Ashtavakra Gita Panchadasho'dhyayah

ॐ

અષ્ટાવક્ર ગીતા પઞ્ચદશોઽધ્યાયઃ

Gita Gujarati

અષ્ટાવક્ર ઉવાચ ॥

યથાતથોપદેશેન કૃતાર્થઃ સત્ત્વબુદ્ધિમાન્ ।

આજીવમપિ જિજ્ઞાસુઃ પરસ્તત્ર વિમુહ્યતિ ॥ 15-1॥

મોક્ષો વિષયવૈરસ્યં બન્ધો વૈષયિકો રસઃ ।

એતાવદેવ વિજ્ઞાનં યથેચ્છસિ તથા કુરુ ॥ 15-2॥

વાગ્મિપ્રાજ્ઞામહોદ્યોગં જનં મૂકજડાલસમ્ ।

કરોતિ તત્ત્વબોધોઽયમતસ્ત્યક્તો બુભુક્ષભિઃ ॥ 15-3॥

ન ત્વં દેહો ન તે દેહો ભોક્તા કર્તા ન વા ભવાન્ ।

ચિદ્રૂપોઽસિ સદા સાક્ષી નિરપેક્ષઃ સુખં ચર ॥ 15-4॥

રાગદ્વેષૌ મનોધર્મૌ ન મનસ્તે કદાચન ।

નિર્વિકલ્પોઽસિ બોધાત્મા નિર્વિકારઃ સુખં ચર ॥ 15-5॥

સર્વભૂતેષુ ચાત્માનં સર્વભૂતાનિ ચાત્મનિ ।

વિજ્ઞાય નિરહઙ્કારો નિર્મમસ્ત્વં સુખી ભવ ॥ 15-6॥

વિશ્વં સ્ફુરતિ યત્રેદં તરઙ્ગા ઇવ સાગરે ।

તત્ત્વમેવ ન સન્દેહશ્ચિન્મૂર્તે વિજ્વરો ભવ ॥ 15-7॥

શ્રદ્ધસ્વ તાત શ્રદ્ધસ્વ નાત્ર મોહં કુરુષ્વ ભોઃ ।

જ્ઞાનસ્વરૂપો ભગવાનાત્મા ત્વં પ્રકૃતેઃ પરઃ ॥ 15-8॥

ગુણૈઃ સંવેષ્ટિતો દેહસ્તિષ્ઠત્યાયાતિ યાતિ ચ ।

આત્મા ન ગન્તા નાગન્તા કિમેનમનુશોચસિ ॥ 15-9॥

દેહસ્તિષ્ઠતુ કલ્પાન્તં ગચ્છત્વદ્યૈવ વા પુનઃ ।

ક્વ વૃદ્ધિઃ ક્વ ચ વા હાનિસ્તવ ચિન્માત્રરૂપિણઃ ॥ 15-10॥

ત્વય્યનન્તમહામ્ભોધૌ વિશ્વવીચિઃ સ્વભાવતઃ ।

ઉદેતુ વાસ્તમાયાતુ ન તે વૃદ્ધિર્ન વા ક્ષતિઃ ॥ 15-11॥

તાત ચિન્માત્રરૂપોઽસિ ન તે ભિન્નમિદં જગત્ ।

અતઃ કસ્ય કથં કુત્ર હેયોપાદેયકલ્પના ॥ 15-12॥

એકસ્મિન્નવ્યયે શાન્તે ચિદાકાશેઽમલે ત્વયિ ।

કુતો જન્મ કુતો કર્મ કુતોઽહઙ્કાર એવ ચ ॥ 15-13॥

યત્ત્વં પશ્યસિ તત્રૈકસ્ત્વમેવ પ્રતિભાસસે ।

કિં પૃથક્ ભાસતે સ્વર્ણાત્ કટકાઙ્ગદનૂપુરમ્ ॥ 15-14॥

અયં સોઽહમયં નાહં વિભાગમિતિ સન્ત્યજ ।

સર્વમાત્મેતિ નિશ્ચિત્ય નિઃસઙ્કલ્પઃ સુખી ભવ ॥ 15-15॥

તવૈવાજ્ઞાનતો વિશ્વં ત્વમેકઃ પરમાર્થતઃ ।

ત્વત્તોઽન્યો નાસ્તિ સંસારી નાસંસારી ચ કશ્ચન ॥ 15-16॥

ભ્રાન્તિમાત્રમિદં વિશ્વં ન કિઞ્ચિદિતિ નિશ્ચયી ।

નિર્વાસનઃ સ્ફૂર્તિમાત્રો ન કિઞ્ચિદિવ શામ્યતિ ॥ 15-17॥

એક એવ ભવામ્ભોધાવાસીદસ્તિ ભવિષ્યતિ ।

ન તે બન્ધોઽસ્તિ મોક્ષો વા કૃતકૃત્યઃ સુખં ચર ॥ 15-18॥

મા સઙ્કલ્પવિકલ્પાભ્યાં ચિત્તં ક્ષોભય ચિન્મય ।

ઉપશામ્ય સુખં તિષ્ઠ સ્વાત્મન્યાનન્દવિગ્રહે ॥ 15-19॥

ત્યજૈવ ધ્યાનં સર્વત્ર મા કિઞ્ચિદ્ હૃદિ ધારય ।

આત્મા ત્વં મુક્ત એવાસિ કિં વિમૃશ્ય કરિષ્યસિ ॥ 15-20॥

Roman (IAST) Transliteration

aṣṭāvakra uvāca ||

yathātathopadeśena kṛtārthaḥ sattvabuddhimān |

ājīvamapi jijñāsuḥ parastatra vimuhyati || 15-1||

mokṣo viṣayavairasyaṃ bandho vaiṣayiko rasaḥ |

etāvadeva vijñānaṃ yathecchasi tathā kuru || 15-2||

vāgmiprājñāmahodyogaṃ janaṃ mūkajaḍālasam |

karoti tattvabodho'yamatastyakto bubhukṣabhiḥ || 15-3||

na tvaṃ deho na te deho bhoktā kartā na vā bhavān |

cidrūpo'si sadā sākṣī nirapekṣaḥ sukhaṃ cara || 15-4||

rāgadveṣau manodharmau na manaste kadācana |

nirvikalpo'si bodhātmā nirvikāraḥ sukhaṃ cara || 15-5||

sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani |

vijñāya nirahaṅkāro nirmamastvaṃ sukhī bhava || 15-6||

viśvaṃ sphurati yatredaṃ taraṅgā iva sāgare |

tattvameva na sandehaścinmūrte vijvaro bhava || 15-7||

śraddhasva tāta śraddhasva nātra mohaṃ kuruṣva bhoḥ |

jñānasvarūpo bhagavānātmā tvaṃ prakṛteḥ paraḥ || 15-8||

guṇaiḥ saṃveṣṭito dehastiṣṭhatyāyāti yāti ca |

ātmā na gantā nāgantā kimenamanuśocasi || 15-9||

dehastiṣṭhatu kalpāntaṃ gacchatvadyaiva vā punaḥ |

kva vṛddhiḥ kva ca vā hānistava cinmātrarūpiṇaḥ || 15-10||

tvayyanantamahāmbhodhau viśvavīciḥ svabhāvataḥ |

udetu vāstamāyātu na te vṛddhirna vā kṣatiḥ || 15-11||

tāta cinmātrarūpo'si na te bhinnamidaṃ jagat |

ataḥ kasya kathaṃ kutra heyopādeyakalpanā || 15-12||

ekasminnavyaye śānte cidākāśe'male tvayi |

kuto janma kuto karma kuto'haṅkāra eva ca || 15-13||

yattvaṃ paśyasi tatraikastvameva pratibhāsase |

kiṃ pṛthak bhāsate svarṇāt kaṭakāṅgadanūpuram || 15-14||

ayaṃ so'hamayaṃ nāhaṃ vibhāgamiti santyaja |

sarvamātmeti niścitya niḥsaṅkalpaḥ sukhī bhava || 15-15||

tavaivājñānato viśvaṃ tvamekaḥ paramārthataḥ |

tvatto'nyo nāsti saṃsārī nāsaṃsārī ca kaścana || 15-16||

bhrāntimātramidaṃ viśvaṃ na kiñciditi niścayī |

nirvāsanaḥ sphūrtimātro na kiñcidiva śāmyati || 15-17||

eka eva bhavāmbhodhāvāsīdasti bhaviṣyati |

na te bandho'sti mokṣo vā kṛtakṛtyaḥ sukhaṃ cara || 15-18||

mā saṅkalpavikalpābhyāṃ cittaṃ kṣobhaya cinmaya |

upaśāmya sukhaṃ tiṣṭha svātmanyānandavigrahe || 15-19||

tyajaiva dhyānaṃ sarvatra mā kiñcid hṛdi dhāraya |

ātmā tvaṃ mukta evāsi kiṃ vimṛśya kariṣyasi || 15-20||