śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaṇṇavatitamassargaḥ |
ārtānāṃrākṣasīnāntulaṅkāyāṃvaikulekule |
1
rāvaṇaḥkaruṇaṃśabdaṃśuśrāvaparidevitam || 1 ||
sa tudīrghaṃviniḥśvasyamuhūrtandhyānamāsthitaḥ |
2
babhūvaparamakruddhorāvaṇobhīmadarśanaḥ || 2 ||
sandaśyadaśanairoṣṭhaṅkrodhasamraktalocanaḥ |
3
rākṣasairapidurdarśaḥkālāgnirivamūrchitaḥ || 3 ||
uvāca ca samīpasthānrākṣasānrākṣaseśvaraḥ |
4
krodhāvyaktakathastatranirdahannivacakṣuṣā || 4 ||
mahodarammahāpārśvaṃvirūpākṣaṃ ca rākṣasam |
5
śīghraṃvadatasainyāniniryātetimamājñayā || 5 ||
tasyatadvacanaṃśrutvārākṣasāstebhayārditāḥ |
6
codayāmāsuravyagrānrākṣasāṃstānnṛpājñayā || 6 ||
tetusarvetathetyuktvārākṣasābhīmadarśanāḥ |
7
kṛtasvastvayanāḥsarveteraṇābhimukhāyayuḥ || 7 ||
pratipūjyayathānyāyaṃrāvaṇantemahārathāḥ |
8
tasthuḥprāñjalayaḥsarvebharturvijayakāṅkṣiṇaḥ || 8 ||
athovācaprahasyaitānrāvaṇaḥkrodhamūrchitaḥ |
9
mahodaramahāpārśvauvirūpākṣaṃ ca rākṣasam || 9 ||
adyabāṇairdhanurmukssairyugāntādityasannibhaiḥ |
10
rāghavaṃlakṣmaṇañcaivaneṣyāmiyamasādanam || 10 ||
kharasyakumbhakarṇasyaprahasendrajitostathā |
11
kariṣyāmipratīkāramadyaśatruvadhādaham || 11 ||
naivāntarikṣaṃ na diśo na nadyaurnāpisāgarāḥ |
12
prakāśatvaṅgamiṣyantimadbāṇajaladāvṛtāḥ || 12 ||
adyavānaramukhyānāntāniyūthānibhāgaśaḥ |
13
dhanuṣāśarajālenavadhiṣyāmipatatriṇā || 13 ||
adyavānarasainyānirathenapavanaujasā |
14
dhanussamudrādudbhūtairmathiṣyāmiśarormibhiḥ || 14 ||
vyākośapadmavaktrāṇipadmakesaravarcasām |
15
adyayūthataṭākānigajavatpramathāmyaham || 15 ||
saśarairadyavadanaissaṅkhyevānarayūthapāḥ |
16
maṇḍayiṣyantivasudhāṃsanālairivapaṅkajaiḥ || 16 ||
adyayūthapracaṇḍānāṃharīṇāndrumayodhinām |
17
muktenaikeṣuṇāyuddhebhetsyāmi ca śataṃśatam || 17 ||
hatobhartāhatobhrātāyāsāṃ ca catanayohataḥ |
18
vadhenādyaripostāsāṅkaromyaśrupramārjanam || 18 ||
adyamadbhāṇanirbhinnaiḥprakīrṇairgatacetanaiḥ |
19
karomivānarairyuddheyatnāvekṣyatalāmmahīm || 19 ||
adyagomayavogṛdhrāścaye ca māṃsāśino'pare |
20
sarvāṃstāṃstarpayiṣyāmiśatrumāṃsaiśśarārditaiḥ || 20 ||
kalpyatāmmerathaṃśīghraṅkṣipramānīyatāndhanuḥ |
21
anuprayāntumāṃyuddheye'traśiṣṭāniśācarāḥ || 21 ||
tasyatadvacanaṃśrutvāmahāpārśvo'bravīdvacaḥ |
22
balādhyakṣān sthithāṃstatrabalaṃsantvaryatāmiti || 22 ||
balādhyakṣāstusamrabdārākṣasāṃstān gṛhegṛhe |
23
codayantaḥpariyayurlaṅkāṃlaghuparākramāḥ || 23 ||
tatomuhūrtānniṣpetūrākṣasābhīmadarśanāḥ |
24
nadantobhīmavadanānānāpraharaṇairbhujaiḥ || 24 ||
asibhiḥpaṭṭasaiḥ śūlairgadābhirmusalairhalaiḥ |
25
śaktibhistīkṣṇadhārābhirmahadbhiḥ kūṭamudgaraiḥ || 25 ||
yaṣṭibhirvimalaiścakrairniśitaiścaparaśvathaiḥ |
26
bhindipālaiḥśataghnībhiranyaiścāpivarāyudhaiḥ || 26 ||
athānayadbalādhyakṣassatvarorāvaṇājñayā |
drutaṃsūtasamāyuktaṃyuktāṣṭaturagaṃratham |
27
ārurohatadābhīmodīpyamānaṃsvatejasā || 27 ||
28
tataḥprayātassahasārākṣasairbhahubhirvṛtaḥ || 28 ||
rāvaṇaḥsattvagāmbhīryāddārayannivamedinīm |
rāvaṇenābhyanujñātaumahāpārśvamahodarau |
29
virūpākṣaścadurdharṣorathānāruruhustadā || 29 ||
mokṣitan cātmano dṛṣṭvā prahāraṃ tena rakṣasā |
30
sa dadarśāntaran tasya virūpākṣasya vānaraḥ || 30 ||
tatoyuddhāyatejasvīrakṣogaṇabalairvṛtaḥ |
31
niryayāvudyatadhanuḥkālāntakayamopamaḥ || 31 ||
tataḥprajavitāśvenarathena sa mahārathaḥ |
32
dvāreṇaniryayautenayatrataurāmalakṣmaṇau || 32 ||
tatonaṣṭaprabhaḥsūryodiśaścatimirāvṛtāḥ |
33
dvijāścanedurghorāścasañcacāla ca medinī || 33 ||
vavarṣarudhirandevaścaskhaluścaturaṅgamāḥ |
34
dhvajāgrenyapatadgṛdhrovineduścāśivāḥśivāḥ || 34 ||
nayanañcāsphuradvāmaṃvāmobāhurakampata |
35
vivarṇavadanaśsākatiñcidabhraśyatasvanaḥ || 35 ||
tatoniṣpatatoyuddhedaśagrīvasyarakṣasaḥ |
36
raṇenidhanaśaṃsīnirūpāṇyetānijajñire || 36 ||
antarikṣātpapātolkānirāghatasamanirghāsvanā |
37
vineduraśivāgṛdhrāvāyasairabhimiśritāḥ || 37 ||
etānacintayanghorānutpātānsamavasthitān |
38
niryayaurāvaṇomohādvadhārthaṅkālacoditaḥ || 38 ||
teṣānturathaghoṣeṇarākṣasānāmmahātmanām |
39
vānarāṇāmapicamūryuddhāyaivābhyavartata || 39 ||
teṣāntutumulaṃyuddhambabhūvakapirakṣasām |
40
anyonyamāhvayānānāṅkruddhānāñjayamicchatām || 40 ||
tataḥkruddhodaśagrīvaśśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
41
vānarāṇāmanīkeṣucakārakadanammahat || 41 ||
vikṛttaśirasaḥkecidrāvaṇenavalīmukhāḥ |
42
kecidvicchinnahṛdayāḥkecicchrotravivarjitāḥ || 42 ||
nirucchavāsāhatāḥkecitkecitpārśveṣudāritāḥ |
43
kecidvibhinnaśirasaḥkeciccakṣurvinākṛtāḥ || 43 ||
daśānanaḥkrodhavivṛttanetroyatoyato'bhyetirathevasaṅkhye |
44
tatastatastasyaśarapravegaṃsoḍhuṃ na śekurhariyūthapāste || 44 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaṇṇavatitamassargaḥ ||