śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣaṭpañcāśassargaḥ |
atha rātryāṃ vyatītāyāmavasuptamanantaram |
prabodhayāmāsa śanairlakṣmaṇaṃ raghunandanaḥ || 1 ||
saumitre śruṇu vanyānāṃ valgu vyāharatāṃ svanam |
sampratiṣṭhāmahe kāla prasthānasya parantapa || 2 ||
sa suptassamaye bhrātrā lakṣmaṇaḥ pratibodhitaḥ |
jahau nidrāṃ ca tandrīṃ ca prasaktaṃ ca pathi śramam || 3 ||
tata utthāya te sarve spṛṣṭvā nadyā śśivaṃ jalam |
panthānamṛṣiṇā'diṣṭaṃ citrakūṭasya taṃ yayuḥ || 4 ||
tatassamprasthitaḥ kāle rāmassaumitriṇā saha |
sītāṃ kamalapatrākṣīmidaṃ vacanamabravīt || 5 ||
ādiptāniva vaidehi sarvataḥ puṣpitānnagān |
svaiḥ puṣpaiḥ kiṃśukān paśya mālinaśiśirātyaye || 6 ||
paśya bhallātakān phullānnarai ranupasevitān |
phalapatrairavanatā nnūnaṃ śakṣyāma jīvitum || 7 ||
paśya droṇapramāṇāni lambamānāni lakṣmaṇa |
madhūni madhukārībhi ssambhṛtāni nage nage || 8 ||
eṣa krośati natyūhastaṃ śikhī pratikūjati |
ramaṇīye vanoddeśe puṣpasaṃstarasaṅkaṭe || 9 ||
mātaṅgayūthānusṛtaṃ pakṣisaṃṅghānunāditam |
citrakūṭamimaṃ paśya pravṛddhaśikharaṃ girim || 10 ||
samabhūmitale ramye drumairbahubhirāvṛte |
puṇye raṃsyāmahe tāta citrakūṭasya kānane || 11 ||
tatastau pādacāreṇa gacchantau saha sītayā |
ramyamāsedatuśśailaṃ citrakūṭaṃ manoramam || 12 ||
tantu parvatamāsādya nānāpakṣigaṇāyutam |
bahumūlaphalaṃ ramyaṃ sampannaṃ sarasodakam || 13 ||
manojño'yaṃ girissaumya nānādrumalatāyutaḥ |
bahumūlaphalo ramya ssvājīvaḥ pratibhāti me || 14 ||
munayaśca mahātmāno vasantyasmi śiloccaye |
ayaṃ vāso bhavettāvadatra saumya ramemahi || 15 ||
iti sītā ca rāmaśca lakṣmaṇaśca kṛtāñjaliḥ |
abhigamyā'śramaṃ sarve vālmīki mabhivādayan || 16 ||
tānmaharṣi pramuditaḥ pūjayāmāsa dharmavit |
asyatāmiti covāca svāgantu nivedya ca || 17 ||
tato'bravīnmahābāhurlakṣmaṇaṃ lakṣmaṇāgrajaḥ |
sannivedya yathānyāya mātmānamṛṣaye prabhuḥ || 18 ||
lakṣmaṇā''naya dārūṇi dṛḍhāni ca varāṇi ca |
kuruṣvā'vasathaṃ saumya vāse me'bhirataṃ manaḥ || 19 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā saumitrirvividhān drumān |
ājahāra tata ścakre parṇaśālāmarindamaḥ || 20 ||
tāṃ niṣṭhitāṃ baddhakaṭāṃ dṛṣṭvā rāmassudarśanām |
śuśrūṣamāṇamekāgramidaṃ vacanamabravīt || 21 ||
aiṇeyaṃ māṃsamāhṛtya śālāṃ yakṣyāmahe vayam |
kartavyaṃ vāstuśamanaṃ saumitre cirajīvibhiḥ || 22 ||
mṛgaṃ hatvā''naya kṣipraṃ lakṣmaṇeha śubhekṣaṇa |
kartavya śśāstradṛṣṭo hi vidhirdharmamanusmara || 23 ||
bhrāturvacanamājñāya lakṣmaṇaḥ paravīrahā |
cakāra sa yathoktaṃ ca taṃ rāma punarabravīt || 24 ||
aiṇeyaṃ śrapayasvaitacchālāṃ yakṣyāmahe vayam |
tvara saumya muhūrto'yaṃ dhruvaśca divaso'pyayam || 25 ||
sa lakṣmaṇaḥ kṛṣṇamṛgaṃ medhyaṃ hatvā pratāpavān |
atha cikṣepa saumitrissamiddhe jātavedasi || 26 ||
tantu pakvaṃ parijñāya niṣṭaptaṃ chinnaśoṇitam |
lakṣmaṇaḥ puruṣavyāghramatha rāghavamabravīt || 27 ||
ayaṃ sarvaḥ samastāgṅaḥ śrṛtaḥ kṛṣṇamṛgo mayā |
devatāṃ devasaṅkāśa yajasva kuśalo hyasi || 28 ||
rāmaḥ snātvā tu niyato guṇavān japyakovidaḥ |
saṅgraheṇākarot sravārna mantrān satrāvasānikān || 29 ||
iṣṭvā devagaṇānsarvānviveśā'vasathaṃ śuciḥ |
babhūva ca manohlādo rāmasyāmitatejasaḥ || 30 ||
vaiśvadevabaliṃ kṛtvā raudraṃ vaiṣṇava meva ca |
vāstusaṃśamanīyāni maṅgalāni pravartayan || 31 ||
japaṃ ca nyāyata kṛtvā snātvā nadyāṃ yathāvidhi |
pāpasaṃśamanaṃ rāma ścakāra balimuttamam || 32 ||
vedisthalavidhānāni caityānyāyatanāni ca |
āśramasyānurūpāṇi sthāpayāmāsa rāghavaḥ || 33 ||
vanyairmālyaiḥ phalairmūlaiḥ pakvairmāṃsairyathāvidhi |
adbhirjapaiśca vedoktairdarbhaiśca sasamitkuśaiḥ || 34 ||
tau tarpayitvā bhūtāni rāghavau saha sītayā |
tadā viviśatu śśālāṃ suśubhāṃ śubhalakṣaṇau || 35 ||
tāṃ vṛkṣaparṇacchadanāṃ manojñāṃ yathāpradeśaṃ sukṛtāṃ nivātām |
vāsāya sarve viviśussametāssabhāṃ yathā devagaṇāssudharmām || 36 ||
anekanānāmṛgapakṣisaṅkule vicitrapatrastabakairdrumairyute |
vanottame vyālamṛgānunādite tadā vijahru ssusukhaṃ jitendriyāḥ || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṭpañcāśassargaḥ ||