📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
6.88 যুদ্ধকাণ্ড - অষ্টাশীতিতম সর্গঃ
6.88 Yuddhakanda - Ashtashititama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ অষ্টাশীতিতমস্সর্গঃ ।
বিভীষণবচ্শ্রুত্বারাবণিঃক্রোধমূর্ছিতঃ ।
অব্রবীত্পরুষংবাক্যংবেগেনাভ্যুত্পপাত চ ॥ 1 ॥
উদ্যতাযুধনিস্ত্রিংশোরথেসুসমলঙ্কৃতে ।
কালাশ্বযুক্তেমহতিস্থিতঃকালান্তকোপমঃ ॥ 2 ॥
মহাপ্রমাণমুদ্যম্যবিপুলংবেগবদ্ধৃঢম্ ।
ধনুর্বীমম্পরামৃশ্যশরাংশ্চামিত্রনাশনান্ ॥ 3 ॥
তন্দদর্শমহেষ্বাসোরথস্থস্সমলঙ্কৃতঃ ।
অলঙ্কৃতমমিত্রঘ্নোরাঘবস্যানুজম্বলী ॥ 4 ॥
হনুমত্পৃষ্ঠরূঢমুদস্থরবিপ্রভম্ ।
উবাচৈনংসমারব্ধঃ সৌমিত্রিংসবিভীষণম্ ॥ 5 ॥
তাংশ্চবানরশার্দূলান্ পশ্যধ্বম্মেপরাক্রমম্ ।
অদ্যমত্কার্মুকোত্সৃষ্টংশরবর্ষন্দুরাসদম্ ॥ 6 ॥
মুক্তংবর্ষমিবাকাশেবারযিষ্যথসংযুগে ।
অদ্যবোমামকাবাণামহাকার্মুনিস্সৃতাঃ ॥ 7 ॥
বিধমিষ্যন্তিগাত্রাণিতূলরাশিমিবানলঃ ।
তীক্ষণসাযকনির্ভন্নান্শূলশক্ত্যৃষ্টিতোমরৈঃ ॥ 8 ॥
অদ্যবোগমযিষ্যামিসর্বানেনযমক্ষযম্ ।
ক্ষিপতশ্শরবর্ষাণিক্ষিপ্রহস্তস্যসম্যুগে ॥ 9 ॥
জীমূতস্যেননদতঃকঃস্থাস্যতিমমাগ্রতঃ ।
রাত্রিযুদ্ধেমযাপূর্বংবজ্রাশনিসমৈঃশরৈঃ ॥ 10 ॥
শাযিতৌস্থোমযাভূমৌবিসঞ্জ্ঞৌসপুরস্সরৌ ।
স্মৃতির্নতেঽস্তিবামন্যেব্যক্তংবাযমসাদনম্ ॥ 11 ॥
আশীবিষমিবক্রুদ্ধংযন্মাংযোদ্ধুব্যবত্থিতঃ ।
তচ্ছ্রুত্বারাক্ষসেন্দ্রস্যগর্জিতংলক্ষ্মণস্তদা ॥ 12 ॥
অভীতবদনঃক্রুদ্ধোরাবণিংবাক্যমব্রবীত্ ।
উক্তশ্চদুর্গমঃপারঃকার্যাণাংরাক্ষসত্বযা ॥ 13 ॥
কার্যাণাঙ্কর্মণাম্পারংযোগচ্ছতি স বুদ্ধিমান্ ।
সত্বমর্থস্যহীনার্থোদুরবাসস্যকেনচিত্ ॥ 14 ॥
বাচাব্যাহৃত্যজানীষেকৃতার্থোঽস্মীতিদুর্মতে ।
অন্তর্ধানগতেনাজৌযস্ত্বযাচরিতস্তদা ॥ 15 ॥
তস্করাচরিতোমার্গঃনৈষবীরনিষেবিতঃ ।
যথাবাণপথম্প্রাপ্যস্থিতোঽহন্তবরাক্ষস ॥ 16 ॥
দর্শযস্বাদ্যতত্তেজোবাচাত্বঙ্কিংবিকত্থসে ।
এবমুক্তোধনুর্ভীমম্পরামৃশ্যমহাবলঃ ॥ 17 ॥
সসর্জনিশিতান্বাণানিন্দ্রজিত্সমিতিঞ্জযঃ ।
তেনিসৃষ্টামহাবেগাঃশরাঃসর্পবিষোপমাঃ ॥ 18 ॥
সম্প্রাপ্যলক্ষ্মণম্পেতুঃশ্বসন্তৈবপন্নগাঃ ।
রৈরতিমহাবেগৈর্বেগবান্রাবণাত্মজঃ ॥ 19 ॥
সৌমিত্রিমিন্দ্রজিদ্যুদ্ধেবিব্যাধশুভলক্ষণম্ ।
সশরৈরতিবিদ্ধাঙ্গোরুধিরেণসমুক্ষিতঃ ॥ 20 ॥
শুশুভেলক্ষ্মণঃশ্রীমান্বিধূমৈবপাবকঃ ।
ইন্দ্রজিত্ত্বাত্মনঃকর্মপ্রসমীক্ষ্যাধিগম্য চ ॥ 21 ॥
বিনদ্যসুমহানাদমিদংবচনমব্রবীত্ ।
পত্রিণঃশিতধারাস্তেকরামত্কার্মুকচ্যুতাঃ ॥ 22 ॥
আদাস্যন্তেঽদ্যসৌমিত্রেজীবিতঞ্জীবিতান্তকাঃ ।
অদ্যগোমাযুসঙ্ঘাশ্চশ্যেনসঙ্ঘাশ্চলক্ষ্মণ ॥ 23 ॥
গৃধ্রাশ্চনিপতন্তুত্বাঙ্গতাসুন্নিহতম্মযা ।
ক্ষত্রবন্ধুংসদানার্যংরামঃপরমদুর্মতিঃ ॥ 24 ॥
ভক্তম্ভ্রাতরমদ্যৈবত্বান্দ্রক্ষ্যতিহতম্মযা ।
বিশস্তকবচম্ভূমৌব্যপবিদ্ধশরাসসনম্ ॥ 25 ॥
হৃতোত্তমাঙ্গংসৌমিত্রত্বামদ্যনিহতম্মযা ।
ইতিব্রুবাণংসঙ্কৃদ্ধঃ পরুষংরাবণাত্মজম্ ॥ 26 ॥
হেতুমদ্বাক্যমত্যর্থংলক্ষ্মণঃপ্রত্যুবাচ হ ।
বাগ্বলন্ত্যজদুর্বুদ্ধেক্রূরকর্মাসিরাক্ষস ॥ 27 ॥
অথকস্মাদ্বদস্যেতত্সম্পাদযসুকর্মণা ।
কৃত্বাকত্থসেকর্মকিমর্থমিহরাক্ষস ॥ 28 ॥
কুরুতত্কর্মযেনাহংশ্রদ্ধধ্যান্তবকত্থনম্ ।
অনুক্ত্বাপরুষংবাক্যঙ্কিঞ্চিদপ্যনবক্ষিপন্ ॥ 29 ॥
অবিকত্থন্বধিষ্যামিত্বাম্পশ্যপুরুষাধম ।
ইত্যুক্ত্বাপঞ্চনারাচানাকর্ণাপূরিতান্ শিতান্ ॥ 30 ॥
নিজঘানমহাবেগাল্লক্ষ্মণোরাক্ষসোরসি ।
সুপত্রবাজিতাবাণাজ্বলিতাইবপন্নগাঃ ॥ 31 ॥
নৈরৃতোরস্যভাসন্তসবিতূরশ্মযোযথা ।
সঃশরৈরাহতস্তেনসরোষোরাবণাত্মজঃ ॥ 32 ॥
সুপ্রযুক্তৈস্ত্রিভির্ভাণৈঃপ্রতিবিব্যাধলক্ষ্মণম্ ।
সঃবভূবমহাভীমোনররাক্ষসসিংহযোঃ ॥ 33 ॥
বিমর্দস্তুমুলোযুদ্ধেপরস্পরজযৈষিণোঃ ।
উভৌহিবলসম্পন্নাবুভৌবিক্রমশালিনৌ ॥ 34 ॥
উভৌপরমদুর্জ্ঞেযাবতুল্যবলতেজসৌ ।
যুযুধাতেতদাবীরৌগ্রহাবিবনভোগতৌ ॥ 35 ॥
বলবৃত্রাবিবাভীতৌযুধিতৌদুষ্প্রধর্ষণৌ ।
যুযুধাতেমহাত্মানৌতদাকেসরিণাবিব ॥ 36 ॥
বহূনবসৃজন্তৌহিমার্গণৌঘানবস্থিতৌ ।
নররাক্ষসসিম্হোতৌপ্রহৃষ্টাবভ্যযুধ্যতাম্ ॥ 37 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে অষ্টাশীতিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha aṣṭāśītitamassargaḥ |
vibhīṣaṇavacśrutvārāvaṇiḥkrodhamūrchitaḥ |
abravītparuṣaṃvākyaṃvegenābhyutpapāta ca || 1 ||
udyatāyudhanistriṃśorathesusamalaṅkṛte |
kālāśvayuktemahatisthitaḥkālāntakopamaḥ || 2 ||
mahāpramāṇamudyamyavipulaṃvegavaddhṛḍham |
dhanurbīmamparāmṛśyaśarāṃścāmitranāśanān || 3 ||
tandadarśamaheṣvāsorathasthassamalaṅkṛtaḥ |
alaṅkṛtamamitraghnorāghavasyānujambalī || 4 ||
hanumatpṛṣṭharūḍhamudastharaviprabham |
uvācainaṃsamārabdhaḥ saumitriṃsavibhīṣaṇam || 5 ||
tāṃścavānaraśārdūlān paśyadhvammeparākramam |
adyamatkārmukotsṛṣṭaṃśaravarṣandurāsadam || 6 ||
muktaṃvarṣamivākāśevārayiṣyathasaṃyuge |
adyavomāmakābāṇāmahākārmunissṛtāḥ || 7 ||
vidhamiṣyantigātrāṇitūlarāśimivānalaḥ |
tīkṣaṇasāyakanirbhannānśūlaśaktyṛṣṭitomaraiḥ || 8 ||
adyavogamayiṣyāmisarvānenayamakṣayam |
kṣipataśśaravarṣāṇikṣiprahastasyasamyuge || 9 ||
jīmūtasyenanadataḥkaḥsthāsyatimamāgrataḥ |
rātriyuddhemayāpūrvaṃvajrāśanisamaiḥśaraiḥ || 10 ||
śāyitausthomayābhūmauvisañjñausapurassarau |
smṛtirnate'stivāmanyevyaktaṃvāyamasādanam || 11 ||
āśīviṣamivakruddhaṃyanmāṃyoddhuvyavatthitaḥ |
tacchrutvārākṣasendrasyagarjitaṃlakṣmaṇastadā || 12 ||
abhītavadanaḥkruddhorāvaṇiṃvākyamabravīt |
uktaścadurgamaḥpāraḥkāryāṇāṃrākṣasatvayā || 13 ||
kāryāṇāṅkarmaṇāmpāraṃyogacchati sa buddhimān |
satvamarthasyahīnārthoduravāsasyakenacit || 14 ||
vācāvyāhṛtyajānīṣekṛtārtho'smītidurmate |
antardhānagatenājauyastvayācaritastadā || 15 ||
taskarācaritomārgaḥnaiṣavīraniṣevitaḥ |
yathābāṇapathamprāpyasthito'hantavarākṣasa || 16 ||
darśayasvādyatattejovācātvaṅkiṃvikatthase |
evamuktodhanurbhīmamparāmṛśyamahābalaḥ || 17 ||
sasarjaniśitānbāṇānindrajitsamitiñjayaḥ |
tenisṛṣṭāmahāvegāḥśarāḥsarpaviṣopamāḥ || 18 ||
samprāpyalakṣmaṇampetuḥśvasantaivapannagāḥ |
rairatimahāvegairvegavānrāvaṇātmajaḥ || 19 ||
saumitrimindrajidyuddhevivyādhaśubhalakṣaṇam |
saśarairatividdhāṅgorudhireṇasamukṣitaḥ || 20 ||
śuśubhelakṣmaṇaḥśrīmānvidhūmaivapāvakaḥ |
indrajittvātmanaḥkarmaprasamīkṣyādhigamya ca || 21 ||
vinadyasumahānādamidaṃvacanamabravīt |
patriṇaḥśitadhārāstekarāmatkārmukacyutāḥ || 22 ||
ādāsyante'dyasaumitrejīvitañjīvitāntakāḥ |
adyagomāyusaṅghāścaśyenasaṅghāścalakṣmaṇa || 23 ||
gṛdhrāścanipatantutvāṅgatāsunnihatammayā |
kṣatrabandhuṃsadānāryaṃrāmaḥparamadurmatiḥ || 24 ||
bhaktambhrātaramadyaivatvāndrakṣyatihatammayā |
viśastakavacambhūmauvyapaviddhaśarāsasanam || 25 ||
hṛtottamāṅgaṃsaumitratvāmadyanihatammayā |
itibruvāṇaṃsaṅkṛddhaḥ paruṣaṃrāvaṇātmajam || 26 ||
hetumadvākyamatyarthaṃlakṣmaṇaḥpratyuvāca ha |
vāgbalantyajadurbuddhekrūrakarmāsirākṣasa || 27 ||
athakasmādvadasyetatsampādayasukarmaṇā |
kṛtvākatthasekarmakimarthamiharākṣasa || 28 ||
kurutatkarmayenāhaṃśraddhadhyāntavakatthanam |
anuktvāparuṣaṃvākyaṅkiñcidapyanavakṣipan || 29 ||
avikatthanvadhiṣyāmitvāmpaśyapuruṣādhama |
ityuktvāpañcanārācānākarṇāpūritān śitān || 30 ||
nijaghānamahāvegāllakṣmaṇorākṣasorasi |
supatravājitābāṇājvalitāivapannagāḥ || 31 ||
nairṛtorasyabhāsantasavitūraśmayoyathā |
saḥśarairāhatastenasaroṣorāvaṇātmajaḥ || 32 ||
suprayuktaistribhirbhāṇaiḥprativivyādhalakṣmaṇam |
saḥbabhūvamahābhīmonararākṣasasiṃhayoḥ || 33 ||
vimardastumuloyuddheparasparajayaiṣiṇoḥ |
ubhauhibalasampannāvubhauvikramaśālinau || 34 ||
ubhauparamadurjñeyāvatulyabalatejasau |
yuyudhātetadāvīraugrahāvivanabhogatau || 35 ||
balavṛtrāvivābhītauyudhitauduṣpradharṣaṇau |
yuyudhātemahātmānautadākesariṇāviva || 36 ||
bahūnavasṛjantauhimārgaṇaughānavasthitau |
nararākṣasasimhotauprahṛṣṭāvabhyayudhyatām || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāśītitamassargaḥ ||