śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha catuścatvāriṃśassargaḥ |
yudhyatāmenateṣāntutadāvānararākṣasām |
1
ravirastaṅgatorātriḥpravṛttāprāṇahāriṇī || 1 ||
anyonyambaddhavairāṇāṅghorāṇāñjayamicchatām |
2
sampravṛttanniśāyuddhantadāvānararakṣasām || 2 ||
rākṣaso'sītiharayohariścā'sītirākṣasāḥ |
3
anyonyaṃsamarejaghnustasmiṃstamasidāruṇe || 3 ||
jahidārayacaihītikathaṃvidravasītica |
4
evaṃsutumulaśśabdastasmiṃstamasiśuśruve || 4 ||
kālāḥkāñcanasannāhāstasmiṃstamasirākṣasāḥ |
5
sampradṛśyantaśailendrādīptauṣadhivanāiva || 5 ||
tasmiṃstamasiduṣpārerākṣasāḥkrodhamūrchitāḥ |
6
paripeturmahāvegābhakṣayantaḥplavaṅgamān || 6 ||
tehayān kāñcanāpīḍān dhvajāṃścāśīviṣopamān |
7
āplutyadaśanaistīkṣṇairbhīmakopāvyadārayan || 7 ||
vānarābalinoyuddhe'kṣobhayan rākṣasīñcamūm |
8
kuñjarān kuñjarārohān patākādhvajinorathān || 8 ||
karṣuścadadaṃśuścadaśanaiḥkrodhamūrchitāḥ |
9
lakṣmaṇaścāpirāmaścaśarairāśīviṣopamaiḥ || 9 ||
dṛśyādṛśyānirakṣāṃsipravarāṇinijaghnatuḥ |
10
turaṅgakhuravidhvastaṃrathanemisamutthitam || 10 ||
rurodhakarṇanetrāṇiyudhyatāndharaṇīrajaḥ |
11
vartamānetathāghoresaṅgrāmeromaharṣaṇe || 11 ||
rudhirodhāmahāghorānadyastatraprasusruvuḥ |
12
tatobherīmṛdaṅgānāmpaṇavānāñcanissvanaḥ || 12 ||
śaṅkhaveṇusvanonmiśrassambhūvādbhutopamaḥ |
13
hatānāṃstanamānānāṃrākṣasānāñcaniḥsvanaḥ || 13 ||
śastānāṃvānarāṇāñcasambabhūvātidāruṇaḥ |
14
hatairvānaravīraiścaśaktiśūlaparaśvadhaiḥ || 14 ||
nihataiḥparvatākārairākṣasaiḥkāmarūpibhiḥ |
15
śastrapuṣpopahārācatatrāsīdyuddhamedinī || 15 ||
dur jñeyādurniveśācaśoṇitāsrāvakardamā |
16
sābabhūvaniśāghorāharirākṣasahāriṇī || 16 ||
kālarātrīvabhūtānāṃsarveṣānduratikramā |
17
tatasterākṣasāstatratasmiṃstamasidāruṇe || 17 ||
rāmamevābhyavartantasamhṛṣṭāśśaravṛṣṭibhiḥ |
18
teṣāmāpatatāṃśabdaḥkruddhānāmapigarjatām || 18 ||
udvarta;iva saptānāṃ samudrāṇāṃ abhūt svanaḥ |
19
teṣāṃ rāmah śāraih ṣaḍbhih ṣaḍ jaghāna niśāa carān || 19 ||
nimeṣāntaramātreṇaśitairagniśikhopamaiḥ |
20
yamaśatruścadurdharṣomahāpārśvamahodarau || 20 ||
vajradaṃṣṭromahākāyastaucobhauśukasāraṇau |
21
teturāmeṇabāṇaughaissarvemarmasutāḍitāḥ || 21 ||
yuddhādapasṛtāstatrasāvaśeṣāyuṣo'bhavan |
22
tatrakāñcanacitrāṅgaiśśarairagniśikhopamaiḥ || 22 ||
diśaścakāravimalāḥpradiśaścamahārathaḥ |
23
yetvanyerākṣasābhīmārāmasyābhimukhesthitāḥ || 23 ||
te'pinaṣṭāḥsamāsādyapataṅgāivapāvakam |
24
suvarṇapuṅkhairviśikhaissapatadbhissahasraśaḥ || 24 ||
babhūvarajanīcitrākhadyotairivaśāradī |
25
rākṣasānāñcaninadairharīṇāñcāpinissvanaiḥ || 25 ||
sābabhūvaniśāghorābhūyoghoratarātadā |
26
tenaśabdenamahatāpravṛddhenasamantataḥ || 26 ||
trikūṭaḥkandarākīrṇaḥpravyāharadivācalaḥ |
27
golāṅgūlāmahākāyāstamasātulyavarcasaḥ || 27 ||
sampariṣvajyabāhubhyāmbhakṣayanrajanīcarān |
28
aṅgadasturaṇeśatrūnanihantuṃsamupasthitaḥ || 28 ||
rāvaṇinnijaghānāśusārathiñcahayānapi |
29
vartamānetadāghoresaṅgrāmebhṛśadāruṇe || 29 ||
indrajitturathantyaktvāhatāśvohatasārathiḥ |
30
aṅgadenamahāmāyastatraivāntaradhīyata || 30 ||
tatkarmavāliputrasyasarvedevāssaharṣibhiḥ |
31
tuṣṭuvuḥpūjanārhasyataucobhaurāmalakṣmaṇau || 31 ||
prabhāvaṃsarvabhūtānividurindrajitoyudhi |
32
tenatetammahātmānantuṣṭāḥdṛṣṭavāpradharṣitam || 32 ||
tataḥprahṛṣṭāḥkapayassasugrīvavibhīṣaṇāḥ |
33
sādhusādhvitineduścadṛṣṭavāśatrumpradharṣitam || 33 ||
indrajittutadātenanirjitobhīmakarmaṇā |
34
saṃyugevāliputreṇakrodhañcakresudāruṇam || 34 ||
so'ntardhānagataḥpāporāvaṇīraṇakarkaśaḥ |
35
adṛśyoniśitānbāṇānmumocāśanivarcasaḥ || 35 ||
sarāmaṃlakṣmaṇañcaivaghorairnāgamayaiśśaraiḥ |
36
bibhedasamarekruddhaḥsarvagātreṣurākṣasaḥ || 36 ||
māyayāsamvṛtastatramohayanrāghavauyudhi |
37
adṛśyassarvabhūtānāṅkūṭayodhīniśācaraḥ || 37 ||
babandhaśarabandhenabhrātaraurāmalakṣmaṇau |
38
tenataupuruṣavyāghraukruddhenāśīviṣaiśśaraiḥ || 38 ||
sahasānihatauvīrautadāpraikṣantavānarāḥ |
prakāśarūpastutadānaśaktastaubādhituṃrākṣasarājaputraḥ |
39
māyāmprayoktuṃsamupājagāmababandhataurājasutaudurātmā || 39 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||