oṃ śrīparamātmane namaḥ
atha daśamo'dhyāyaḥ |
vibhūtiyogaḥ
śrībhagavānuvāca
bhūya eva mahābāho śṛṇu me paramaṃ vacaḥ |
1
yatte'haṃ prīyamāṇāya vakṣyāmi hitakāmyayā || 1 ||
na me viduḥ suragaṇāḥ prabhavaṃ na maharṣayaḥ |
2
ahamādirhi devānāṃ maharṣīṇāṃ ca sarvaśaḥ || 2 ||
yo māmajamanādiṃ ca vetti lokamaheśvaram |
3
asammūḍhaḥ sa martyeṣu sarvapāpaiḥ pramucyate || 3 ||
buddhirjñānamasammohaḥ kṣamā satyaṃ damaḥ śamaḥ |
4
sukhaṃ duḥkhaṃ bhavo'bhāvo bhayaṃ cābhayameva ca || 4 ||
ahiṃsā samatā tuṣṭistapo dānaṃ yaśo'yaśaḥ |
5
bhavanti bhāvā bhūtānāṃ matta eva pṛthagvidhāḥ || 5 ||
maharṣayaḥ sapta pūrve catvāro manavastathā |
6
madbhāvā mānasā jātā yeṣāṃ loka imāḥ prajāḥ || 6 ||
etāṃ vibhūtiṃ yogaṃ ca mama yo vetti tattvataḥ |
7
so'vikampena yogena yujyate nātra saṃśayaḥ || 7 ||
ahaṃ sarvasya prabhavo mattaḥ sarvaṃ pravartate |
8
iti matvā bhajante māṃ budhā bhāvasamanvitāḥ || 8 ||
maccittā madgataprāṇā bodhayantaḥ parasparam |
9
kathayantaśca māṃ nityaṃ tuṣyanti ca ramanti ca || 9 ||
teṣāṃ satatayuktānāṃ bhajatāṃ prītipūrvakam |
10
dadāmi buddhiyogaṃ taṃ yena māmupayānti te || 10 ||
teṣāmevānukampārthamahamajñānajaṃ tamaḥ |
11
nāśayāmyātmabhāvastho jñānadīpena bhāsvatā || 11 ||
arjuna uvāca
paraṃ brahma paraṃ dhāma pavitraṃ paramaṃ bhavān |
12
puruṣaṃ śāśvataṃ divyamādidevamajaṃ vibhum || 12 ||
āhustvāmṛṣayaḥ sarve devarṣirnāradastathā |
13
asito devalo vyāsaḥ svayaṃ caiva bravīṣi me || 13 ||
sarvametadṛtaṃ manye yanmāṃ vadasi keśava |
14
na hi te bhagavanvyaktiṃ vidurdevā na dānavāḥ || 14 ||
svayamevātmanātmānaṃ vettha tvaṃ puruṣottama |
15
bhūtabhāvana bhūteśa devadeva jagatpate || 15 ||
vaktumarhasyaśeṣeṇa divyā hyātmavibhūtayaḥ |
16
yābhirvibhūtibhirlokānimāṃstvaṃ vyāpya tiṣṭhasi || 16 ||
kathaṃ vidyāmahaṃ yogiṃstvāṃ sadā paricintayan |
17
keṣu keṣu ca bhāveṣu cintyo'si bhagavanmayā || 17 ||
vistareṇātmano yogaṃ vibhūtiṃ ca janārdana |
18
bhūyaḥ kathaya tṛptirhi śṛṇvato nāsti me'mṛtam || 18 ||
śrībhagavānuvāca
hanta te kathayiṣyāmi divyā hyātmavibhūtayaḥ |
19
prādhānyataḥ kuruśreṣṭha nāstyanto vistarasya me || 19 ||
ahamātmā guḍākeśa sarvabhūtāśayasthitaḥ |
20
ahamādiśca madhyaṃ ca bhūtānāmanta eva ca || 20 ||
ādityānāmahaṃ viṣṇurjyotiṣāṃ raviraṃśumān |
21
marīcirmarutāmasmi nakṣatrāṇāmahaṃ śaśī || 21 ||
vedānāṃ sāmavedo'smi devānāmasmi vāsavaḥ |
22
indriyāṇāṃ manaścāsmi bhūtānāmasmi cetanā || 22 ||
rudrāṇāṃ śaṅkaraścāsmi vitteśo yakṣarakṣasām |
23
vasūnāṃ pāvakaścāsmi meruḥ śikhariṇāmaham || 23 ||
purodhasāṃ ca mukhyaṃ māṃ viddhi pārtha bṛhaspatim |
24
senānīnāmahaṃ skandaḥ sarasāmasmi sāgaraḥ || 24 ||
maharṣīṇāṃ bhṛgurahaṃ girāmasmyekamakṣaram |
25
yajñānāṃ japayajño'smi sthāvarāṇāṃ himālayaḥ || 25 ||
aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇāṃ devarṣīṇāṃ ca nāradaḥ |
26
gandharvāṇāṃ citrarathaḥ siddhānāṃ kapilo muniḥ || 26 ||
uccaiḥśravasamaśvānāṃ viddhi māmamṛtodbhavam |
27
airāvataṃ gajendrāṇāṃ narāṇāṃ ca narādhipam || 27 ||
āyudhānāmahaṃ vajraṃ dhenūnāmasmi kāmadhuk |
28
prajanaścāsmi kandarpaḥ sarpāṇāmasmi vāsukiḥ || 28 ||
anantaścāsmi nāgānāṃ varuṇo yādasāmaham |
29
pitṝṇāmaryamā cāsmi yamaḥ saṃyamatāmaham || 29 ||
prahlādaścāsmi daityānāṃ kālaḥ kalayatāmaham |
30
mṛgāṇāṃ ca mṛgendro'haṃ vainateyaśca pakṣiṇām || 30 ||
pavanaḥ pavatāmasmi rāmaḥ śastrabhṛtāmaham |
31
jhaṣāṇāṃ makaraścāsmi srotasāmasmi jāhnavī || 31 ||
sargāṇāmādirantaśca madhyaṃ caivāhamarjuna |
32
adhyātmavidyā vidyānāṃ vādaḥ pravadatāmaham || 32 ||
akṣarāṇāmakāro'smi dvandvaḥ sāmāsikasya ca |
33
ahamevākṣayaḥ kālo dhātāhaṃ viśvatomukhaḥ || 33 ||
mṛtyuḥ sarvaharaścāhamudbhavaśca bhaviṣyatām |
34
kīrtiḥ śrīrvākca nārīṇāṃ smṛtirmedhā dhṛtiḥ kṣamā || 34 ||
bṛhatsāma tathā sāmnāṃ gāyatrī chandasāmaham |
35
māsānāṃ mārgaśīrṣo'hamṛtūnāṃ kusumākaraḥ || 35 ||
dyūtaṃ chalayatāmasmi tejastejasvināmaham |
36
jayo'smi vyavasāyo'smi sattvaṃ sattvavatāmaham || 36 ||
vṛṣṇīnāṃ vāsudevo'smi pāṇḍavānāṃ dhanañjayaḥ |
37
munīnāmapyahaṃ vyāsaḥ kavīnāmuśanā kaviḥ || 37 ||
daṇḍo damayatāmasmi nītirasmi jigīṣatām |
38
maunaṃ caivāsmi guhyānāṃ jñānaṃ jñānavatāmaham || 38 ||
yaccāpi sarvabhūtānāṃ bījaṃ tadahamarjuna |
39
na tadasti vinā yatsyānmayā bhūtaṃ carācaram || 39 ||
nānto'sti mama divyānāṃ vibhūtīnāṃ parantapa |
40
eṣa tūddeśataḥ prokto vibhūtervistaro mayā || 40 ||
yadyadvibhūtimatsattvaṃ śrīmadūrjitameva vā |
41
tattadevāvagaccha tvaṃ mama tejoṃ'śasambhavam || 41 ||
athavā bahunaitena kiṃ jñātena tavārjuna |
42
viṣṭabhyāhamidaṃ kṛtsnamekāṃśena sthito jagat || 42 ||
oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre
10
śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde vibhūtiyogo nāma daśamo'dhyāyaḥ ||10 ||