📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.92 যুদ্ধকাণ্ড - দ্বিনবতিতম সর্গঃ
6.92 Yuddhakanda - Dvinavatitama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ দ্বিনবতিতমস্সর্গঃ ।
রুধিরক্লিন্নগাত্রস্তুলক্ষ্মণঃশুভলক্ষণঃ ।
বভূবহৃষ্টস্তংহত্বাশক্রজেতারমাহবে ॥ 1 ॥
ততঃসজাম্ববন্তঞ্চহনূমন্তঞ্চবীর্যবান্ ।
সন্নিপত্যমহাতেজাস্তাংশ্চসর্বান্বনৌকসঃ ॥ 2 ॥
আজগামততঃশীঘ্রংযত্রসুগ্রীবরাঘবৌ ।
বিভীষণমবষ্টভ্যহনূমন্তঞ্চলক্ষ্মণঃ ॥ 3 ॥
ততোরামমভিক্রম্যসৌমিত্রিরভিবাদ্য চ ।
তস্থৌভ্রাতৃসমীপস্থঃশক্রস্যেন্দ্রানুজোযথা ॥ 4 ॥
নিষ্টনন্নিবচাগত্যরাঘবাযমহাত্মনে ।
আচচক্ষেতদাবীরোঘোরমিন্দ্রজিতোবধম্ ॥ 5 ॥
রাবণেস্তুশিরশ্ছিন্নংলক্ষ্মণেনমহাত্মনা ।
ন্যবেদযতরামাযতদাহৃষ্টোবিভীষণঃ ॥ 6 ॥
শ্রুত্বৈবতুমহাবীর্যোলক্ষণনেন্দ্রজিদ্বধম্ ।
প্রহর্ষমতুলংলেভেবাক্যঞ্চেদমুবাচ হ ॥ 7 ॥
সাধুলক্ষ্মণতুষ্টোঽস্মিকর্মচাসুকরঙ্কৃতম্ ।
রাবণের্হিবিনাশেনজিতমুত্যপধারয ॥ 8 ॥
স তংশিরস্যুপাঘ্রাযলক্ষ্মণঙ্কীর্তিবর্ধনম্ ।
লজ্জমানম্বলাত্স্নেহাদঙ্গমারোপ্যবীর্যবান্ ॥ 9 ॥
উপবেশ্যতমুত্সঙ্গেপরিষ্বজ্যাবপীডিতম্ ।
ভ্রাতরংলক্ষ্মণংস্নিগ্ধম্পুনঃপুনরুদৈক্ষত ॥ 10 ॥
শল্যসম্পীডিতংশস্তন্নিঃশ্বসন্তন্তুংলক্ষ্মণম্ ।
রামস্তুদুঃখসন্তপ্তন্তন্তুনিঃশ্বাসপীডিতম্ ॥ 11 ॥
মূর্ধ্নিচৈনমুপাঘ্রাযভূযঃসংস্পৃশ্য চ ত্বরন্ ।
উবাচলক্ষ্মণংবাক্যমাশ্বাস্যপুরুষর্ষভঃ ॥ 12 ॥
কৃতম্পরমকল্যাণঙ্কর্মদুষ্করকর্মণা ।
অদ্যমন্যেহতেপুত্রেরাবণন্নিহতংযুধি ॥ 13 ॥
অদ্যাহংবিজযীশত্রৌহতেতস্মিন্ দুরাত্মনি ।
রাবণস্যনৃশংসস্যদিষ্ট্যাবীরত্বযারণে ॥ 14 ॥
ছিন্নোহিদক্ষিণোবাহুঃ স হিতস্যব্যপাশ্রযঃ ।
বিভীষণহনূমদ্ভ্যাঙ্কৃতঙ্কর্মমহদ্রণে ॥ 15 ॥
অহোরাত্রৈস্ত্রিভির্বীরঃকথঞ্চিতবন্দিপাতিতঃ ।
বিরমিত্রঃকৃতোঽস্ম্যদ্যনির্যাস্যতিহিরাবণঃ ॥ 16 ॥
বলব্যূহেনমহতাশ্রুত্বাপুত্ত্রন্নিপাতিতম্ ।
তম্পুত্রবধসন্তপ্তন্নির্যান্তংরাক্ষসাধিপম্ ॥ 17 ॥
বলেনাবৃত্যমহতানিহনিষ্যামিদুর্জযম্ ।
ত্বযালক্ষ্মণনাথেনসীতা চ পৃথিবী চ মে ॥ 18 ॥
ন দুষ্প্রাপাহতেতস্মিন্ শক্রজেতরিচাহবে ।
সতম্ভ্রাতরমাশ্বাস্যপরিষ্বজ্য চ রাঘবঃ ॥ 19 ॥
রামঃসুষেণম্মুদিতস্সমাভাষ্যেদমব্রবীত্ ।
সশল্যোঽযম্মহাপ্রাজ্ঞস্সৌমিত্রির্মিত্রবত্সলঃ ॥ 20 ॥
যথাভবতিসুস্বস্থস্তথাত্বংসমুপাচর ।
বিশল্যঃক্রিযতাঙ্ক্ষিপ্রংসৌমিত্রিস্সবিভীষণঃ ॥ 21 ॥
ঋক্ষ্বানরসৈন্যানাংশূরাণান্দ্রুমযোধিনাম্ ।
যেচাপ্যন্যেঽত্রযুধ্যন্তিসশল্যাব্রণিনস্তথা ॥ 22 ॥
তেঽপিসর্বেপ্রযত্নেনক্রিযন্তাংসুখিনস্তথা ।
এবমুক্তস্তুরামেণমহাত্মাহরিযূথপঃ ॥ 23 ॥
লক্ষ্মণাযদরৌনস্তস্সুষেণঃপরমৌষধম্ ।
স তস্যগন্ধমাঘ্রাযবিশল্যস্সমপদ্যত ॥ 24 ॥
তদানির্বেদনশ্চৈবসংরূঢব্রণএব চ ।
বিভীষণমুখানাং চ সুহৃদাংরাঘবাজ্নাযা ॥ 25 ॥
সর্ববানরমুখ্যানাঞ্চিকিত্সামকরোত্তদা ।
ততঃপ্রকৃতিমাপন্নোহৃতশল্যোগতব্যথঃ ॥ 26 ॥
সৌমিত্রির্মুদিতস্তত্র ক্ষণেন বিগতজ্বরঃ ।
তদৈবরামঃপ্লবগাধিপস্তথাবিভীষণশ্চর্ক্ষপতিশ্চজাম্ববান্ ।
আবেক্ষ্যসৌমিত্রিমরোগমুথতিতম্মুদাসসৈন্যাস্সুচিরঞ্জহর্ষিরে ॥ 27 ॥
অপূজযত্কর্ম স লক্ষ্মণস্যসুদুষ্করন্দাশরথির্মহাত্মা ।
বভূবহৃষ্টোবানরেন্দ্রোনিশম্যতংশক্রজিতন্নিপাতিতম্ ॥ 28 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে দ্বিনবতিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha dvinavatitamassargaḥ |
rudhiraklinnagātrastulakṣmaṇaḥśubhalakṣaṇaḥ |
babhūvahṛṣṭastaṃhatvāśakrajetāramāhave || 1 ||
tataḥsajāmbavantañcahanūmantañcavīryavān |
sannipatyamahātejāstāṃścasarvānvanaukasaḥ || 2 ||
ājagāmatataḥśīghraṃyatrasugrīvarāghavau |
vibhīṣaṇamavaṣṭabhyahanūmantañcalakṣmaṇaḥ || 3 ||
tatorāmamabhikramyasaumitrirabhivādya ca |
tasthaubhrātṛsamīpasthaḥśakrasyendrānujoyathā || 4 ||
niṣṭanannivacāgatyarāghavāyamahātmane |
ācacakṣetadāvīroghoramindrajitovadham || 5 ||
rāvaṇestuśiraśchinnaṃlakṣmaṇenamahātmanā |
nyavedayatarāmāyatadāhṛṣṭovibhīṣaṇaḥ || 6 ||
śrutvaivatumahāvīryolakṣaṇanendrajidvadham |
praharṣamatulaṃlebhevākyañcedamuvāca ha || 7 ||
sādhulakṣmaṇatuṣṭo'smikarmacāsukaraṅkṛtam |
rāvaṇerhivināśenajitamutyapadhāraya || 8 ||
sa taṃśirasyupāghrāyalakṣmaṇaṅkīrtivardhanam |
lajjamānambalātsnehādaṅgamāropyavīryavān || 9 ||
upaveśyatamutsaṅgepariṣvajyāvapīḍitam |
bhrātaraṃlakṣmaṇaṃsnigdhampunaḥpunarudaikṣata || 10 ||
śalyasampīḍitaṃśastanniḥśvasantantuṃlakṣmaṇam |
rāmastuduḥkhasantaptantantuniḥśvāsapīḍitam || 11 ||
mūrdhnicainamupāghrāyabhūyaḥsaṃspṛśya ca tvaran |
uvācalakṣmaṇaṃvākyamāśvāsyapuruṣarṣabhaḥ || 12 ||
kṛtamparamakalyāṇaṅkarmaduṣkarakarmaṇā |
adyamanyehateputrerāvaṇannihataṃyudhi || 13 ||
adyāhaṃvijayīśatrauhatetasmin durātmani |
rāvaṇasyanṛśaṃsasyadiṣṭyāvīratvayāraṇe || 14 ||
chinnohidakṣiṇobāhuḥ sa hitasyavyapāśrayaḥ |
vibhīṣaṇahanūmadbhyāṅkṛtaṅkarmamahadraṇe || 15 ||
ahorātraistribhirvīraḥkathañcitavandipātitaḥ |
viramitraḥkṛto'smyadyaniryāsyatihirāvaṇaḥ || 16 ||
balavyūhenamahatāśrutvāputtrannipātitam |
tamputravadhasantaptanniryāntaṃrākṣasādhipam || 17 ||
balenāvṛtyamahatānihaniṣyāmidurjayam |
tvayālakṣmaṇanāthenasītā ca pṛthivī ca me || 18 ||
na duṣprāpāhatetasmin śakrajetaricāhave |
satambhrātaramāśvāsyapariṣvajya ca rāghavaḥ || 19 ||
rāmaḥsuṣeṇammuditassamābhāṣyedamabravīt |
saśalyo'yammahāprājñassaumitrirmitravatsalaḥ || 20 ||
yathābhavatisusvasthastathātvaṃsamupācara |
viśalyaḥkriyatāṅkṣipraṃsaumitrissavibhīṣaṇaḥ || 21 ||
ṛkṣvānarasainyānāṃśūrāṇāndrumayodhinām |
yecāpyanye'trayudhyantisaśalyāvraṇinastathā || 22 ||
te'pisarveprayatnenakriyantāṃsukhinastathā |
evamuktasturāmeṇamahātmāhariyūthapaḥ || 23 ||
lakṣmaṇāyadaraunastassuṣeṇaḥparamauṣadham |
sa tasyagandhamāghrāyaviśalyassamapadyata || 24 ||
tadānirvedanaścaivasaṃrūḍhavraṇaeva ca |
vibhīṣaṇamukhānāṃ ca suhṛdāṃrāghavājnāyā || 25 ||
sarvavānaramukhyānāñcikitsāmakarottadā |
tataḥprakṛtimāpannohṛtaśalyogatavyathaḥ || 26 ||
saumitrirmuditastatra kṣaṇena vigatajvaraḥ |
tadaivarāmaḥplavagādhipastathāvibhīṣaṇaścarkṣapatiścajāmbavān |
āvekṣyasaumitrimarogamuthatitammudāsasainyāssucirañjaharṣire || 27 ||
apūjayatkarma sa lakṣmaṇasyasuduṣkarandāśarathirmahātmā |
babhūvahṛṣṭovānarendroniśamyataṃśakrajitannipātitam || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvinavatitamassargaḥ ||