📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.81 অযোধ্যাকাণ্ড - একাশীতিতম সর্গঃ
2.81 Ayodhyakanda - Ekashititama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অযোধ্যাকাণ্ডম্ ।
অথ একাশীতিতমস্সর্গঃ ।
ততো নান্দীমুখীং রাত্রিং ভরতং সূতমাগধাঃ ।
তুষ্টুবুর্বাগ্বিশেষজ্ঞাস্স্তবৈর্মঙ্গলসংহিতৈঃ ॥ 1 ॥
সুবর্ণকোণাভিহতঃ প্রাণদদ্যামদুন্দুভিঃ ।
দধ্মুশ্শঙ্খাংশ্চ শতশো নাদাংশ্চোচ্চাবচস্বরান্ ॥ 2 ॥
স তূর্যঘোষ স্সুমহান্দিবমাপূরযন্নিব ।
ভরতং শোকসন্তপ্তং ভূযশ্শোকৈররন্ধ্রযত্ ॥ 3 ॥
ততঃ প্রবুদ্ধো ভরতস্তং ঘোষং সন্নিবর্ত্য চ ।
নাহং রাজেতি চাপ্যুক্ত্বা শত্রুঘ্নমিদমব্রবীত্ ॥ 4 ॥
পশ্য শত্রুঘ্ন কৈকেয্যা লোকস্যাপকৃতং মহত্ ।
বিসৃজ্য মযি দুঃখানি রাজা দশরথো গতঃ ॥ 5 ॥
তস্যৈষা ধর্মরাজস্য ধর্মমূলা মহাত্মনঃ ।
পরিভ্রমতি রাজ্য শ্রীর্নৌরিবাকর্ণিকা জলে ॥ 6 ॥
যো হি ন স্সুমহান্নাথস্সোঽপি প্রব্রাজিতো বনম্ ।
অনযা ধর্মমুত্সৃজ্য মাত্রা মে রাঘবস্স্বযম্ ॥ 7 ॥
ইত্যেবং ভরতং প্রেক্ষ্য বিলপন্তং বিচেতনম্ ।
কৃপণং রুরুদুস্সর্বাস্সস্বরং যোষিত স্তদা ॥ 8 ॥
তথা তস্মিন্বিলপতি বসিষ্ঠো রাজধর্মবিত্ ।
সভামিক্ষ্বাকুনাথস্য প্রবিবেশ মহাযশাঃ ॥ 9 ॥
শাতকুম্ভমযীং রম্যাং মণিরত্নসমাকুলাম্ ।
সুধর্মামিব ধর্মাত্মা সগণঃ প্রত্যপদ্যত ॥ 10 ॥
স কাঞ্চনমযং পীঠং সুখাস্তরণসংবৃতম্ ।
অধ্যাস্ত সর্ববেদজ্ঞো দূতাননুশশাস চ ॥ 11 ॥
ব্রাহ্মণান্ ক্ষত্রিযান্বৈশ্যনমাত্যান্গণবল্লভান্ ।
ক্ষিপ্রমানযতাঽব্যগ্রাঃ কৃত্যমাত্যযিকং হি নঃ ॥ 12 ॥
সরাজভৃত্যং শত্রুঘ্নং ভরতং চ যশস্বিনম্ ।
যুধাজিতং সুমন্ত্রং চ যে চ তত্র হিতা জনাঃ ॥ 13 ॥
ততো হলহলাশব্দস্সুমহান্সমপদ্যত ।
রথৈরশ্বৈর্গজৈশ্চাপি জনানামুপগচ্ছতাম্ ॥ 14 ॥
ততো ভরতমাযান্তং শতক্রতুমিবামরাঃ ।
প্রত্যনন্দন্প্রকৃতযো যথা দশরথং তথা ॥ 15 ॥
হ্রদ ইব তিমিনাগসংবৃতঃ স্তিমিতজলো মণিশঙ্খশর্করঃ ।
দশরথসুতশোভিতা সভা সদশরথেব বভৌ যথা পুরা ॥ 16 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অযোধ্যাকাণ্ডে একাশীতিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekāśītitamassargaḥ |
tato nāndīmukhīṃ rātriṃ bharataṃ sūtamāgadhāḥ |
tuṣṭuvurvāgviśeṣajñāsstavairmaṅgalasaṃhitaiḥ || 1 ||
suvarṇakoṇābhihataḥ prāṇadadyāmadundubhiḥ |
dadhmuśśaṅkhāṃśca śataśo nādāṃścoccāvacasvarān || 2 ||
sa tūryaghoṣa ssumahāndivamāpūrayanniva |
bharataṃ śokasantaptaṃ bhūyaśśokairarandhrayat || 3 ||
tataḥ prabuddho bharatastaṃ ghoṣaṃ sannivartya ca |
nāhaṃ rājeti cāpyuktvā śatrughnamidamabravīt || 4 ||
paśya śatrughna kaikeyyā lokasyāpakṛtaṃ mahat |
visṛjya mayi duḥkhāni rājā daśaratho gataḥ || 5 ||
tasyaiṣā dharmarājasya dharmamūlā mahātmanaḥ |
paribhramati rājya śrīrnaurivākarṇikā jale || 6 ||
yo hi na ssumahānnāthasso'pi pravrājito vanam |
anayā dharmamutsṛjya mātrā me rāghavassvayam || 7 ||
ityevaṃ bharataṃ prekṣya vilapantaṃ vicetanam |
kṛpaṇaṃ rurudussarvāssasvaraṃ yoṣita stadā || 8 ||
tathā tasminvilapati vasiṣṭho rājadharmavit |
sabhāmikṣvākunāthasya praviveśa mahāyaśāḥ || 9 ||
śātakumbhamayīṃ ramyāṃ maṇiratnasamākulām |
sudharmāmiva dharmātmā sagaṇaḥ pratyapadyata || 10 ||
sa kāñcanamayaṃ pīṭhaṃ sukhāstaraṇasaṃvṛtam |
adhyāsta sarvavedajño dūtānanuśaśāsa ca || 11 ||
brāhmaṇān kṣatriyānvaiśyanamātyāngaṇavallabhān |
kṣipramānayatā'vyagrāḥ kṛtyamātyayikaṃ hi naḥ || 12 ||
sarājabhṛtyaṃ śatrughnaṃ bharataṃ ca yaśasvinam |
yudhājitaṃ sumantraṃ ca ye ca tatra hitā janāḥ || 13 ||
tato halahalāśabdassumahānsamapadyata |
rathairaśvairgajaiścāpi janānāmupagacchatām || 14 ||
tato bharatamāyāntaṃ śatakratumivāmarāḥ |
pratyanandanprakṛtayo yathā daśarathaṃ tathā || 15 ||
hrada iva timināgasaṃvṛtaḥ stimitajalo maṇiśaṅkhaśarkaraḥ |
daśarathasutaśobhitā sabhā sadaśaratheva babhau yathā purā || 16 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekāśītitamassargaḥ ||