atha dvitīyo'dhyāyaḥ ||
dhyānaṃ śruṇu mahādevi sarvānandapradāyakam |
109
sarvasaukhyakaraṃ caiva bhuktimuktipradāyakam || 109 ||
śrīmatparaṃ brahma guruṃ smarāmi
śrīmatparaṃ brahma guruṃ bhajāmi |
śrīmatparaṃ brahma guruṃ vadāmi
110
śrīmatparaṃ brahma guruṃ namāmi || 110 ||
brahmānandaṃ paramasukhadaṃ kevalaṃ jñānamūrtiṃ
dvandvātītaṃ gaganasadṛśaṃ tattvamasyādilakṣyam |
ekaṃ nityaṃ vimalamacalaṃ sarvadhīsākṣibhūtaṃ
111
bhāvātītaṃ triguṇarahitaṃ sadguruṃ taṃ namāmi || 111 ||
hṛdambuje karṇikamadhyasaṃsthe
siṃhāsane saṃsthitadivyamūrtim |
dhyāyedguruṃ candrakalāprakāśaṃ
112
saccitsukhābhīṣṭavaraṃ dadhānam || 112 ||
śvetāmbaraṃ śvetavilepapuṣpaṃ
muktāvibhūṣaṃ muditaṃ dvinetram |
vāmāṅkapīṭhasthitadivyaśaktiṃ
113
mandasmitaṃ pūrṇakṛpānidhānam || 113 ||
ānandamānandakaraṃ prasannaṃ
jñānasvarūpaṃ nijabhāvayuktam |
yogīndramīḍyaṃ bhavarogavaidyaṃ
114
śrīmadguruṃ nityamahaṃ namāmi || 114 ||
vande gurūṇāṃ caraṇāravindaṃ
sandarśitasvātmasukhāvabodhe |
janasya ye jāṅgalikāyamāne
115
saṃsārahālāhalamohaśāntyai || 115 ||
yasmin sṛṣṭisthitidhvaṃsanigrahānugrahātmakam |
116
kṛtyaṃ pañcavidhaṃ śaśvat bhāsate taṃ guruṃ bhajet || 116 ||
pādābje sarvasaṃsāradāvakālānalaṃ svake |
117
brahmarandhre sthitāmbhojamadhyasthaṃ candramaṇḍalam || 117 ||
akathāditrirekhābje sahasradalamaṇḍale |
118
haṃsapārśvatrikoṇe ca smarettanmadhyagaṃ gurum || 118 ||
nityaṃ śuddhaṃ nirābhāsaṃ nirākāraṃ nirañjanam |
119
nityabodhaṃ cidānandaṃ guruṃ brahma namāmyaham || 119 ||
sakalabhuvanasṛṣṭiḥ kalpitāśeṣasṛṣṭiḥ
nikhilanigamadṛṣṭiḥ satpadārthaikasṛṣṭiḥ |
atadgaṇaparameṣṭiḥ satpadārthaikadṛṣṭiḥ
120
bhavaguṇaparameṣṭirmokṣamārgaikadṛṣṭiḥ || 120 ||
sakalabhuvanaraṅgasthāpanāstambhayaṣṭiḥ
sakaruṇarasavṛṣṭistattvamālāsamaṣṭiḥ |
sakalasamayasṛṣṭissaccidānandadṛṣṭiḥ
121
nivasatu mayi nityaṃ śrīgurordivyadṛṣṭiḥ || 121 ||
na guroradhikaṃ na guroradhikaṃ
na guroradhikaṃ na guroradhikam |
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ
122
śivaśāsanataḥ śivaśāsanataḥ || 122 ||
idameva śivaṃ idameva śivaṃ
idameva śivaṃ idameva śivam |
hariśāsanato hariśāsanato
123
hariśāsanato hariśāsanataḥ || 123 ||
viditaṃ viditaṃ viditaṃ viditaṃ
vijanaṃ vijanaṃ vijanaṃ vijanam |
vidhiśāsanato vidhiśāsanato
124
vidhiśāsanato vidhiśāsanataḥ || 124 ||
evaṃvidhaṃ guruṃ dhyātvā jñānamutpadyate svayam |
125
tadā gurūpadeśena mukto'hamiti bhāvayet || 125 ||
gurūpadiṣṭamārgeṇa manaśśuddhiṃ tu kārayet |
126
anityaṃ khaṇḍayetsarvaṃ yatkiñcidātmagocaram || 126 ||
jñeyaṃ sarvaṃ pratītaṃ ca jñānaṃ ca mana ucyate |
127
jñānaṃ jñeyaṃ samaṃ kuryānnānyaḥ panthā dvitīyakaḥ || 127 ||
kimatra bahunoktena śāstrakoṭiśatairapi |
128
durlabhā cittaviśrāntiḥ vinā gurukṛpāṃ parām || 128 ||
karuṇākhaḍgapātena chitvā pāśāṣṭakaṃ śiśoḥ |
129
samyagānandajanakaḥ sadguruḥ so'bhidhīyate || 129 ||
evaṃ śrutvā mahādevi gurunindāṃ karoti yaḥ |
130
sa yāti narakān ghorān yāvaccandradivākarau || 130 ||
yāvatkalpāntako dehastāvaddevi guruṃ smaret |
131
gurulopo na kartavyaḥ svacchando yadi vā bhavet || 131 ||
huṅkāreṇa na vaktavyaṃ prājñaśiṣyaiḥ kadācana |
132
guroragra na vaktavyamasatyaṃ tu kadācana || 132 ||
guruṃ tvaṅkṛtya huṅkṛtya gurusānnidhyabhāṣaṇaḥ |
133
araṇye nirjale deśe sambhaved brahmarākṣasaḥ || 133 ||
advaitaṃ bhāvayennityaṃ sarvāvasthāsu sarvadā |
134
kadācidapi no kuryādadvaitaṃ gurusannidhau || 134 ||
dṛśyavismṛtiparyantaṃ kuryād gurupadārcanam |
135
tādṛśasyaiva kaivalyaṃ na ca tadvyatirekiṇaḥ || 135 ||
api sampūrṇatattvajño gurutyāgī bhavedyadā |
136
bhavatyeva hi tasyāntakāle vikṣepamutkaṭam || 136 ||
gurukāryaṃ na laṅgheta nāpṛṣṭvā kāryamācaret |
137
na hyuttiṣṭheddiśe'natvā gurusadbhāvaśobhitaḥ || 137 ||
gurau sati svayaṃ devi pareṣāṃ tu kadācana |
138
upadeśaṃ na vai kuryāt tathā cedrākṣaso bhavet || 138 ||
na gurorāśrame kuryāt duṣpānaṃ parisarpaṇam |
139
dīkṣā vyākhyā prabhutvādi gurorājñāṃ na kārayet || 139 ||
nopāśrayaṃ ca paryakaṃ na ca pādaprasāraṇam |
140
nāṅgabhogādikaṃ kuryānna līlāmaparāmapi || 140 ||
gurūṇāṃ sadasadvā'pi yaduktaṃ tanna laṅghayet |
141
kurvannājñāṃ divā rātrau dāsavannivasedguro || 141 ||
adattaṃ na gurordravyamupabhuñjīta karhicit |
142
datte ca raṅkavadgrāhyaṃ prāṇo'pyetena labhyate || 142 ||
pādukāsanaśayyādi guruṇā yadabhīṣṭitam |
143
namaskurvīta tatsarvaṃ pādābhyāṃ na spṛśet kvacit || 143 ||
gacchataḥ pṛṣṭhato gacchet gurucchāyāṃ na laṅghayet |
144
nolbaṇaṃ dhārayedveṣaṃ nālaṅkārāṃstatolbaṇān || 144 ||
gurunindākaraṃ dṛṣṭvā dhāvayedatha vāsayet |
145
sthānaṃ vā tatparityājyaṃ jihvācchedākṣamo yadi || 145 ||
nocchiṣṭaṃ kasyaciddeyaṃ gurorājñāṃ na ca tyajet |
146
kṛtsnamucchiṣṭamādāya haviriva bhakṣayetsvayam || 146 ||
nā'nṛtaṃ nā'priyaṃ caiva na garvaṃ nā'pi vā bahu |
147
na niyogaparaṃ brūyāt gurorājñāṃ vibhāvayet || 147 ||
prabho devakuleśānāṃ svāmin rājan kuleśvara |
148
iti sambodhanairbhīto gurubhāvena sarvadā || 148 ||
munibhiḥ pannagairvāpi surairvā śāpito yadi |
149
kālamṛtyubhayādvāpi guruḥ santrāti pārvati || 149 ||
aśaktā hi surādyāśca hyaśaktāḥ munayastathā |
150
guruśāpopapannasya rakṣaṇāya ca kutracit || 150 ||
mantrarājamidaṃ devi gururityakṣaradvayam |
151
smṛtivedapurāṇānāṃ sārameva na saṃśayaḥ || 151 ||
satkāramānapūjārthaṃ daṇḍakāṣayadhāraṇaḥ |
152
sa sannyāsī na vaktavyaḥ sannyāsī jñānatatparaḥ || 152 ||
vijānanti mahāvākyaṃ guroścaraṇa sevayā |
153
te vai sannyāsinaḥ proktā itare veṣadhāriṇaḥ || 153 ||
[pāṭhabhedaḥ –
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ bodhayetparam |
bhāsayan brahmabhāvaṃ ca dīpo dīpāntaraṃ yathā ||
]
nityaṃ brahma nirākāraṃ nirguṇaṃ satyaciddhanam |
154
yaḥ sākṣātkurute loke gurutvaṃ tasya śobhate || 154 ||
guruprasādataḥ svātmanyātmārāmanirīkṣaṇāt |
155
samatā muktimārgeṇa svātmajñānaṃ pravartate || 155 ||
ābrahmastambaparyantaṃ paramātmasvarūpakam |
156
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva praṇamāmi jaganmayam || 156 ||
vande'haṃ saccidānandaṃ bhāvātītaṃ jagadgurum |
157
nityaṃ pūrṇaṃ nirākāraṃ nirguṇaṃ svātmasaṃsthitam || 157 ||
parātparataraṃ dhyāyennityamānandakārakam |
158
hṛdayākāśamadhyasthaṃ śuddhasphaṭikasannibham || 158 ||
sphāṭike sphāṭikaṃ rūpaṃ darpaṇe darpaṇo yathā |
159
tathā''tmani cidākāramānandaṃ so'hamityuta || 159 ||
aṅguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ dhyāyecca cinmayaṃ hṛdi |
160
tatra sphurati yo bhāvaḥ śṛṇu tatkathayāmi te || 160 ||
ajo'hamamaro'haṃ ca anādinidhano hyaham |
161
avikāraścidānando hyaṇīyānmahato mahān || 161 ||
apūrvamaparaṃ nityaṃ svayañjyotirnirāmayam |
162
virajaṃ paramākāśaṃ dhruvamānandamavyayam || 162 ||
agocaraṃ tathā'gamyaṃ nāmarūpavivarjitam |
163
niśśabdaṃ tu vijānīyātsvabhāvādbrahma pārvati || 163 ||
yathā gandhasvabhāvatvaṃ karpūrakusumādiṣu |
164
śītoṣṇatvasvabhāvatvaṃ tathā brahmaṇi śāśvatam || 164 ||
yathā nijasvabhāvena kuṇḍale kaṭakādayaḥ |
165
suvarṇatvena tiṣṭhanti tathā'haṃ brahma śāśvatam || 165 ||
svayaṃ tathāvidho bhūtvā sthātavyaṃ yatra kutra cit |
166
kīṭo bhṛṅga iva dhyānādyathā bhavati tādṛśaḥ || 166 ||
gurudhyānaṃ tathā kṛtvā svayaṃ brahmamayo bhavet |
167
piṇḍe pade tathā rūpe muktāste nātra saṃśayaḥ || 167 ||
śrīpārvatī uvāca |
piṇḍaṃ kiṃ tu mahādeva padaṃ kiṃ samudāhṛtam |
168
rūpātītaṃ ca rūpaṃ kiṃ etadākhyāhi śaṅkara || 168 ||
śrīmahādeva uvāca |
piṇḍaṃ kuṇḍalinī śaktiḥ padaṃ haṃsamudāhṛtam |
169
rūpaṃ binduriti jñeyaṃ rūpātītaṃ nirañjanam || 169 ||
piṇḍe muktāḥ pade muktā rūpe muktā varānane |
170
rūpātīte tu ye muktāste muktā nā'tra saṃśayaḥ || 170 ||
gururdhyānenaiva nityaṃ dehī brahmamayo bhavet |
171
sthitaśca yatra kutrā'pi mukto'sau nā'tra saṃśayaḥ || 171 ||
jñānaṃ vairāgyamaiśvaryaṃ yaśaśrīḥ svamudāhṛtam |
172
ṣaḍguṇaiśvaryayukto hi bhagavān śrīguruḥ priye || 172 ||
guruśśivo gururdevo gururbandhuḥ śarīriṇām |
173
gururātmā gururjīvo guroranyanna vidyate || 173 ||
ekākī nisspṛhaḥ śāntaścintā'sūyādivarjitaḥ |
174
bālyabhāvena yo bhāti brahmajñānī sa ucyate || 174 ||
na sukhaṃ vedaśāstreṣu na sukhaṃ mantrayantrake |
175
guroḥ prasādādanyatra sukhaṃ nāsti mahītale || 175 ||
cārvākavaiṣṇavamate sukhaṃ prābhākare na hi |
176
guroḥ pādāntike yadvatsukhaṃ vedāntasammatam || 176 ||
na tatsukhaṃ surendrasya na sukhaṃ cakravartinām |
177
yatsukhaṃ vītarāgasya munerekāntavāsinaḥ || 177 ||
nityaṃ brahmarasaṃ pītvā tṛpto yaḥ paramātmani |
178
indraṃ ca manyate tucchaṃ nṛpāṇāṃ tatra kā kathā || 178 ||
yataḥ paramakaivalyaṃ gurumārgeṇa vai bhavet |
179
gurubhaktirataḥ kāryā sarvadā mokṣakāṅkṣibhiḥ || 179 ||
eka evā'dvitīyo'haṃ guruvākyena niścitaḥ |
180
evamabhyasyatā nityaṃ na sevyaṃ vai vanāntaram || 180 ||
abhyāsānnimiṣeṇaiva samādhimadhigacchati |
181
ājanmajanitaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati || 181 ||
kimāvāhanamavyakte vyāpake kiṃ visarjanam |
182
amūrte ca kathaṃ pūjā kathaṃ dhyānaṃ nirāmaye || 182 ||
gururviṣṇuḥ sattvamayo rājasaścaturānanaḥ |
183
tāmaso rudrarūpeṇa sṛjatyavati hanti ca || 183 ||
svayaṃ brahmamayo bhūtvā tatparaṃ cāvalokayet |
184
parātparataraṃ nānyat sarvagaṃ tannirāmayam || 184 ||
tasyāvalokanaṃ prāpya sarvasaṅgavivarjitaḥ |
185
ekākī nisspṛhaḥ śāntaḥ sthātavyaṃ tatprasādataḥ || 185 ||
labdhaṃ vā'tha na labdhaṃ vā svalpaṃ vā bahulaṃ tathā |
186
niṣkāmenaiva bhoktavyaṃ sadā santuṣṭamānasaḥ || 186 ||
sarvajñapadamityāhurdehī sarvamayo bhuvi |
187
sadā''nandaḥ sadā śānto ramate yatra kutra cit || 187 ||
yatraiva tiṣṭhate so'pi sa deśaḥ puṇyabhājanaḥ |
188
muktasya lakṣaṇaṃ devi tavā'gre kathitaṃ mayā || 188 ||
upadeśastvayaṃ devi gurumārgeṇa muktidaḥ |
189
gurubhaktiḥ tathā'tyantā kartavyā vai manīṣibhiḥ || 189 ||
nityayuktāśrayaḥ sarvavedakṛtsarvavedakṛt |
190
svaparajñānadātā ca taṃ vande gurumīśvaram || 190 ||
yadyapyadhītā nigamāḥ ṣaḍaṅgā āgamāḥ priye |
191
adhyātmādīni śāstrāṇi jñānaṃ nāsti guruṃ vinā || 191 ||
śivapūjārato vā'pi viṣṇupūjārato'thavā |
192
gurutattvavihīnaścettatsarvaṃ vyarthameva hi || 192 ||
śivasvarūpamajñātvā śivapūjā kṛtā yadi |
193
sā pūjā nāmamātraṃ syāccitradīpa iva priye || 193 ||
sarvaṃ syātsaphalaṃ karma gurudīkṣāprabhāvataḥ |
194
gurulābhātsarvalābho guruhīnastu bāliśaḥ || 194 ||
guruhīnaḥ paśuḥ kīṭaḥ pataṅgo vaktumarhati |
195
śivarūpaṃ svarūpaṃ ca na jānāti yatassvayam || 195 ||
tasmātsarvaprayatnena sarvasaṅgavivarjitaḥ |
196
vihāya śāstrajālāni gurumeva samāśrayet || 196 ||
nirastasarvasandeho ekīkṛtya sudarśanam |
197
rahasyaṃ yo darśayati bhajāmi gurumīśvaram || 197 ||
jñānahīno gurustyājyo mithyāvādī viḍambakaḥ |
198
svaviśrāntiṃ na jānāti paraśāntiṃ karoti kim || 198 ||
śilāyāḥ kiṃ paraṃ jñānaṃ śilāsaṅghapratāraṇe |
199
svayaṃ tartuṃ na jānāti paraṃ nistārayet katham || 199 ||
na vandanīyāste kaṣṭaṃ darśanādbhrāntikārakāḥ |
200
varjayettān gurūn dūre dhīrasya tu samāśrayet || 200 ||
pāṣaṇḍinaḥ pāparatāḥ nāstikā bhedabuddhayaḥ |
201
strīlampaṭā durācārāḥ kṛtaghnā bakavṛttayaḥ || 201 ||
karmabhraṣṭāḥ kṣamānaṣṭā nindyatarkaiśca vādinaḥ |
202
kāminaḥ krodhinaścaiva hiṃsrāścaṇḍāḥ śaṭhāstathā || 202 ||
jñānaluptā na kartavyā mahāpāpāstathā priye |
203
ebhyo bhinno guruḥ sevyaḥ ekabhaktyā vicārya ca || 203 ||
śiṣyādanyatra deveśi na vadedyasya kasyacit |
204
narāṇāṃ ca phalaprāptau bhaktireva hi kāraṇam || 204 ||
gūḍho dṛḍhaśca prītaśca maunena susamāhitaḥ |
205
sakṛtkāmagato vā'pi pañcadhā gururīritaḥ || 205 ||
sarvaṃ gurumukhāllabdhaṃ saphalaṃ pāpanāśanam |
206
yadyadātmahitaṃ vastu tattaddravyaṃ na vañcayet || 206 ||
gurudevārpaṇaṃ vastu tena tuṣṭo'smi suvrate |
207
śrīguroḥ pādukāṃ mudrāṃ mūlamantraṃ ca gopayet || 207 ||
natā'smi te nātha padāravindaṃ
buddhīndriyaprāṇamanovacobhiḥ |
yaccintyate bhāvita ātmayuktau
208
mumukṣibhiḥ karmamayopaśāntaye || 208 ||
anena yadbhavetkāryaṃ tadvadāmi tava priye |
209
lokopakārakaṃ devi laukikaṃ tu vivarjayet || 209 ||
laukikāddharmato yāti jñānahīno bhavārṇave |
210
jñānabhāve ca yatsarvaṃ karma niṣkarma śāmyati || 210 ||
imāṃ tu bhaktibhāvena paṭhedvai śṛṇuyādapi |
211
likhitvā yatpradānena tatsarvaṃ phalamaśnute || 211 ||
gurugītāmimāṃ devi hṛdi nityaṃ vibhāvaya |
212
mahāvyādhigatairduḥkhaiḥ sarvadā prajapenmudā || 212 ||
gurugītākṣaraikaikaṃ mantrarājamidaṃ priye |
213
anye ca vividhāḥ mantrāḥ kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 213 ||
ananta phalamāpnoti gurugītā japena tu |
214
sarvapāpaharā devi sarvadāridryanāśinī || 214 ||
akālamṛtyuharā caiva sarvasaṅkaṭanāśinī |
215
yakṣarākṣasabhūtādicoravyāghravighātinī || 215 ||
sarvopadravakuṣṭhādiduṣṭadoṣanivāriṇī |
216
yatphalaṃ gurusānnidhyāttatphalaṃ paṭhanādbhavet || 216 ||
mahāvyādhiharā sarvavibhūteḥ siddhidā bhavet |
217
athavā mohane vaśye svayameva japetsadā || 217 ||
kuśadūrvāsane devi hyāsane śubhrakambale |
218
upaviśya tato devi japedekāgramānasaḥ || 218 ||
śuklaṃ sarvatra vai proktaṃ vaśye raktāsanaṃ priye |
219
padmāsane japennityaṃ śāntivaśyakaraṃ param || 219 ||
vastrāsane ca dāridryaṃ pāṣāṇe rogasambhavaḥ |
220
medinyāṃ duḥkhamāpnoti kāṣṭhe bhavati niṣphalam || 220 ||
kṛṣṇājine jñānasiddhiḥ mokṣaśrīrvyāghracarmaṇi |
221
kuśāsane jñānasiddhiḥ sarvasiddhistu kambale || 221 ||
āgneyyāṃ karṣaṇaṃ caiva vāyavyāṃ śatrunāśanam |
222
nairṛtyāṃ darśanaṃ caiva īśānyāṃ jñānameva ca || 222 ||
udaṅmukhaḥ śāntijāpye vaśye pūrvamukhastathā |
223
yāmye tu māraṇaṃ proktaṃ paścime ca dhanāgamaḥ || 223 ||
mohanaṃ sarvabhūtānāṃ bandhamokṣakaraṃ param |
224
devarājapriyakaraṃ rājānaṃ vaśamānayet || 224 ||
mukhastambhakaraṃ caiva guṇānāṃ ca vivardhanam |
225
duṣkarmanāśanaṃ caiva tathā satkarmasiddhidam || 225 ||
asiddhaṃ sādhayetkāryaṃ navagrahabhayāpaham |
226
duḥsvapnanāśanaṃ caiva susvapnaphaladāyakam || 226 ||
mohaśāntikaraṃ caiva bandhamokṣakaraṃ param |
227
svarūpajñānanilayaṃ gītāśāstramidaṃ śive || 227 ||
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścayam |
228
nityaṃ saubhāgyadaṃ puṇyaṃ tāpatrayakulāpaham || 228 ||
sarvaśāntikaraṃ nityaṃ tathā vandhyā suputradam |
229
avaidhavyakaraṃ strīṇāṃ saubhāgyasya vivardhanam || 229 ||
āyurārogyamaiśvaryaṃ putrapautravivardhanam |
230
niṣkāmajāpī vidhavā paṭhenmokṣamavāpnuyāt || 230 ||
avaidhavyaṃ sakāmā tu labhate cānyajanmani |
231
sarvaduḥkhamayaṃ vighnaṃ nāśayettāpahārakam || 231 ||
sarvapāpapraśamanaṃ dharmakāmārthamokṣadam |
232
yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam || 232 ||
kāmyānāṃ kāmadhenurvai kalpate kalpapādapaḥ |
233
cintāmaṇiścintitasya sarvamaṅgalakārakam || 233 ||
likhitvā pūjayedyastu mokṣaśriyamavāpnuyāt |
234
gurūbhaktirviśeṣeṇa jāyate hṛdi sarvadā || 234 ||
japanti śāktāḥ saurāśca gāṇapatyāśca vaiṣṇavāḥ |
235
śaivāḥ pāśupatāḥ sarve satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 235 ||
iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ dvitīyo'dhyāyaḥ ||