Shrimadbhagavadgita Parayana - Panchamo'dhyayah

ॐ

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા પારાયણ - પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ

Gita Vyasa Gujarati

ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ

અથ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ

કર્મસન્ન્યાસયોગઃ

અર્જુન ઉવાચ

સન્ન્યાસં કર્મણાં કૃષ્ણ પુનર્યોગં ચ શંસસિ ।

યચ્છ્રેય એતયોરેકં તન્મે બ્રૂહિ સુનિશ્ચિતમ્ ॥1॥

શ્રી ભગવાનુવાચ

સન્ન્યાસઃ કર્મયોગશ્ચ નિશ્શ્રેયસકરાવુભૌ ।

તયોસ્તુ કર્મસન્ન્યાસાત્ કર્મયોગો વિશિષ્યતે ॥2॥

જ્ઞેયઃ સ નિત્યસન્ન્યાસી યો ન દ્વેષ્ટિ ન કાઙ્ક્ષતિ ।

નિર્દ્વન્દ્વો હિ મહાબાહો સુખં બન્ધાત્પ્રમુચ્યતે ॥3॥

સાઙ્ખ્યયોગૌ પૃથગ્બાલાઃ પ્રવદન્તિ ન પણ્ડિતાઃ ।

એકમપ્યાસ્થિતઃ સમ્યક્ ઉભયોર્વિન્દતે ફલમ્ ॥4॥

યત્સાઙ્ખ્યૈઃ પ્રાપ્યતે સ્થાનં તદ્યોગૈરપિ ગમ્યતે ।

એકં સાઙ્ખ્યં ચ યોગં ચ યઃ પશ્યતિ સ પશ્યતિ ॥5॥

સન્ન્યાસસ્તુ મહાબાહો દુઃખમાપ્તુમયોગતઃ ।

યોગયુક્તો મુનિર્બ્રહ્મ નચિરેણાધિગચ્છતિ ॥6॥

યોગયુક્તો વિશુદ્ધાત્મા વિજિતાત્મા જિતેન્દ્રિયઃ ।

સર્વભૂતાત્મભૂતાત્મા કુર્વન્નપિ ન લિપ્યતે ॥7॥

નૈવ કિઞ્ચિત્કરોમીતિ યુક્તો મન્યેત તત્ત્વવિત્ ।

પશ્યન્શૃણ્વન્સ્પૃશઞ્જિઘ્રન્ અશ્નન્ગચ્છન્સ્વપન્શ્વસન્ ॥8॥

પ્રલપન્વિસૃજન્ગૃહ્ણન્ ઉન્મિષન્નિમિષન્નપિ ।

ઇન્દ્રિયાણીન્દ્રિયાર્થેષુ વર્તન્ત ઇતિ ધારયન્ ॥9॥

બ્રહ્મણ્યાધાય કર્માણિ સઙ્ગં ત્યક્ત્વા કરોતિ યઃ ।

લિપ્યતે ન સ પાપેન પદ્મપત્રમિવામ્ભસા ॥10॥

કાયેન મનસા બુદ્ધ્યા કેવલૈરિન્દ્રિયૈરપિ ।

યોગિનઃ કર્મ કુર્વન્તિ સઙ્ગં ત્યક્ત્વાત્મશુદ્ધયે ॥11॥

યુક્તઃ કર્મફલં ત્યક્ત્વા શાન્તિમાપ્નોતિ નૈષ્ઠિકીમ્ ।

અયુક્તઃ કામકારેણ ફલે સક્તો નિબધ્યતે ॥12॥

સર્વકર્માણિ મનસા સન્ન્યસ્યાસ્તે સુખં વશી ।

નવદ્વારે પુરે દેહી નૈવ કુર્વન્ન કારયન્ ॥13॥

ન કર્તૃત્વં ન કર્માણિ લોકસ્ય સૃજતિ પ્રભુઃ ।

ન કર્મફલસંયોગં સ્વભાવસ્તુ પ્રવર્તતે ॥14॥

નાદત્તે કસ્યચિત્પાપં ન ચૈવ સુકૃતં વિભુઃ ।

અજ્ઞાનેનાવૃતં જ્ઞાનં તેન મુહ્યન્તિ જન્તવઃ ॥15॥

જ્ઞાનેન તુ તદજ્ઞાનં યેષાં નાશિતમાત્મનઃ ।

તેષામાદિત્યવજ્જ્ઞાનં પ્રકાશયતિ તત્પરમ્ ॥16॥

તદ્બુદ્ધયસ્તદાત્માનઃ તન્નિષ્ઠાસ્તત્પરાયણાઃ ।

ગચ્છન્ત્યપુનરાવૃત્તિં જ્ઞાનનિર્ધૂતકલ્મષાઃ ॥17॥

વિદ્યાવિનયસમ્પન્ને બ્રાહ્મણે ગવિ હસ્તિનિ ।

શુનિ ચૈવ શ્વપાકે ચ પણ્ડિતાઃ સમદર્શિનઃ ॥18॥

ઇહૈવ તૈર્જિતઃ સર્ગઃ યેષાં સામ્યે સ્થિતં મનઃ ।

નિર્દોષં હિ સમં બ્રહ્મ તસ્માત્ બ્રહ્મણિ તે સ્થિતાઃ ॥19॥

ન પ્રહૃષ્યેત્પ્રિયં પ્રાપ્ય નોદ્વિજેત્પ્રાપ્ય ચાપ્રિયમ્ ।

સ્થિરબુદ્ધિરસમ્મૂઢઃ બ્રહ્મવિત્ બ્રહ્મણિ સ્થિતઃ ॥20॥

બાહ્યસ્પર્શેષ્વસક્તાત્મા વિન્દત્યાત્મનિ યત્સુખમ્ ।

સ બ્રહ્મયોગયુક્તાત્મા સુખમક્ષયમશ્નુતે ॥21॥

યે હિ સંસ્પર્શજા ભોગાઃ દુઃખયોનય એવ તે ।

આદ્યન્તવન્તઃ કૌન્તેય ન તેષુ રમતે બુધઃ ॥22॥

શક્નોતીહૈવ યઃ સોઢું પ્રાક્શરીરવિમોક્ષણાત્ ।

કામક્રોધોદ્ભવં વેગં સ યુક્તઃ સ સુખી નરઃ ॥23॥

યોઽન્તઃસુખોઽન્તરારામઃ તથાન્તર્જ્યોતિરેવ યઃ ।

સ યોગી બ્રહ્મનિર્વાણં બ્રહ્મભૂતોઽધિગચ્છતિ ॥24॥

લભન્તે બ્રહ્મનિર્વાણમ્ ઋષયઃ ક્ષીણકલ્મષાઃ ।

છિન્નદ્વૈધા યતાત્માનઃ સર્વભૂતહિતે રતાઃ ॥25॥

કામક્રોધવિયુક્તાનાં યતીનાં યતચેતસામ્ ।

અભિતો બ્રહ્મનિર્વાણં વર્તતે વિદિતાત્મનામ્ ॥26॥

સ્પર્શાન્કૃત્વા બહિર્બાહ્યાન્ ચક્ષુશ્ચૈવાન્તરે ભ્રુવોઃ

પ્રાણાપાનૌ સમૌ કૃત્વા નાસાભ્યન્તરચારિણૌ ॥27॥

યતેન્દ્રિયમનોબુદ્ધિઃ મુનિર્મોક્ષપરાયણઃ ।

વિગતેચ્છાભયક્રોધઃ યઃ સદા મુક્ત એવ સઃ ॥28॥

ભોક્તારં યજ્ઞતપસાં સર્વલોકમહેશ્વરમ્ ।

સુહૃદં સર્વભૂતાનાં જ્ઞાત્વા માં શાન્તિમૃચ્છતિ ॥29॥

॥ ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસુ ઉપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં

યોગશાસ્ત્રે શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે કર્મસન્ન્યાસયોગો નામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha pañcamo'dhyāyaḥ

karmasannyāsayogaḥ

arjuna uvāca

sannyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punaryogaṃ ca śaṃsasi |

yacchreya etayorekaṃ tanme brūhi suniścitam ||1||

śrī bhagavānuvāca

sannyāsaḥ karmayogaśca niśśreyasakarāvubhau |

tayostu karmasannyāsāt karmayogo viśiṣyate ||2||

jñeyaḥ sa nityasannyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati |

nirdvandvo hi mahābāho sukhaṃ bandhātpramucyate ||3||

sāṅkhyayogau pṛthagbālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ |

ekamapyāsthitaḥ samyak ubhayorvindate phalam ||4||

yatsāṅkhyaiḥ prāpyate sthānaṃ tadyogairapi gamyate |

ekaṃ sāṅkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati ||5||

sannyāsastu mahābāho duḥkhamāptumayogataḥ |

yogayukto munirbrahma nacireṇādhigacchati ||6||

yogayukto viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ |

sarvabhūtātmabhūtātmā kurvannapi na lipyate ||7||

naiva kiñcitkaromīti yukto manyeta tattvavit |

paśyanśṛṇvanspṛśañjighran aśnangacchansvapanśvasan ||8||

pralapanvisṛjangṛhṇan unmiṣannimiṣannapi |

indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan ||9||

brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā karoti yaḥ |

lipyate na sa pāpena padmapatramivāmbhasā ||10||

kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapi |

yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvātmaśuddhaye ||11||

yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīm |

ayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate ||12||

sarvakarmāṇi manasā sannyasyāste sukhaṃ vaśī |

navadvāre pure dehī naiva kurvanna kārayan ||13||

na kartṛtvaṃ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ |

na karmaphalasaṃyogaṃ svabhāvastu pravartate ||14||

nādatte kasyacitpāpaṃ na caiva sukṛtaṃ vibhuḥ |

ajñānenāvṛtaṃ jñānaṃ tena muhyanti jantavaḥ ||15||

jñānena tu tadajñānaṃ yeṣāṃ nāśitamātmanaḥ |

teṣāmādityavajjñānaṃ prakāśayati tatparam ||16||

tadbuddhayastadātmānaḥ tanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ |

gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ ||17||

vidyāvinayasampanne brāhmaṇe gavi hastini |

śuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ ||18||

ihaiva tairjitaḥ sargaḥ yeṣāṃ sāmye sthitaṃ manaḥ |

nirdoṣaṃ hi samaṃ brahma tasmāt brahmaṇi te sthitāḥ ||19||

na prahṛṣyetpriyaṃ prāpya nodvijetprāpya cāpriyam |

sthirabuddhirasammūḍhaḥ brahmavit brahmaṇi sthitaḥ ||20||

bāhyasparśeṣvasaktātmā vindatyātmani yatsukham |

sa brahmayogayuktātmā sukhamakṣayamaśnute ||21||

ye hi saṃsparśajā bhogāḥ duḥkhayonaya eva te |

ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ ||22||

śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṃ prākśarīravimokṣaṇāt |

kāmakrodhodbhavaṃ vegaṃ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ ||23||

yo'ntaḥsukho'ntarārāmaḥ tathāntarjyotireva yaḥ |

sa yogī brahmanirvāṇaṃ brahmabhūto'dhigacchati ||24||

labhante brahmanirvāṇam ṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ |

chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ ||25||

kāmakrodhaviyuktānāṃ yatīnāṃ yatacetasām |

abhito brahmanirvāṇaṃ vartate viditātmanām ||26||

sparśānkṛtvā bahirbāhyān cakṣuścaivāntare bhruvoḥ

prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau ||27||

yatendriyamanobuddhiḥ munirmokṣaparāyaṇaḥ |

vigatecchābhayakrodhaḥ yaḥ sadā mukta eva saḥ ||28||

bhoktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalokamaheśvaram |

suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ śāntimṛcchati ||29||

|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ

yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde karmasannyāsayogo nāma pañcamo'dhyāyaḥ ||