(śrīdevībhāgavataṃ, dvādaśa skandhaṃ, dvādaśo'dhyāyaḥ, maṇidvīpa varṇana - 3)
vyāsa uvāca |
tadeva devīsadanaṃ madhyabhāge virājate |
1
sahasra stambhasaṃyuktāścatvārasteṣu maṇḍapāḥ || 1 ||
śṛṅgāramaṇḍapaścaiko muktimaṇḍapa eva ca |
2
jñānamaṇḍapa sañjñastu tṛtīyaḥ parikīrtitaḥ || 2 ||
ekāntamaṇḍapaścaiva caturthaḥ parikīrtitaḥ |
3
nānā vitānasaṃyuktā nānā dhūpaistu dhūpitāḥ || 3 ||
koṭisūryasamāḥ kāntyā bhrāñjante maṇḍapāḥ śubhāḥ |
4
tanmaṇḍapānāṃ paritaḥ kāśmīravanikā smṛtā || 4 ||
mallikākundavanikā yatra puṣkalakāḥ sthitāḥ |
5
asaṅkhyātā mṛgamadaiḥ pūritāstatsravā nṛpa || 5 ||
mahāpadmāṭavī tadvadratnasopānanirmitā |
6
sudhārasenasampūrṇā guñjanmattamadhuvratā || 6 ||
haṃsakāraṇḍavākīrṇā gandhapūrita diktaṭā |
7
vanikānāṃ sugandhaistu maṇidvīpaṃ suvāsitam || 7 ||
śṛṅgāramaṇḍape devyo gāyanti vividhaiḥ svaraiḥ |
8
sabhāsado devavaśā madhye śrījagadambikā || 8 ||
muktimaṇḍapamadhye tu mocayatyaniśaṃ śivā |
9
jñānopadeśaṃ kurute tṛtīye nṛpa maṇḍape || 9 ||
caturthamaṇḍape caiva jagadrakṣā vicintanam |
10
mantriṇī sahitā nityaṃ karoti jagadambikā || 10 ||
cintāmaṇigṛhe rājañchakti tattvātmakaiḥ paraiḥ |
11
sopānairdaśabhiryukto mañcakopyadhirājate || 11 ||
brahmā viṣṇuśca rudraśca īśvaraśca sadāśivaḥ |
12
ete mañcakhurāḥ proktāḥ phalakastu sadāśivaḥ || 12 ||
tasyopari mahādevo bhuvaneśo virājate |
13
yā devī nijalīlārthaṃ dvidhābhūtā babhūvaha || 13 ||
sṛṣṭyādau tu sa evāyaṃ tadardhāṅgo maheśvaraḥ |
14
kandarpa darpanāśodyatkoṭi kandarpasundaraḥ || 14 ||
pañcavaktrastrinetraśca maṇibhūṣaṇa bhūṣitaḥ |
15
hariṇābhītiparaśūnvaraṃ ca nijabāhubhiḥ || 15 ||
dadhānaḥ ṣoḍaśābdo'sau devaḥ sarveśvaro mahān |
16
koṭisūrya pratīkāśaścandrakoṭi suśītalaḥ || 16 ||
śuddhasphaṭika saṅkāśastrinetraḥ śītala dyutiḥ |
17
vāmāṅke sanniṣaṇṇā'sya devī śrībhuvaneśvarī || 17 ||
navaratnagaṇākīrṇa kāñcīdāma virājitā |
18
taptakāñcanasannaddha vaidūryāṅgadabhūṣaṇā || 18 ||
kanacchrīcakratāṭaṅka viṭaṅka vadanāmbujā |
19
lalāṭakānti vibhava vijitārdhasudhākarā || 19 ||
bimbakānti tiraskāriradacchada virājitā |
20
lasatkuṅkumakastūrītilakodbhāsitānanā || 20 ||
divya cūḍāmaṇi sphāra cañcaccandrakasūryakā |
21
udyatkavisamasvaccha nāsābharaṇa bhāsurā || 21 ||
cintākalambitasvaccha muktāguccha virājitā |
22
pāṭīra paṅka karpūra kuṅkumālaṅkṛta stanī || 22 ||
vicitra vividhā kalpā kambusaṅkāśa kandharā |
23
dāḍimīphalabījābha dantapaṅkti virājitā || 23 ||
anarghya ratnaghaṭita mukuṭāñcita mastakā |
24
mattālimālāvilasadalakāḍhya mukhāmbujā || 24 ||
kalaṅkakārśyanirmukta śaraccandranibhānanā |
25
jāhnavīsalilāvarta śobhinābhivibhūṣitā || 25 ||
māṇikya śakalābaddha mudrikāṅgulibhūṣitā |
26
puṇḍarīkadalākāra nayanatrayasundarī || 26 ||
kalpitāccha mahārāga padmarāgojjvalaprabhā |
27
ratnakiṅkiṇikāyukta ratnakaṅkaṇaśobhitā || 27 ||
maṇimuktāsarāpāra lasatpadakasantatiḥ |
28
ratnāṅgulipravitata prabhājālalasatkarā || 28 ||
kañcukīgumphitāpāra nānā ratnatatidyutiḥ |
29
mallikāmodi dhammilla mallikālisarāvṛtā || 29 ||
suvṛttanibiḍottuṅga kucabhārālasā śivā |
30
varapāśāṅkuśābhīti lasadbāhu catuṣṭayā || 30 ||
sarvaśṛṅgāraveṣāḍhyā sukumārāṅgavallarī |
31
saundaryadhārāsarvasvā nirvyājakaruṇāmayī || 31 ||
nijasaṃlāpamādhurya vinirbhartsitakacchapī |
32
koṭikoṭiravīndūnāṃ kāntiṃ yā bibhratī parā || 32 ||
nānā sakhībhirdāsībhistathā devāṅganādibhiḥ |
33
sarvābhirdevatābhistu samantātpariveṣṭitā || 33 ||
icchāśaktyā jñānaśaktyā kriyāśaktyā samanvitā |
34
lajjā tuṣṭistathā puṣṭiḥ kīrtiḥ kāntiḥ kṣamā dayā || 34 ||
buddhirmedhāsmṛtirlakṣmīrmūrtimatyoṅganāḥ smṛtāḥ |
35
jayā ca vijayā caivāpyajitā cāparājitā || 35 ||
nityā vilāsinī dogdhrī tvaghorā maṅgalā navā |
36
pīṭhaśaktaya etāstu sevante yāṃ parāmbikām || 36 ||
yasyāstu pārśvabhāgestonidhītau śaṅkhapadmakau |
37
navaratna vahānadyastathā vai kāñcanasravāḥ || 37 ||
saptadhātuvahānadyo nidhibhyāṃ tu vinirgatāḥ |
38
sudhāsindhvantagāminyastāḥ sarvā nṛpasattama || 38 ||
sā devī bhuvaneśānī tadvāmāṅke virājate |
39
sarveśa tvaṃ maheśasya yatsaṅgā deva nānyathā || 39 ||
cintāmaṇi gṛhasyā'sya pramāṇaṃ śṛṇu bhūmipa |
40
sahasrayojanāyāmaṃ mahāntastatpracakṣate || 40 ||
taduttare mahāśālāḥ pūrvasmād dviguṇāḥ smṛtāḥ |
41
antarikṣagataṃ tvetannirādhāraṃ virājate || 41 ||
saṅkocaśca vikāśaśca jāyate'sya nirantaram |
42
paṭavatkāryavaśataḥ pralaye sarjane tathā || 42 ||
śālānāṃ caiva sarveṣāṃ sarvakāntiparāvadhi |
43
cintāmaṇigṛhaṃ proktaṃ yatra devī mahomayī || 43 ||
yeye upāsakāḥ santi pratibrahmāṇḍavartinaḥ |
44
deveṣu nāgalokeṣu manuṣyeṣvitareṣu ca || 44 ||
śrīdevyāste ca sarvepi vrajantyatraiva bhūmipa |
45
devīkṣetre ye tyajanti prāṇāndevyarcane ratāḥ || 45 ||
te sarve yānti tatraiva yatra devī mahotsavā |
46
ghṛtakulyā dugdhakulyā dadhikulyā madhusravāḥ || 46 ||
syandanti saritaḥ sarvāstathāmṛtavahāḥ parāḥ |
47
drākṣārasavahāḥ kāścijjambūrasavahāḥ parāḥ || 47 ||
āmrekṣurasavāhinyo nadyastāstu sahasraśaḥ |
48
manorathaphalāvṛkṣāvāpyaḥ kūpāstathaiva ca || 48 ||
yatheṣṭapānaphaladāna nyūnaṃ kiñcidasti hi |
49
na rogapalitaṃ vāpi jarā vāpi kadācana || 49 ||
na cintā na ca mātsaryaṃ kāmakrodhādikaṃ tathā |
50
sarve yuvānaḥ sastrīkāḥ sahasrādityavarcasaḥ || 50 ||
bhajanti satataṃ devīṃ tatra śrībhuvaneśvarīm |
51
kecitsalokatāpannāḥ kecitsāmīpyatāṃ gatāḥ || 51 ||
sarūpatāṃ gatāḥ kecitsārṣṭitāṃ ca paregatāḥ |
52
yāyāstu devatāstatra pratibrahmāṇḍavartinām || 52 ||
samaṣṭayaḥ sthitāstāstu sevante jagadīśvarīm |
53
saptakoṭimahāmantrā mūrtimanta upāsate || 53 ||
mahāvidyāśca sakalāḥ sāmyāvasthātmikāṃ śivām |
54
kāraṇabrahmarūpāṃ tāṃ māyā śabalavigrahām || 54 ||
itthaṃ rājanmayā proktaṃ maṇidvīpaṃ mahattaram |
55
na sūryacandrau no vidyutkoṭayognistathaiva ca || 55 ||
etasya bhāsā koṭyaṃśa koṭyaṃśo nāpi te samāḥ |
56
kvacidvidrumasaṅkāśaṃ kvacinmarakatacchavi || 56 ||
vidyudbhānusamacchāyaṃ madhyasūryasamaṃ kvacit |
57
vidyutkoṭimahādhārā sārakāntitataṃ kvacit || 57 ||
kvacitsindūra nīlendraṃ māṇikya sadṛśacchavi |
58
hīrasāra mahāgarbha dhagaddhagita diktaṭam || 58 ||
kāntyā dāvānalasamaṃ taptakāñcana sannibham |
59
kvaciccandropalodgāraṃ sūryodgāraṃ ca kutra cit || 59 ||
ratnaśṛṅgi samāyuktaṃ ratnaprākāra gopuram |
60
ratnapatrai ratnaphalairvṛkṣaiśca parimaṇḍitam || 60 ||
nṛtyanmayūrasaṅghaiśca kapotaraṇitojjvalam |
61
kokilākākalīlāpaiḥ śukalāpaiśca śobhitam || 61 ||
suramya ramaṇīyāmbu lakṣāvadhi sarovṛtam |
62
tanmadhyabhāga vilasadvikacadratna paṅkajaiḥ || 62 ||
sugandhibhiḥ samantāttu vāsitaṃ śatayojanam |
63
mandamāruta sambhinna caladdruma samākulam || 63 ||
cintāmaṇi samūhānāṃ jyotiṣā vitatāmbaram |
64
ratnaprabhābhirabhito dhagaddhagita diktaṭam || 64 ||
vṛkṣavrāta mahāgandhavātavrāta supūritam |
65
dhūpadhūpāyitaṃ rājanmaṇidīpāyutojjvalam || 65 ||
maṇijālaka sacchidra taralodarakāntibhiḥ |
66
diṅmohajanakaṃ caitaddarpaṇodara saṃyutam || 66 ||
aiśvaryasya samagrasya śṛṅgārasyākhilasya ca |
67
sarvajñatāyāḥ sarvāyāstejasaścākhilasya ca || 67 ||
parākramasya sarvasya sarvottamaguṇasya ca |
68
sakalā yā dayāyāśca samāptiriha bhūpate || 68 ||
rājña ānandamārabhya brahmalokānta bhūmiṣu |
69
ānandā ye sthitāḥ sarve te'traivāntarbhavanti hi || 69 ||
iti te varṇitaṃ rājanmaṇidvīpaṃ mahattaram |
70
mahādevyāḥ paraṃsthānaṃ sarvalokottamottamam || 70 ||
etasya smaraṇātsadyaḥ sarvapāpaṃ vinaśyati |
71
prāṇotkramaṇasandhau tu smṛtvā tatraiva gacchati || 71 ||
adhyāya pañcakaṃ tvetatpaṭhennityaṃ samāhitaḥ |
72
bhūtapretapiśācādi bādhā tatra bhavenna hi || 72 ||
navīna gṛha nirmāṇe vāstuyāge tathaiva ca |
73
paṭhitavyaṃ prayatnena kalyāṇaṃ tena jāyate || 73 ||
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe dvādaśaskandhe dvādaśodhyāyaḥ ||