📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
4.54 কিষ্কিন্ধাকাণ্ড - চতুঃপঞ্চাশ সর্গঃ
4.54 Kishkindhakanda - Chatuhpanchasha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডম্ ।
অথ চতুঃপঞ্চাশস্সর্গঃ ।
তথা ব্রুবতি তারে তু তারাধিপতিবর্চসি ।
অথ মেনে হৃতং রাজ্যং হনূমানঙ্গদেন তত্ ॥ 1 ॥
বুদ্ধ্যা হ্যষ্টাঙ্গযা যুক্তং চতুর্বলসমন্বিতম্ ।
চতুর্দশগুণং মেনে হনূমান্বালিনস্সুতম্ ॥ 2 ॥
আপূর্যমাণং শশ্বচ্চ তেজোবলপরাক্রমৈঃ ।
শশিনং শুক্লপক্ষাদৌ বর্ধমানমিব শ্রিযা ॥ 3 ॥
বৃহস্পতিসমং বুদ্ধ্যা বিক্রমে সদৃশং পিতুঃ ।
শুশ্রূষমাণং তারস্য শক্রস্যেব পুরন্দরম্ ॥ 4 ॥
ভর্তুরর্থে পরিশ্রান্তং সর্বশাস্ত্রবিদাংবরম্ ।
অভিসন্ধাতুমারেভে হনূমানঙ্গদং ততঃ ॥ 5 ॥
স চতুর্ণামুপাযানাং তৃতীযমুপবর্ণযন্ ।
ভেদযামাস তান্সর্বান্ বানরান্বাক্যসম্পদা ॥ 6 ॥
তেষু সর্বেষু ভিন্নেষু ততোঽভীষযদঙ্গদম্ ।
ভীষণৈর্ভহুভির্বাক্যৈঃ কোপোপাযসমন্বিতৈঃ ॥ 7 ॥
ত্বং সমর্থতরঃ পিত্রা যুদ্ধে তারেয বৈ ধুরম্ ।
দৃঢং ধারযিতুং শক্তঃ কপিরাজ্যং যথা পিতা ॥ 8 ॥
নিত্যমস্থিরচিত্তা হি কপযো হরিপুঙ্গব ।
নাজ্ঞাপ্যং বিষহিষ্যন্তি পুত্রদারান্বিনা ত্বযা ॥ 9 ॥
ত্বাং নৈতেহ্যনুযুঞ্জেযুঃ প্রত্যক্ষং প্রবদামি তে ।
যথাযং জাম্ববান্নীলস্সুহোত্রশ্চ মহাকপিঃ ॥ 10 ॥
ন হ্যহং তে ইমে সর্বে সামদানাদিভির্গুণৈঃ ।
দণ্ডেন বা ত্বযা শক্যাস্সুগ্রীবাদপকর্ষিতম্ ॥ 11 ॥
বিগৃহ্যাসনমপ্যাহুর্দুর্বলেন বলীযসঃ ।
আত্মরক্ষাকরস্তস্মান্ন বিগৃহ্ণীত দুর্বলঃ ॥ 12 ॥
যাং চেমাং মন্যসে ধাত্রীমেতদ্বিলমিতি শ্রুতম্ ।
এতল্লক্ষ্মণবাণানামীষত্কার্যং বিদারণে ॥ 13 ॥
স্বল্পং হি কৃতমিন্দ্রেণ ক্ষিপতা হ্যশনিং পুরা ।
লক্ষ্মণো নিশিতৈর্বাণৈর্ভিন্ধ্যাত্পত্রপুটং যথা ॥ 14 ॥
লক্ষ্মণস্য চ নারাচা বহবস্সন্তি তদ্বিধাঃ ।
বজ্রাশনিসমস্পর্শা গিরীণামপি দারণাঃ ॥ 15 ॥
অবস্থানে যদৈব ত্বমাসিষ্যসি পরন্তপ ।
তদৈব হরযস্সর্বে ত্যক্ষ্যন্তি কৃতনিশ্চযাঃ ॥ 16 ॥
স্মরন্তঃ পুত্রদারাণাং নিত্যোদ্বিগ্না বুভুক্ষিতাঃ ।
খেদিতা দুঃখশয্যাভিস্ত্বাং করিষ্যন্তি পৃষ্ঠতঃ ॥ 17 ॥
স ত্বং হীনস্সুহৃদ্ভিশ্চ হিতকামৈশ্চ বন্ধুভিঃ ।
তৃণাদপি ভৃশোদ্বিগ্নস্স্পন্দমানাদ্ভবিষ্যসি ॥ 18 ॥
ন চ জাতু ন হিংস্যুস্ত্বাং ঘোরা লক্ষ্মণসাযকাঃ ।
অপবৃত্তং জিঘাংসন্তো মহাবেগা দুরাসদাঃ ॥ 19 ॥
ন চ জাতু ন হিংস্যুস্ত্বা ঘোরা লক্ষ্মণসাযকাঃ ।
অপাবৃত্তং জিঘাংসন্তো মহাবেগা দুরাসদাঃ ॥ 20 ॥
অস্মাভিস্তু গতং সার্ধং বিনীতবদুপস্থিতম্ ।
আনুপূর্ব্যাত্তু সুগ্রীবো রাজ্যে ত্বাং স্থাপযিষ্যতি ॥ 21 ॥
ধর্মকামঃ পিতৃব্যস্তে প্রীতিকামো দৃঢব্রতঃ ।
শুচিস্সত্যপ্রতিজ্ঞশ্চ ন ত্বাং জাতু জিঘাংসতি ॥ 22 ॥
প্রিযকামশ্চ তে মাতুস্তদর্থং চাস্য জীবিতম্ ।
তস্যাপত্যং চ নাস্ত্যন্যত্তস্মাদঙ্গদ গম্যতাম্ ॥ 23 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে কিষ্কিন্ধাকাণ্ডে চতুঃপঞ্চাশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
tathā bruvati tāre tu tārādhipativarcasi |
atha mene hṛtaṃ rājyaṃ hanūmānaṅgadena tat || 1 ||
buddhyā hyaṣṭāṅgayā yuktaṃ caturbalasamanvitam |
caturdaśaguṇaṃ mene hanūmānvālinassutam || 2 ||
āpūryamāṇaṃ śaśvacca tejobalaparākramaiḥ |
śaśinaṃ śuklapakṣādau vardhamānamiva śriyā || 3 ||
bṛhaspatisamaṃ buddhyā vikrame sadṛśaṃ pituḥ |
śuśrūṣamāṇaṃ tārasya śakrasyeva purandaram || 4 ||
bharturarthe pariśrāntaṃ sarvaśāstravidāṃvaram |
abhisandhātumārebhe hanūmānaṅgadaṃ tataḥ || 5 ||
sa caturṇāmupāyānāṃ tṛtīyamupavarṇayan |
bhedayāmāsa tānsarvān vānarānvākyasampadā || 6 ||
teṣu sarveṣu bhinneṣu tato'bhīṣayadaṅgadam |
bhīṣaṇairbhahubhirvākyaiḥ kopopāyasamanvitaiḥ || 7 ||
tvaṃ samarthataraḥ pitrā yuddhe tāreya vai dhuram |
dṛḍhaṃ dhārayituṃ śaktaḥ kapirājyaṃ yathā pitā || 8 ||
nityamasthiracittā hi kapayo haripuṅgava |
nājñāpyaṃ viṣahiṣyanti putradārānvinā tvayā || 9 ||
tvāṃ naitehyanuyuñjeyuḥ pratyakṣaṃ pravadāmi te |
yathāyaṃ jāmbavānnīlassuhotraśca mahākapiḥ || 10 ||
na hyahaṃ te ime sarve sāmadānādibhirguṇaiḥ |
daṇḍena vā tvayā śakyāssugrīvādapakarṣitam || 11 ||
vigṛhyāsanamapyāhurdurbalena balīyasaḥ |
ātmarakṣākarastasmānna vigṛhṇīta durbalaḥ || 12 ||
yāṃ cemāṃ manyase dhātrīmetadbilamiti śrutam |
etallakṣmaṇabāṇānāmīṣatkāryaṃ vidāraṇe || 13 ||
svalpaṃ hi kṛtamindreṇa kṣipatā hyaśaniṃ purā |
lakṣmaṇo niśitairbāṇairbhindhyātpatrapuṭaṃ yathā || 14 ||
lakṣmaṇasya ca nārācā bahavassanti tadvidhāḥ |
vajrāśanisamasparśā girīṇāmapi dāraṇāḥ || 15 ||
avasthāne yadaiva tvamāsiṣyasi parantapa |
tadaiva harayassarve tyakṣyanti kṛtaniścayāḥ || 16 ||
smarantaḥ putradārāṇāṃ nityodvignā bubhukṣitāḥ |
kheditā duḥkhaśayyābhistvāṃ kariṣyanti pṛṣṭhataḥ || 17 ||
sa tvaṃ hīnassuhṛdbhiśca hitakāmaiśca bandhubhiḥ |
tṛṇādapi bhṛśodvignasspandamānādbhaviṣyasi || 18 ||
na ca jātu na hiṃsyustvāṃ ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apavṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 19 ||
na ca jātu na hiṃsyustvā ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |
apāvṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 20 ||
asmābhistu gataṃ sārdhaṃ vinītavadupasthitam |
ānupūrvyāttu sugrīvo rājye tvāṃ sthāpayiṣyati || 21 ||
dharmakāmaḥ pitṛvyaste prītikāmo dṛḍhavrataḥ |
śucissatyapratijñaśca na tvāṃ jātu jighāṃsati || 22 ||
priyakāmaśca te mātustadarthaṃ cāsya jīvitam |
tasyāpatyaṃ ca nāstyanyattasmādaṅgada gamyatām || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||