📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.61 সুন্দরকাণ্ড - একষষ্টিতম সর্গঃ
5.61 Sundarakanda - Ekashashtitama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে সুন্দরকাণ্ডম্ ।
অথ একষষ্টিতমস্সর্গঃ ।
ততো জাম্ববতো বাক্যমগৃহ্ণন্ত বনৌকসঃ ।
অঙ্গদপ্রমুখা বীরা হনুমাংশ্চ মহাকপিঃ ॥ 1 ॥
প্রীতিমন্তস্ততঃ সর্বে বাযুপুত্রপরস্পরাঃ ।
মহেন্দ্রাদ্রিং পরিত্যজ্য পুপ্লুবুঃ প্লবগর্ষভাঃ ॥ 2 ॥
মেরুমন্দরসঙ্কাশা মত্তা ইব মহাগজাঃ ।
ছাদযন্ত ইবাকাশং মহাকাযা মহাবলাঃ ॥ 3 ॥
সভাজ্যমানং ভূতৈস্তমাত্মবন্তং মহাবলম্ ।
হনূমন্তং মহাবেগং বহন্ত ইব দৃষ্টিভিঃ ॥ 4 ॥
রাঘবে চার্থনির্ববৃত্তিং কর্তুং চ পরমং যশঃ ।
সমাধায সমৃদ্ধার্থাঃ সর্বেসিদ্ধিভিরুন্নতা ॥ 5 ॥
প্রিযাখ্যানোন্মুখাঃ সর্বে সর্বে যুদ্ধাভিনন্দিনঃ ।
সর্বে রামপ্রতীকারে নিশ্চিতার্থা মনস্স্বিনঃ ॥ 6 ॥
প্লবমানাঃ খমাপ্লুত্য ততস্তে কাননৌকসঃ ।
নন্দনোপমযাসেদুর্বনং দ্রুমলতাযুতম্ ॥ 7 ॥
যত্তন্মধুবনং নাম সুগ্রীবস্যাভিরক্ষিতম্ ।
অধৃষ্যং সর্বভূতানাং সর্বভূতমনোহরম্ ॥ 8 ॥
যদ্রক্ষতি মহাবীর্য স্সদা দধিমুখঃ কপিঃ ।
মাতুলঃ কপিমুখ্যস্য সুগ্রীবস্য মহাত্মনঃ ॥ 9 ॥
তে তদ্বনমুপাগম্য বভূবুঃ পরমোত্কটাঃ ।
বানরা বানরেন্দ্রস্য মনঃ কান্ততমং মহত্ ॥ 10 ॥
ততস্তে বানরা হৃষ্টা দৃষ্টবা মধুবনং মহত্ ।
কুমারমভ্যযাচন্ত মধূনি মধুপিঙ্গলাঃ ॥ 11 ॥
ততঃ কুমারস্তান্ বৃদ্ধান্ জাম্ববত্প্রমুখান্ কপীন্ ।
অনুমান্য দদৌ তেষাং বিসর্গং মধুভিক্ষণে ॥ 12 ॥
ততশ্চানুমতা স্সর্বে সম্প্রহৃষ্টা বনৌকসঃ ।
মুদিতাঃ প্রেরিতাশ্চাপি প্রনৃত্যন্তোঽভবংস্তদা ॥ 13 ॥
গাযন্তি কেচিত্প্রণমন্তি কেচিন্নৃত্যন্তি কেচিত্প্রহসন্তি কেচিত্ ।
পতন্তি কেচিদ্বিচরন্তি কেচিত্ল্পবন্তি কেচিত্প্রলপন্তি কেচিত্ ॥ 14 ॥
পরস্পরং কেচিদুপাশ্রযন্তে পরস্পরং কেচিদুপাক্রমন্তে ।
পরস্পরং কেচিদুপব্রুবন্তে পরস্পরং কেচিদুপারমন্তে ॥ 15 ॥
দ্রুমাদ্দ্রুমং কেচিদভিদ্রবন্তে ক্ষিতৌ নগাগ্রান্নিপতন্তি কেচিত্ ।
মহীতলাত্কেচিদুদীর্ণবেগা মহাদ্রুমাগ্রাণ্যভিসম্পতন্তি ॥ 16 ॥
গাযন্তমন্যঃ প্রহসন্নুপৈতি হসন্তমন্যঃ প্ররুদন্নুপৈতি ।
রুদন্তমন্যঃ প্রণুদন্নুপৈতি নুদন্তমন্যঃ প্রণদন্নুপৈতি ॥ 17 ॥
সমাকুলং তত্কপিসৈন্যমাসীন্মধুপ্রসানোত্কটসত্ত্বচেষ্টম্ ।
ন চাত্র কশ্চিন্ন বভূব মত্তো ন চাত্র কশ্চিন্ন বভূব তৃপ্তঃ ॥ 18 ॥
ততো বনং তত্পরিভক্ষ্যমাণং দ্রুমাংশ্চ বিধ্বংসিতপত্রপুষ্পান্ ।
সমীক্ষ্য কোপাদ্ধধিবক্রনামা নিবারযামাস কপিঃ কপীংস্তান্ ॥ 19 ॥
স তৈঃ প্রবৃদ্ধৈঃ পরিভর্ত্স্যমানো বনস্য গোপ্তা হরিবীরবৃদ্ধঃ ।
চকার ভূযো মতিমুগ্রতেজা বনস্য রক্ষাং প্রতি বানরেভ্যঃ ॥ 20 ॥
উবাচ কাংশ্চিত্পরুষাণি ধৃষ্টমসক্তমন্যাংশ্চ তলৈর্জঘান ।
সমেত্য কৈশ্চিত্কলহং চকার তথৈব সাম্নোপজগাম কাংশ্চিত্ ॥ 21 ॥
স তৈর্মদাত্সম্পরিবার্য বাক্যৈর্ভলাচ্ছ তেন প্রতিবার্যমাণৈঃ ।
প্রধর্ষিতস্ত্যক্তভযৈ স্সমেত্য প্রকৃষ্যতে চাপ্যনবেক্ষ্য দোষম্ ॥ 22 ॥
নখৈস্তুদন্তো দশনৈর্দশন্ত স্তলৈশ্চ পাদৈশ্চ সমাপযন্তঃ ।
মদাত্কপিং তং কপয স্সমগ্রা মহাবনং নির্বিষযং চ চক্রুঃ ॥ 23 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে সুন্দরকাণ্ডে একষষ্টিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |
tato jāmbavato vākyamagṛhṇanta vanaukasaḥ |
aṅgadapramukhā vīrā hanumāṃśca mahākapiḥ || 1 ||
prītimantastataḥ sarve vāyuputraparasparāḥ |
mahendrādriṃ parityajya pupluvuḥ plavagarṣabhāḥ || 2 ||
merumandarasaṅkāśā mattā iva mahāgajāḥ |
chādayanta ivākāśaṃ mahākāyā mahābalāḥ || 3 ||
sabhājyamānaṃ bhūtaistamātmavantaṃ mahābalam |
hanūmantaṃ mahāvegaṃ vahanta iva dṛṣṭibhiḥ || 4 ||
rāghave cārthanirvavṛttiṃ kartuṃ ca paramaṃ yaśaḥ |
samādhāya samṛddhārthāḥ sarvesiddhibhirunnatā || 5 ||
priyākhyānonmukhāḥ sarve sarve yuddhābhinandinaḥ |
sarve rāmapratīkāre niścitārthā manassvinaḥ || 6 ||
plavamānāḥ khamāplutya tataste kānanaukasaḥ |
nandanopamayāsedurvanaṃ drumalatāyutam || 7 ||
yattanmadhuvanaṃ nāma sugrīvasyābhirakṣitam |
adhṛṣyaṃ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtamanoharam || 8 ||
yadrakṣati mahāvīrya ssadā dadhimukhaḥ kapiḥ |
mātulaḥ kapimukhyasya sugrīvasya mahātmanaḥ || 9 ||
te tadvanamupāgamya babhūvuḥ paramotkaṭāḥ |
vānarā vānarendrasya manaḥ kāntatamaṃ mahat || 10 ||
tataste vānarā hṛṣṭā dṛṣṭavā madhuvanaṃ mahat |
kumāramabhyayācanta madhūni madhupiṅgalāḥ || 11 ||
tataḥ kumārastān vṛddhān jāmbavatpramukhān kapīn |
anumānya dadau teṣāṃ visargaṃ madhubhikṣaṇe || 12 ||
tataścānumatā ssarve samprahṛṣṭā vanaukasaḥ |
muditāḥ preritāścāpi pranṛtyanto'bhavaṃstadā || 13 ||
gāyanti kecitpraṇamanti kecinnṛtyanti kecitprahasanti kecit |
patanti kecidvicaranti kecitlpavanti kecitpralapanti kecit || 14 ||
parasparaṃ kecidupāśrayante parasparaṃ kecidupākramante |
parasparaṃ kecidupabruvante parasparaṃ kecidupāramante || 15 ||
drumāddrumaṃ kecidabhidravante kṣitau nagāgrānnipatanti kecit |
mahītalātkecidudīrṇavegā mahādrumāgrāṇyabhisampatanti || 16 ||
gāyantamanyaḥ prahasannupaiti hasantamanyaḥ prarudannupaiti |
rudantamanyaḥ praṇudannupaiti nudantamanyaḥ praṇadannupaiti || 17 ||
samākulaṃ tatkapisainyamāsīnmadhuprasānotkaṭasattvaceṣṭam |
na cātra kaścinna babhūva matto na cātra kaścinna babhūva tṛptaḥ || 18 ||
tato vanaṃ tatparibhakṣyamāṇaṃ drumāṃśca vidhvaṃsitapatrapuṣpān |
samīkṣya kopāddhadhivakranāmā nivārayāmāsa kapiḥ kapīṃstān || 19 ||
sa taiḥ pravṛddhaiḥ paribhartsyamāno vanasya goptā harivīravṛddhaḥ |
cakāra bhūyo matimugratejā vanasya rakṣāṃ prati vānarebhyaḥ || 20 ||
uvāca kāṃścitparuṣāṇi dhṛṣṭamasaktamanyāṃśca talairjaghāna |
sametya kaiścitkalahaṃ cakāra tathaiva sāmnopajagāma kāṃścit || 21 ||
sa tairmadātsamparivārya vākyairbhalāccha tena prativāryamāṇaiḥ |
pradharṣitastyaktabhayai ssametya prakṛṣyate cāpyanavekṣya doṣam || 22 ||
nakhaistudanto daśanairdaśanta stalaiśca pādaiśca samāpayantaḥ |
madātkapiṃ taṃ kapaya ssamagrā mahāvanaṃ nirviṣayaṃ ca cakruḥ || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||