📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
𑌚𑌾𑌣𑌕𑍍𑌯 𑌨𑍀𑌤𑌿 - 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌥𑍋𑌽𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌃
Chanakya Niti - Chaturtho'dhyayah
Chanakya Grantha
𑌆𑌯𑍁𑌃 𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌚 𑌵𑌿𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌚 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾 𑌨𑌿𑌧𑌨𑌮𑍇𑌵 𑌚 ।
𑌪𑌞𑍍𑌚𑍈𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌹𑌿 𑌸𑍃𑌜𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌗𑌰𑍍𑌭𑌸𑍍𑌥𑌸𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌦𑍇𑌹𑌿𑌨𑌃 ॥ 01 ॥
𑌸𑌾𑌧𑍁𑌭𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌬𑌾𑌨𑍍𑌧𑌵𑌾𑌃 ।
𑌯𑍇 𑌚 𑌤𑍈𑌃 𑌸𑌹 𑌗𑌨𑍍𑌤𑌾𑌰𑌸𑍍𑌤𑌦𑍍𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌸𑍁𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌕𑍁𑌲𑌮𑍍 ॥ 02 ॥
𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌧𑍍𑌯𑌾𑌨𑌸𑌂𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑍈𑌰𑍍𑌮𑌤𑍍𑌸𑍀 𑌕𑍂𑌰𑍍𑌮𑍀 𑌚 𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑍀 ।
𑌶𑌿𑌶𑍁𑌂 𑌪𑌾𑌲𑌯𑌤𑍇 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌸𑌜𑍍𑌜𑌨-𑌸𑌙𑍍𑌗𑌤𑌿𑌃 ॥ 03 ॥
𑌯𑌾𑌵𑌤𑍍𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌥𑍋 𑌹𑍍𑌯𑌯𑌂 𑌦𑍇𑌹𑍋 𑌯𑌾𑌵𑌨𑍍𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌦𑍂𑌰𑌤𑌃 ।
𑌤𑌾𑌵𑌦𑌾𑌤𑍍𑌮𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌕𑌿𑌂 𑌕𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 04 ॥
𑌕𑌾𑌮𑌧𑍇𑌨𑍁𑌗𑍁𑌣𑌾 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾 𑌹𑍍𑌯𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌫𑌲𑌦𑌾𑌯𑌿𑌨𑍀 ।
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌸𑍇 𑌮𑌾𑌤𑍃𑌸𑌦𑍃𑌶𑍀 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾 𑌗𑍁𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌧𑌨𑌂 𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 05 ॥
𑌏𑌕𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌗𑍁𑌣𑌵𑌾𑌨𑍍𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌗𑍁𑌣𑍇𑌨 𑌶𑌤𑍇𑌨 𑌕𑌿𑌮𑍍 ।
𑌏𑌕𑌶𑍍𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌤𑌮𑍋 𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌨 𑌚 𑌤𑌾𑌰𑌾𑌃 𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌶𑌃 ॥ 06 ॥
𑌮𑍂𑌰𑍍𑌖𑌶𑍍𑌚𑌿𑌰𑌾𑌯𑍁𑌰𑍍𑌜𑌾𑌤𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌜𑍍𑌜𑌾𑌤𑌮𑍃𑌤𑍋 𑌵𑌰𑌃 ।
𑌮𑍃𑌤𑌃 𑌸 𑌚𑌾𑌲𑍍𑌪𑌦𑍁𑌃𑌖𑌾𑌯 𑌯𑌾𑌵𑌜𑍍𑌜𑍀𑌵𑌂 𑌜𑌡𑍋 𑌦𑌹𑍇𑌤𑍍 ॥ 07 ॥
𑌕𑍁𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑌵𑌾𑌸𑌃 𑌕𑍁𑌲𑌹𑍀𑌨𑌸𑍇𑌵𑌾
𑌕𑍁𑌭𑍋𑌜𑌨𑌂 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌮𑍁𑌖𑍀 𑌚 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 ।
𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌶𑍍𑌚 𑌮𑍂𑌰𑍍𑌖𑍋 𑌵𑌿𑌧𑌵𑌾 𑌚 𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾
𑌵𑌿𑌨𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌨𑌾 𑌷𑌟𑍍𑌪𑍍𑌰𑌦𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌕𑌾𑌯𑌮𑍍 ॥ 08 ॥
𑌕𑌿𑌂 𑌤𑌯𑌾 𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑍇 𑌧𑍇𑌨𑍍𑌵𑌾 𑌯𑌾 𑌨 𑌦𑍋𑌗𑍍𑌧𑍍𑌰𑍀 𑌨 𑌗𑌰𑍍𑌭𑌿𑌣𑍀 ।
𑌕𑍋𑌽𑌰𑍍𑌥𑌃 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌜𑌾𑌤𑍇𑌨 𑌯𑍋 𑌨 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌨 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍 ॥ 09 ॥
𑌸𑌂𑌸𑌾𑌰𑌤𑌾𑌪𑌦𑌗𑍍𑌧𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌰𑌯𑍋 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿𑌹𑍇𑌤𑌵𑌃 ।
𑌅𑌪𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌕𑌲𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌚 𑌸𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌙𑍍𑌗𑌤𑌿𑌰𑍇𑌵 𑌚 ॥ 10 ॥
𑌸𑌕𑍃𑌜𑍍𑌜𑌲𑍍𑌪𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨𑌃 𑌸𑌕𑍃𑌜𑍍𑌜𑌲𑍍𑌪𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑌣𑍍𑌡𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌸𑌕𑍃𑌤𑍍𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌦𑍀𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌤𑍍𑌰𑍀𑌣𑍍𑌯𑍇𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌕𑍃𑌤𑍍𑌸𑌕𑍃𑌤𑍍 ॥ 11 ॥
𑌏𑌕𑌾𑌕𑌿𑌨𑌾 𑌤𑌪𑍋 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑌠𑌨𑌂 𑌗𑌾𑌯𑌨𑌂 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌭𑌿𑌰𑍍𑌗𑌮𑌨𑌂 𑌕𑍍𑌷𑍇𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌭𑌿𑌰𑍍𑌬𑌹𑍁𑌭𑍀 𑌰𑌣𑌃 ॥ 12 ॥
𑌸𑌾 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌯𑌾 𑌶𑍁𑌚𑌿𑌰𑍍𑌦𑌕𑍍𑌷𑌾 𑌸𑌾 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌯𑌾 𑌪𑌤𑌿𑌵𑍍𑌰𑌤𑌾 ।
𑌸𑌾 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌯𑌾 𑌪𑌤𑌿𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌾 𑌸𑌾 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌾𑌦𑌿𑌨𑍀 ॥ 13 ॥
𑌅𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌗𑍃𑌹𑌂 𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌦𑌿𑌶𑌃 𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌬𑌾𑌨𑍍𑌧𑌵𑌾𑌃 ।
𑌮𑍂𑌰𑍍𑌖𑌸𑍍𑌯 𑌹𑍃𑌦𑌯𑌂 𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌦𑌰𑌿𑌦𑍍𑌰𑌤𑌾 ॥ 14 ॥
𑌅𑌨𑌭𑍍𑌯𑌾𑌸𑍇 𑌵𑌿𑌷𑌂 𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌮𑌜𑍀𑌰𑍍𑌣𑍇 𑌭𑍋𑌜𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌷𑌮𑍍 ।
𑌦𑌰𑌿𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌷𑌂 𑌗𑍋𑌷𑍍𑌠𑍀 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌰𑍁𑌣𑍀 𑌵𑌿𑌷𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌦𑍍𑌧𑌰𑍍𑌮𑌂 𑌦𑌯𑌾𑌹𑍀𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌹𑍀𑌨𑌂 𑌗𑍁𑌰𑍁𑌂 𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌤𑍍 ।
𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌤𑍍𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌮𑍁𑌖𑍀𑌂 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌃𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌾𑌨𑍍𑌬𑌾𑌨𑍍𑌧𑌵𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌜𑍇𑌤𑍍 ॥ 16 ॥
𑌅𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌜𑌰𑌾 𑌦𑍇𑌹𑌵𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌜𑌲𑌂 𑌜𑌰𑌾 ।
𑌅𑌮𑍈𑌥𑍁𑌨𑌂 𑌜𑌰𑌾 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀𑌣𑌾𑌂 𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌮𑌾𑌤𑌪𑍋 𑌜𑌰𑌾 ॥ 17 ॥
𑌕𑌃 𑌕𑌾𑌲𑌃 𑌕𑌾𑌨𑌿 𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌕𑍋 𑌦𑍇𑌶𑌃 𑌕𑍗 𑌵𑍍𑌯𑌯𑌾𑌗𑌮𑍗 ।
𑌕𑌶𑍍𑌚𑌾𑌹𑌂 𑌕𑌾 𑌚 𑌮𑍇 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌿𑌰𑌿𑌤𑌿 𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌮𑍁𑌹𑍁𑌰𑍍𑌮𑍁𑌹𑍁𑌃 ॥ 18 ॥
𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌦𑍇𑌵𑍋 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌾𑌤𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌮𑍁𑌨𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌹𑍃𑌦𑌿 𑌦𑍈𑌵𑌤𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌮𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌲𑍍𑌪𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌸𑌮𑌦𑌰𑍍𑌶𑌿𑌨𑌃 ॥ 19 ॥
Roman (IAST) Transliteration
āyuḥ karma ca vittaṃ ca vidyā nidhanameva ca |
pañcaitāni hi sṛjyante garbhasthasyaiva dehinaḥ || 01 ||
sādhubhyaste nivartante putramitrāṇi bāndhavāḥ |
ye ca taiḥ saha gantārastaddharmātsukṛtaṃ kulam || 02 ||
darśanadhyānasaṃsparśairmatsī kūrmī ca pakṣiṇī |
śiśuṃ pālayate nityaṃ tathā sajjana-saṅgatiḥ || 03 ||
yāvatsvastho hyayaṃ deho yāvanmṛtyuśca dūrataḥ |
tāvadātmahitaṃ kuryātprāṇānte kiṃ kariṣyati || 04 ||
kāmadhenuguṇā vidyā hyakāle phaladāyinī |
pravāse mātṛsadṛśī vidyā guptaṃ dhanaṃ smṛtam || 05 ||
eko'pi guṇavānputro nirguṇena śatena kim |
ekaścandrastamo hanti na ca tārāḥ sahasraśaḥ || 06 ||
mūrkhaścirāyurjāto'pi tasmājjātamṛto varaḥ |
mṛtaḥ sa cālpaduḥkhāya yāvajjīvaṃ jaḍo dahet || 07 ||
kugrāmavāsaḥ kulahīnasevā
kubhojanaṃ krodhamukhī ca bhāryā |
putraśca mūrkho vidhavā ca kanyā
vināgninā ṣaṭpradahanti kāyam || 08 ||
kiṃ tayā kriyate dhenvā yā na dogdhrī na garbhiṇī |
ko'rthaḥ putreṇa jātena yo na vidvān na bhaktimān || 09 ||
saṃsāratāpadagdhānāṃ trayo viśrāntihetavaḥ |
apatyaṃ ca kalatraṃ ca satāṃ saṅgatireva ca || 10 ||
sakṛjjalpanti rājānaḥ sakṛjjalpanti paṇḍitāḥ |
sakṛtkanyāḥ pradīyante trīṇyetāni sakṛtsakṛt || 11 ||
ekākinā tapo dvābhyāṃ paṭhanaṃ gāyanaṃ tribhiḥ |
caturbhirgamanaṃ kṣetraṃ pañcabhirbahubhī raṇaḥ || 12 ||
sā bhāryā yā śucirdakṣā sā bhāryā yā pativratā |
sā bhāryā yā patiprītā sā bhāryā satyavādinī || 13 ||
aputrasya gṛhaṃ śūnyaṃ diśaḥ śūnyāstvabāndhavāḥ |
mūrkhasya hṛdayaṃ śūnyaṃ sarvaśūnyā daridratā || 14 ||
anabhyāse viṣaṃ śāstramajīrṇe bhojanaṃ viṣam |
daridrasya viṣaṃ goṣṭhī vṛddhasya taruṇī viṣam || 15 ||
tyajeddharmaṃ dayāhīnaṃ vidyāhīnaṃ guruṃ tyajet |
tyajetkrodhamukhīṃ bhāryāṃ niḥsnehānbāndhavāṃstyajet || 16 ||
adhvā jarā dehavatāṃ parvatānāṃ jalaṃ jarā |
amaithunaṃ jarā strīṇāṃ vastrāṇāmātapo jarā || 17 ||
kaḥ kālaḥ kāni mitrāṇi ko deśaḥ kau vyayāgamau |
kaścāhaṃ kā ca me śaktiriti cintyaṃ muhurmuhuḥ || 18 ||
agnirdevo dvijātīnāṃ munīnāṃ hṛdi daivatam |
pratimā svalpabuddhīnāṃ sarvatra samadarśinaḥ || 19 ||