śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha catvāriṃśassargaḥ |
. devatānāṃ vacaśśrutvā bhagavānvai pitāmahaḥ |
1
pratyuvāca susantrastānkṛtāntabalamohitān || 1 ||
yasyeyaṃ vasudhā kṛtsnā vāsudevasya dhīmataḥ |
2
kāpilaṃ rūpamāsthāya dhārayatyaniśaṃ dharām || 2 ||
tasya kopāgninā dagdhā bhaviṣyanti nṛpātmajāḥ |
3
pṛthivyāścāpi nirbhedo'dṛṣṭa eva sanātanaḥ || 3 ||
sagarasya ca putrāṇāṃ vināśo'dīrghajīvinām |
4
pitāmahavacaśśrutvā trayastriṃśadarindama || 4 ||
devāḥ paramasaṃhṛṣṭāḥ punarjagmuryathāgatam |
5
sagarasya ca putrāṇāṃ prādurāsīnmahātmanām || 5 ||
pṛthivyāṃ bhidyamānāyāṃ nirghātasamanisvanaḥ |
6
tato bhitvā mahīṃ sarve kṛtvā cābhipradakṣiṇam || 6 ||
sahitā ssagarāssarve pitaraṃ vākyamabruvan |
7
0 parikrāntā mahī sarvā sattvavantaśca sūditāḥ || 7 ||
devadānavarakṣāṃsi piśācoragakinnarāḥ |
8
na ca paśyāmahe'śvaṃ tamaśvahartārameva ca || 8 ||
kiṃ kariṣyāma bhadraṃ te buddhiratra vicāryatām |
9
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā putrāṇāṃ rājasattamaḥ || 9 ||
samanyurabravīdvākyaṃ sagaro raghunandana |
10
bhūyaḥ khanata bhadraṃ vo nirbhidya vasudhātalam || 10 ||
aśvahartāramāsādya kṛtārthāśca nivartatha |
11
piturvacanamāsādya sagarasya mahātmanaḥ || 11 ||
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi rasātalamabhidravan |
12
khanyamāne tatastasmin dadṛśuḥ parvatopamam || 12 ||
diśāgajaṃ virūpākṣaṃ dhārayantaṃ mahītalam |
13
saparvatavanāṃ kṛtsnāṃ pṛthivīṃ raghunandana || 13 ||
śirasā dhārayāmāsa virūpākṣo mahāgajaḥ |
14
yadā parvaṇi kākutstha viśramārthaṃ mahāgajaḥ || 14 ||
khedāccālayate śīrṣaṃ bhūmikampastadābhavet |
15
taṃ te pradakṣiṇaṃ kṛtvā diśāpālaṃ mahāgajam || 15 ||
mānayanto hi te rāma jagmurbhittvā rasātalam |
16
tataḥ pūrvāṃ diśaṃ bhittvā dakṣiṇāṃ bibhiduḥ punaḥ || 16 ||
dakṣiṇasyāmapi diśi dadṛśuste mahāgajam |
17
mahāpadmaṃ mahātmānaṃ sumahatparvatopamam || 17 ||
śirasā dhārayantaṃ te vismayaṃ jagmuruttamam |
18
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā sagarasya mahātmanaḥ || 18 ||
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi paścimāṃ bibhidurdiśam |
19
paścimāyāmapi diśi mahāntamacalopamam || 19 ||
diśāgajaṃ saumanasaṃ dadṛśuste mahābalāḥ |
taṃ te pradakṣiṇaṃ kṛtvā pṛṣṭvā cāpi nirāmayam |
20
khananta ssamupakrāntā diśaṃ haimavatīṃ tataḥ || 20 ||
21
uttarasyāṃ raghuśreṣṭha dadṛśurhimapāṇḍuram || 21 ||
bhadraṃ bhadreṇa vapuṣā dhārayantaṃ mahīmimām |
22
samālabhya tata ssarve kṛtvā cainaṃ pradakṣiṇam || 22 ||
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi bibhidurvasudhātalam |
23
tataḥ prāguttarāṃ gatvā sāgarāḥ prathitāṃ diśam || 23 ||
roṣādabhyakhanan sarve pṛthivīṃ sagarātmajāḥ |
24
te tu sarve mahātmāno bhīmavegā mahābalāḥ || 24 ||
dadṛśuḥ kapilaṃ tatra vāsudevaṃ sanātanam |
25
hayaṃ ca tasya devasya carantamavidūrataḥ || 25 ||
praharṣamatulaṃ prāptāssarve te raghunandana |
26
te taṃ hayavaraṃ jñātvā krodhaparyākulekṣaṇāḥ || 26 ||
khanitralāṅgaladharā nānāvṛkṣaśilādharāḥ |
27
abhyadhāvanta saṅkruddhāstiṣṭha tiṣṭheti cābruvan || 27 ||
asmākaṃ tvaṃ hi turagaṃ yajñīyaṃ hṛtavānasi |
28
durmedhastvaṃ hi samprāptān viddhi nassagarātmajān || 28 ||
śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ kapilo raghunandana |
29
roṣeṇa mahatā''viṣṭo huṅkāramakarottadā || 29 ||
tatastenāprameyena kapilena mahātmanā |
30
bhasmarāśīkṛtāssarve kākutstha sagarātmajāḥ || 30 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe catvāriṃśassargaḥ ||