📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
cāṇakya nīti - caturtho'dhyāyaḥ
Chanakya Niti - Chaturtho'dhyayah
Chanakya Latin
āyuḥ karma ca vittaṃ ca vidyā nidhanameva ca |
1
pañcaitāni hi sṛjyante garbhasthasyaiva dehinaḥ || 01 ||
sādhubhyaste nivartante putramitrāṇi bāndhavāḥ |
2
ye ca taiḥ saha gantārastaddharmātsukṛtaṃ kulam || 02 ||
darśanadhyānasaṃsparśairmatsī kūrmī ca pakṣiṇī |
3
śiśuṃ pālayate nityaṃ tathā sajjana-saṅgatiḥ || 03 ||
yāvatsvastho hyayaṃ deho yāvanmṛtyuśca dūrataḥ |
4
tāvadātmahitaṃ kuryātprāṇānte kiṃ kariṣyati || 04 ||
kāmadhenuguṇā vidyā hyakāle phaladāyinī |
5
pravāse mātṛsadṛśī vidyā guptaṃ dhanaṃ smṛtam || 05 ||
eko'pi guṇavānputro nirguṇena śatena kim |
6
ekaścandrastamo hanti na ca tārāḥ sahasraśaḥ || 06 ||
mūrkhaścirāyurjāto'pi tasmājjātamṛto varaḥ |
7
mṛtaḥ sa cālpaduḥkhāya yāvajjīvaṃ jaḍo dahet || 07 ||
kugrāmavāsaḥ kulahīnasevā
kubhojanaṃ krodhamukhī ca bhāryā |
putraśca mūrkho vidhavā ca kanyā
8
vināgninā ṣaṭpradahanti kāyam || 08 ||
kiṃ tayā kriyate dhenvā yā na dogdhrī na garbhiṇī |
9
ko'rthaḥ putreṇa jātena yo na vidvān na bhaktimān || 09 ||
saṃsāratāpadagdhānāṃ trayo viśrāntihetavaḥ |
10
apatyaṃ ca kalatraṃ ca satāṃ saṅgatireva ca || 10 ||
sakṛjjalpanti rājānaḥ sakṛjjalpanti paṇḍitāḥ |
11
sakṛtkanyāḥ pradīyante trīṇyetāni sakṛtsakṛt || 11 ||
ekākinā tapo dvābhyāṃ paṭhanaṃ gāyanaṃ tribhiḥ |
12
caturbhirgamanaṃ kṣetraṃ pañcabhirbahubhī raṇaḥ || 12 ||
sā bhāryā yā śucirdakṣā sā bhāryā yā pativratā |
13
sā bhāryā yā patiprītā sā bhāryā satyavādinī || 13 ||
aputrasya gṛhaṃ śūnyaṃ diśaḥ śūnyāstvabāndhavāḥ |
14
mūrkhasya hṛdayaṃ śūnyaṃ sarvaśūnyā daridratā || 14 ||
anabhyāse viṣaṃ śāstramajīrṇe bhojanaṃ viṣam |
15
daridrasya viṣaṃ goṣṭhī vṛddhasya taruṇī viṣam || 15 ||
tyajeddharmaṃ dayāhīnaṃ vidyāhīnaṃ guruṃ tyajet |
16
tyajetkrodhamukhīṃ bhāryāṃ niḥsnehānbāndhavāṃstyajet || 16 ||
adhvā jarā dehavatāṃ parvatānāṃ jalaṃ jarā |
17
amaithunaṃ jarā strīṇāṃ vastrāṇāmātapo jarā || 17 ||
kaḥ kālaḥ kāni mitrāṇi ko deśaḥ kau vyayāgamau |
18
kaścāhaṃ kā ca me śaktiriti cintyaṃ muhurmuhuḥ || 18 ||
agnirdevo dvijātīnāṃ munīnāṃ hṛdi daivatam |
19
pratimā svalpabuddhīnāṃ sarvatra samadarśinaḥ || 19 ||