📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
2.43 অযোধ্যাকাণ্ড - ত্রিচত্বারিংশ সর্গঃ
2.43 Ayodhyakanda - Trichatvarimsha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অযোধ্যাকাণ্ডম্ ।
অথ ত্রিচত্বারিংশস্সর্গঃ ।
ততঃ সমীক্ষ্য শযনে সন্নং শোকেন পার্থিবম্ ।
কৌশল্যা পুত্রশোকার্তা তমুবাচ মহীপতিম্ ॥ 1 ॥
রাঘবে নরশার্দূলে বিষমুপ্ত্বাহিজিহ্মগা ।
বিচরিষ্যতি কৈকেযী নির্মুক্তেব হি পন্নগী ॥ 2 ॥
বিবাস্য রামং সুভগা লব্ধকামা সমাহিতা ।
ত্রাসযিষ্যতি মাং ভূযো দুষ্টাহিরিব বেশ্মনি ॥ 3 ॥
অথ স্ম নগরে রামশ্চরন্ ভৈক্ষং গৃহে বসেত্ ।
কামকারো বরং দাতুমপি দাসং মমাত্মজম্ ॥ 4 ॥
পাতযিত্বা তু কৈকেয্যা রামং স্থানাদ্যথেষ্টতঃ ।
প্রদিষ্টো রক্ষসাং ভাগঃ পর্বণীবাহিতাগ্নিনা ॥ 5 ॥
গজরাজগতির্বীরো মহাবাহুর্ধনুর্ধরঃ ।
বনমাবিশতে নূনং সভার্য স্সহ লক্ষ্মণঃ ॥ 6 ॥
বনে ত্বদৃষ্টদুঃখানাং কেকয্যানুমতে ত্বযা ।
ত্যক্তানাং বনবাসায কান্ববস্থা ভবিষ্যতি ॥ 7 ॥
তে রত্নহীনাস্তরুণাঃ ফলকালে বিবাসিতাঃ ।
কথং বত্স্যন্তি কৃপণাঃ ফলমূলৈঃ কৃতাশনাঃ ॥ 8 ॥
অপীদানীং স কালস্স্যান্মম শোকক্ষয শ্শিবঃ ।
সভার্যং যত্সহ ভ্রাত্রা পশ্যেযমিহ রাঘবম্ ॥ 9 ॥
শ্রৃত্বৈবোপস্থিতৌ বীরৌ কদাযোধ্যা ভবিষ্যতি ।
যশস্বিনী হৃষ্টজনা সূচ্ছ্রিতধ্বজমালিনী ॥ 10 ॥
কদা প্রেক্ষ্য নরব্যাঘ্রাবরণ্যাত্পুনরাগতৌ ।
নন্দিষ্যতি পুরী হৃষ্টা সমুদ্র ইব পর্বণি ॥ 11 ॥
কদাঽযোধ্যাং মহাবাহুঃ পুরীং বীরঃ প্রবেক্ষ্যতি ।
পুরস্কৃত্য রথে সীতাং বৃষভো গোবধূমিব ॥ 12 ॥
কদা প্রাণিসহস্রাণি রাজমার্গে মমাত্মজৌ ।
লাজৈরবকিরিষ্যন্তি প্রবিশন্তাবরিন্দমৌ ॥ 13 ॥
প্রবিশন্তৌ কদাঽযোধ্যাং দ্রক্ষ্যামি শুভকুণ্ডলৌ ।
উদগ্রাযুধনিস্ত্রিংশৌ সশ্রৃঙ্গাবিব পর্বতৌ ॥ 14 ॥
কদাসুমনসঃ কন্যাদ্বিজাতীনাং ফলানি চ ।
প্রদিশন্তঃ পুরীং হৃষ্টাঃ করিষ্যন্তি প্রদক্ষিণম্ ॥ 15 ॥
কদা পরিণতো বুদ্ধ্যা বযসা চামরপ্রভঃ ।
অভ্যুপৈষ্যতি ধর্মজ্ঞস্ত্রিবর্ষ ইব মাং ললন্ ॥ 16 ॥
নিস্সংশযং মযা মন্যে পুরা বীর কদর্যযা ।
পাতুকামেষু বত্সেষু মাতৃণাং শাতিতাস্স্তনাঃ ॥ 17 ॥
সাহং গৌরিব সিংহেন বিবত্সা বত্সলা কৃতা ।
কৈকেয্যা পুরুষব্যাঘ্র বালবত্সেব গৌর্বলাত্ ॥ 18 ॥
ন হি তাবদ্গুণৈর্জুষ্টং সর্বশাস্ত্রবিশারদম্ ।
একপুত্রা বিনা পুত্রমহং জীবিতুমুত্সহে ॥ 19 ॥
ন হি মে জীবিতে কিঞ্চিত্সামর্থ্যমিহ কল্প্যতে ।
অপশ্যন্ত্যাঃ প্রিযং পুত্রং মহাবাহুং মহাবলম্ ॥ 20 ॥
অযং হি মাং দীপযতে সমুত্থিতঃ তনূজশোকপ্রভবো হুতাশনঃ ।
মহীমিমাং রশ্মিভিরুদ্ধতপ্রভঃ যথা নিদাঘে ভগবান্ দিবাকরঃ ॥ 21 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অযোধ্যাকাণ্ডে ত্রিচত্বারিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tricatvāriṃśassargaḥ |
tataḥ samīkṣya śayane sannaṃ śokena pārthivam |
kauśalyā putraśokārtā tamuvāca mahīpatim || 1 ||
rāghave naraśārdūle viṣamuptvāhijihmagā |
vicariṣyati kaikeyī nirmukteva hi pannagī || 2 ||
vivāsya rāmaṃ subhagā labdhakāmā samāhitā |
trāsayiṣyati māṃ bhūyo duṣṭāhiriva veśmani || 3 ||
atha sma nagare rāmaścaran bhaikṣaṃ gṛhe vaset |
kāmakāro varaṃ dātumapi dāsaṃ mamātmajam || 4 ||
pātayitvā tu kaikeyyā rāmaṃ sthānādyatheṣṭataḥ |
pradiṣṭo rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā || 5 ||
gajarājagatirvīro mahābāhurdhanurdharaḥ |
vanamāviśate nūnaṃ sabhārya ssaha lakṣmaṇaḥ || 6 ||
vane tvadṛṣṭaduḥkhānāṃ kekayyānumate tvayā |
tyaktānāṃ vanavāsāya kānvavasthā bhaviṣyati || 7 ||
te ratnahīnāstaruṇāḥ phalakāle vivāsitāḥ |
kathaṃ vatsyanti kṛpaṇāḥ phalamūlaiḥ kṛtāśanāḥ || 8 ||
apīdānīṃ sa kālassyānmama śokakṣaya śśivaḥ |
sabhāryaṃ yatsaha bhrātrā paśyeyamiha rāghavam || 9 ||
śrṛtvaivopasthitau vīrau kadāyodhyā bhaviṣyati |
yaśasvinī hṛṣṭajanā sūcchritadhvajamālinī || 10 ||
kadā prekṣya naravyāghrāvaraṇyātpunarāgatau |
nandiṣyati purī hṛṣṭā samudra iva parvaṇi || 11 ||
kadā'yodhyāṃ mahābāhuḥ purīṃ vīraḥ pravekṣyati |
puraskṛtya rathe sītāṃ vṛṣabho govadhūmiva || 12 ||
kadā prāṇisahasrāṇi rājamārge mamātmajau |
lājairavakiriṣyanti praviśantāvarindamau || 13 ||
praviśantau kadā'yodhyāṃ drakṣyāmi śubhakuṇḍalau |
udagrāyudhanistriṃśau saśrṛṅgāviva parvatau || 14 ||
kadāsumanasaḥ kanyādvijātīnāṃ phalāni ca |
pradiśantaḥ purīṃ hṛṣṭāḥ kariṣyanti pradakṣiṇam || 15 ||
kadā pariṇato buddhyā vayasā cāmaraprabhaḥ |
abhyupaiṣyati dharmajñastrivarṣa iva māṃ lalan || 16 ||
nissaṃśayaṃ mayā manye purā vīra kadaryayā |
pātukāmeṣu vatseṣu mātṛṇāṃ śātitāsstanāḥ || 17 ||
sāhaṃ gauriva siṃhena vivatsā vatsalā kṛtā |
kaikeyyā puruṣavyāghra bālavatseva gaurbalāt || 18 ||
na hi tāvadguṇairjuṣṭaṃ sarvaśāstraviśāradam |
ekaputrā vinā putramahaṃ jīvitumutsahe || 19 ||
na hi me jīvite kiñcitsāmarthyamiha kalpyate |
apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ mahābāhuṃ mahābalam || 20 ||
ayaṃ hi māṃ dīpayate samutthitaḥ tanūjaśokaprabhavo hutāśanaḥ |
mahīmimāṃ raśmibhiruddhataprabhaḥ yathā nidāghe bhagavān divākaraḥ || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||