📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
1.26 বালকাণ্ড - ষড্বিংশ সর্গঃ
1.26 Balakanda - Shadvimsha Sargah
Valmiki Bengali
শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে বালকাণ্ডম্ ।
অথ ষড্বিংশস্সর্গঃ ।
মুনের্বচনমক্লীবং শ্রুত্বা নরবরাত্মজঃ ।
রাঘবঃ প্রাঞ্জলির্ভূত্বা প্রত্যুবাচ দৃঢব্রতঃ ॥ 1 ॥
পিতুর্বচননির্দেশাত্পিতুর্বচনগৌরবাত্ ।
বচনং কৌশিকস্যেতি কর্তব্যমবিশঙ্কযা ॥ 2 ॥
অনুশিষ্টোঽস্ম্যযোধ্যাযাং গুরুমধ্যে মহাত্মনা ।
পিত্রা দশরথেনাহং নাবজ্ঞেযং হি তদ্বচঃ ॥ 3 ॥
সোঽহং পিতুর্বচশ্শ্রুত্বা শাসনাদ্ব্রহ্মবাদিনঃ ।
করিষ্যামি ন সন্দেহস্তাটকাবধমুত্তমম্ ॥ 4 ॥
গোব্রাহ্মণহিতার্থায দেশস্যাস্য সুখায চ ।
তব চৈবাপ্রমেযস্য বচনং কর্তুমুদ্যতঃ ॥ 5 ॥
এবমুক্ত্বা ধনুর্মধ্যে বধ্বা মুষ্টিমরিন্দমঃ ।
জ্যাশব্দমকরোত্তীব্রং দিশশ্শব্দেন নাদযন্ ॥ 6 ॥
তেন শব্দেন বিত্রস্তাস্তাটকাবনবাসিনঃ ।
তাটকা চ সুসঙ্ক্রুদ্ধা তেন শব্দেন মোহিতা ॥ 7 ॥
তং শব্দমভিনিধ্যায রাক্ষসী ক্রোধমূর্ছিতা ।
শ্রুত্বা চাভ্যদ্রবদ্বেগাদ্যতশ্শব্দো বিনিস্সৃতঃ ॥ 8 ॥
তাং দৃষ্ট্বা রাঘবঃ ক্রুদ্ধাং বিকৃতাং বিকৃতাননাম্ ।
প্রমাণেনাতিবৃদ্ধাং চ লক্ষ্মণং সোঽভ্যভাষত ॥ 9 ॥
পশ্য লক্ষ্মণ যক্ষিণ্যা ভৈরবং দারুণং বপুঃ ।
ভিদ্যেরন্ দর্শনাদস্যা ভীরূণাং হৃদযানি চ ॥ 10 ॥
এনাং পশ্য দুরাধর্ষাং মাযাবলসমন্বিতাম্ ।
বিনিবৃত্তাং করোম্যদ্য হৃতকর্ণাগ্রনাসিকাম্ ॥ 11 ॥
ন হ্যেনামুত্সহে হন্তুং স্ত্রীস্বভাবেন রক্ষিতাম্ ।
বীর্যং চাস্যাং গতিং চাপি হনিষ্যামীতি মে মতিঃ ॥ 12 ॥
এবং ব্রুবাণে রামে তু তাটকা ক্রোধমূর্ছিতা ।
উদ্যম্য বাহূ গর্জন্তী রামমেবাভ্যধাবত ॥ 13 ॥
বিশ্বামিত্রস্তু ব্রহ্মর্ষির্হুঙ্কারেণাভিভর্ত্স্যতাম্ ।
স্বস্তি রাঘবযোরস্তু জযং চৈবাভ্যভাষত ॥ 14 ॥
উদ্ধূন্বানা রজো ঘোরং তাটকা রাঘবাবুভৌ ।
রজোমোহেন মহতা মুহূর্তং সা ব্যমোহযত্ ॥ 15 ॥
ততো মাযাং সমাস্থায শিলাবর্ষেণ রাঘবৌ ।
অবাকিরত্সুমহতা ততশ্চুক্রোধ রাঘবঃ ॥ 16 ॥
শিলাবর্ষং মহত্তস্যাশ্শরবর্ষেণ রাঘবঃ ।
প্রতিহত্যোপধাবন্ত্যাঃ করৌ চিচ্ছেদ পত্রিভিঃ ॥ 17 ॥
ততশ্ছিন্নভুজাং শ্রান্তামভ্যাশে পরিগর্জতীম্ ।
সৌমিত্রিরকরোত্ক্রোধাদ্ধৃতকর্ণাগ্রনাসিকাম্ ॥ 18 ॥
কামরূপধরা সদ্যঃ কৃত্বা রূপাণ্যনেকশঃ ।
অন্তর্ধানং গতা যক্ষী মোহযন্তীব মাযযা ॥ 19 ॥
অশ্মবর্ষং বিমুঞ্চন্তী ভৈরবং বিচচার হ ।
ততস্তাবশ্মবর্ষেণ কীর্যমাণৌ সমন্ততঃ ॥ 20 ॥
দৃষ্ট্বা গাধিসুতশ্শ্রীমানিদং বচনমব্রবীত্ ।
অলং তে ঘৃণযা রাম পাপৈষা দুষ্টচারিণী ॥ 21 ॥
যজ্ঞবিঘ্নকরী যক্ষী পুরাবর্ধতি মাযযা ।
বধ্যতাং তাবদেবৈষা পুরা সন্ধ্যা প্রবর্ততে ॥ 22 ॥
রক্ষাংসি সন্ধ্যাকালেষু দুর্ধর্ষাণি ভবন্তি বৈ ।
ইত্যুক্তস্তু তদা যক্ষী অশ্মবৃষ্ট্যাভিবর্ষতীম্ ॥ 23 ॥
দর্শযন্ শব্দবেধিত্বং তাং রুরোধ স সাযকৈঃ ।
সা রুদ্ধা শরজালেন মাযাবলসমন্বিতা ॥ 24 ॥
অভিদুদ্রাব কাকুত্স্থং লক্ষ্মণং চ বিনেদুষী ।
তামাপতন্তীং বেগেন বিক্রান্তামশনীমিব ॥ 25 ॥
শরেণোরসি বিব্যাথ সা পপাত মমার চ ।
তাং হতাং ভীমসঙ্কাশাং দৃষ্ট্বা সুরপতিস্তদা ॥ 26 ॥
সাধু সাধ্বিতি কাকুত্স্থং সুরাশ্চ সমপূজযন্ ।
উবাচ পরমপ্রীত স্সহস্রাক্ষঃ পুরন্দরঃ ॥ 27 ॥
সুরাশ্চ সর্বে সংহৃষ্টা বিশ্বামিত্রমথাব্রুবন্ ।
মুনে কৌশিক ভদ্রং তে সেন্দ্রাস্সর্বে মরুদ্গণাঃ ॥ 28 ॥
তোষিতাঃ কর্মণাঽনেন স্নেহং দর্শয রাঘবে ।
প্রজাপতের্ভৃশাশ্বস্য পুত্রান্ সত্যপরাক্রমান্ ॥ 29 ॥
তপোবলভৃতো ব্রহ্মন্ রাঘবায নিবেদয ।
পাত্রভূতশ্চ তে ব্রহ্মংস্তবানুগমনে ধৃতঃ ॥ 30 ॥
কর্তব্যং চ মহত্কর্ম সুরাণাং রাজসূনুনা ।
এবমুক্ত্বা সুরাস্সর্বে হৃষ্টা জগ্মুর্যথাগতম্ ॥ 31 ॥
বিশ্বামিত্রং পুরস্কৃত্য ততস্সন্ধ্যা প্রবর্ততে ।
ততো মুনিবরঃ প্রীতস্তাটকাবধতোষিতঃ ॥ 32 ॥
মূর্ধ্নি রামমুপাঘ্রায ইদং বচনমব্রবীত্ ।
ইহাদ্য রজনীং রাম বসেম শুভদর্শন ॥ 33 ॥
শ্বঃ প্রভাতে গমিষ্যামস্তদাশ্রমপদং মম ।
বিশ্বামিত্রবচঃ শ্রুত্বা হৃষ্টো দশরথাত্মজঃ ॥ 34 ॥
উবাস রজনীং তত্র তাটকাযা বনে সুখম্ ।
মুক্তশাপং বনং তচ্চ তস্মিন্নেব তদাহনি ॥ 35 ॥
রমণীযং বিবভ্রাজ যথা চৈত্ররথং বনম্ ।
নিহত্য তাং যক্ষসুতাং স রামঃ প্রশস্যমানস্সুরসিদ্ধসঙ্ঘৈঃ ।
উবাস তস্মিন্মুনিনা সহৈব প্রভাতবেলাং প্রতিবোধ্যমানঃ ॥ 36 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে বালকাণ্ডে ষড্বিংশস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaḍviṃśassargaḥ |
munervacanamaklībaṃ śrutvā naravarātmajaḥ |
rāghavaḥ prāñjalirbhūtvā pratyuvāca dṛḍhavrataḥ || 1 ||
piturvacananirdeśātpiturvacanagauravāt |
vacanaṃ kauśikasyeti kartavyamaviśaṅkayā || 2 ||
anuśiṣṭo'smyayodhyāyāṃ gurumadhye mahātmanā |
pitrā daśarathenāhaṃ nāvajñeyaṃ hi tadvacaḥ || 3 ||
so'haṃ piturvacaśśrutvā śāsanādbrahmavādinaḥ |
kariṣyāmi na sandehastāṭakāvadhamuttamam || 4 ||
gobrāhmaṇahitārthāya deśasyāsya sukhāya ca |
tava caivāprameyasya vacanaṃ kartumudyataḥ || 5 ||
evamuktvā dhanurmadhye badhvā muṣṭimarindamaḥ |
jyāśabdamakarottīvraṃ diśaśśabdena nādayan || 6 ||
tena śabdena vitrastāstāṭakāvanavāsinaḥ |
tāṭakā ca susaṅkruddhā tena śabdena mohitā || 7 ||
taṃ śabdamabhinidhyāya rākṣasī krodhamūrchitā |
śrutvā cābhyadravadvegādyataśśabdo vinissṛtaḥ || 8 ||
tāṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ kruddhāṃ vikṛtāṃ vikṛtānanām |
pramāṇenātivṛddhāṃ ca lakṣmaṇaṃ so'bhyabhāṣata || 9 ||
paśya lakṣmaṇa yakṣiṇyā bhairavaṃ dāruṇaṃ vapuḥ |
bhidyeran darśanādasyā bhīrūṇāṃ hṛdayāni ca || 10 ||
enāṃ paśya durādharṣāṃ māyābalasamanvitām |
vinivṛttāṃ karomyadya hṛtakarṇāgranāsikām || 11 ||
na hyenāmutsahe hantuṃ strīsvabhāvena rakṣitām |
vīryaṃ cāsyāṃ gatiṃ cāpi haniṣyāmīti me matiḥ || 12 ||
evaṃ bruvāṇe rāme tu tāṭakā krodhamūrchitā |
udyamya bāhū garjantī rāmamevābhyadhāvata || 13 ||
viśvāmitrastu brahmarṣirhuṅkāreṇābhibhartsyatām |
svasti rāghavayorastu jayaṃ caivābhyabhāṣata || 14 ||
uddhūnvānā rajo ghoraṃ tāṭakā rāghavāvubhau |
rajomohena mahatā muhūrtaṃ sā vyamohayat || 15 ||
tato māyāṃ samāsthāya śilāvarṣeṇa rāghavau |
avākiratsumahatā tataścukrodha rāghavaḥ || 16 ||
śilāvarṣaṃ mahattasyāśśaravarṣeṇa rāghavaḥ |
pratihatyopadhāvantyāḥ karau ciccheda patribhiḥ || 17 ||
tataśchinnabhujāṃ śrāntāmabhyāśe parigarjatīm |
saumitrirakarotkrodhāddhṛtakarṇāgranāsikām || 18 ||
kāmarūpadharā sadyaḥ kṛtvā rūpāṇyanekaśaḥ |
antardhānaṃ gatā yakṣī mohayantīva māyayā || 19 ||
aśmavarṣaṃ vimuñcantī bhairavaṃ vicacāra ha |
tatastāvaśmavarṣeṇa kīryamāṇau samantataḥ || 20 ||
dṛṣṭvā gādhisutaśśrīmānidaṃ vacanamabravīt |
alaṃ te ghṛṇayā rāma pāpaiṣā duṣṭacāriṇī || 21 ||
yajñavighnakarī yakṣī purāvardhati māyayā |
vadhyatāṃ tāvadevaiṣā purā sandhyā pravartate || 22 ||
rakṣāṃsi sandhyākāleṣu durdharṣāṇi bhavanti vai |
ityuktastu tadā yakṣī aśmavṛṣṭyābhivarṣatīm || 23 ||
darśayan śabdavedhitvaṃ tāṃ rurodha sa sāyakaiḥ |
sā ruddhā śarajālena māyābalasamanvitā || 24 ||
abhidudrāva kākutsthaṃ lakṣmaṇaṃ ca vineduṣī |
tāmāpatantīṃ vegena vikrāntāmaśanīmiva || 25 ||
śareṇorasi vivyātha sā papāta mamāra ca |
tāṃ hatāṃ bhīmasaṅkāśāṃ dṛṣṭvā surapatistadā || 26 ||
sādhu sādhviti kākutsthaṃ surāśca samapūjayan |
uvāca paramaprīta ssahasrākṣaḥ purandaraḥ || 27 ||
surāśca sarve saṃhṛṣṭā viśvāmitramathābruvan |
mune kauśika bhadraṃ te sendrāssarve marudgaṇāḥ || 28 ||
toṣitāḥ karmaṇā'nena snehaṃ darśaya rāghave |
prajāpaterbhṛśāśvasya putrān satyaparākramān || 29 ||
tapobalabhṛto brahman rāghavāya nivedaya |
pātrabhūtaśca te brahmaṃstavānugamane dhṛtaḥ || 30 ||
kartavyaṃ ca mahatkarma surāṇāṃ rājasūnunā |
evamuktvā surāssarve hṛṣṭā jagmuryathāgatam || 31 ||
viśvāmitraṃ puraskṛtya tatassandhyā pravartate |
tato munivaraḥ prītastāṭakāvadhatoṣitaḥ || 32 ||
mūrdhni rāmamupāghrāya idaṃ vacanamabravīt |
ihādya rajanīṃ rāma vasema śubhadarśana || 33 ||
śvaḥ prabhāte gamiṣyāmastadāśramapadaṃ mama |
viśvāmitravacaḥ śrutvā hṛṣṭo daśarathātmajaḥ || 34 ||
uvāsa rajanīṃ tatra tāṭakāyā vane sukham |
muktaśāpaṃ vanaṃ tacca tasminneva tadāhani || 35 ||
ramaṇīyaṃ vibabhrāja yathā caitrarathaṃ vanam |
nihatya tāṃ yakṣasutāṃ sa rāmaḥ praśasyamānassurasiddhasaṅghaiḥ |
uvāsa tasminmuninā sahaiva prabhātavelāṃ pratibodhyamānaḥ || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaḍviṃśassargaḥ ||