📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.91 yuddhakāṇḍa - ekanavatitama sargaḥ
6.91 Yuddhakanda - Ekanavatitama Sargah
Valmiki Latin
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekanavatitamassargaḥ |
sa hatāśvomahātejābhūmautiṣṭhanniśācaraḥ |
1
indrajitparamakruddhassajajvālatejasā || 1 ||
taudhavaninaujighāṃsantavanyonyamiṣubhirbhṛśam |
2
vijayenābhiniṣkrāntauvanegajavṛṣāviva || 2 ||
nibarhayantaścānyonyanterākṣvanaukasaḥ |
3
bhartāraṃ na jahuryuddhesampatantastatastataḥ || 3 ||
tatastān rākṣasān sarvān harṣayan rāvaṇātmajaḥ |
4
stuvānoharṣamāṇaścaidaṃvacanamabravīt || 4 ||
tamasābahulenemāssamsaktāṃsarvatodiśaḥ |
5
nehavijñāyatesvovāparovārakṣasottamāḥ || 5 ||
dhṛṣṭambhavantoyudhyantuharīṇāmmohanāyavai |
6
ahanturathamāsthāyaāgamiṣyāmisaṃyuge || 6 ||
tathābhavantaḥkurvantuyathemehivanaukasaḥ |
7
na yudhyeyurdurātmānaḥpraviṣṭenagarammayi || 7 ||
ityuktvārāvaṇasutovañcayitvāvanaukasaḥ |
8
praviveśapurīṃlaṅkāṃrathahetoramitrahā || 8 ||
sa rathambhūṣayitvātharuciraṃhemabhūṣitam |
9
prāsāsiśarasaṃyuktaṃyuktamparamavājibhiḥ || 9 ||
adhiṣṭhitaṃhayajñenasūtenāptopadeśinā |
10
ārurohamahātejārāvaṇiḥsamatiñjiyaḥ || 10 ||
sa rākṣasagaṇairmukhyairvṛtomandodarīsutaḥ |
11
niryayaunagarāvadīraḥkṛtāntabalacoditaḥ || 11 ||
so'bhiniṣkramyanagarādindrajitparavīrahā |
12
abhyayājñavanairaśvairlakṣmaṇaṃsavibhīṣaṇam || 12 ||
tatorathasthamālokyasaumatrīrāvaṇātmajam |
13
vānarāścamahāvīryārākṣasaścavibhīṣaṇaḥ || 13 ||
vismayamparamañjagmurlāghavāttasyadhīmataḥ |
14
rāvaṇiścāpisaṅkruddhoraṇevānarayūthapān || 14 ||
pātayāmāsabāṇaughaiḥśataśo'thasahasraśaḥ |
15
maṇḍalīkṛtadhanūrāvaṇiḥsamatiñjayaḥ || 15 ||
harīnabhyahanatkṛddhaḥparaṃlāghavamāsthitaḥ |
16
tevadhyamānāharayonārācairbhīmavikramaiḥ || 16 ||
saumitriṃśaraṇamprāptāḥprajāpatimivaprajāḥ |
17
tataḥsamarakopenajvalitoraghunandanaḥ || 17 ||
cicchedakārmukantasyadarśayan pāṇilāghavam |
18
sonya'tkārmukaṃ mādāyasajjañcakretvaranniva || 18 ||
tadapyasyatribhirbāṇairlakṣmaṇonirakṛntata |
19
athaivañchinnadhanvānamāśīviṣaviṣopamaiḥ || 19 ||
vivyādhorasisaumitrīrāvaṇimpañcabhiḥśaraiḥ |
20
tetasyakāyannirbhidyamahākārmukanissṛtāḥ || 20 ||
nipeturdharaṇīmbāṇāraktāivamahoragāḥ |
21
bhinnavarmārudhiraṃvamanvaktreṇarāvaṇiḥ || 21 ||
jagrāhakārmukaśreṣṭhandṛḍhajyambalavattaram |
22
saḥlakṣmaṇaṃsamuddhiśyaparaṃlāghavamāśritaḥ || 22 ||
vavarṣaśaravarṣāṇivarṣāṇīvapurandaraḥ |
23
muktamindrajitātattuśaravarṣamarindamaḥ || 23 ||
avārayadasambhrāntolakṣmaṇaḥsudurāsadam |
24
sandarśayāmāsatadārāvaṇiṃraghunandanaḥ || 24 ||
asambrāntomahātejestadadbhutamivābhavat |
25
tastān rākṣasān sarvāṃstribhirekaikamāhave || 25 ||
avidhyatparamakruddhaśśīghrāstraṃsampradarśayan |
26
rākṣasendrasutañcāpibāṇaughaissamatāḍayat || 26 ||
so'tividdhobalavatāśatruṇāśatrughātinā |
27
asaktampreṣayāmāsalakṣmaṇāyabahūn śarān || 27 ||
tānaprāptān śitairbhāṇaiścicchedaparavīrahā |
28
sāratherasya ca raṇerathivoraghusattamaḥ || 28 ||
śirojahāradharmātmābhallenānataparvaṇā |
29
sūtāstehayāstatrarathamūhuraviklabāḥ || 29 ||
maṇḍalānyabhidhāvantastadadbhutamivābhavat |
30
amarṣavaśamāpannaḥsaumitrirdṛḍhavikramaḥ || 30 ||
pratyaviddhyaddhayāṃstasyaśarairvitrāsayan raṇe |
31
amarṣamāṇastatkarmarāvaṇasyasutobalī || 31 ||
vivyāthadaśabhirbāṇaissaumitrintamamarṣaṇam |
32
tetasyavajrapratimāḥśarāssarpaviṣopamāḥ || 32 ||
vilayañjagmurāgatyakavacaṅkāñcanaprabham |
33
abhyedyakavacammatvālakṣmaṇaṃrāvaṇātmajaḥ || 33 ||
lalāṭelakṣmaṇambāṇaissupuṅkhaistribhirindrajit |
34
avidhyatparamakruddhaḥśīghramastrampradarśayan || 34 ||
taiḥpṛṣatkairlalāṭasthaiśśuśubheraghunandanaḥ |
35
raṇāgresamaraślāghītriśṛṅgaivaparvataḥ || 35 ||
sa tathāhyarditobāṇairākṣasenatadāmṛdhe |
36
tamāśuprativivyādhalakṣmaṇaḥpañcabhiḥśaraiḥ || 36 ||
vikṛṣvendrajitoyuddhevadaneśubhakuṇḍale |
37
lakṣmaṇendrajitauvīraumahābalaśarāsanau || 37 ||
anyonyañjaghnaturbāṇairviśikhairmīvikramau |
38
tataḥśoṇitadigdhāṅgaulakṣmaṇendajitāvubhau || 38 ||
raṇetaurājaturvīraupuṣpitāvivakiṃśukau |
39
tauparasparamabhyetyasarvagātreṣudhavaninau || 39 ||
ghorairvivyadhaturbhāṇaiḥkṛtabhāvāvubhaujaye |
40
tataḥsamarakopenasamvṛtorāvaṇātmajaḥ || 40 ||
vibhīṣaṇantribhirbāṇairvivyāthavadaneśubhe |
41
ayomukhaistribhirviddhvārākṣasendraṃvibhīṣaṇam || 41 ||
ekaikenābhivivyāthatānsarvān hariyūthapān |
42
tasmaidṛḍhataraṅkruddhojaghānagadayāhayān || 42 ||
vibhīṣaṇomahātejārāvaṇessadurātmanaḥ |
43
pahatāśvādavāplutyarathānnihatasāratheḥ || 43 ||
rathaśaktimmahātejāḥpitṛvyāyamumoca ha |
44
tāmāpatatanīṃsamprekṣyasumitrānandavardhanaḥ || 44 ||
cicchedaniśitairbāṇairdhaśathāpātayadbhuvi |
45
tasmaidṛḍhatanuḥkruddhohatāśvāyavibhīṣaṇaḥ || 45 ||
vajrasparśasamān pañcasasarjorasisāyakān |
46
tetasyakāyambhitvāturukmapuṅkhānimittagāḥ || 46 ||
babhūvurlohitādigdhāraktāivamahoragāḥ |
47
saḥpitṛvyasyasaṅkruddhaḥindrajiccharamādade || 47 ||
uttamaṃrakṣasāmmadhyeyamadattammahābalam |
48
taṃsamīkṣyamahātejāmaheṣuntenasaṃhitam || 48 ||
lakṣmaṇo'pyādadebāṇamadyabhadīmaparākramaḥ |
49
kubereṇasvayaṃsvapneyaddattamamitātmanā || 49 ||
durjayandurviṣahyaṃ ca sendrairapisurāsuraiḥ |
50
tayostudhanuṣīśreṣṭhebāhubhiḥparighopamaiḥ || 50 ||
vikṛṣyamāṇebalavat krauñcavivacukūjatuḥ |
51
tābhyāntudhanuṣiśreṣṭhesaṃsitausāyakottamau || 51 ||
vikṛṣyamāṇevīrābhyāmbhṛśañjajvalatuḥśriyā |
52
taubhāsayantāvākāśandhanurbhyāṃviśikhaucyutau || 52 ||
mukhenamukhamāhatyasannipetaturojasā |
53
sannipātastayoścāsīccharayorghorarūpayoḥ || 53 ||
sadhūmavisphuliṅgaścatajjo'nagirdāruṇo'bhavat |
54
taumahāgrahasaṅkāśāvanyonyaṃsannipatya ca || 54 ||
saṅgrāmeśatadhāyātaumedinyāñcaivapetatuḥ |
55
śaraupratihataudṛṣṭavātāvubhauraṇamūrdhani || 55 ||
vrīḍitaujātaroṣau ca lakṣmaṇendrajitautadā |
56
susaṃrarbdhastusaumitrirastraṃvārumādade || 56 ||
raudrammahendrajidyuddhe'pyasṛjadyuddhaniṣṭhitaḥ |
57
tenatadvihataṃśastraṃvāruṇamparamādbhutam || 57 ||
tataḥkruddhomahātejāindrajitsamitiñjayaḥ |
58
āgneyaṃsandadhedīptaṃ sa lokaṃsaṅkṣipanniva || 58 ||
saureṇāstraṇatavadīrolakṣmaṇaḥparyavārayat |
59
astrannivāritandṛṣṭavārāvaṇiḥkrothamūrchitaḥ || 59 ||
ādadeniśitambāṇamāsuraṃśatrudāruṇam |
60
tasmāccāpādviniṣpeturbhāsvarāḥkūṭamudgarāḥ || 60 ||
śūlāni ca muśuṇḍyaścagadāḥkhaṅgāḥ paraśvathāḥ |
61
taddṛṣṭavālakṣmaṇaḥsaṅkhyeghoramastraṃsudāruṇam || 61 ||
avāryaṃsarvabhūtānāṃsarvaśastravidāraṇam |
62
maheśvareṇadyutimāṃstadastrampratyavārayat || 62 ||
tayoḥsamutulaṃyuddhaṃsambabhūvāromaharṣaṇam |
63
gaganasthānibhūtānilakṣmaṇamparyavārayan || 63 ||
bhairavābhirutebhīmeyuddhevānarakṣasām |
64
bhūtairbahubhirākāśaṃvismitairāvṛtambabhau || 64 ||
ṛṣayaḥpitarodevāgandharvagaruḍoragāḥ |
65
śatakratumpuraskṛtyararakṣurlakṣmaṇaṃraṇe || 65 ||
athānyammārgaṇaśreṣṭhaṃsandadherāghavānujaḥ |
66
hutāśanasamasparśaṃrāvaṇātmajadāraṇam || 66 ||
supatramanuvṛttāṅgaṃsuparvāṇaṃsusaṃsthitam |
67
suvarṇavikṛtaṃvīraśśarīrāntakaraṃśaram || 67 ||
durāvārandurviṣahaṃrākṣasānāmbhayāvaham |
68
āśīviṣaviṣaprakhyandevasaṅghaiḥsamarcitam || 68 ||
yenaśakromahātejādānavānajatprabhuḥ |
69
purādevāsureyuddhevīryavān harivāhanaḥ || 69 ||
tadaindramastraṃsaumitriḥsamyugeṣvaparājitam |
70
śaraśreṣṭhandhanuḥ śreṣṭhevikarṣannidamibravīt || 70 ||
lakṣmīvān lakṣmaṇovākyamarthasādhakamātmanaḥ |
71
dharmātmāsatyasandhaścarāmodāśarathiryati || 71 ||
pauruṣecāpratidvandvaḥśarainañjasirāvaṇim |
72
ityuktvābāṇamākarṇaṃvikṛṣyatamajihmagam || 72 ||
lakṣmaṇaḥsamarevīraḥsasarjendrajitamprati |
73
aindrāstreṇasamāyujyalakṣmaṇaḥparavīrahā || 73 ||
tataśiraḥsaśirastrāṇaṃśrīmajjvalitakuṇḍalam |
74
pramathyendrajitaḥkāyātpātayāmāsabhūtale || 74 ||
tadrākṣasatanūjasyabhinnaskandhaṃśiromahat |
75
tapanīyanibhambhūmaudadṛśerudhirokṣitam || 75 ||
hataḥ sa nipapātāthadharaṇyāṃrāvaṇātmajaḥ |
76
kavacīsaśirastrāṇoviddhasthaśarāsanaḥ || 76 ||
cukruśustetataḥsarvevānarāḥsavibhīṣaṇāḥ |
77
hṛṣyantonihatetasmin devāvṛtravadheyathā || 77 ||
athāntarikṣebhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
78
jajñe'thajayasannādogandharvāpsarasāmapi || 78 ||
patitantamabhijñāyarākṣasīsāmahācamūḥ |
79
vadhyamānādiśobhejeharibhirjitakāśibhiḥ || 79 ||
vānarairvadhyamānāsteśastrānutsṛjyarākṣasāḥ |
80
laṅkāmabhimukhāssasrurbhraṣṭasañjñāḥpradhāvitāḥ || 80 ||
dudruvurbhahudhābhītārākṣasāśśataśodiśaḥ |
81
tyaktvāpraharaṇānsarvepaṭṭasāsiparaśvadhān || 81 ||
kecillaṅkāmparitrastāḥviṣṭāvānarārditāḥ |
82
samudrepatitāḥkecitkecitparvatamāśritāḥ || 82 ||
hatamindrajitandṛṣṭavāśayānaṃ ca raṇakṣitau |
83
rākṣasānāṃsahasreṣu na kaścitpratyadṛśyata || 83 ||
yathāstaṅgataādityenāvatiṣṭhantiraśmayaḥ |
84
tathātasminnipatiterākṣasāstegatādiśaḥ || 84 ||
śāntaraśmirivādityonirvāṇaivapāvakaḥ |
85
babhūva sa mahābāhurvyapāstagatajīvitaḥ || 85 ||
praśāntapīḍābahulovinaṣṭāriḥpraharṣavān |
86
babhūvalokaḥpatiterākṣasendrasutotadā || 86 ||
harṣaṃ ca śakrobhagavān sahasarvairmaharṣibhiḥ |
87
jagāmanihatetasminrākṣasepāpakarmaṇi || 87 ||
ākāśecāpidevānāṃśuśruvedundubhisvanaḥ |
88
nṛtyadbhirapsarobhiścagandharvaiścamahātmabhiḥ || 88 ||
vavarṣuḥpuṣpavarṣāṇitadadbhutamivābhavat |
89
praśaśaṃsurhatetasminrākṣasekrūrakarmaṇi || 89 ||
śuddhāāponabhaścaivajahṛṣurdevadānavāḥ |
90
ājagmuḥpatitetasminsarvalokabhayāvahe || 90 ||
ūcuścasahitāstuṣṭādevagandharvadānavāḥ |
91
vijvarāśśāntakaluṣābrāhmaṇāvicarantviti || 91 ||
tato'bhyanandansamhṛṣṭāssamarehariyūthapāḥ |
92
tamapratibalandṛṣṭavāhatannairṛtapuṅgavam || 92 ||
vibhīṣaṇohanūmāṃścajāmbavāṃścarkṣayūthapaḥ |
93
vijayenābhinandantasuṣṭuvuścāpilakṣmaṇam || 93 ||
kṣvelantaścaplavantaścagarjantaścaplavaṅgamāḥ |
94
labdalakṣāraghusutamparivāryopatasthire || 94 ||
lāṅgūlānipravidhyantassphoṭayantaścavānarāḥ |
95
lakṣmaṇojayatītyevaṃvākyaṃviśrāvayaṃstadā || 95 ||
anyonyaṃ ca samālaśiṣyaharayohṛṣṭamānasāḥ |
96
cakruruccāvaguṇārāghavāśrayasajāḥ kathāḥ || 96 ||
tadasukaramathābhivīkṣyahṛṣṭāḥpriyasuhṛdoyudhilakṣmaṇasyakarma |
97
paramamupalabhanmanaḥpraharṣaṃvinihatamindraripunniśamyadevāḥ || 97 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekanavatitamassargaḥ ||