|| devī māhātmyam ||
|| śrīdurgāyai namaḥ ||
|| atha śrīdurgāsaptaśatī ||
|| madhukaiṭabhavadho nāma prathamo'dhyāyaḥ ||
asya śrī pradhama caritrasya brahmā ṛṣiḥ | mahākālī devatā | gāyatrī chandaḥ | nandā śaktiḥ | rakta dantikā bījam | agnistatvam | ṛgvedaḥ svarūpam | śrī mahākālī prītyarthe pradhama caritra jape viniyogaḥ |
dhyānaṃ
khaḍgaṃ cakra gadeṣucāpa parighā śūlaṃ bhuśuṇḍīṃ śiraḥ
śaṃṅkhaṃ sandadhatīṃ karaistrinayanāṃ sarvāṃṅgabhūṣāvṛtām |
yāṃ hantuṃ madhukaibhau jalajabhūstuṣṭāva supte harau
nīlāśmadyuti māsyapādadaśakāṃ seve mahākālikāṃ||
oṃ namaścaṇḍikāyai
1
oṃ aiṃ mārkaṇḍeya uvāca||1||
sāvarṇiḥ sūryatanayo yomanuḥ kathyate'ṣṭamaḥ|
2
niśāmaya tadutpattiṃ vistarādgadato mama ||2||
mahāmāyānubhāvena yathā manvantarādhipaḥ
3
sa babhūva mahābhāgaḥ sāvarṇistanayo raveḥ ||3||
svārociṣe'ntare pūrvaṃ caitravaṃśasamudbhavaḥ|
4
suratho nāma rājā'bhūt samaste kṣitimaṇḍale ||4||
tasya pālayataḥ samyak prajāḥ putrānivaurasān|
5
babhūvuḥ śatravo bhūpāḥ kolāvidhvaṃsinastadā ||5||
tasya tairabhavadyuddhaṃ atiprabaladaṇḍinaḥ|
6
nyūnairapi sa tairyuddhe kolāvidhvaṃsibhirjitaḥ ||6||
tataḥ svapuramāyāto nijadeśādhipo'bhavat|
7
ākrāntaḥ sa mahābhāgastaistadā prabalāribhiḥ ||7||
amātyairbalibhirduṣṭai rdurbalasya durātmabhiḥ|
8
kośo balaṃ cāpahṛtaṃ tatrāpi svapure tataḥ ||8||
tato mṛgayāvyājena hṛtasvāmyaḥ sa bhūpatiḥ|
9
ekākī hayamāruhya jagāma gahanaṃ vanam ||9||
satatrāśramamadrākṣī ddvijavaryasya medhasaḥ|
10
praśāntaśvāpadākīrṇa muniśiṣyopaśobhitam ||10||
tasthau kañcitsa kālaṃ ca muninā tena satkṛtaḥ|
11
itaścetaśca vicaraṃstasmin munivarāśrame||11||
12
so'cintayattadā tatra mamatvākṛṣṭacetanaḥ| ||12||
matpūrvaiḥ pālitaṃ pūrvaṃ mayāhīnaṃ puraṃ hi tat
13
madbhṛtyaistairasadvṛttaiḥ rdharmataḥ pālyate na vā ||13||
na jāne sa pradhāno me śūra hastīsadāmadaḥ
14
mama vairivaśaṃ yātaḥ kānbhogānupalapsyate ||14||
ye mamānugatā nityaṃ prasādadhanabhojanaiḥ
15
anuvṛttiṃ dhruvaṃ te'dya kurvantyanyamahībhṛtāṃ ||15||
asamyagvyayaśīlaistaiḥ kurvadbhiḥ satataṃ vyayaṃ
16
sañcitaḥ so'tiduḥkhena kṣayaṃ kośo gamiṣyati ||16||
etaccānyacca satataṃ cintayāmāsa pārthivaḥ
17
tatra viprāśramābhyāśe vaiśyamekaṃ dadarśa saḥ ||17||
sa pṛṣṭastena kastvaṃ bho hetuśca āgamane'tra kaḥ
18
saśoka iva kasmātvaṃ durmanā iva lakṣyase| ||18||
ityākarṇya vacastasya bhūpateḥ praṇāyoditam
19
pratyuvāca sa taṃ vaiśyaḥ praśrayāvanato nṛpam||19||
samādhirnāma vaiśyo'hamutpanno dhanināṃ kule
21
putradārairnirastaśca dhanalobhād asādhubhiḥ||21||
vihīnaśca dhanaidāraiḥ putrairādāya me dhanam|
22
vanamabhyāgato duḥkhī nirastaścāptabandhubhiḥ||22||
so'haṃ na vedmi putrāṇāṃ kuśalākuśalātmikām|
23
pravṛttiṃ svajanānāṃ ca dārāṇāṃ cātra saṃsthitaḥ||23||
kiṃ nu teṣāṃ gṛhe kṣemaṃ akṣemaṃ kinnu sāmprataṃ
24
kathaṃ tekinnusadvṛttā durvṛttā kinnumesutāḥ||24||
26
yairnirasto bhavā~llubdhaiḥ putradārādibhirdhanaiḥ||26||
27
teṣu kiṃ bhavataḥ sneha manubadhnāti mānasam||27||
evametadyathā prāha bhavānasmadgataṃ vacaḥ
29
kiṃ karomi na badhnāti mama niṣṭuratāṃ manaḥ||29||
aiḥ santyajya pitṛsnehaṃ dhana lubdhairnirākṛtaḥ
30
patiḥsvajanahārdaṃ ca hārditeṣveva me manaḥ| ||30||
kimetannābhijānāmi jānannapi mahāmate
31
yatprema pravaṇaṃ cittaṃ viguṇeṣvapi bandhuṣu||31||
32
teṣāṃ kṛte me niḥśvāso daurmanasyaṃ cajāyate||32||
33
aromi kiṃ yanna manasteṣvaprītiṣu niṣṭhuram ||33||
34
mārkaṇḍeya uvāca ||34||
35
tatastau sahitau vipra tammuniṃ samupasthitau||35||
36
samādhirnāma vaiśyo'sau sa ca pārdhiva sattamaḥ||36||
kṛtvā tu tau yathānyāyyaṃ yathārhaṃ tena saṃvidam|
37
upaviṣṭau kathāḥ kāścitccakraturvaiśyapārdhivau||37||
39
bhagavaṃstvāmahaṃ praṣṭumicchāmyekaṃ vadasvatat ||39||
40
duḥkhāya yanme manasaḥ svacittāyattatāṃ vinā||40||
mamatvaṃ gatarājyasya rājyāṅgeṣvakhileṣvapi |
41
jānato'pi yathājñasya kimetanmunisattama || 41 ||
ayaṃ ca ikṛtaḥ putraiḥ dārairbhṛtyaistathojghitaḥ
42
svajanena ca santyaktaḥ steṣu hārdī tathāpyati ||42||
eva meṣa tathāhaṃ ca dvāvaptyantaduḥkhitau|
43
dṛṣṭadoṣe'pi viṣaye mamatvākṛṣṭamānasau ||43||
tatkenaitanmahābhāga yanmohò jñāninorapi
44
mamāsya ca bhavatyeṣā vivekāndhasya mūḍhatā ||44||
jñāna masti samastasya jantorvṣaya gocare|
46
viṣayaśca mahābhāga yānti caivaṃ pṛthakpṛthak||46||
47
keciddivā tathā rātrau prāṇinaḥ stulyadṛṣṭayaḥ ||47||
jñānino manujāḥ satyaṃ kiṃ tu te na hi kevalam|
48
yato hi jñāninaḥ sarve paśupakṣimṛgādayaḥ||48||
jñānaṃ ca tanmanuṣyāṇāṃ yatteṣāṃ mṛgapakṣiṇāṃ
49
manuṣyāṇāṃ ca yatteṣāṃ tulyamanyattathobhayoḥ||49||
jñāne'pi sati paśyaitān patagāñchābacañcuṣu|
50
kaṇamokṣādṛtān mohātpīḍyamānānapi kṣudhā||50||
mānuṣā manujavyāghra sābhilāṣāḥ sutān prati
51
lobhāt pratyupakārāya nanvetān kiṃ na paśyasi||51||
tathāpi mamatāvarte mohagarte nipātitāḥ
52
mahāmāyā prabhāveṇa saṃsārasthitikāriṇā||52||
tannātra vismayaḥ kāryo yoganidrā jagatpateḥ|
53
mahāmāyā hareścaiṣā tayā sammohyate jagat||53||
jṅānināmapi cetāṃsi devī bhagavatī hi sā
54
balādākṟṣyamohāya mahāmāyā prayacchati ||54||
tayā visṛjyate viśvaṃ jagadetaccarācaram |
55
saiṣā prasannā varadā nṛṇāṃ bhavati muktaye ||55||
sā vidyā paramā mukterhetubhūtā sanātanī
56
saṃsārabandhahetuśca saiva sarveśvareśvarī||56||
bhagavan kāhi sā devī māmāyeti yāṃ bhavān |
58
bravīti kathamutpannā sā karmāsyāśca kiṃ dvija||58||
yatprabhāvā ca sā devī yatsvarūpā yadudbhavā|
59
tatsarvaṃ śrotumicchāmi tvatto brahmavidāṃ vara||59||
61
nityaiva sā jaganmūrtistayā sarvamidaṃ tatam||61||
62
tathāpi tatsamutpattirbahudhā śrūyatāṃ mamaḥ||62||
devānāṃ kāryasiddhyarthaṃ āvirbhavati sā yadā|
63
utpanneti tadā loke sā nityāpyabhidhīyate ||63||
yoganidrāṃ yadā viṣṇurjagatyekārṇavīkṛte|
64
āstīrya śeṣamabhajat kalpānte bhagavān prabhuḥ||64||
tadā dvāvasurau ghorau vikhyātau madhukaiṭabhau|
65
viṣṇukarṇamalodbhūtau hantuṃ brahmāṇamudyatau||65||
sa nābhi kamale viṣṇoḥ sthito brahmā prajāpatiḥ
66
dṛṣṭvā tāvasurau cograu prasuptaṃ ca janārdanam||66||
tuṣṭāva yoganidrāṃ tāmekāgrahṛdayaḥ sthitaḥ
67
vibodhanārdhāya harerharinetrakṛtālayām ||67||
viśveśvarīṃ jagaddhātrīṃ sthitisaṃhārakāriṇīm|
68
nidrāṃ bhagavatīṃ viṣṇoratulāṃ tejasaḥ prabhuḥ ||68||
tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā tvaṃhi vaṣaṭkāraḥ svarātmikā|
70
sudhā tvamakṣare nitye tridhā mātrātmikā sthitā||70||
ardhamātrā sthitā nityā yānuccāryāviśeṣataḥ
71
tvameva sā tvaṃ sāvitrī tvaṃ deva jananī parā ||71||
tvayaitaddhāryate viśvaṃ tvayaitat sṛjyate jagat|
72
tvayaitat pālyate devi tvamatsyante ca sarvadā||72||
visṛṣṭau sṛṣṭirūpātvaṃ sthiti rūpā ca pālane|
73
tathā saṃhṛtirūpānte jagato'sya jaganmaye ||73||
mahāvidyā mahāmāyā mahāmedhā mahāsmṛtiḥ|
74
mahāmohā ca bhavatī mahādevī mahāsurī ||74||
prakṛtistvaṃ ca sarvasya guṇatraya vibhāvinī|
75
kālarātrirmahārātrirmoharātriśca dāruṇā||75||
tvaṃ śrīstvamīśvarī tvaṃ hrīstvaṃ buddhirbhodhalakṣaṇā|
76
lajjāpuṣṭistathā tuṣṭistvaṃ śāntiḥ kṣānti reva ca||76||
khaḍginī śūlinī ghorā gadinī cakriṇī tathā|
77
śaṅkhiṇī cāpinī bāṇābhuśuṇḍīparighāyudhā||77||
saumyā saumyatarāśeṣasaumyebhyastvatisundarī
78
parāparāṇāṃ paramā tvameva parameśvarī||78||
yacca kiñcitkvacidvastu sadasadvākhilātmike|
79
tasya sarvasya yā śaktiḥ sā tvaṃ kiṃ stūyasemayā||79||
yayā tvayā jagat sraṣṭā jagatpātātti yo jagat|
80
so'pi nidrāvaśaṃ nītaḥ kastvāṃ stotumiheśvaraḥ||80||
viṣṇuḥ śarīragrahaṇaṃ ahamīśāna eva ca
81
kāritāste yato'tastvāṃ kaḥ stotuṃ śaktimān bhavet||81||
sā tvamitthaṃ prabhāvaiḥ svairudārairdevi saṃstutā|
82
mohayaitau durādharṣāvasurau madhukaiṭabhau ||82||
83
prabodhaṃ ca jagatsvāmī nīyatāmacyutā laghu ||83||
83
bodhaśca kriyatāmasya hantumetau mahāsurau ||83||
evaṃ stutā tadā devī tāmasī tatra vedhasā
85
viṣṇoḥ prabhodhanārdhāya nihantuṃ madhukaiṭabhau ||85||
netrāsyanāsikābāhuhṛdayebhyastathorasaḥ|
86
nirgamya darśane tasthau brahmaṇo avyaktajanmanaḥ ||86||
uttasthau ca jagannāthaḥ stayā mukto janārdanaḥ|
87
ekārṇave ahiśayanāttataḥ sa dadṛśe ca tau ||87||
madhukaiṭabhau durātmānā vativīryaparākramau
88
krodharaktekṣaṇāvattuṃ brahmaṇāṃ janitodyamau ||88||
samutthāya tatastābhyāṃ yuyudhe bhagavān hariḥ
89
pañcavarṣasahastrāṇi bāhupraharaṇo vibhuḥ ||89||
90
tāvapyatibalonmattau mahāmāyāvimohitau ||90||
91
uktavantau varo'smatto vriyatāmiti keśavam ||91||
92
śrī bhagavānuvāca ||92||
93
bhavetāmadya me tuṣṭau mama vadhyāvubhāvapi ||93||
94
kimanyena vareṇātra etāvṛddi vṛtaṃ mama ||94||
vañcitābhyāmiti tadā sarvamāpomayaṃ jagat|
96
vilokya tābhyāṃ gadito bhagavān kamalekṣaṇaḥ ||96||
97
āvāṃ jahi na yatrorvī salilena pariplutā| ||97||
tathetyuktvā bhagavatā śaṅkhacakragadābhṛtā|
99
kṛtvā cakreṇa vai chinne jaghane śirasī tayoḥ ||99||
evameṣā samutpannā brahmaṇā saṃstutā svayam|
100
prabhāvamasyā devyāstu bhūyaḥ śṛṇu vadāmi te ||100||
|| jaya jaya śrī svasti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare devīmahātmye madhukaiṭabhavadho nāma pradhamo'dhyāyaḥ ||
āhuti
oṃ eṃ sāṅgāyai sāyudhāyai saśaktikāyai saparivārāyai savāhanāyai eṃ bījādhiṣṭāyai mahā kālikāyai mahā ahutiṃ samarpayāmi namaḥ svāhā ||