📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.2 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡 - 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌤𑍀𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃
2.2 Ayodhyakanda - Dvitiya Sargah
Valmiki Grantha
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌤𑍀𑌯𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌷𑌦𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌮𑌾𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯 𑌵𑌸𑍁𑌧𑌾𑌧𑌿𑌪𑌃 ।
𑌹𑌿𑌤𑌮𑍁𑌦𑍍𑌧𑌰𑍍𑌷𑌣𑌂 𑌚𑍈𑌵𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌥𑌿𑌤𑌂 𑌵𑌚𑌃 ॥ 1 ॥
𑌦𑍁𑌨𑍍𑌦𑍁𑌭𑌿𑌸𑍍𑌵𑌨𑌕𑌲𑍍𑌪𑍇𑌨 𑌗𑌮𑍍𑌭𑍀𑌰𑍇𑌣𑌾𑌨𑍁𑌨𑌾𑌦𑌿𑌨𑌾 ।
𑌸𑍍𑌵𑌰𑍇𑌣 𑌮𑌹𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌜𑍀𑌮𑍂𑌤 𑌇𑌵 𑌨𑌾𑌦𑌯𑌨𑍍 ॥ 2 ॥
𑌰𑌾𑌜𑌲𑌕𑍍𑌷𑌣𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇𑌨𑌾𑌨𑍁𑌪𑌮𑍇𑌨 𑌚 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌰𑌸𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍇𑌣 𑌨𑍃𑌪𑌤𑌿𑌰𑍍𑌨𑍃𑌪𑌾𑌨𑍍 ॥ 3 ॥
𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑌂 𑌭𑌵𑌤𑌾𑌮𑍇𑌤𑌦𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌮𑍇 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌕𑍈𑌰𑍍𑌮𑌮 𑌰𑌾𑌜𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍈𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑌵𑌤𑍍𑌪𑌰𑌿𑌪𑌾𑌲𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌸𑍋𑌽𑌹𑌮𑌿𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑌾𑌕𑍁𑌭𑌿 𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍈𑌰𑍍𑌨𑌰𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍈𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌪𑌾𑌲𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌶𑍍𑌰𑍇𑌯𑌸𑌾 𑌯𑍋𑌕𑍍𑌤𑍁𑌕𑌾𑌮𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌸𑍁𑌖𑌾𑌰𑍍𑌹𑌮𑌖𑌿𑌲𑌂 𑌜𑌗𑌤𑍍 ॥ 5 ॥
𑌮𑌯𑌾𑌪𑍍𑌯𑌾𑌚𑌰𑌿𑌤𑌂 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑍈𑌃 𑌪𑌨𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑌨𑍁𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑌾 ।
𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌮𑌨𑌿𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌯𑌥𑌾𑌶𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌭𑌿𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾𑌃 ॥ 6 ॥
𑌇𑌦𑌂 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌸𑍍𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌚𑌰𑌤𑌾 𑌹𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌰𑌸𑍍𑌯𑌾𑌽𑌤𑌪𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯𑌚𑍍𑌛𑌾𑌯𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌜𑌰𑌿𑌤𑌂 𑌮𑌯𑌾 ॥ 7 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌵𑌰𑍍𑌷𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌬𑌹𑍂𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑍂𑌂𑌷𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌤𑌃 ।
𑌜𑍀𑌰𑍍𑌣𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿𑌮𑌭𑌿𑌰𑍋𑌚𑌯𑍇 ॥ 8 ॥
𑌰𑌾𑌜𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌵𑌜𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌂 𑌹𑌿 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌵𑌹𑌾𑌮𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑍈𑌃 ।
𑌪𑌰𑌿𑌶𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌗𑍁𑌰𑍍𑌵𑍀𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌧𑍁𑌰𑌂 𑌵𑌹𑌨𑍍 ॥ 9 ॥
𑌸𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌰𑌮𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌹𑌿𑌤𑍇 ।
𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌕𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌨𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍𑌯 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌰𑍍𑌷𑌭𑌾𑌨𑍍 ॥ 10 ॥
𑌅𑌨𑍁𑌜𑌾𑌤𑍋 𑌹𑌿 𑌮𑌾𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍈𑌰𑍍𑌗𑍁𑌣𑍈𑌰𑍍𑌜𑍍𑌯𑍇𑌷𑍍𑌠𑍋 𑌮𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ।
𑌪𑍁𑌰𑌨𑍍𑌦𑌰𑌸𑌮𑍋 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑍇 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌪𑌰𑌪𑍁𑌰𑌞𑍍𑌜𑌯𑌃 ॥ 11 ॥
𑌤𑌂 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌮𑌿𑌵 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌯𑍇𑌣 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌭𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌰𑌮𑍍 ।
𑌯𑍗𑌵𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇 𑌨𑌿𑌯𑍋𑌕𑍍𑌤𑌾𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌅𑌨𑍁𑌰𑍂𑌪𑌸𑍍𑌸 𑌵𑍈 𑌨𑌾𑌥𑍋 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍀𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌾𑌗𑍍𑌰𑌜𑌃 ।
𑌤𑍍𑌰𑍈𑌲𑍋𑌕𑍍𑌯𑌮𑌪𑌿 𑌨𑌾𑌥𑍇𑌨 𑌯𑍇𑌨 𑌸𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌨𑌾𑌥𑌵𑌤𑍍𑌤𑌰𑌮𑍍 ॥ 13 ॥
𑌅𑌨𑍇𑌨 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌯𑌸𑌾 𑌸𑌦𑍍𑌯𑌸𑍍𑌸𑌂𑌯𑍋𑌜𑍍𑌯𑍈𑌵𑌮𑌿𑌮𑌾𑌂 𑌮𑌹𑍀𑌮𑍍 ।
𑌗𑌤𑌕𑍍𑌲𑍇𑌶𑍋 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑍁𑌤𑍇 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑍇𑌶𑍍𑌯 𑌵𑍈 ॥ 14 ॥
𑌯𑌦𑌿𑌦𑌂 𑌮𑍇𑌽𑌨𑍁𑌰𑍂𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌸𑌾𑌧𑍁 𑌸𑍁𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌮𑍇𑌽𑌨𑍁𑌮𑌨𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌕𑌥𑌂 𑌵𑌾 𑌕𑌰𑌵𑌾𑌣𑍍𑌯𑌹𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌯𑌦𑍍𑌯𑌪𑍍𑌯𑍇𑌷𑌾 𑌮𑌮 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌰𑍍𑌹𑌿𑌤𑌮𑌨𑍍𑌯𑌦𑍍𑌵𑌿𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌅𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌧𑍍𑌯𑌸𑍍𑌥𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌾 𑌹𑌿 𑌵𑌿𑌮𑌰𑍍𑌦𑌾𑌭𑍍𑌯𑌧𑌿𑌕𑍋𑌦𑌯𑌾 ॥ 16 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌮𑍁𑌦𑌿𑌤𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑍍𑌨𑍃𑌪𑌾 𑌨𑍃𑌪𑌮𑍍 ।
𑌵𑍃𑌷𑍍𑌟𑌿𑌮𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍇𑌘𑌂 𑌨𑌰𑍍𑌦𑌨𑍍𑌤 𑌇𑌵 𑌬𑌰𑍍𑌹𑌿𑌣𑌃 ॥ 17 ॥
𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑍋𑌽𑌨𑍁𑌨𑌾𑌦𑍀 𑌸𑌞𑍍𑌜𑌜𑍍𑌞𑍇 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌹𑌰𑍍𑌷𑌸𑌮𑍀𑌰𑌿𑌤𑌃 ।
𑌜𑌨𑍗𑌘𑍋𑌦𑍍𑌘𑍁𑌷𑍍𑌟𑌸𑌨𑍍𑌨𑌾𑌦𑍋 𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌕𑌮𑍍𑌪𑌯𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵 ॥ 18 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌵𑌿𑌦𑍁𑌷𑍋 𑌭𑌾𑌵𑌮𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌶𑌃 ।
𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾 𑌜𑌨𑌮𑍁𑌖𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍗𑌰𑌜𑌾𑌨𑌪𑌦𑍈 𑌸𑍍𑌸𑌹 ॥ 19 ॥
𑌸𑌮𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍁 𑌸𑌮𑌤𑌾𑌗𑌤𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌯𑌃 ।
𑌊𑌚𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌨𑌸𑌾 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌂 𑌨𑍃𑌪𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌅𑌨𑍇𑌕𑌵𑌰𑍍𑌷𑌸𑌾𑌹𑌸𑍍𑌰𑍋 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑌸𑌿 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵 ।
𑌸 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌯𑍁𑌵𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨𑌮𑌭𑌿𑌷𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌸𑍍𑌵 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌇𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑍋 𑌹𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍁𑌂 𑌰𑌘𑍁𑌵𑍀𑌰𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌮𑍍 ।
𑌗𑌜𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌤𑌾𑌽𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌛𑌤𑍍𑌰𑌾𑌵𑍃𑌤𑌾𑌨𑌨𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌮𑌨𑌃𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ।
𑌅𑌜𑌾𑌨𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵 𑌜𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌸𑍁𑌰𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 23 ॥
𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑍈𑌵 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌯𑌨𑍍𑌮𑍇 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌂 𑌪𑌤𑌿𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌥 ।
𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨 𑌸𑍍𑌸𑌂𑌶𑌯𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌮𑍇 𑌕𑌿𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍂𑌤 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌤𑌃 ॥ 24 ॥
𑌕𑌥𑌂 𑌨𑍁 𑌮𑌯𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇𑌣 𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍀𑌮𑌨𑍁𑌶𑌾𑌸𑌤𑌿 ।
𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌯𑍁𑌵𑌰𑌾𑌜𑌂 𑌮𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌮𑍍 ॥ 25 ॥
𑌤𑍇 𑌤𑌮𑍂𑌚𑍁𑌰𑍍𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌪𑍗𑌰𑌜𑌾𑌨𑌪𑌦𑍈𑌸𑍍𑌸𑌹 ।
𑌬𑌹𑌵𑍋 𑌨𑍃𑌪 𑌕𑌲𑍍𑌯𑌾𑌣𑌾 𑌗𑍁𑌣𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌤𑍇 ॥ 26 ॥
𑌗𑍁𑌣𑌾𑌨𑍍 𑌗𑍁𑌣𑌵𑌤𑍋 𑌦𑍇𑌵 𑌦𑍇𑌵𑌕𑌲𑍍𑌪𑌸𑍍𑌯 𑌧𑍀𑌮𑌤𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌨𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑌾𑌨𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌸𑍍𑌨𑌾𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑍋𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌤𑌾𑌨𑍍 𑌶𑍃𑌣𑍁 ॥ 27 ॥
𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑍈𑌰𑍍𑌗𑍁𑌣𑍈𑌶𑍍𑌶𑌕𑍍𑌰𑌸𑌮𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑌤𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ।
𑌇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑌾𑌕𑍁𑌭𑍍𑌯𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌹𑍍𑌯𑌤𑌿𑌰𑌿𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌶𑌾𑌮𑍍𑌪𑌤𑍇 ॥ 28 ॥
𑌰𑌾𑌮 𑌸𑍍𑌸𑌤𑍍𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑍋 𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌧𑌰𑍍𑌮𑌪𑌰𑌾𑌯𑌣𑌃 ।
𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑌾𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 𑌸𑌹 ॥ 29 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌸𑍁𑌖𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑍇 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌸𑍁𑌧𑌾𑌯𑌾𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌗𑍁𑌣𑍈𑌃 ।
𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾 𑌬𑍃𑌹𑌸𑍍𑌪𑌤𑍇𑌸𑍍𑌤𑍁𑌲𑍍𑌯𑍋 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑍇 𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑌾𑌚𑍍𑌛𑌚𑍀𑌪𑌤𑍇𑌃 ॥ 30 ॥
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑌃 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌸𑌨𑍍𑌧𑌶𑍍𑌚 𑌶𑍀𑌲𑌵𑌾𑌨𑌨𑌸𑍂𑌯𑌕𑌃 ।
𑌕𑍍𑌷𑌾𑌨𑍍𑌤𑌃 𑌸𑌾𑌨𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿𑌤𑌾 𑌶𑍍𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌵𑌿𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 31 ॥
𑌮𑍃𑌦𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌰𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌦𑌾 𑌭𑌵𑍍𑌯𑍋𑌽𑌨𑌸𑍂𑌯𑌕𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌵𑌾𑌦𑍀 𑌚 𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌾𑌦𑍀 𑌚 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ॥ 32 ॥
𑌬𑌹𑍁𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑌾𑌨𑌾𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑌿𑌤𑌾 ।
𑌤𑍇𑌨𑌾𑌸𑍍𑌯𑍇𑌹𑌾𑌽𑌤𑍁𑌲𑌾 𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌿𑌰𑍍𑌯𑌶𑌸𑍍𑌤𑍇𑌜𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌰𑍍𑌧𑌤𑍇 ॥ 33 ॥
𑌦𑍇𑌵𑌾𑌸𑍁𑌰𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌿𑌶𑌾𑌰𑌦𑌃 ।
𑌸𑌮𑍍𑌯𑌗𑍍𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌵𑍍𑌰𑌤𑌸𑍍𑌨𑌾𑌤𑍋 𑌯𑌥𑌾𑌵𑌤𑍍𑌸𑌾𑌙𑍍𑌗𑌵𑍇𑌦𑌵𑌿𑌤𑍍 ॥ 34 ॥
𑌗𑌾𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌚 𑌭𑍁𑌵𑌿 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑍋 𑌬𑌭𑍂𑌵 𑌭𑌰𑌤𑌾𑌗𑍍𑌰𑌜𑌃 ।
𑌕𑌲𑍍𑌯𑌾𑌣𑌾𑌭𑌿𑌜𑌨 𑌸𑍍𑌸𑌾𑌧𑍁𑌰𑌦𑍀𑌨𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌮𑌤𑌿𑌃 ॥ 35 ॥
𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑍈𑌰𑌭𑌿𑌵𑌿𑌨𑍀𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑍈𑌰𑍍𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑌨𑍈𑌪𑍁𑌣𑍈𑌃 ।
𑌯𑌦𑌾 𑌵𑍍𑌰𑌜𑌤𑌿 𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌨𑌗𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌾 ॥ 36 ॥
𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌸𑌹𑌿𑌤𑍋 𑌨𑌾𑌽𑌵𑌿𑌜𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ।
𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌤𑍍𑌪𑍁𑌨𑌰𑌾𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌕𑍁𑌞𑍍𑌜𑌰𑍇𑌣 𑌰𑌥𑍇𑌨 𑌵𑌾 ॥ 37 ॥
𑌪𑍗𑌰𑌾𑌨𑍍 𑌸𑍍𑌵𑌜𑌨𑌵𑌨𑍍𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌕𑍁𑌶𑌲𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌪𑍃𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ।
𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌵𑌗𑍍𑌨𑌿𑌷𑍁 𑌦𑌾𑌰𑍇𑌷𑍁 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌯𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌗𑌣𑍇𑌷𑍁 𑌚 ॥ 38 ॥
𑌨𑌿𑌖𑌿𑌲𑍇𑌨𑌾𑌨𑍁𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑍍𑌯𑌾𑌚𑍍𑌚 𑌪𑌿𑌤𑌾𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌨𑌿𑌵𑍗𑌰𑌸𑌾𑌨𑍍 ।
𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌚 𑌵 𑌶𑍍𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌕𑌚𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮𑌸𑍁 𑌦𑌂𑌶𑌿𑌤𑌾𑌃 ॥ 39 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌨𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰 𑌸𑍍𑌸𑌦𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍋𑌽𑌭𑌿𑌭𑌾𑌷𑌤𑍇 ।
𑌵𑍍𑌯𑌸𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌭𑍃𑌶𑌂 𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌃 ॥ 40 ॥
𑌉𑌤𑍍𑌸𑌵𑍇𑌷𑍁 𑌚 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇𑌷𑍁 𑌪𑌿𑌤𑍇𑌵 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍁𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌾𑌦𑍀 𑌮𑌹𑍇𑌷𑍍𑌵𑌾𑌸𑍋 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌸𑍇𑌵𑍀 𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 41 ॥
𑌸𑍍𑌮𑌿𑌤𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌾𑌭𑌿𑌭𑌾𑌷𑍀 𑌚 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑌃 ।
𑌸𑌮𑍍𑌯𑌗𑍍𑌯𑍋𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌯𑌸𑌾𑌂 𑌚 𑌨 𑌵𑌿𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯 𑌕𑌥𑌾𑌰𑍁𑌚𑌿𑌃 ॥ 42 ॥
𑌉𑌤𑍍𑌤𑌰𑍋𑌤𑍍𑌤𑌰𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍗 𑌚 𑌵𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌵𑌾𑌚𑌸𑍍𑌪𑌤𑌿𑌰𑍍𑌯𑌥𑌾 ।
𑌸𑍁𑌭𑍍𑌰𑍂𑌃 𑌆𑌯𑌤𑌤𑌾𑌮𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌃 𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍁𑌰𑌿𑌵 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍍 ॥ 43 ॥
𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌲𑍋𑌕𑌾𑌭𑌿𑌰𑌾𑌮𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌶𑍗𑌰𑍍𑌯𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑍈𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌪𑌾𑌲𑌨𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌨 𑌰𑌾𑌗𑍋𑌪𑌹𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 44 ॥
𑌶𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍈𑌲𑍋𑌕𑍍𑌯𑌮𑌪𑍍𑌯𑍇𑌕𑍋 𑌭𑍋𑌕𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌕𑌿𑌨𑍍𑌨𑍁 𑌮𑌹𑍀𑌮𑌿𑌮𑌾𑌮𑍍 ।
𑌨𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑌶𑍍𑌚 𑌨𑌿𑌰𑌰𑍍𑌥𑍋𑌽𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌕𑌦𑌾𑌚𑌨 ॥ 45 ॥
𑌹𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵 𑌨𑌿𑌯𑌮𑌾𑌦𑍍𑌵𑌧𑍍𑌯𑌾𑌨𑌵𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌨 𑌚 𑌕𑍁𑌪𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌯𑍁𑌨𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌰𑍍𑌥𑍈𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌶𑍍𑌚 𑌤𑌮𑌸𑍗 𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌤𑍁𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 46 ॥
𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑍈 𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑍈𑌃 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌿𑌸𑌞𑍍𑌜𑌨𑌨𑍈𑌰𑍍𑌨𑍃𑌣𑌾𑌮𑍍 ।
𑌗𑍁𑌣𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌰𑍁𑌰𑍁𑌚𑍇 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤 𑌸𑍍𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯 𑌇𑌵𑌾𑌂𑌶𑍁𑌭𑌿𑌃 ॥ 47 ॥
𑌤𑌮𑍇𑌵𑌙𑍍𑌗𑍁𑌣𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ।
𑌲𑍋𑌕𑌪𑌾𑌲𑍋𑌪𑌮𑌂 𑌨𑌾𑌥𑌮𑌕𑌾𑌮𑌯𑌤 𑌮𑍇𑌦𑌿𑌨𑍀 ॥ 48 ॥
𑌵𑌤𑍍𑌸𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍇𑌯𑌸𑌿 𑌜𑌾𑌤𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑌾𑌽𑌸𑍗 𑌤𑌵 𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑌾 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌗𑍁𑌣𑍈𑌰𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚 𑌇𑌵 𑌕𑌾𑌶𑍍𑌯𑌪𑌃 ॥ 49 ॥
𑌬𑌲𑌮𑌾𑌰𑍋𑌗𑍍𑌯𑌮𑌾𑌯𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌦𑌿𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌦𑍇𑌵𑌾𑌸𑍁𑌰𑌮𑌨𑍁𑌷𑍍𑌯𑍇𑌷𑍁 𑌸𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑍋𑌰𑌗𑍇𑌷𑍁 𑌚 ॥ 50 ॥
𑌆𑌶𑌂𑌸𑌤𑍇 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍋 𑌰𑌾𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑍇 𑌪𑍁𑌰𑌵𑌰𑍇 𑌤𑌥𑌾 ।
𑌆𑌭𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌰𑌶𑍍𑌚 𑌬𑌾𑌹𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍗𑌰𑌜𑌾𑌨𑌪𑌦𑍋 𑌜𑌨𑌃 ॥ 51 ॥
𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌾𑌸𑍍𑌤𑌰𑍁𑌣𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌾𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌤𑌸𑍍𑌸𑌮𑌾𑌹𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌦𑍇𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌨𑌮𑌸𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑍇 𑌯𑌶𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑌃 ॥ 52 ॥
𑌤𑍇𑌷𑌾𑌮𑌾𑌯𑌾𑌚𑌿𑌤𑌂 𑌦𑍇𑌵 𑌤𑍍𑌵𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑌾𑌤𑍍𑌸𑌮𑍃𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌮𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍀𑌵𑌰𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌨𑌿𑌬𑌰𑍍𑌹𑌣𑌮𑍍 ॥ 53 ॥
𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑍋 𑌯𑍗𑌵𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌸𑍍𑌥𑌂 𑌤𑌵 𑌰𑌾𑌜𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌮𑍍 ।
𑌤𑌂 𑌦𑍇𑌵 𑌦𑍇𑌵𑍋𑌪𑌮𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌂 𑌤𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌨𑌿𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌮𑍍 ।
𑌹𑌿𑌤𑌾𑌯 𑌨𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌦𑌾𑌰𑌜𑍁𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌮𑍁𑌦𑌾𑌽𑌭𑌷𑍇𑌕𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌵𑌰𑌦 𑌤𑍍𑌵𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ॥ 54 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌤𑍀𑌯𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha dvitīyassargaḥ |
tataḥ pariṣadaṃ sarvāmāmantrya vasudhādhipaḥ |
hitamuddharṣaṇaṃ caivamuvāca prathitaṃ vacaḥ || 1 ||
dundubhisvanakalpena gambhīreṇānunādinā |
svareṇa mahatā rājā jīmūta iva nādayan || 2 ||
rājalakṣaṇayuktena kāntenānupamena ca |
uvāca rasayuktena svareṇa nṛpatirnṛpān || 3 ||
viditaṃ bhavatāmetadyathā me rājyamuttamam |
pūrvakairmama rājendraissutavatparipālitam || 4 ||
so'hamikṣvākubhi ssarvairnarendraiḥ paripālitam |
śreyasā yoktukāmo'smi sukhārhamakhilaṃ jagat || 5 ||
mayāpyācaritaṃ pūrvaiḥ panthānamanugacchatā |
prajā nityamanidreṇa yathāśaktyabhirakṣitāḥ || 6 ||
idaṃ śarīraṃ kṛtsnasya lokasya caratā hitam |
pāṇḍurasyā'tapatrasyacchāyāyāṃ jaritaṃ mayā || 7 ||
prāpya varṣasahasrāṇi bahūnyāyūṃṣi jīvataḥ |
jīrṇasyāsya śarīrasya viśrāntimabhirocaye || 8 ||
rājaprabhāvajuṣṭāṃ hi durvahāmajitendriyaiḥ |
pariśrānto'smi lokasya gurvīṃ dharmadhuraṃ vahan || 9 ||
so'haṃ viśramamicchāmi putraṃ kṛtvā prajāhite |
sannikṛṣṭānimānsarvānanumānya dvijarṣabhān || 10 ||
anujāto hi māṃ sarvairguṇairjyeṣṭho mamātmajaḥ |
purandarasamo vīrye rāmaḥ parapurañjayaḥ || 11 ||
taṃ candramiva puṣyeṇa yuktaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
yauvarājye niyoktā'smi prītaḥ puruṣapuṅgavam || 12 ||
anurūpassa vai nātho lakṣmīvān lakṣmaṇāgrajaḥ |
trailokyamapi nāthena yena syānnāthavattaram || 13 ||
anena śreyasā sadyassaṃyojyaivamimāṃ mahīm |
gatakleśo bhaviṣyāmi sute tasminniveśya vai || 14 ||
yadidaṃ me'nurūpārthaṃ mayā sādhu sumantritam |
bhavanto me'numanyantāṃ kathaṃ vā karavāṇyaham || 15 ||
yadyapyeṣā mama prītirhitamanyadvicintyatām |
anyā madhyasthacintā hi vimardābhyadhikodayā || 16 ||
iti bruvantaṃ muditāḥ pratyanandannṛpā nṛpam |
vṛṣṭimantaṃ mahāmeghaṃ nardanta iva barhiṇaḥ || 17 ||
snigdho'nunādī sañjajñe tatra harṣasamīritaḥ |
janaughodghuṣṭasannādo vimānaṃ kampayanniva || 18 ||
tasya dharmārthaviduṣo bhāvamājñāya sarvaśaḥ |
brāhmaṇā janamukhyāśca paurajānapadai ssaha || 19 ||
sametya mantrayitvā tu samatāgatabuddhayaḥ |
ūcuśca manasā jñātvā vṛddhaṃ daśarathaṃ nṛpam || 20 ||
anekavarṣasāhasro vṛddhastvamasi pārthiva |
sa rāmaṃ yuvarājānamabhiṣiñcisva pārthivam || 21 ||
icchāmo hi mahābāhuṃ raghuvīraṃ mahābalam |
gajena mahatā'yāntaṃ rāmaṃ chatrāvṛtānanam || 22 ||
iti tadvacanaṃ śrutvā rājā teṣāṃ manaḥpriyam |
ajānanniva jijñāsuridaṃ vacanamabravīt || 23 ||
śrutvaiva vacanaṃ yanme rāghavaṃ patimicchatha |
rājāna ssaṃśayo'yaṃ me kimidaṃ brūta tattvataḥ || 24 ||
kathaṃ nu mayi dharmeṇa pṛthivīmanuśāsati |
bhavanto draṣṭumicchanti yuvarājaṃ mamātmajam || 25 ||
te tamūcurmahātmānaṃ paurajānapadaissaha |
bahavo nṛpa kalyāṇā guṇāḥ putrasya santi te || 26 ||
guṇān guṇavato deva devakalpasya dhīmataḥ |
priyānānandanānkṛtsnānpravakṣyāmo'dya tān śṛṇu || 27 ||
divyairguṇaiśśakrasamo rāmassatyaparākramaḥ |
ikṣvākubhyo'pi sarvebhyo hyatirikto viśāmpate || 28 ||
rāma ssatpuruṣo loke satyadharmaparāyaṇaḥ |
sākṣādrāmādvinirvṛtto dharmaścāpi śriyā saha || 29 ||
prajāsukhattve candrasya vasudhāyāḥ kṣamāguṇaiḥ |
buddhyā bṛhaspatestulyo vīrye sākṣācchacīpateḥ || 30 ||
dharmajñaḥ satyasandhaśca śīlavānanasūyakaḥ |
kṣāntaḥ sāntvayitā ślakṣṇaḥ kṛtajño vijitendriyaḥ || 31 ||
mṛduśca sthiracittaśca sadā bhavyo'nasūyakaḥ |
priyavādī ca bhūtānāṃ satyavādī ca rāghavaḥ || 32 ||
bahuśrutānāṃ vṛddhānāṃ brāhmaṇānāmupāsitā |
tenāsyehā'tulā kīrtiryaśastejaśca vardhate || 33 ||
devāsuramanuṣyāṇāṃ sarvāstreṣu viśāradaḥ |
samyagvidyāvratasnāto yathāvatsāṅgavedavit || 34 ||
gāndharve ca bhuvi śreṣṭho babhūva bharatāgrajaḥ |
kalyāṇābhijana ssādhuradīnātmā mahāmatiḥ || 35 ||
dvijairabhivinītaśca śreṣṭhairdharmārthanaipuṇaiḥ |
yadā vrajati saṅgrāmaṃ grāmārthe nagarasya vā || 36 ||
gatvā saumitrisahito nā'vijitya nivartate |
saṅgrāmātpunarāgamya kuñjareṇa rathena vā || 37 ||
paurān svajanavannityaṃ kuśalaṃ paripṛcchati |
putreṣvagniṣu dāreṣu preṣyaśiṣyagaṇeṣu ca || 38 ||
nikhilenānupūrvyācca pitāputrānivaurasān |
śuśrūṣante ca va śśiṣyāḥ kaccitkarmasu daṃśitāḥ || 39 ||
iti naḥ puruṣavyāghra ssadā rāmo'bhibhāṣate |
vyasaneṣu manuṣyāṇāṃ bhṛśaṃ bhavati duḥkhitaḥ || 40 ||
utsaveṣu ca sarveṣu piteva parituṣyati |
satyavādī maheṣvāso vṛddhasevī jitendriyaḥ || 41 ||
smitapūrvābhibhāṣī ca dharmaṃ sarvātmanā śritaḥ |
samyagyoktā śreyasāṃ ca na vigṛhya kathāruciḥ || 42 ||
uttarottarayuktau ca vaktā vācaspatiryathā |
subhrūḥ āyatatāmrākṣaḥ sākṣādviṣṇuriva svayam || 43 ||
rāmo lokābhirāmo'yaṃ śauryavīryaparākramaiḥ |
prajāpālanatattvajño na rāgopahatendriyaḥ || 44 ||
śaktastrailokyamapyeko bhoktuṃ kinnu mahīmimām |
nāsya krodhaḥ prasādaśca nirartho'sti kadācana || 45 ||
hantyeva niyamādvadhyānavadhye na ca kupyati |
yunaktyarthaiḥ prahṛṣṭaśca tamasau yatra tuṣyati || 46 ||
śāntai ssarvaprajākāntaiḥ prītisañjananairnṛṇām |
guṇairviruruce rāmo dīpta ssūrya ivāṃśubhiḥ || 47 ||
tamevaṅguṇasampannaṃ rāmaṃ satyaparākramam |
lokapālopamaṃ nāthamakāmayata medinī || 48 ||
vatsaśśreyasi jātaste diṣṭyā'sau tava rāghava |
diṣṭyā putraguṇairyukto mārīca iva kāśyapaḥ || 49 ||
balamārogyamāyuśca rāmasya viditātmanaḥ |
devāsuramanuṣyeṣu sagandharvorageṣu ca || 50 ||
āśaṃsate janassarvo rāṣṭre puravare tathā |
ābhyantaraśca bāhyaśca paurajānapado janaḥ || 51 ||
striyo vṛddhāstaruṇyaśca sāyaṃ prātassamāhitāḥ |
sarvān devān namasyanti rāmasyārthe yaśasvinaḥ || 52 ||
teṣāmāyācitaṃ deva tvatprasādātsamṛddhyatām |
rāmamindīvaraśyāmaṃ sarvaśatrunibarhaṇam || 53 ||
paśyāmo yauvarājyasthaṃ tava rājottamātmajam |
taṃ deva devopamamātmajaṃ te sarvasya lokasya hite niviṣṭam |
hitāya naḥ kṣipramudārajuṣṭaṃ mudā'bhaṣektuṃ varada tvamarhasi || 54 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvitīyassargaḥ ||