Amba Stavah — InfoLyter.in

ॐ

અમ્બા સ્તવઃ

Amba Stavah

Devi Adi Shankaracharya Gujarati

યામામનન્તિ મુનયઃ પ્રકૃતિં પુરાણીં

વિદ્યેતિ યાં શ્રુતિરહસ્યવિદો વદન્તિ ।

તામર્ધપલ્લવિતશઙ્કરરૂપમુદ્રાં

દેવીમનન્યશરણઃ શરણં પ્રપદ્યે ॥ 1 ॥

અમ્બ સ્તવેષુ તવ તાવદકર્તૃકાણિ

કુણ્ઠીભવન્તિ વચસામપિ ગુમ્ભનાનિ ।

ડિમ્ભસ્ય મે સ્તુતિરસાવસમઞ્જસાપિ

વાત્સલ્યનિઘ્નહૃદયાં ભવતીં ધિનોતુ ॥ 2 ॥

વ્યોમેતિ બિન્દુરિતિ નાદ ઇતીન્દુલેખા-

-રૂપેતિ વાગ્ભવતનૂરિતિ માતૃકેતિ ।

નિઃસ્યન્દમાનસુખબોધસુધાસ્વરૂપા

વિદ્યોતસે મનસિ ભાગ્યવતાં જનાનામ્ ॥ 3 ॥

આવિર્ભવત્પુલકસન્તતિભિઃ શરીરૈ-

-ર્નિઃસ્યન્દમાનસલિલૈર્નયનૈશ્ચ નિત્યમ્ ।

વાગ્ભિશ્ચ ગદ્ગદપદાભિરુપાસતે યે

પાદૌ તવામ્બ ભુવનેષુ ત એવ ધન્યાઃ ॥ 4 ॥

વક્ત્રં યદુદ્યતમભિષ્ટુતયે ભવત્યા-

-સ્તુભ્યં નમો યદપિ દેવિ શિરઃ કરોતિ ।

ચેતશ્ચ યત્ત્વયિ પરાયણમમ્બ તાનિ

કસ્યાપિ કૈરપિ ભવન્તિ તપોવિશેષૈઃ ॥ 5 ॥

મૂલાલવાલકુહરાદુદિતા ભવાનિ

નિર્ભિદ્ય ષટ્સરસિજાનિ તટિલ્લતેવ ।

ભૂયોઽપિ તત્ર વિશસિ ધ્રુવમણ્ડલેન્દુ-

-નિઃસ્યન્દમાનપરમામૃતતોયરૂપા ॥ 6 ॥

દગ્ધં યદા મદનમેકમનેકધા તે

મુગ્ધઃ કટાક્ષવિધિરઙ્કુરયાઞ્ચકાર ।

ધત્તે તદાપ્રભૃતિ દેવિ લલાટનેત્રં

સત્યં હ્રિયૈવ મુકુલીકૃતમિન્દુમૌલેઃ ॥ 7 ॥

અજ્ઞાતસમ્ભવમનાકલિતાન્વવાયં

ભિક્ષું કપાલિનમવાસસમદ્વિતીયમ્ ।

પૂર્વં કરગ્રહણમઙ્ગલતો ભવત્યાઃ

શમ્ભું ક એવ બુબુધે ગિરિરાજકન્યે ॥ 8 ॥

ચર્મામ્બરં ચ શવભસ્મવિલેપનં ચ

ભિક્ષાટનં ચ નટનં ચ પરેતભૂમૌ ।

વેતાલસંહતિપરિગ્રહતા ચ શમ્ભોઃ

શોભાં બિભર્તિ ગિરિજે તવ સાહચર્યાત્ ॥ 9 ॥

કલ્પોપસંહરણકેલિષુ પણ્ડિતાનિ

ચણ્ડાનિ ખણ્ડપરશોરપિ તાણ્ડવાનિ ।

આલોકનેન તવ કોમલિતાનિ માત-

-ર્લાસ્યાત્મના પરિણમન્તિ જગદ્વિભૂત્યૈ ॥ 10 ॥

જન્તોરપશ્ચિમતનોઃ સતિ કર્મસામ્યે

નિઃશેષપાશપટલચ્છિદુરા નિમેષાત્ ।

કલ્યાણિ દેશિકકટાક્ષસમાશ્રયેણ

કારુણ્યતો ભવતિ શામ્ભવવેદદીક્ષા ॥ 11 ॥

મુક્તાવિભૂષણવતી નવવિદ્રુમાભા

યચ્ચેતસિ સ્ફુરસિ તારકિતેવ સન્ધ્યા ।

એકઃ સ એવ ભુવનત્રયસુન્દરીણાં

કન્દર્પતાં વ્રજતિ પઞ્ચશરીં વિનાપિ ॥ 12 ॥

યે ભાવયન્ત્યમૃતવાહિભિરંશુજાલૈ-

-રાપ્યાયમાનભુવનામમૃતેશ્વરીં ત્વામ્ ।

તે લઙ્ઘયન્તિ નનુ માતરલઙ્ઘનીયાં

બ્રહ્માદિભિઃ સુરવરૈરપિ કાલકક્ષામ્ ॥ 13 ॥

યઃ સ્ફાટિકાક્ષગુણપુસ્તકકુણ્ડિકાઢ્યાં

વ્યાખ્યાસમુદ્યતકરાં શરદિન્દુશુભ્રામ્ ।

પદ્માસનાં ચ હૃદયે ભવતીમુપાસ્તે

માતઃ સ વિશ્વકવિતાર્કિકચક્રવર્તી ॥ 14 ॥

બર્હાવતંસયુતબર્બરકેશપાશાં

ગુઞ્જાવલીકૃતઘનસ્તનહારશોભામ્ ।

શ્યામાં પ્રવાલવદનાં સુકુમારહસ્તાં

ત્વામેવ નૌમિ શબરીં શબરસ્ય જાયામ્ ॥ 15 ॥

અર્ધેન કિં નવલતાલલિતેન મુગ્ધે

ક્રીતં વિભોઃ પરુષમર્ધમિદં ત્વયેતિ ।

આલીજનસ્ય પરિહાસવચાંસિ મન્યે

મન્દસ્મિતેન તવ દેવિ જડી ભવન્તિ ॥ 16 ॥

બ્રહ્માણ્ડ બુદ્બુદકદમ્બકસઙ્કુલોઽયં

માયોદધિર્વિવિધદુઃખતરઙ્ગમાલઃ ।

આશ્ચર્યમમ્બ ઝટિતિ પ્રલયં પ્રયાતિ

ત્વદ્ધ્યાનસન્તતિમહાબડબામુખાગ્નૌ ॥ 17 ॥

દાક્ષાયણીતિ કુટિલેતિ કુહારિણીતિ

કાત્યાયનીતિ કમલેતિ કલાવતીતિ ।

એકા સતી ભગવતી પરમાર્થતોઽપિ

સન્દૃશ્યસે બહુવિધા નનુ નર્તકીવ ॥ 18 ॥

આનન્દલક્ષણમનાહતનામ્નિ દેશે

નાદાત્મના પરિણતં તવ રૂપમીશે ।

પ્રત્યઙ્મુખેન મનસા પરિચીયમાનં

શંસન્તિ નેત્રસલિલૈઃ પુલકૈશ્ચ ધન્યાઃ ॥ 19 ॥

ત્વં ચન્દ્રિકા શશિનિ તિગ્મરુચૌ રુચિસ્ત્વં

ત્વં ચેતનાસિ પુરુષે પવને બલં ત્વમ્ ।

ત્વં સ્વાદુતાસિ સલિલે શિખિનિ ત્વમૂષ્મા

નિઃસારમેવ નિખિલં ત્વદૃતે યદિ સ્યાત્ ॥ 20 ॥

જ્યોતીંષિ યદ્દિવિ ચરન્તિ યદન્તરિક્ષં

સૂતે પયાંસિ યદહિર્ધરણીં ચ ધત્તે ।

યદ્વાતિ વાયુરનલો યદુદર્ચિરાસ્તે

તત્સર્વમમ્બ તવ કેવલમાજ્ઞયૈવ ॥ 21 ॥

સઙ્કોચમિચ્છસિ યદા ગિરિજે તદાનીં

વાક્તર્કયોસ્ત્વમસિ ભૂમિરનામરૂપા ।

યદ્વા વિકાસમુપયાસિ યદા તદાનીં

ત્વન્નામરૂપગણનાઃ સુકરા ભવન્તિ ॥ 22 ॥

ભોગાય દેવિ ભવતીં કૃતિનઃ પ્રણમ્ય

ભ્રૂકિઙ્કરીકૃતસરોજગૃહાઃ સહસ્રમ્ ।

ચિન્તામણિપ્રચયકલ્પિતકેલિશૈલે

કલ્પદ્રુમોપવન એવ ચિરં રમન્તે ॥ 23 ॥

હર્તું ત્વમેવ ભવસિ ત્વદધીનમીશે

સંસારતાપમખિલં દયયા પશૂનામ્ ।

વૈકર્તની કિરણસંહતિરેવ શક્તા

ધર્મં નિજં શમયિતું નિજયૈવ વૃષ્ટ્યા ॥ 24 ॥

શક્તિઃ શરીરમધિદૈવતમન્તરાત્મા

જ્ઞાનં ક્રિયા કરણમાસનજાલમિચ્છા ।

ઐશ્વર્યમાયતનમાવરણાનિ ચ ત્વં

કિં તન્ન યદ્ભવસિ દેવિ શશાઙ્કમૌલેઃ ॥ 25 ॥

ભૂમૌ નિવૃત્તિરુદિતા પયસિ પ્રતિષ્ઠા

વિદ્યાઽનલે મરુતિ શાન્તિરતીવકાન્તિઃ ।

વ્યોમ્નીતિ યાઃ કિલ કલાઃ કલયન્તિ વિશ્વં

તાસાં હિ દૂરતરમમ્બ પદં ત્વદીયમ્ ॥ 26 ॥

યાવત્પદં પદસરોજયુગં ત્વદીયં

નાઙ્ગીકરોતિ હૃદયેષુ જગચ્છરણ્યે ।

તાવદ્વિકલ્પજટિલાઃ કુટિલપ્રકારા-

-સ્તર્કગ્રહાઃ સમયિનાં પ્રલયં ન યાન્તિ ॥ 27 ॥

નિર્દેવયાનપિતૃયાનવિહારમેકે

કૃત્વા મનઃ કરણમણ્ડલસાર્વભૌમમ્ ।

ધ્યાને નિવેશ્ય તવ કારણપઞ્ચકસ્ય

પર્વાણિ પાર્વતિ નયન્તિ નિજાસનત્વમ્ ॥ 28 ॥

સ્થૂલાસુ મૂર્તિષુ મહીપ્રમુખાસુ મૂર્તેઃ

કસ્યાશ્ચનાપિ તવ વૈભવમમ્બ યસ્યાઃ ।

પત્યા ગિરામપિ ન શક્યત એવ વક્તું

સાપિ સ્તુતા કિલ મયેતિ તિતિક્ષિતવ્યમ્ ॥ 29 ॥

કાલાગ્નિકોટિરુચિમમ્બ ષડધ્વશુદ્ધૌ

આપ્લાવનેષુ ભવતીમમૃતૌઘવૃષ્ટિમ્ ।

શ્યામાં ઘનસ્તનતટાં શકલીકૃતાઘાં

ધ્યાયન્ત એવ જગતાં ગુરવો ભવન્તિ ॥ 30 ॥

વિદ્યાં પરાં કતિચિદમ્બરમમ્બ કેચિ-

-દાનન્દમેવ કતિચિત્કતિચિચ્ચ માયામ્ ।

ત્વાં વિશ્વમાહુરપરે વયમામનામઃ

સાક્ષાદપારકરુણાં ગુરુમૂર્તિમેવ ॥ 31 ॥

કુવલયદલનીલં બર્બરસ્નિગ્ધકેશં

પૃથુતરકુચભારાક્રાન્તકાન્તાવલગ્નમ્ ।

કિમિહ બહુભિરુક્તૈસ્ત્વત્સ્વરૂપં પરં નઃ

સકલજનનિ માતઃ સન્તતં સન્નિધત્તામ્ ॥ 32 ॥

ઇતિ શ્રીકાલિદાસ વિરચિત પઞ્ચસ્તવ્યાં ચતુર્થઃ અમ્બાસ્તવઃ ।

Roman (IAST) Transliteration

yāmāmananti munayaḥ prakṛtiṃ purāṇīṃ

vidyeti yāṃ śrutirahasyavido vadanti |

tāmardhapallavitaśaṅkararūpamudrāṃ

devīmananyaśaraṇaḥ śaraṇaṃ prapadye || 1 ||

amba staveṣu tava tāvadakartṛkāṇi

kuṇṭhībhavanti vacasāmapi gumbhanāni |

ḍimbhasya me stutirasāvasamañjasāpi

vātsalyanighnahṛdayāṃ bhavatīṃ dhinotu || 2 ||

vyometi binduriti nāda itīndulekhā-

-rūpeti vāgbhavatanūriti mātṛketi |

niḥsyandamānasukhabodhasudhāsvarūpā

vidyotase manasi bhāgyavatāṃ janānām || 3 ||

āvirbhavatpulakasantatibhiḥ śarīrai-

-rniḥsyandamānasalilairnayanaiśca nityam |

vāgbhiśca gadgadapadābhirupāsate ye

pādau tavāmba bhuvaneṣu ta eva dhanyāḥ || 4 ||

vaktraṃ yadudyatamabhiṣṭutaye bhavatyā-

-stubhyaṃ namo yadapi devi śiraḥ karoti |

cetaśca yattvayi parāyaṇamamba tāni

kasyāpi kairapi bhavanti tapoviśeṣaiḥ || 5 ||

mūlālavālakuharāduditā bhavāni

nirbhidya ṣaṭsarasijāni taṭillateva |

bhūyo'pi tatra viśasi dhruvamaṇḍalendu-

-niḥsyandamānaparamāmṛtatoyarūpā || 6 ||

dagdhaṃ yadā madanamekamanekadhā te

mugdhaḥ kaṭākṣavidhiraṅkurayāñcakāra |

dhatte tadāprabhṛti devi lalāṭanetraṃ

satyaṃ hriyaiva mukulīkṛtamindumauleḥ || 7 ||

ajñātasambhavamanākalitānvavāyaṃ

bhikṣuṃ kapālinamavāsasamadvitīyam |

pūrvaṃ karagrahaṇamaṅgalato bhavatyāḥ

śambhuṃ ka eva bubudhe girirājakanye || 8 ||

carmāmbaraṃ ca śavabhasmavilepanaṃ ca

bhikṣāṭanaṃ ca naṭanaṃ ca paretabhūmau |

vetālasaṃhatiparigrahatā ca śambhoḥ

śobhāṃ bibharti girije tava sāhacaryāt || 9 ||

kalpopasaṃharaṇakeliṣu paṇḍitāni

caṇḍāni khaṇḍaparaśorapi tāṇḍavāni |

ālokanena tava komalitāni māta-

-rlāsyātmanā pariṇamanti jagadvibhūtyai || 10 ||

jantorapaścimatanoḥ sati karmasāmye

niḥśeṣapāśapaṭalacchidurā nimeṣāt |

kalyāṇi deśikakaṭākṣasamāśrayeṇa

kāruṇyato bhavati śāmbhavavedadīkṣā || 11 ||

muktāvibhūṣaṇavatī navavidrumābhā

yaccetasi sphurasi tārakiteva sandhyā |

ekaḥ sa eva bhuvanatrayasundarīṇāṃ

kandarpatāṃ vrajati pañcaśarīṃ vināpi || 12 ||

ye bhāvayantyamṛtavāhibhiraṃśujālai-

-rāpyāyamānabhuvanāmamṛteśvarīṃ tvām |

te laṅghayanti nanu mātaralaṅghanīyāṃ

brahmādibhiḥ suravarairapi kālakakṣām || 13 ||

yaḥ sphāṭikākṣaguṇapustakakuṇḍikāḍhyāṃ

vyākhyāsamudyatakarāṃ śaradinduśubhrām |

padmāsanāṃ ca hṛdaye bhavatīmupāste

mātaḥ sa viśvakavitārkikacakravartī || 14 ||

barhāvataṃsayutabarbarakeśapāśāṃ

guñjāvalīkṛtaghanastanahāraśobhām |

śyāmāṃ pravālavadanāṃ sukumārahastāṃ

tvāmeva naumi śabarīṃ śabarasya jāyām || 15 ||

ardhena kiṃ navalatālalitena mugdhe

krītaṃ vibhoḥ paruṣamardhamidaṃ tvayeti |

ālījanasya parihāsavacāṃsi manye

mandasmitena tava devi jaḍī bhavanti || 16 ||

brahmāṇḍa budbudakadambakasaṅkulo'yaṃ

māyodadhirvividhaduḥkhataraṅgamālaḥ |

āścaryamamba jhaṭiti pralayaṃ prayāti

tvaddhyānasantatimahābaḍabāmukhāgnau || 17 ||

dākṣāyaṇīti kuṭileti kuhāriṇīti

kātyāyanīti kamaleti kalāvatīti |

ekā satī bhagavatī paramārthato'pi

sandṛśyase bahuvidhā nanu nartakīva || 18 ||

ānandalakṣaṇamanāhatanāmni deśe

nādātmanā pariṇataṃ tava rūpamīśe |

pratyaṅmukhena manasā paricīyamānaṃ

śaṃsanti netrasalilaiḥ pulakaiśca dhanyāḥ || 19 ||

tvaṃ candrikā śaśini tigmarucau rucistvaṃ

tvaṃ cetanāsi puruṣe pavane balaṃ tvam |

tvaṃ svādutāsi salile śikhini tvamūṣmā

niḥsārameva nikhilaṃ tvadṛte yadi syāt || 20 ||

jyotīṃṣi yaddivi caranti yadantarikṣaṃ

sūte payāṃsi yadahirdharaṇīṃ ca dhatte |

yadvāti vāyuranalo yadudarcirāste

tatsarvamamba tava kevalamājñayaiva || 21 ||

saṅkocamicchasi yadā girije tadānīṃ

vāktarkayostvamasi bhūmiranāmarūpā |

yadvā vikāsamupayāsi yadā tadānīṃ

tvannāmarūpagaṇanāḥ sukarā bhavanti || 22 ||

bhogāya devi bhavatīṃ kṛtinaḥ praṇamya

bhrūkiṅkarīkṛtasarojagṛhāḥ sahasram |

cintāmaṇipracayakalpitakeliśaile

kalpadrumopavana eva ciraṃ ramante || 23 ||

hartuṃ tvameva bhavasi tvadadhīnamīśe

saṃsāratāpamakhilaṃ dayayā paśūnām |

vaikartanī kiraṇasaṃhatireva śaktā

dharmaṃ nijaṃ śamayituṃ nijayaiva vṛṣṭyā || 24 ||

śaktiḥ śarīramadhidaivatamantarātmā

jñānaṃ kriyā karaṇamāsanajālamicchā |

aiśvaryamāyatanamāvaraṇāni ca tvaṃ

kiṃ tanna yadbhavasi devi śaśāṅkamauleḥ || 25 ||

bhūmau nivṛttiruditā payasi pratiṣṭhā

vidyā'nale maruti śāntiratīvakāntiḥ |

vyomnīti yāḥ kila kalāḥ kalayanti viśvaṃ

tāsāṃ hi dūrataramamba padaṃ tvadīyam || 26 ||

yāvatpadaṃ padasarojayugaṃ tvadīyaṃ

nāṅgīkaroti hṛdayeṣu jagaccharaṇye |

tāvadvikalpajaṭilāḥ kuṭilaprakārā-

-starkagrahāḥ samayināṃ pralayaṃ na yānti || 27 ||

nirdevayānapitṛyānavihārameke

kṛtvā manaḥ karaṇamaṇḍalasārvabhaumam |

dhyāne niveśya tava kāraṇapañcakasya

parvāṇi pārvati nayanti nijāsanatvam || 28 ||

sthūlāsu mūrtiṣu mahīpramukhāsu mūrteḥ

kasyāścanāpi tava vaibhavamamba yasyāḥ |

patyā girāmapi na śakyata eva vaktuṃ

sāpi stutā kila mayeti titikṣitavyam || 29 ||

kālāgnikoṭirucimamba ṣaḍadhvaśuddhau

āplāvaneṣu bhavatīmamṛtaughavṛṣṭim |

śyāmāṃ ghanastanataṭāṃ śakalīkṛtāghāṃ

dhyāyanta eva jagatāṃ guravo bhavanti || 30 ||

vidyāṃ parāṃ katicidambaramamba keci-

-dānandameva katicitkaticicca māyām |

tvāṃ viśvamāhurapare vayamāmanāmaḥ

sākṣādapārakaruṇāṃ gurumūrtimeva || 31 ||

kuvalayadalanīlaṃ barbarasnigdhakeśaṃ

pṛthutarakucabhārākrāntakāntāvalagnam |

kimiha bahubhiruktaistvatsvarūpaṃ paraṃ naḥ

sakalajanani mātaḥ santataṃ sannidhattām || 32 ||

iti śrīkālidāsa viracita pañcastavyāṃ caturthaḥ ambāstavaḥ |