Shrimadbhagavadgita Parayana - Saptadasho'dhyayah

ॐ

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા પારાયણ - સપ્તદશોઽધ્યાયઃ

Gita Vyasa Gujarati

ૐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ

અથ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ

શ્રદ્ધાત્રયવિભાગયોગઃ

અર્જુન ઉવાચ

યે શાસ્ત્રવિધિમુત્સૃજ્ય યજન્તે શ્રદ્ધયાન્વિતાઃ ।

તેષાં નિષ્ઠા તુ કા કૃષ્ણ સત્ત્વમાહો રજસ્તમઃ ॥1॥

શ્રી ભગવાનુવાચ

ત્રિવિધા ભવતિ શ્રદ્ધા દેહિનાં સા સ્વભાવજા ।

સાત્ત્વિકી રાજસી ચૈવ તામસી ચેતિ તાં શૃણુ ॥2॥

સત્ત્વાનુરૂપા સર્વસ્ય શ્રદ્ધા ભવતિ ભારત ।

શ્રદ્ધામયોઽયં પુરુષઃ યો યચ્છ્રદ્ધઃ સ એવ સઃ ॥3॥

યજન્તે સાત્ત્વિકા દેવાન્ યક્ષરક્ષાંસિ રાજસાઃ ।

પ્રેતાન્ભૂતગણાંશ્ચાન્યે યજન્તે તામસા જનાઃ ॥4॥

અશાસ્ત્રવિહિતં ઘોરં તપ્યન્તે યે તપો જનાઃ ।

દમ્ભાહઙ્કારસંયુક્તાઃ કામરાગબલાન્વિતાઃ ॥5॥

કર્શયન્તઃ શરીરસ્થં ભૂતગ્રામમચેતસઃ ।

માં ચૈવાન્તઃ શરીરસ્થં તાન્વિદ્ધ્યાસુરનિશ્ચયાન્ ॥6॥

આહારસ્ત્વપિ સર્વસ્ય ત્રિવિધો ભવતિ પ્રિયઃ ।

યજ્ઞસ્તપસ્તથા દાનં તેષાં ભેદમિમં શૃણુ ॥7॥

આયુઃસત્ત્વબલારોગ્ય-સુખપ્રીતિવિવર્ધનાઃ ।

રસ્યાઃ સ્નિગ્ધાઃ સ્થિરા હૃદ્યાઃ આહારાઃ સાત્ત્વિકપ્રિયાઃ ॥8॥

કટ્વમ્લલવણાત્યુષ્ણ-તીક્ષ્ણરૂક્ષવિદાહિનઃ ।

આહારા રાજસસ્યેષ્ટાઃ દુઃખશોકામયપ્રદાઃ ॥9॥

યાતયામં ગતરસં પૂતિ પર્યુષિતં ચ યત્ ।

ઉચ્છિષ્ટમપિ ચામેધ્યં ભોજનં તામસપ્રિયમ્ ॥10॥

અફલાકાઙ્ક્ષિભિર્યજ્ઞઃ વિધિદૃષ્ટો ય ઇજ્યતે ।

યષ્ટવ્યમેવેતિ મનઃ સમાધાય સ સાત્ત્વિકઃ ॥11॥

અભિસન્ધાય તુ ફલં દમ્ભાર્થમપિ ચૈવ યત્ ।

ઇજ્યતે ભરતશ્રેષ્ઠ તં યજ્ઞં વિદ્ધિ રાજસમ્ ॥12॥

વિધિહીનમસૃષ્ટાન્નં મન્ત્રહીનમદક્ષિણમ્ ।

શ્રદ્ધાવિરહિતં યજ્ઞં તામસં પરિચક્ષતે ॥13॥

દેવદ્વિજગુરુપ્રાજ્ઞ-પૂજનં શૌચમાર્જવમ્ ।

બ્રહ્મચર્યમહિંસા ચ શારીરં તપ ઉચ્યતે ॥14॥

અનુદ્વેગકરં વાક્યં સત્યં પ્રિયહિતં ચ યત્ ।

સ્વાધ્યાયાભ્યસનં ચૈવ વાઙ્મયં તપ ઉચ્યતે ॥15॥

મનઃ પ્રસાદઃ સૌમ્યત્વં મૌનમાત્મવિનિગ્રહઃ ।

ભાવસંશુદ્ધિરિત્યેતત્ તપો માનસમુચ્યતે ॥16॥

શ્રદ્ધયા પરયા તપ્તં તપસ્તત્ત્રિવિધં નરૈઃ ।

અફલાકાઙ્ક્ષિભિર્યુક્તૈઃ સાત્ત્વિકં પરિચક્ષતે ॥17॥

સત્કારમાનપૂજાર્થં તપો દમ્ભેન ચૈવ યત્ ।

ક્રિયતે તદિહ પ્રોક્તં રાજસં ચલમધ્રુવમ્ ॥18॥

મૂઢગ્રાહેણાત્મનો યત્ પીડયા ક્રિયતે તપઃ ।

પરસ્યોત્સાદનાર્થં વા તત્તામસમુદાહૃતમ્ ॥19॥

દાતવ્યમિતિ યદ્દાનં દીયતેઽનુપકારિણે ।

દેશે કાલે ચ પાત્રે ચ તદ્દાનં સાત્ત્વિકં સ્મૃતમ્ ॥20॥

યત્તુ પ્રત્યુપકારાર્થં ફલમુદ્દિશ્ય વા પુનઃ ।

દીયતે ચ પરિક્લિષ્ટં તદ્દાનં રાજસં સ્મૃતમ્ ॥21॥

અદેશકાલે યદ્દાનમ્ અપાત્રેભ્યશ્ચ દીયતે ।

અસત્કૃતમવજ્ઞાતં તત્તામસમુદાહૃતમ્ ॥22॥

ૐ તત્સદિતિ નિર્દેશઃ બ્રહ્મણસ્ત્રિવિધઃ સ્મૃતઃ ।

બ્રાહ્મણાસ્તેન વેદાશ્ચ યજ્ઞાશ્ચ વિહિતાઃ પુરા ॥23॥

તસ્માદોમિત્યુદાહૃત્ય યજ્ઞદાનતપઃક્રિયાઃ ।

પ્રવર્તન્તે વિધાનોક્તાઃ સતતં બ્રહ્મવાદિનામ્ ॥24॥

તદિત્યનભિસન્ધાય ફલં યજ્ઞતપઃક્રિયાઃ ।

દાનક્રિયાશ્ચ વિવિધાઃ ક્રિયન્તે મોક્ષકાઙ્ક્ષિભિઃ ॥25॥

સદ્ભાવે સાધુભાવે ચ સદિત્યેતત્પ્રયુજ્યતે ।

પ્રશસ્તે કર્મણિ તથા સચ્છબ્દઃ પાર્થ યુજ્યતે ॥26॥

યજ્ઞે તપસિ દાને ચ સ્થિતિઃ સદિતિ ચોચ્યતે ।

કર્મ ચૈવ તદર્થીયં સદિત્યેવાભિધીયતે ॥27॥

અશ્રદ્ધયા હુતં દત્તં તપસ્તપ્તં કૃતં ચ યત્ ।

અસદિત્યુચ્યતે પાર્થ ન ચ તત્પ્રેત્ય નો ઇહ ॥28॥

॥ ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસુ ઉપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં

યોગશાસ્ત્રે શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે શ્રદ્ધાત્રયવિભાગયોગો નામ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

oṃ śrī paramātmane namaḥ

atha saptadaśo'dhyāyaḥ

śraddhātrayavibhāgayogaḥ

arjuna uvāca

ye śāstravidhimutsṛjya yajante śraddhayānvitāḥ |

teṣāṃ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvamāho rajastamaḥ ||1||

śrī bhagavānuvāca

trividhā bhavati śraddhā dehināṃ sā svabhāvajā |

sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṃ śṛṇu ||2||

sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata |

śraddhāmayo'yaṃ puruṣaḥ yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ ||3||

yajante sāttvikā devān yakṣarakṣāṃsi rājasāḥ |

pretānbhūtagaṇāṃścānye yajante tāmasā janāḥ ||4||

aśāstravihitaṃ ghoraṃ tapyante ye tapo janāḥ |

dambhāhaṅkārasaṃyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ ||5||

karśayantaḥ śarīrasthaṃ bhūtagrāmamacetasaḥ |

māṃ caivāntaḥ śarīrasthaṃ tānviddhyāsuraniścayān ||6||

āhārastvapi sarvasya trividho bhavati priyaḥ |

yajñastapastathā dānaṃ teṣāṃ bhedamimaṃ śṛṇu ||7||

āyuḥsattvabalārogya-sukhaprītivivardhanāḥ |

rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyāḥ āhārāḥ sāttvikapriyāḥ ||8||

kaṭvamlalavaṇātyuṣṇa-tīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ |

āhārā rājasasyeṣṭāḥ duḥkhaśokāmayapradāḥ ||9||

yātayāmaṃ gatarasaṃ pūti paryuṣitaṃ ca yat |

ucchiṣṭamapi cāmedhyaṃ bhojanaṃ tāmasapriyam ||10||

aphalākāṅkṣibhiryajñaḥ vidhidṛṣṭo ya ijyate |

yaṣṭavyameveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ ||11||

abhisandhāya tu phalaṃ dambhārthamapi caiva yat |

ijyate bharataśreṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam ||12||

vidhihīnamasṛṣṭānnaṃ mantrahīnamadakṣiṇam |

śraddhāvirahitaṃ yajñaṃ tāmasaṃ paricakṣate ||13||

devadvijaguruprājña-pūjanaṃ śaucamārjavam |

brahmacaryamahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate ||14||

anudvegakaraṃ vākyaṃ satyaṃ priyahitaṃ ca yat |

svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyate ||15||

manaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ |

bhāvasaṃśuddhirityetat tapo mānasamucyate ||16||

śraddhayā parayā taptaṃ tapastattrividhaṃ naraiḥ |

aphalākāṅkṣibhiryuktaiḥ sāttvikaṃ paricakṣate ||17||

satkāramānapūjārthaṃ tapo dambhena caiva yat |

kriyate tadiha proktaṃ rājasaṃ calamadhruvam ||18||

mūḍhagrāheṇātmano yat pīḍayā kriyate tapaḥ |

parasyotsādanārthaṃ vā tattāmasamudāhṛtam ||19||

dātavyamiti yaddānaṃ dīyate'nupakāriṇe |

deśe kāle ca pātre ca taddānaṃ sāttvikaṃ smṛtam ||20||

yattu pratyupakārārthaṃ phalamuddiśya vā punaḥ |

dīyate ca parikliṣṭaṃ taddānaṃ rājasaṃ smṛtam ||21||

adeśakāle yaddānam apātrebhyaśca dīyate |

asatkṛtamavajñātaṃ tattāmasamudāhṛtam ||22||

oṃ tatsaditi nirdeśaḥ brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ |

brāhmaṇāstena vedāśca yajñāśca vihitāḥ purā ||23||

tasmādomityudāhṛtya yajñadānatapaḥkriyāḥ |

pravartante vidhānoktāḥ satataṃ brahmavādinām ||24||

tadityanabhisandhāya phalaṃ yajñatapaḥkriyāḥ |

dānakriyāśca vividhāḥ kriyante mokṣakāṅkṣibhiḥ ||25||

sadbhāve sādhubhāve ca sadityetatprayujyate |

praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate ||26||

yajñe tapasi dāne ca sthitiḥ saditi cocyate |

karma caiva tadarthīyaṃ sadityevābhidhīyate ||27||

aśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat |

asadityucyate pārtha na ca tatpretya no iha ||28||

|| oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsu upaniṣatsu brahmavidyāyāṃ

yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde śraddhātrayavibhāgayogo nāma saptadaśo'dhyāyaḥ ||