📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
5.24 সুন্দরকাণ্ড - চতুর্বিংশ সর্গঃ
5.24 Sundarakanda - Chaturvimsha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে সুন্দরকাণ্ডম্ ।
অথ চতুর্বিংশস্সর্গঃ ।
ততঃ সীতামুপাগম্য রাক্ষস্যো বিকৃতাননাঃ ।
পরুষং পরুষা নার্য ঊচুস্তাং বাক্যমপ্রিযম্ ॥ 1 ॥
কিং ত্বমন্তঃপুরে সীতে সর্বভূতমনোহরে ।
মহার্হশযনোপেতে ন বাসমনুমন্যসে ॥ 2 ॥
মানুষী মানুষস্যৈব ভার্যাত্বং বহুমন্যসে ।
প্রত্যাহর মনো রামান্ন ত্বং জাতু ভবিষ্যসি ॥ 3 ॥
ত্রৈলোক্যবসুভোক্তারং রাবণং রাক্ষসেশ্বরম্ ।
ভর্তারমুপসঙ্গম্য বিহরস্ব যথাসুখম্ ॥ 4 ॥
মানুষী মানুষং তং তু রামমিচ্ছসি শোভনে ।
রাজ্যাদ্ভ্র্রষ্টমসিদ্ধার্থং বিক্লবং ত্বমনিন্দিতে ॥ 5 ॥
রাক্ষসীনাং বচঃ শ্রুত্বা সীতা পদ্মনিভেক্ষণা ।
নেত্রাভ্যামশ্রুপূর্ণাভ্যামিদং বচনমব্রবীত্ ॥ 6 ॥
যদিদং লোকবিদ্বিষ্টমুদাহরথ সঙ্গতাঃ ।
নৈতন্মনসি বাক্যং মে কিল্বিষং প্রতিভাতি বঃ ॥ 7 ॥
ন মানুষী রাক্ষসস্য ভার্যা ভবিতুমর্হতি ।
কামং খাদত মাং সর্বা ন করিষ্যামি বো বচঃ ॥ 8 ॥
দীনো বা রাজ্যহীনো বা যো মে ভর্তা স মে গুরুঃ ।
তং নিত্যমনুরক্তাস্মি যথা সূর্যং সুবর্চলা ॥ 9 ॥
যথা শচী মহাভাগা শক্রং সমুপতিষ্ঠতি ।
অরুন্ধতী বসিষ্ঠং চ রোহিণী শশিনং যথা ॥ 10 ॥
লোপামুদ্রা যথাগস্ত্যং সুকন্যা চ্যবনং যথা ।
সাবিত্রী সত্যবন্তং চ কপিলং শ্রীমতী যথা ॥ 11 ॥
সৌদাসং মদযন্তীব কেশিনী সগরং যথা ।
নৈষধং দমযন্তীব ভৈমী পতিমনুব্রতা ॥ 12 ॥
তথাঽহমিক্ষ্বাকুবরং রামং পতিমনুব্রতা ।
সীতাযা বচনং শ্রুত্বা রাক্ষস্যঃ ক্রোধমূর্ছিতাঃ ॥ 13 ॥
ভর্ত্সযন্তি স্ম পরুষৈর্বাক্যৈ রাবণচোদিতাঃ ।
অবলীনঃ স নির্বাক্যো হনূমান্ শিংশুপাদ্রুমে ॥ 14 ॥
যসীতাং সন্তর্জযন্তীস্তা রাক্ষসীরশৃণোত্ কপিঃ ।
তামভিক্রম্য সঙ্কৃদ্ধা বেপমানাং সমন্ততঃ ॥ 15 ॥
ভৃশং সংলিলিহুর্দীপ্তান্ প্রলম্বান্ দশনচ্ছদান্ ।
ঊচুশ্চ পরমক্রুদ্ধাঃ প্রগৃহ্যাশু পরশ্বধান্ ॥ 16 ॥
নেযমর্হতি ভর্তারং রাবণং রাক্ষসাধিপম্ ।
সা ভর্ত্স্যমানা ভীমাভী রাক্ষসীভির্বরাননা ॥ 17 ॥
সবাষ্পমপ সর্পন্তী শিংশুপাং তামুপাগমত্ ।
ততস্তাং শিংশুপাং সীতা রাক্ষসীভিঃ সমাবৃতা ॥ 18 ॥
অভিগম্য বিশালাক্ষী তস্থৌ শোকপরিপ্লুতা ।
তাং কৃশাং দীনবদনাং মলিনাম্বরধারিণীম্ ॥ 19 ॥
ভর্ত্সযাঞ্চক্রিরে সীতাং রাক্ষস্যস্তাং সমন্ততঃ ।
ততস্তাং বিনতা নাম রাক্ষসী ভীমদর্শনা ॥ 20 ॥
অব্রবীত্কুপিতাকারা করালা নির্ণতোদরী ।
সীতে পর্যাপ্তমেতাবদ্ভর্তুঃ স্নেহো নিদর্শিতঃ ॥ 21 ॥
সর্বাত্রাতিকৃতং ভদ্রে ব্যসনাযোপকল্পতে পরিতুষ্টাস্মি ভদ্রং তে মানুষস্তে কৃতো বিধিঃ ॥ 22 ॥
মমাপি তু বচঃ পথ্যং ব্রুবন্ত্যাঃ কুরু মৈথিলি ।
রাবণং ভজ ভর্তারং ভর্তারং সর্বরক্ষসাম্ ॥ 23 ॥
বিক্রান্তং রূপবন্তং চ সুরেশমিব বাসবম্ ।
দক্ষিণং ত্যাগশীলং চ সর্বস্য প্রিযদর্শনম্ ॥ 24 ॥
মানুষং কৃপণং রামং ত্যক্ত্বা, রাবণমাশ্রয ।
দিব্যাঙ্গরাগা বৈদেহি দিব্যাভরণভূষিতা ॥ 25 ॥
অদ্যপ্রভৃতি সর্বেষাং লোকানামীশ্বরী ভব ।
অগ্নেঃ স্বাহা যথা দেবী শচী বেন্দ্রস্য শোভনে ॥ 26 ॥
কিং তে রামেণ বৈদেহি কৃপণেন গতাযুষা ।
এতদুক্তং চ মে বাক্যং যদি ত্বং ন করিষ্যসি ॥ 27 ॥
অস্মিন্মুহূর্তে সর্বাস্ত্বাং ভক্ষযিষ্যামহে বযম্ ।
অন্যা তু বিকটা নাম লম্বমানপযোধরা ॥ 28 ॥
অব্রবীত্কুপিতা সীতাং মুষ্টিমুদ্যম্য গর্জতী ।
বহূন্যপ্রিযরূপাণি বচনানি সুদুর্মতে ॥ 29 ॥
অনুক্রোশান্মৃদুত্বাচ্চ সোঢানি তব মৈথিলি ।
ন চ নঃ কুরুষে বাক্যং হিতং কালপুরস্কৃতম্ ॥ 30 ॥
আনীতাসি সমুদ্রস্য পারমন্যৈর্দুরাসদম্ ।
রাবণান্তঃপুরং ঘোরং প্রবিষ্টা চাসি মৈথিলি ॥ 31 ॥
রাবণস্য গৃহে রুদ্ধামস্মাভিস্তু সুরক্ষিতাম্ ।
ন ত্বাং শক্তঃ পরিত্রাতুমপি সাক্ষাত্পুরন্দরঃ ॥ 32 ॥
কুরুষ্ব হিতবাদিন্যা বচনং মম মৈথিলি ।
অলমশ্রুপ্রপাতেন ত্যজ শোকমনর্থকম্ ॥ 33 ॥
ভজ প্রীতিং চ হর্ষং চ ত্যজৈতাং নিত্যদৈন্যতাম্ ।
সীতে রাক্ষসরাজেন সহ ক্রীড যথাসুখম্ ॥ 34 ॥
জানাসি হি যথা ভীরু স্ত্রীণাং যৌবনমধ্রুবম্ ।
যাবন্ন তে ব্যতিক্রামেত্তাবত্সুখমবাপ্নুহি ॥ 35 ॥
উদ্যানানি চ রম্যাণি পর্বতোপবনানি চ ।
সহ রাক্ষসরাজেন চর ত্বং মদিরেক্ষণে ॥ 36 ॥
স্ত্রী সহস্রাণি তে সপ্ত বশে স্থাস্যন্তি সুন্দরি ।
রাবণং ভজ ভর্তারং ভর্তারং সর্বরক্ষসাম্ ॥ 37 ॥
উত্পাট্য বা তে হৃদযং ভক্ষযিষ্যামি মৈথিলি ।
যদি মে ব্যাহৃতং বাক্যং ন যথাবত্করিষ্যসি ॥ 38 ॥
ততশ্চণ্ডোদরী নাম রাক্ষসী ক্রোধমূর্ছিতা ।
ভ্রামযন্তী মহচ্ছূলমিদং বচনমব্রবীত্ ॥ 39 ॥
ইমাং হরিণলোলাক্ষীং ত্রাসোত্কম্পিপযোধরাম্ ।
রাবণেন হৃতাং দৃষ্টবা দৌহৃদো মে মহানভূত্ ॥ 40 ॥
যকৃত্প্লীহমথোত্পীডং হৃদযং চ সবন্ধনম্ ।
আন্ত্রাণ্যপি তথা শীর্ষং খাদেযমিতি মে মতিঃ ॥ 41 ॥
ততস্তু প্রঘসা নাম রাক্ষসী বাক্যমব্রবীত্ ।
কণ্ঠমস্যা নৃশংসাযাঃ পীডযাম কিমাস্যতে ॥ 42 ॥
নিবেদ্যতাং ততো রাজ্ঞে মানুষী সা মৃতেতি হ ।
নাত্র কশ্চন সন্দেহঃ খাদতেতি স বক্ষ্যতি ॥ 43 ॥
ততস্ত্বজামুখী নাম রাক্ষসী বাক্যমব্রবীত্ ।
বিশস্যেমাং ততঃ সর্বাঃ সমান্ কুরুত পিণ্ডকান্ ॥ 44 ॥
বিভজাম ততঃ সর্বা বিবাদো মে ন রোচতে ।
পেযমানীযতাং ক্ষিপ্রং লেহ্যমুচ্চাবচং বহু ॥ 45 ॥
ততঃ শূর্পণখা নাম রাক্ষসী বাক্যমব্রবীত্ ।
অজামুখ্যা যদুক্তং হি তদেব মম রোচতে ॥ 46 ॥
সুরা চানীযতাং ক্ষিপ্রং সর্বশোকবিনাশিনী ।
মানুষং মাংসমাস্বাদ্য নৃত্যামোঽথ নিকুম্ভিলাম্ ॥ 47 ॥
এবং সম্ভর্ত্স্যমানা সা সীতা সুরসুতোপমা ।
রাক্ষসীভিঃ সুঘোরাভির্দৈর্যমুত্সৃজ্য রোদিতি ॥ 48 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে সুন্দরকাণ্ডে চতুর্বিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha caturviṃśassargaḥ |
tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyo vikṛtānanāḥ |
paruṣaṃ paruṣā nārya ūcustāṃ vākyamapriyam || 1 ||
kiṃ tvamantaḥpure sīte sarvabhūtamanohare |
mahārhaśayanopete na vāsamanumanyase || 2 ||
mānuṣī mānuṣasyaiva bhāryātvaṃ bahumanyase |
pratyāhara mano rāmānna tvaṃ jātu bhaviṣyasi || 3 ||
trailokyavasubhoktāraṃ rāvaṇaṃ rākṣaseśvaram |
bhartāramupasaṅgamya viharasva yathāsukham || 4 ||
mānuṣī mānuṣaṃ taṃ tu rāmamicchasi śobhane |
rājyādbhrraṣṭamasiddhārthaṃ viklabaṃ tvamanindite || 5 ||
rākṣasīnāṃ vacaḥ śrutvā sītā padmanibhekṣaṇā |
netrābhyāmaśrupūrṇābhyāmidaṃ vacanamabravīt || 6 ||
yadidaṃ lokavidviṣṭamudāharatha saṅgatāḥ |
naitanmanasi vākyaṃ me kilbiṣaṃ pratibhāti vaḥ || 7 ||
na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati |
kāmaṃ khādata māṃ sarvā na kariṣyāmi vo vacaḥ || 8 ||
dīno vā rājyahīno vā yo me bhartā sa me guruḥ |
taṃ nityamanuraktāsmi yathā sūryaṃ suvarcalā || 9 ||
yathā śacī mahābhāgā śakraṃ samupatiṣṭhati |
arundhatī vasiṣṭhaṃ ca rohiṇī śaśinaṃ yathā || 10 ||
lopāmudrā yathāgastyaṃ sukanyā cyavanaṃ yathā |
sāvitrī satyavantaṃ ca kapilaṃ śrīmatī yathā || 11 ||
saudāsaṃ madayantīva keśinī sagaraṃ yathā |
naiṣadhaṃ damayantīva bhaimī patimanuvratā || 12 ||
tathā'hamikṣvākuvaraṃ rāmaṃ patimanuvratā |
sītāyā vacanaṃ śrutvā rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ || 13 ||
bhartsayanti sma paruṣairvākyai rāvaṇacoditāḥ |
avalīnaḥ sa nirvākyo hanūmān śiṃśupādrume || 14 ||
yasītāṃ santarjayantīstā rākṣasīraśṛṇot kapiḥ |
tāmabhikramya saṅkṛddhā vepamānāṃ samantataḥ || 15 ||
bhṛśaṃ saṃlilihurdīptān pralambān daśanacchadān |
ūcuśca paramakruddhāḥ pragṛhyāśu paraśvadhān || 16 ||
neyamarhati bhartāraṃ rāvaṇaṃ rākṣasādhipam |
sā bhartsyamānā bhīmābhī rākṣasībhirvarānanā || 17 ||
sabāṣpamapa sarpantī śiṃśupāṃ tāmupāgamat |
tatastāṃ śiṃśupāṃ sītā rākṣasībhiḥ samāvṛtā || 18 ||
abhigamya viśālākṣī tasthau śokapariplutā |
tāṃ kṛśāṃ dīnavadanāṃ malināmbaradhāriṇīm || 19 ||
bhartsayāñcakrire sītāṃ rākṣasyastāṃ samantataḥ |
tatastāṃ vinatā nāma rākṣasī bhīmadarśanā || 20 ||
abravītkupitākārā karālā nirṇatodarī |
sīte paryāptametāvadbhartuḥ sneho nidarśitaḥ || 21 ||
sarvātrātikṛtaṃ bhadre vyasanāyopakalpate parituṣṭāsmi bhadraṃ te mānuṣaste kṛto vidhiḥ || 22 ||
mamāpi tu vacaḥ pathyaṃ bruvantyāḥ kuru maithili |
rāvaṇaṃ bhaja bhartāraṃ bhartāraṃ sarvarakṣasām || 23 ||
vikrāntaṃ rūpavantaṃ ca sureśamiva vāsavam |
dakṣiṇaṃ tyāgaśīlaṃ ca sarvasya priyadarśanam || 24 ||
mānuṣaṃ kṛpaṇaṃ rāmaṃ tyaktvā, rāvaṇamāśraya |
divyāṅgarāgā vaidehi divyābharaṇabhūṣitā || 25 ||
adyaprabhṛti sarveṣāṃ lokānāmīśvarī bhava |
agneḥ svāhā yathā devī śacī vendrasya śobhane || 26 ||
kiṃ te rāmeṇa vaidehi kṛpaṇena gatāyuṣā |
etaduktaṃ ca me vākyaṃ yadi tvaṃ na kariṣyasi || 27 ||
asminmuhūrte sarvāstvāṃ bhakṣayiṣyāmahe vayam |
anyā tu vikaṭā nāma lambamānapayodharā || 28 ||
abravītkupitā sītāṃ muṣṭimudyamya garjatī |
bahūnyapriyarūpāṇi vacanāni sudurmate || 29 ||
anukrośānmṛdutvācca soḍhāni tava maithili |
na ca naḥ kuruṣe vākyaṃ hitaṃ kālapuraskṛtam || 30 ||
ānītāsi samudrasya pāramanyairdurāsadam |
rāvaṇāntaḥpuraṃ ghoraṃ praviṣṭā cāsi maithili || 31 ||
rāvaṇasya gṛhe ruddhāmasmābhistu surakṣitām |
na tvāṃ śaktaḥ paritrātumapi sākṣātpurandaraḥ || 32 ||
kuruṣva hitavādinyā vacanaṃ mama maithili |
alamaśruprapātena tyaja śokamanarthakam || 33 ||
bhaja prītiṃ ca harṣaṃ ca tyajaitāṃ nityadainyatām |
sīte rākṣasarājena saha krīḍa yathāsukham || 34 ||
jānāsi hi yathā bhīru strīṇāṃ yauvanamadhruvam |
yāvanna te vyatikrāmettāvatsukhamavāpnuhi || 35 ||
udyānāni ca ramyāṇi parvatopavanāni ca |
saha rākṣasarājena cara tvaṃ madirekṣaṇe || 36 ||
strī sahasrāṇi te sapta vaśe sthāsyanti sundari |
rāvaṇaṃ bhaja bhartāraṃ bhartāraṃ sarvarakṣasām || 37 ||
utpāṭya vā te hṛdayaṃ bhakṣayiṣyāmi maithili |
yadi me vyāhṛtaṃ vākyaṃ na yathāvatkariṣyasi || 38 ||
tataścaṇḍodarī nāma rākṣasī krodhamūrchitā |
bhrāmayantī mahacchūlamidaṃ vacanamabravīt || 39 ||
imāṃ hariṇalolākṣīṃ trāsotkampipayodharām |
rāvaṇena hṛtāṃ dṛṣṭavā dauhṛdo me mahānabhūt || 40 ||
yakṛtplīhamathotpīḍaṃ hṛdayaṃ ca sabandhanam |
āntrāṇyapi tathā śīrṣaṃ khādeyamiti me matiḥ || 41 ||
tatastu praghasā nāma rākṣasī vākyamabravīt |
kaṇṭhamasyā nṛśaṃsāyāḥ pīḍayāma kimāsyate || 42 ||
nivedyatāṃ tato rājñe mānuṣī sā mṛteti ha |
nātra kaścana sandehaḥ khādateti sa vakṣyati || 43 ||
tatastvajāmukhī nāma rākṣasī vākyamabravīt |
viśasyemāṃ tataḥ sarvāḥ samān kuruta piṇḍakān || 44 ||
vibhajāma tataḥ sarvā vivādo me na rocate |
peyamānīyatāṃ kṣipraṃ lehyamuccāvacaṃ bahu || 45 ||
tataḥ śūrpaṇakhā nāma rākṣasī vākyamabravīt |
ajāmukhyā yaduktaṃ hi tadeva mama rocate || 46 ||
surā cānīyatāṃ kṣipraṃ sarvaśokavināśinī |
mānuṣaṃ māṃsamāsvādya nṛtyāmo'tha nikumbhilām || 47 ||
evaṃ sambhartsyamānā sā sītā surasutopamā |
rākṣasībhiḥ sughorābhirdairyamutsṛjya roditi || 48 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe caturviṃśassargaḥ ||