📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
3.33 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡 - 𑌤𑍍𑌰𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃
3.33 Aranyakanda - Trayastrimsha Sargah
Valmiki Grantha
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌤𑍍𑌰𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌤𑌃 𑌶𑍂𑌰𑍍𑌪𑌣𑌖𑌾 𑌦𑍀𑌨𑌾 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌂 𑌲𑍋𑌕𑌰𑌾𑌵𑌣𑌮𑍍 ।
𑌅𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌸𑌙𑍍𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌪𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 1 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌮𑌤𑍍𑌤𑌃 𑌕𑌾𑌮𑌭𑍋𑌗𑍇𑌷𑍁 𑌸𑍍𑌵𑍈𑌰𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍋 𑌨𑌿𑌰𑌙𑍍𑌕𑍁𑌶𑌃 ।
𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌭𑌯𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌬𑍋𑌦𑍍𑌧𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌨𑌾𑌵𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌸𑍇 ॥ 2 ॥
𑌸𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑍍𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌭𑍋𑌗𑍇𑌷𑍁 𑌕𑌾𑌮𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌤𑌿𑌮𑍍 ।
𑌲𑍁𑌬𑍍𑌧𑌂 𑌨 𑌬𑌹𑍁𑌮𑌨𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌶𑍍𑌮𑌶𑌾𑌨𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌮𑌿𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌃 ॥ 3 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌣𑌿 𑌯𑌃 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌨𑌾𑌨𑍁𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌃 ।
𑌸 𑌤𑍁 𑌵𑍈 𑌸𑌹 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌤𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌨𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 4 ॥
𑌅𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌚𑌾𑌰𑌂 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌦𑌰𑍍𑌶𑌮𑌸𑍍𑌵𑌾𑌧𑍀𑌨𑌂 𑌨𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪𑌮𑍍 ।
𑌵𑌰𑍍𑌜𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌨𑌰𑌾 𑌦𑍂𑌰𑌾𑌨𑍍𑌨𑌦𑍀𑌪𑌙𑍍𑌕𑌾𑌮𑌿𑌵 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑌾𑌃 ॥ 5 ॥
𑌯𑍇 𑌨 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌷𑌯𑌮𑌸𑍍𑌵𑌾𑌧𑍀𑌨𑌾 𑌨𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪𑌾𑌃 ।
𑌤𑍇 𑌨 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌗𑌿𑌰𑌯𑌸𑍍𑌸𑌾𑌗𑌰𑍇 𑌯𑌥𑌾 ॥ 6 ॥
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌵𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌦𑌾𑌨𑌵𑍈𑌃 ।
𑌅𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌚𑌾𑌰𑌶𑍍𑌚𑌪𑌲𑌃 𑌕𑌥𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 7 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌬𑌾𑌲𑌸𑍍𑌵𑌭𑌾𑌵𑌶𑍍𑌚 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌹𑍀𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸 ।
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌵𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌨 𑌜𑌾𑌨𑍀𑌷𑍇 𑌕𑌥𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ॥ 8 ॥
𑌯𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌚𑌾𑌰𑌶𑍍𑌚 𑌕𑍋𑌶𑌶𑍍𑌚 𑌨𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌜𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌰 ।
𑌅𑌸𑍍𑌵𑌾𑌧𑍀𑌨𑌾 𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌕𑍃𑌤𑍈𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌜𑌨𑍈𑌸𑍍𑌸𑌮𑌾𑌃 ॥ 9 ॥
𑌯𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌦𑍂𑌰𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑍍 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑌰𑍍𑌥𑌾𑌨𑍍𑌨𑌰𑌾𑌧𑌿𑌪𑌾𑌃 ।
𑌚𑌾𑌰𑍇𑌣 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍁𑌚𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨𑍋 𑌦𑍀𑌰𑍍𑌘𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑌃 ॥ 10 ॥
𑌅𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌚𑌾𑌰𑌂 𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌕𑍃𑌤𑍈𑌸𑍍𑌸𑌚𑌿𑌵𑍈𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌸𑍍𑌵𑌜𑌨𑌂 𑌤𑍁 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑍇 𑌹𑌤𑌂 𑌯𑍋 𑌨𑌾𑌵𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌸𑍇 ॥ 11 ॥
𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶 𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌂 𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌹𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑍇𑌕𑍇𑌨 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌖𑌰𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌹𑌦𑍂𑌷𑌣𑌃 ॥ 12 ॥
𑌋𑌷𑍀𑌣𑌾𑌮𑌭𑌯𑌂 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌕𑍍𑌷𑍇𑌮𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌃 ।
𑌧𑌰𑍍𑌷𑌿𑌤𑌂 𑌚 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣𑌾𑌕𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌟𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ॥ 13 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌨𑍍𑌤𑍁 𑌲𑍁𑌬𑍍𑌦𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌤𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌪𑌰𑌾𑌧𑍀𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌵𑌣 ।
𑌵𑌿𑌷𑌯𑍇 𑌸𑍍𑌵𑍇 𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌭𑌯𑌂 𑌯𑍋 𑌨𑌾𑌵𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌸𑍇 ॥ 14 ॥
𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌮𑌲𑍍𑌪𑌪𑍍𑌰𑌦𑌾𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌗𑌰𑍍𑌵𑌿𑌤𑌂 𑌶𑌠𑌮𑍍 ।
𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌨𑌾𑌭𑌿𑌧𑌾𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌅𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑌿𑌨𑌮𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌯𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌸𑌮𑍍𑌭𑌾𑌵𑌿𑌤𑌂 𑌨𑌰𑌮𑍍 ।
𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌿𑌨𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑍇 𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌜𑌨𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌤𑌿𑌮𑍍 ॥ 16 ॥
𑌨𑌾𑌨𑍁𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌣𑌿 𑌭𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌨 𑌬𑌿𑌭𑍇𑌤𑌿 𑌚 ।
𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌾𑌚𑍍𑌯𑍁𑌤𑍋 𑌦𑍀𑌨𑌸𑍍𑌤𑍃𑌣𑍈𑌸𑍍𑌤𑍁𑌲𑍍𑌯𑍋 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 17 ॥
𑌶𑍁𑌷𑍍𑌕𑍈𑌃 𑌕𑌾𑌷𑍍𑌠𑍈𑌰𑍍𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌲𑍋𑌷𑍍𑌟𑍈𑌰𑌪𑌿 𑌚 𑌪𑌾𑌂𑌸𑍁𑌭𑌿𑌃 ।
𑌨 𑌤𑍁 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌾𑌤𑍍𑌪𑌰𑌿𑌭𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍈𑌃 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌦𑍍𑌵𑌸𑍁𑌧𑌾𑌧𑌿𑌪𑍈𑌃 ॥ 18 ॥
𑌅𑌪𑌭𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌵𑌾𑌸𑌸𑍍𑌸𑍍𑌰𑌜𑍋 𑌵𑌾 𑌮𑍃𑌦𑌿𑌤𑌾 𑌯𑌥𑌾 ।
𑌏𑌵𑌂 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌪𑌰𑌿𑌭𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌸𑌮𑌰𑍍𑌥𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌨𑌿𑌰𑌰𑍍𑌥𑌕𑌃 ॥ 19 ॥
𑌅𑌪𑍍𑌰𑌮𑌤𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌯𑍋 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌵𑌿𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ।
𑌕𑍃𑌤𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌶𑍀𑌲𑌶𑍍𑌚 𑌸 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑍇 𑌚𑌿𑌰𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌨𑌯𑌨𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍁𑌪𑍍𑌤𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌜𑌾𑌗𑌰𑍍𑌤𑌿 𑌨𑌯𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑌾 ।
𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌪𑍍𑌰𑌮𑌾𑌦𑌶𑍍𑌚 𑌸 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌪𑍂𑌜𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌜𑌨𑍈𑌃 ॥ 21 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌵𑌣 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑍍𑌗𑍁𑌣𑍈𑌰𑍇𑌤𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌵𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌃 ।
𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍇𑌽𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑌶𑍍𑌚𑌾𑌰𑍈 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍𑌵𑌧𑌃 ॥ 22 ॥
𑌪𑌰𑌾𑌵𑌮𑌨𑍍𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌷𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌸𑌙𑍍𑌗𑌤𑍋 𑌨 𑌦𑍇𑌶𑌕𑌾𑌲𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌭𑌾𑌗𑌤𑌤𑍍𑌵𑌵𑌿𑌤𑍍 ।
𑌅𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑍍𑌗𑍁𑌣𑌦𑍋𑌷𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌯𑍇 𑌵𑌿𑌪𑌨𑍍𑌨𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍋 𑌨𑌚𑌿𑌰𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑌤𑍍𑌸𑍍𑌯𑌸𑍇 ॥ 23 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌦𑍋𑌷𑌾𑌨𑍍 𑌪𑌰𑌿𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑌯𑌾 𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌕𑍍𑌷𑌣𑌦𑌾𑌚𑌰𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ।
𑌧𑌨𑍇𑌨 𑌦𑌰𑍍𑌪𑍇𑌣 𑌬𑌲𑍇𑌨 𑌚𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌚𑌿𑌰𑌂 𑌸 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌃 ॥ 24 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌤𑍍𑌰𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
tataḥ śūrpaṇakhā dīnā rāvaṇaṃ lokarāvaṇam |
amātyamadhye saṅkruddhā paruṣaṃ vākyamabravīt || 1 ||
pramattaḥ kāmabhogeṣu svairavṛtto niraṅkuśaḥ |
samutpannaṃ bhayaṃ ghoraṃ boddhavyaṃ nāvabudhyase || 2 ||
saktaṃ grāmyeṣu bhogeṣu kāmavṛttaṃ mahīpatim |
lubdhaṃ na bahumanyante śmaśānāgnimiva prajāḥ || 3 ||
svayaṃ kāryāṇi yaḥ kāle nānutiṣṭhati pārthivaḥ |
sa tu vai saha rājyena taiśca kāryairvinaśyati || 4 ||
ayuktacāraṃ durdarśamasvādhīnaṃ narādhipam |
varjayanti narā dūrānnadīpaṅkāmiva dvipāḥ || 5 ||
ye na rakṣanti viṣayamasvādhīnā narādhipāḥ |
te na vṛddhyā prakāśante girayassāgare yathā || 6 ||
ātmavadbhirvigṛhya tvaṃ devagandharvadānavaiḥ |
ayuktacāraścapalaḥ kathaṃ rājā bhaviṣyasi || 7 ||
tvantu bālasvabhāvaśca buddhihīnaśca rākṣasa |
jñātavyantu na jānīṣe kathaṃ rājā bhaviṣyasi || 8 ||
yeṣāṃ cāraśca kośaśca nayaśca jayatāṃ vara |
asvādhīnā narendrāṇāṃ prākṛtaiste janaissamāḥ || 9 ||
yasmātpaśyanti dūrasthān sarvānarthānnarādhipāḥ |
cāreṇa tasmāducyante rājāno dīrghacakṣuṣaḥ || 10 ||
ayuktacāraṃ manye tvāṃ prākṛtaissacivairvṛtam |
svajanaṃ tu janasthāne hataṃ yo nāvabuddhyase || 11 ||
caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ krūrakarmaṇām |
hatānyekena rāmeṇa kharaśca sahadūṣaṇaḥ || 12 ||
ṛṣīṇāmabhayaṃ dattaṃ kṛtakṣemāśca daṇḍakāḥ |
dharṣitaṃ ca janasthānaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 13 ||
tvantu lubdaḥ pramattaśca parādhīnaśca rāvaṇa |
viṣaye sve samutpannaṃ bhayaṃ yo nāvabudhyase || 14 ||
tīkṣṇamalpapradātāraṃ pramattaṃ garvitaṃ śaṭham |
vyasane sarvabhūtāni nābhidhāvanti pārthivam || 15 ||
atimāninamagrāhyamātmasambhāvitaṃ naram |
krodhinaṃ vyasane hanti svajano'pi mahīpatim || 16 ||
nānutiṣṭhati kāryāṇi bhayeṣu na bibheti ca |
kṣipraṃ rājyācyuto dīnastṛṇaistulyo bhaviṣyati || 17 ||
śuṣkaiḥ kāṣṭhairbhavetkāryaṃ loṣṭairapi ca pāṃsubhiḥ |
na tu sthānātparibhraṣṭaiḥ kāryaṃ syādvasudhādhipaiḥ || 18 ||
apabhuktaṃ yathā vāsassrajo vā mṛditā yathā |
evaṃ rājyātparibhraṣṭassamartho'pi nirarthakaḥ || 19 ||
apramattaśca yo rājā sarvajño vijitendriyaḥ |
kṛtajño dharmaśīlaśca sa rājā tiṣṭhate ciram || 20 ||
nayanābhyāṃ prasupto'pi jāgarti nayacakṣuṣā |
tyaktakrodhapramādaśca sa rājā pūjyate janaiḥ || 21 ||
tvaṃ tu rāvaṇa durbuddhirguṇairetairvivarjitaḥ |
yasya te'viditaścārai rakṣasāṃ sumahānvadhaḥ || 22 ||
parāvamantā viṣayeṣu saṅgato na deśakālapravibhāgatatvavit |
ayuktabuddhirguṇadoṣaniścaye vipannarājyo nacirādvipatsyase || 23 ||
iti svadoṣān parikīrtitāṃstayā samīkṣya buddhyā kṣaṇadācareśvaraḥ |
dhanena darpeṇa balena cānvito vicintayāmāsa ciraṃ sa rāvaṇaḥ || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||