📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.70 অযোধ্যাকাণ্ড - সপ্ততিতম সর্গঃ
2.70 Ayodhyakanda - Saptatitama Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অযোধ্যাকাণ্ডম্ ।
অথ সপ্ততিতমস্সর্গঃ ।
ভরতে ব্রুবতি স্বপ্নং দূতাস্তে ক্লান্তবাহনাঃ ।
প্রবিশ্যাসহ্যপরিখং রম্যং রাজগৃহং পুরম্ ॥ 1 ॥
সমাগম্য তু রাজ্ঞা চ রাজপুত্রেণ চার্চিতাঃ রাজ্ঞঃ পাদৌ গৃহীত্বা তু তমূচুর্ভরতং বচঃ ॥ 2 ॥
ভরতে ব্রুবতি স্বপ্নং দূতাস্তে ক্লান্তবাহনাঃ ।
প্রবিশ্যাসহ্যপরিখং রম্যং রাজগৃহং পুরম্ ॥ 3 ॥
সমাগম্য তু রাজ্ঞা চ রাজপুত্রেণ চার্চিতাঃ রাজ্ঞঃ পাদৌ গৃহীত্বা তু তমূচুর্ভরতং বচঃ ॥ 4 ॥
পুরোহিতস্ত্বাং কুশলং প্রাহ সর্বে চ মন্ত্রিণঃ ।
ত্বরমাণশ্চ নির্যাহি কৃত্যমাত্যযিকং ত্বযা ॥ 5 ॥
ইমানি চ মহার্হাণি বস্ত্রাণ্যাভরণানি চ ।
প্রতিগৃহ্য বিশালক্ষ মাতুলস্য চ দাপয ॥ 6 ॥
অত্র বিশন্তিকোট্যস্তু নৃপতের্মাতুলস্য তে ।
দশকোট্যস্তু সম্পূর্ণাস্তথৈব চ নৃপাত্মজ ॥ 7 ॥
প্রতিগৃহ্য তু তত্সর্বং স্বনুরক্ত স্সুহৃজ্জনে ।
দূতানুবাচ ভরতঃ কামৈস্সম্প্রতিপূজ্য তান্ ॥ 8 ॥
কচ্চিত্সুকুশলী রাজা পিতা দশরথো মম ।
কচ্চিচ্চারোগতা রামে লক্ষ্মণে চ মহাত্মনি ॥ 9 ॥
আর্যা চ ধর্মনিরতা ধর্মজ্ঞা ধর্মদর্শিনী ।
অরোগা চাপি কৌসল্যা মাতা রামস্য ধীমতঃ ॥ 10 ॥
কচ্চিত্সুমিত্রা ধর্মজ্ঞা জননী লক্ষ্মণস্য যা ।
শত্রুঘ্নস্য চ বীরস্য সাঽরোগা চাপি মধ্যমা ॥ 11 ॥
আত্মকামা সদা চণ্ডী ক্রোধনা প্রাজ্ঞমানিনী ।
অরোগা চাপি মে মাতা কৈকেযী কিমুবাচ হ ॥ 12 ॥
এবমুক্তাস্তু তে দূতাঃ ভরতেন মহাত্মনা ।
ঊচুস্সপ্রশ্রযং বাক্যমিদং তং ভরতং তদা ॥ 13 ॥
কুশলাস্তে নরব্যাঘ্র যেষাং কুশলমিচ্ছসি ।
শ্রীশ্চ ত্বাং বৃণুতে পদ্মা যুজ্যতাং চাপি তে রথঃ ॥ 14 ॥
ভরতশ্চাপি তান্ দূতানেবমুক্তোঽভ্যভাষত ।
আপৃচ্চেঽহং মহারাজং দূতাস্সন্ত্বরযন্তি মাম্ ॥ 15 ॥
এবমুক্ত্বা তু তান্ দূতান্ভরতঃ পার্থিবাত্মজঃ ।
দূতৈ স্সঞ্চোদিতো বাক্যং মাতামহমুবাচ হ ॥ 16 ॥
রাজন্ পিতুর্গমিষ্যামি সকাশং দূতচোদিতঃ ।
পুনরপ্যহমেষ্যামি যদা মে ত্বং স্মরিষ্যসি ॥ 17 ॥
ভরতেনৈবমুক্তস্তু নৃপো মাতামহস্তদা ।
তমুবাচ শুভং বাক্যং শিরস্যাঘ্রায রাঘবম্ ॥ 18 ॥
গচ্ছ তাতানুজানে ত্বাং কৈকেযীসুপ্রজাস্ত্বযা ।
মাতরং কুশলং ব্রূযাঃ পিতরং চ পরন্তপ ॥ 19 ॥
পুরোহিতং চ কুশলং যে চান্যে দ্বিজসত্তমাঃ ।
তৌ চ তাত মহেষ্বাসৌ ভ্রাতরৌ রামলক্ষ্মণৌ ॥ 20 ॥
তস্মৈ হস্ত্যুত্তমাংশ্চিত্রান্কম্বলানজিনানি চ ।
অভিসত্কৃত্য কৈকেযো ভরতায ধনং দদৌ ॥ 21 ॥
রুক্মনিষ্কসহস্রে দ্বে ষোডশাশ্বশতানি চ ।
সত্কৃত্য কৈকযীপুত্রং কেকযো ধনমাদিশত্ ॥ 22 ॥
তথাঽমাত্যানভিপ্রেতান্বিশ্বাস্যাংশ্চ গুণান্বিতান্ ।
দদাবশ্বপতিঃ ক্ষিপ্রং ভরতাযানুযাযিনঃ ॥ 23 ॥
ঐরাবতানৈন্দ্রশিরান্নাগান্বৈ প্রিযদর্শনান্ ।
খরান্ শ্রীঘ্রান্সুসংযুক্তান্মাতুলোঽস্মৈ ধনং দদৌ ॥ 24 ॥
অন্তঃপুরেঽতি সংবৃদ্ধান্ ব্যাঘ্রবীর্যবলান্বিতান্ ।
দংষ্ট্রাঽঽযুধান্মহাকাযান্ শুনশ্চোপাযনং দদৌ ॥ 25 ॥
স দত্তং কেকযেন্দ্রেণ ধনং তন্নাভ্যনন্দত ।
ভরতঃ কৈকযীপুত্রো গমনত্বরযা তদা ॥ 26 ॥
বভূব হ্যস্য হৃদযে চিন্তা সুমহতী তদা ।
ত্বরযা চাপি দূতানাং স্বপ্নস্যাপি চ দর্শনাত্ ॥ 27 ॥
স স্ববেশ্মাভ্যতিক্রম্য নরনাগাশ্বসংবৃতম্ ।
প্রপেদে সুমহচ্ছ্রীমান্রাজমার্গমনুত্তমম্ ॥ 28 ॥
অভ্যতীত্য ততোঽপশ্যদন্তঃপুরমুদারধীঃ ।
ততস্তদ্ভরতশ্শ্রীমানাবিবেশানিবারিতঃ ॥ 29 ॥
স মাতামহমাপৃচ্ছ্য মাতুলং চ যুধাজিতম্ ।
রথমারুহ্য ভরতশ্শত্রুঘ্নসহিতো যযৌ ॥ 30 ॥
রথান্মণ্ডল চক্রাংশ্চ যোজযিত্বা পরশ্শতম্ ।
উষ্ট্র গোঽশ্ববলৈর্ভৃত্যা ভরতং যান্তমন্বযুঃ ॥ 31 ॥
বলেন গুপ্তো ভরতো মহাত্মা সহার্যকস্যাঽত্মসমৈরমাত্যৈঃ ।
আদায শত্রুঘ্নমপেতশত্রুর্গৃহাদ্যযৌ সিদ্ধ ইবেন্দ্রলোকাত্ ॥ 32 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অযোধ্যাকাণ্ডে সপ্ততিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptatitamassargaḥ |
bharate bruvati svapnaṃ dūtāste klāntavāhanāḥ |
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram || 1 ||
samāgamya tu rājñā ca rājaputreṇa cārcitāḥ rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tamūcurbharataṃ vacaḥ || 2 ||
bharate bruvati svapnaṃ dūtāste klāntavāhanāḥ |
praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram || 3 ||
samāgamya tu rājñā ca rājaputreṇa cārcitāḥ rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tamūcurbharataṃ vacaḥ || 4 ||
purohitastvāṃ kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ |
tvaramāṇaśca niryāhi kṛtyamātyayikaṃ tvayā || 5 ||
imāni ca mahārhāṇi vastrāṇyābharaṇāni ca |
pratigṛhya viśālakṣa mātulasya ca dāpaya || 6 ||
atra viśantikoṭyastu nṛpatermātulasya te |
daśakoṭyastu sampūrṇāstathaiva ca nṛpātmaja || 7 ||
pratigṛhya tu tatsarvaṃ svanurakta ssuhṛjjane |
dūtānuvāca bharataḥ kāmaissampratipūjya tān || 8 ||
kaccitsukuśalī rājā pitā daśaratho mama |
kacciccārogatā rāme lakṣmaṇe ca mahātmani || 9 ||
āryā ca dharmaniratā dharmajñā dharmadarśinī |
arogā cāpi kausalyā mātā rāmasya dhīmataḥ || 10 ||
kaccitsumitrā dharmajñā jananī lakṣmaṇasya yā |
śatrughnasya ca vīrasya sā'rogā cāpi madhyamā || 11 ||
ātmakāmā sadā caṇḍī krodhanā prājñamāninī |
arogā cāpi me mātā kaikeyī kimuvāca ha || 12 ||
evamuktāstu te dūtāḥ bharatena mahātmanā |
ūcussapraśrayaṃ vākyamidaṃ taṃ bharataṃ tadā || 13 ||
kuśalāste naravyāghra yeṣāṃ kuśalamicchasi |
śrīśca tvāṃ vṛṇute padmā yujyatāṃ cāpi te rathaḥ || 14 ||
bharataścāpi tān dūtānevamukto'bhyabhāṣata |
āpṛcce'haṃ mahārājaṃ dūtāssantvarayanti mām || 15 ||
evamuktvā tu tān dūtānbharataḥ pārthivātmajaḥ |
dūtai ssañcodito vākyaṃ mātāmahamuvāca ha || 16 ||
rājan piturgamiṣyāmi sakāśaṃ dūtacoditaḥ |
punarapyahameṣyāmi yadā me tvaṃ smariṣyasi || 17 ||
bharatenaivamuktastu nṛpo mātāmahastadā |
tamuvāca śubhaṃ vākyaṃ śirasyāghrāya rāghavam || 18 ||
gaccha tātānujāne tvāṃ kaikeyīsuprajāstvayā |
mātaraṃ kuśalaṃ brūyāḥ pitaraṃ ca parantapa || 19 ||
purohitaṃ ca kuśalaṃ ye cānye dvijasattamāḥ |
tau ca tāta maheṣvāsau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 20 ||
tasmai hastyuttamāṃścitrānkambalānajināni ca |
abhisatkṛtya kaikeyo bharatāya dhanaṃ dadau || 21 ||
rukmaniṣkasahasre dve ṣoḍaśāśvaśatāni ca |
satkṛtya kaikayīputraṃ kekayo dhanamādiśat || 22 ||
tathā'mātyānabhipretānviśvāsyāṃśca guṇānvitān |
dadāvaśvapatiḥ kṣipraṃ bharatāyānuyāyinaḥ || 23 ||
airāvatānaindraśirānnāgānvai priyadarśanān |
kharān śrīghrānsusaṃyuktānmātulo'smai dhanaṃ dadau || 24 ||
antaḥpure'ti saṃvṛddhān vyāghravīryabalānvitān |
daṃṣṭrā''yudhānmahākāyān śunaścopāyanaṃ dadau || 25 ||
sa dattaṃ kekayendreṇa dhanaṃ tannābhyanandata |
bharataḥ kaikayīputro gamanatvarayā tadā || 26 ||
babhūva hyasya hṛdaye cintā sumahatī tadā |
tvarayā cāpi dūtānāṃ svapnasyāpi ca darśanāt || 27 ||
sa svaveśmābhyatikramya naranāgāśvasaṃvṛtam |
prapede sumahacchrīmānrājamārgamanuttamam || 28 ||
abhyatītya tato'paśyadantaḥpuramudāradhīḥ |
tatastadbharataśśrīmānāviveśānivāritaḥ || 29 ||
sa mātāmahamāpṛcchya mātulaṃ ca yudhājitam |
rathamāruhya bharataśśatrughnasahito yayau || 30 ||
rathānmaṇḍala cakrāṃśca yojayitvā paraśśatam |
uṣṭra go'śvabalairbhṛtyā bharataṃ yāntamanvayuḥ || 31 ||
balena gupto bharato mahātmā sahāryakasyā'tmasamairamātyaiḥ |
ādāya śatrughnamapetaśatrurgṛhādyayau siddha ivendralokāt || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptatitamassargaḥ ||