Ashtavakra Gita Tritiyo'dhyayah

ॐ

અષ્ટાવક્ર ગીતા તૃતીયોઽધ્યાયઃ

Gita Gujarati

અષ્ટાવક્ર ઉવાચ ॥

અવિનાશિનમાત્માનમેકં વિજ્ઞાય તત્ત્વતઃ ।

તવાત્મજ્ઞાનસ્ય ધીરસ્ય કથમર્થાર્જને રતિઃ ॥ 3-1॥

આત્માજ્ઞાનાદહો પ્રીતિર્વિષયભ્રમગોચરે ।

શુક્તેરજ્ઞાનતો લોભો યથા રજતવિભ્રમે ॥ 3-2॥

વિશ્વં સ્ફુરતિ યત્રેદં તરઙ્ગા ઇવ સાગરે ।

સોઽહમસ્મીતિ વિજ્ઞાય કિં દીન ઇવ ધાવસિ ॥ 3-3॥

શ્રુત્વાપિ શુદ્ધચૈતન્ય આત્માનમતિસુન્દરમ્ ।

ઉપસ્થેઽત્યન્તસંસક્તો માલિન્યમધિગચ્છતિ ॥ 3-4॥

સર્વભૂતેષુ ચાત્માનં સર્વભૂતાનિ ચાત્મનિ ।

મુનેર્જાનત આશ્ચર્યં મમત્વમનુવર્તતે ॥ 3-5॥

આસ્થિતઃ પરમાદ્વૈતં મોક્ષાર્થેઽપિ વ્યવસ્થિતઃ ।

આશ્ચર્યં કામવશગો વિકલઃ કેલિશિક્ષયા ॥ 3-6॥

ઉદ્ભૂતં જ્ઞાનદુર્મિત્રમવધાર્યાતિદુર્બલઃ ।

આશ્ચર્યં કામમાકાઙ્ક્ષેત્ કાલમન્તમનુશ્રિતઃ ॥ 3-7॥

ઇહામુત્ર વિરક્તસ્ય નિત્યાનિત્યવિવેકિનઃ ।

આશ્ચર્યં મોક્ષકામસ્ય મોક્ષાદ્ એવ વિભીષિકા ॥ 3-8॥

ધીરસ્તુ ભોજ્યમાનોઽપિ પીડ્યમાનોઽપિ સર્વદા ।

આત્માનં કેવલં પશ્યન્ ન તુષ્યતિ ન કુપ્યતિ ॥ 3-9॥

ચેષ્ટમાનં શરીરં સ્વં પશ્યત્યન્યશરીરવત્ ।

સંસ્તવે ચાપિ નિન્દાયાં કથં ક્ષુભ્યેત્ મહાશયઃ ॥ 3-10॥

માયામાત્રમિદં વિશ્વં પશ્યન્ વિગતકૌતુકઃ ।

અપિ સન્નિહિતે મૃત્યૌ કથં ત્રસ્યતિ ધીરધીઃ ॥ 3-11॥

નિઃસ્પૃહં માનસં યસ્ય નૈરાશ્યેઽપિ મહાત્મનઃ ।

તસ્યાત્મજ્ઞાનતૃપ્તસ્ય તુલના કેન જાયતે ॥ 3-12॥

સ્વભાવાદ્ એવ જાનાનો દૃશ્યમેતન્ન કિઞ્ચન ।

ઇદં ગ્રાહ્યમિદં ત્યાજ્યં સ કિં પશ્યતિ ધીરધીઃ ॥ 3-13॥

અન્તસ્ત્યક્તકષાયસ્ય નિર્દ્વન્દ્વસ્ય નિરાશિષઃ ।

યદૃચ્છયાગતો ભોગો ન દુઃખાય ન તુષ્ટયે ॥ 3-14॥

Roman (IAST) Transliteration

aṣṭāvakra uvāca ||

avināśinamātmānamekaṃ vijñāya tattvataḥ |

tavātmajñānasya dhīrasya kathamarthārjane ratiḥ || 3-1||

ātmājñānādaho prītirviṣayabhramagocare |

śukterajñānato lobho yathā rajatavibhrame || 3-2||

viśvaṃ sphurati yatredaṃ taraṅgā iva sāgare |

so'hamasmīti vijñāya kiṃ dīna iva dhāvasi || 3-3||

śrutvāpi śuddhacaitanya ātmānamatisundaram |

upasthe'tyantasaṃsakto mālinyamadhigacchati || 3-4||

sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani |

munerjānata āścaryaṃ mamatvamanuvartate || 3-5||

āsthitaḥ paramādvaitaṃ mokṣārthe'pi vyavasthitaḥ |

āścaryaṃ kāmavaśago vikalaḥ keliśikṣayā || 3-6||

udbhūtaṃ jñānadurmitramavadhāryātidurbalaḥ |

āścaryaṃ kāmamākāṅkṣet kālamantamanuśritaḥ || 3-7||

ihāmutra viraktasya nityānityavivekinaḥ |

āścaryaṃ mokṣakāmasya mokṣād eva vibhīṣikā || 3-8||

dhīrastu bhojyamāno'pi pīḍyamāno'pi sarvadā |

ātmānaṃ kevalaṃ paśyan na tuṣyati na kupyati || 3-9||

ceṣṭamānaṃ śarīraṃ svaṃ paśyatyanyaśarīravat |

saṃstave cāpi nindāyāṃ kathaṃ kṣubhyet mahāśayaḥ || 3-10||

māyāmātramidaṃ viśvaṃ paśyan vigatakautukaḥ |

api sannihite mṛtyau kathaṃ trasyati dhīradhīḥ || 3-11||

niḥspṛhaṃ mānasaṃ yasya nairāśye'pi mahātmanaḥ |

tasyātmajñānatṛptasya tulanā kena jāyate || 3-12||

svabhāvād eva jānāno dṛśyametanna kiñcana |

idaṃ grāhyamidaṃ tyājyaṃ sa kiṃ paśyati dhīradhīḥ || 3-13||

antastyaktakaṣāyasya nirdvandvasya nirāśiṣaḥ |

yadṛcchayāgato bhogo na duḥkhāya na tuṣṭaye || 3-14||