśa vahnikalā-ssarvātvādyantardaśāragā devatāḥ| śītoṣṇasukhaduḥkhecchāsattvarajastamoguṇā vaśinyādiśaktayo-'ṣṭau|
śabdaspar​śarūparasagandhāḥ pañcatanmātrāḥ pañca puṣpabāṇā mana ikṣudhanuḥ|
vaśyo bāṇo rāgaḥ pāśaḥ|
dveṣo-'ṅkuśaḥ|
avyaktamahattattvamahadahaṅkāra iti kāmeśvarīvajneśvarībhagamālinyo-'ntastrikoṇāgnagā devatāḥ |
pañcadaśatithirūpeṇa kālasya pariṇāmāvalokanasthitiḥ pañcadaśa nityā śraddhānurūpādhidevatā|
tayoḥ kāmeśvarī sadānandaghanā paripūrṇasvātmaikyarūpā devatā ||2||
salilamiti sauhityakāraṇaṃ sattvam | kartavyamakartavyamiti bhāvanāyukta upacāraḥ|
asti nāstīti kartavyatā upacāraḥ| bāhyābhyanta:karaṇānāṃ rūpagrahaṇayogyatā-'stvityāvāhanam|
tasya vāhyābhyantaḥkaraṇānāmekarūpaviṣayagrahaṇamāsanam|
raktaśuklapadaikīkaraṇa-mpādyam|
ujjvaladā-modānandāsanadānamarghyam|
svacchaṃ svata:siddhamityācamanīyam| ciccandramayīti sarvāṅgastravaṇaṃ snānam| cidagnisvarūpaparamānandaśaktisphuraṇaṃ-va~stram| pratyekaṃ saptaviṃśatidhā bhinnatvenecchājñāna-kriyātmakabrahmagranthimadrasatantubrahmanāḍī brahmasūtram|
svavyatiriktavastusaṅgarahitasmaraṇaṃ-vi~bhūṣaṇam| svacchasvaparipūrṇatāsmaraṇa-ṅgandhaḥ |
samastaviṣayāṇā-mmanasa-ssthairyeṇānusandhāna-ṅkusumam | teṣāmeva sarvadā svīkaraṇa-ndhūpaḥ | pavanāvacchinnordhvagvalanasaccidulkākāśadeho dīpaḥ | samastayātāyā-tavarjya-nnaivedyam | avasthātrayāṇāmekīkaraṇa-ntāmbūlam| mūlādhārādābrahmarandhraparyanta-mbrahmarandhrādā-mūlādhāraparyanta-ṅgatāgatarūpeṇa prādakṣiṇyam| turyāvasthā namaskāraḥ |
dehaśūnyapramātṛtānimajjana-mbaliharaṇam|
satyamasti kartavyamakartavyamaudāsīnyanityātmavilāpanaṃ homaḥ|
svaya-ntatpādukā-nimajjana-mparipūrṇadhyānam||3||
eva-mmuhūrtatraya-mbhāvanāparo jīvanmukto bhavati|
tasya devatātmaikyasiddhiḥ|
cintitakāryāṇya-yatnena siddhayanti|
sa eva śivayogīti kathyate ||4||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever