śrīgurubhyo namaḥ |
hariḥ om |
dhyānam
haṃsābhyāṃ parivṛttapatrakamalairdivyairjagatkāraṇaṃ
viśvotkīrṇamanekadehanilayaṃ svacchandamānandakam |
ādyantaikamakhaṇḍacidghanarasaṃ pūrṇaṃ hyanantaṃ śubhaṃ
pratyakṣākṣaravigrahaṃ gurupadaṃ dhyāyedvibhuṃ śāśvatam ||
atha prathamo'dhyāyaḥ ||
acintyāvyaktarūpāya nirguṇāya gaṇātmane |
samastajagadādhāramūrtaye brahmaṇe namaḥ || 1 ||
ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahāprājña nigamāgamapāraga |
gurusvarūpamasmākaṃ brūhi sarvamalāpaham || 2 ||
yasya śravaṇamātreṇa dehī duḥkhādvimucyate |
yena mārgeṇa munayaḥ sarvajñatvaṃ prapedire || 3 ||
yatprāpya na punaryāti naraḥ saṃsārabandhanam |
tathāvidhaṃ paraṃ tattvaṃ vaktavyamadhunā tvayā || 4 ||
guhyādguhyatamaṃ sāraṃ gurugītā viśeṣataḥ |
tvatprasādācca śrotavyā tatsarvaṃ brūhi sūta naḥ || 5 ||
iti samprārthitaḥ sūto munisaṅghairmuhurmuhuḥ ||
kutūhalena mahatā provāca madhuraṃ vacaḥ || 6 ||
sūta uvāca |
śruṇudhvaṃ munayaḥ sarve śraddhayā parayā mudā |
vadāmi bhavarogaghnīṃ gītāṃ mātṛsvarūpiṇīm || 7 ||
purā kailāsaśikhare siddhagandharvasevite |
tatra kalpalatāpuṣpamandire'tyantasundare || 8 ||
vyāghrājine samāsīnaṃ śukādimunivanditam |
bodhayantaṃ paraṃ tattvaṃ madhye munigaṇe kvacit || 9 ||
praṇamravadanā śaśvannamaskurvantamādarāt |
dṛṣṭvā vismayamāpanna pārvatī paripṛcchati || 10 ||
pārvatyuvāca |
oṃ namo deva deveśa parātpara jagadguro |
tvāṃ namaskurvate bhaktyā surāsuranarāḥ sadā || 11 ||
vidhiviṣṇumahendrādyairvandyaḥ khalu sadā bhavān |
namaskaroṣi kasmai tvaṃ namaskārāśrayaḥ kila || 12 ||
dṛṣṭvaitatkarma vipulamāścarya pratibhāti me |
kimetanna vijāne'haṃ kṛpayā vada me prabho || 13 ||
bhagavan sarvadharmajña vratānāṃ vratanāyakam |
brūhi me kṛpayā śambho gurumāhātmyamuttamam || 14 ||
kena mārgeṇa bho svāmin dehī brahmamayo bhavet |
tatkṛpāṃ kuru me svāmin namāmi caraṇau tava || 15 ||
iti samprārthitaḥ śaśvanmahādevo maheśvaraḥ |
ānandabharitaḥ svānte pārvatīmidamabravīt || 16 ||
śrī mahādeva uvāca |
na vaktavyamidaṃ devi rahasyātirahasyakam |
na kasyāpi purā proktaṃ tvadbhaktyarthaṃ vadāmi tat || 17 ||
mama rūpā'si devi tvamatastatkathayāmi te |
lokopakārakaḥ praśno na kenāpi kṛtaḥ purā || 18 ||
yasya deve parā bhaktiryathā deve tathā gurau |
tasyaite kathitā hyarthāḥ prakāśante mahātmanaḥ || 19 ||
yo guruḥ sa śivaḥ prokto yaḥ śivaḥ sa guruḥ smṛtaḥ |
vikalpaṃ yastu kurvīta sa naro gurutalpagaḥ || 20 ||
durlabhaṃ triṣu lokeṣu tacchṛṇuṣva vadāmyaham |
gurubrahma vinā nānyaḥ satyaṃ satyaṃ varānane || 21 ||
vedaśāstrapurāṇāni cetihāsādikāni ca |
mantrayantrādividyānāṃ mohanoccāṭanādikam || 22 ||
śaivaśāktāgamādīni hyanye ca bahavo matāḥ |
apabhraṃśāḥ samastānāṃ jīvānāṃ bhrāntacetasām || 23 ||
japastapo vrataṃ tīrthaṃ yajño dānaṃ tathaiva ca |
gurutattvamavijñāya sarvaṃ vyarthaṃ bhavetpriye || 24 ||
gurubuddhyātmano nānyat satyaṃ satyaṃ varānane |
tallābhārthaṃ prayatnastu kartavyaśca manīṣibhiḥ || 25 ||
gūḍhāvidyā jaganmāyā dehaścājñānasambhavaḥ |
vijñānaṃ yatprasādena guruśabdena kathyate || 26 ||
yadaṅghrikamaladvandvaṃ dvandvatāpanivārakam |
tārakaṃ bhavasindhośca taṃ guruṃ praṇamāmyaham || 27 ||
dehī brahma bhavedyasmāt tvatkṛpārthaṃ vadāmi tat |
sarvapāpaviśuddhātmā śrīguroḥ pādasevanāt || 28 ||
sarvatīrthāvagāhasya samprāpnoti phalaṃ naraḥ |
guroḥ pādodakaṃ pītvā śeṣaṃ śirasi dhārayan || 29 ||
śoṣaṇaṃ pāpapaṅkasya dīpanaṃ jñānatejasaḥ |
guroḥ pādodakaṃ samyak saṃsārārṇavatārakam || 30 ||
ajñānamūlaharaṇaṃ janmakarmanivārakam |
jñānavairāgyasiddhyarthaṃ guroḥ pādodakaṃ pibet || 31 ||
gurupādodakaṃ pānaṃ gurorucchiṣṭabhojanam |
gurumūrteḥ sadā dhyānaṃ gurornāma sadā japaḥ || 32 ||
svadeśikasyaiva ca nāmakīrtanaṃ
bhavedanantasya śivasya kīrtanam |
svadeśikasyaiva ca nāmacintanaṃ
bhavedanantasya śivasya cintanam || 33 ||
yatpādāmbujareṇurvai ko'pi saṃsāravāridhau |
setubandhāyate nāthaṃ deśikaṃ tamupāsmahe || 34 ||
yadanugrahamātreṇa śokamohau vinaśyataḥ |
tasmai śrīdeśikendrāya namo'stu paramātmane || 35 ||
yasmādanugrahaṃ labdhvā mahadajñānamutsṛjet |
tasmai śrīdeśikendrāya namaścābhīṣṭasiddhaye || 36 ||
kāśīkṣetraṃ nivāsaśca jāhnavī caraṇodakam |
gururviśveśvaraḥ sākṣāt tārakaṃ brahmaniścayaḥ || 37 ||
gurusevā gayā proktā dehaḥ syādakṣayo vaṭaḥ |
tatpādaṃ viṣṇupādaṃ syāt tatra dattamanastatam || 38 ||
gurumūrtiṃ smarennityaṃ gurornāma sadā japet |
gurorājñāṃ prakurvīta guroranyaṃ na bhāvayet || 39 ||
guruvaktre sthitaṃ brahma prāpyate tatprasādataḥ |
gurordhyānaṃ sadā kuryāt kulastrī svapatiṃ yathā || 40 ||
svāśramaṃ ca svajātiṃ ca svakīrtiṃ puṣṭivardhanam |
etatsarvaṃ parityajya gurumeva samāśrayet || 41 ||
ananyāścintayanto ye sulabhaṃ paramaṃ sukham |
tasmātsarvaprayatnena gurorārādhanaṃ kuru || 42 ||
guruvaktre sthitā vidyā gurubhaktyā ca labhyate |
trailokye sphuṭavaktāro devarṣipitṛmānavāḥ || 43 ||
gukāraścāndhakāro hi rukārasteja ucyate |
ajñānagrāsakaṃ brahma gurureva na saṃśayaḥ || 44 ||
gukāraścāndhakārastu rukārastannirodhakṛt |
andhakāravināśitvādgururityabhidhīyate ||
gukāro bhavarogaḥ syāt rukārastannirodhakṛt |
bhavarogaharatvācca gururityabhidhīyate || 45 ||
gukāraśca guṇātīto rūpātīto rukārakaḥ |
guṇarūpavihīnatvāt gururityabhidhīyate || 46 ||
gukāraḥ prathamo varṇo māyādiguṇabhāsakaḥ |
rukāro'sti paraṃ brahma māyābhrāntivimocakam || 47 ||
evaṃ gurupadaṃ śreṣṭhaṃ devānāmapi durlabham |
hāhāhūhūgaṇaiścaiva gandharvādyaiśca pūjitam || 48 ||
dhruvaṃ teṣāṃ ca sarveṣāṃ nāsti tattvaṃ guroḥ param |
gurorārādhanaṃ kuryāt svajīvatvaṃ nivedayet || 49 ||
āsanaṃ śayanaṃ vastraṃ vāhanaṃ bhūṣaṇādikam |
sādhakena pradātavyaṃ gurusantoṣakāraṇam || 50 ||
karmaṇā manasā vācā sarvadā''rādhayedgurum |
dīrghadaṇḍaṃ namaskṛtya nirlajjo gurusannidhau || 51 ||
śarīramindriyaṃ prāṇamarthasvajanabāndhavān |
ātmadārādikaṃ sarvaṃ sadgurubhyo nivedayet || 52 ||
gurureko jagatsarvaṃ brahmaviṣṇuśivātmakam |
guroḥ parataraṃ nāsti tasmātsampūjayedgurum || 53 ||
sarvaśrutiśiroratnavirājitapadāmbujam |
vedāntārthapravaktāraṃ tasmāt sampūjayedgurum || 54 ||
yasya smaraṇamātreṇa jñānamutpadyate svayam |
sa eva sarvasampattiḥ tasmātsampūjayedgurum || 55 ||
[pāṭhabhedaḥ -
kṛmikoṭibhirāviṣṭaṃ durgandhamalamūtrakam |
śleṣmaraktatvacāmāṃsairnaddhaṃ caitadvarānane ||
]
kṛmikoṭibhirāviṣṭaṃ durgandhakuladūṣitam |
anityaṃ duḥkhanilayaṃ dehaṃ viddhi varānane || 56 ||
saṃsāravṛkṣamārūḍhāḥ patanti narakārṇave |
yastānuddharate sarvān tasmai śrīgurave namaḥ || 57 ||
gururbrahmā gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ |
gurussākṣāt parabrahma tasmai śrīgurave namaḥ || 58 ||
ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā |
cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 59 ||
akhaṇḍamaṇḍalākāraṃ vyāptaṃ yena carācaram |
tatpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 60 ||
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ vyāptaṃ yatkiñcitsacarācaram |
tvaṃ padaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 61 ||
cinmayavyāpitaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram |
asitvaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 62 ||
nimiṣānnimiṣārdhādvā yadvākyādvai vimucyate |
svātmānaṃ śivamālokya tasmai śrīgurave namaḥ || 63 ||
caitanyaṃ śāśvataṃ śāntaṃ vyomātītaṃ nirañjanam |
nādabindukalātītaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 64 ||
nirguṇaṃ nirmalaṃ śāntaṃ jaṅgamaṃ sthirameva ca |
vyāptaṃ yena jagatsarvaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 65 ||
sa pitā sa ca me mātā sa bandhuḥ sa ca devatā |
saṃsāramohanāśāya tasmai śrīgurave namaḥ || 66 ||
yatsattvena jagatsattvaṃ yatprakāśena bhāti tat |
yadānandena nandanti tasmai śrīgurave namaḥ || 67 ||
yasmin sthitamidaṃ sarvaṃ bhāti yadbhānarūpataḥ |
priyaṃ putrādi yatprītyā tasmai śrīgurave namaḥ || 68 ||
yenedaṃ darśitaṃ tattvaṃ cittacaityādikaṃ tathā |
jāgratsvapnasuṣuptyādi tasmai śrīgurave namaḥ || 69 ||
yasya jñānamidaṃ viśvaṃ na dṛśyaṃ bhinnabhedataḥ |
sadaikarūparūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 70 ||
yasya jñātaṃ mataṃ tasya mataṃ yasya na veda saḥ |
ananyabhāvabhāvāya tasmai śrīgurave namaḥ || 71 ||
yasmai kāraṇarūpāya kāryarūpeṇa bhāti yat |
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 72 ||
nānārūpamidaṃ viśvaṃ na kenāpyasti bhinnatā |
kāryakāraṇarūpāya tasmai śrīgurave namaḥ || 73 ||
jñānaśaktisamārūḍhatattvamālāvibhūṣiṇe |
bhuktimuktipradātre ca tasmai śrīgurave namaḥ || 74 ||
anekajanmasamprāptakarmabandhavidāhine |
jñānānalaprabhāvena tasmai śrīgurave namaḥ || 75 ||
śoṣaṇaṃ bhavasindhośca dīpanaṃ kṣarasampadām |
guroḥ pādodakaṃ yasya tasmai śrīgurave namaḥ || 76 ||
na guroradhikaṃ tattvaṃ na guroradhikaṃ tapaḥ |
na guroradhikaṃ jñānaṃ tasmai śrīgurave namaḥ || 77 ||
mannāthaḥ śrījagannātho madguruḥ śrījagadguruḥ |
mamā''tmā sarvabhūtātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 78 ||
gururādiranādiśca guruḥ paramadaivatam |
gurumantrasamo nāsti tasmai śrīgurave namaḥ || 79 ||
eka eva paro bandhurviṣame samupasthite |
guruḥ sakaladharmātmā tasmai śrīgurave namaḥ || 80 ||
gurumadhye sthitaṃ viśvaṃ viśvamadhye sthito guruḥ |
gururviśvaṃ na cānyo'sti tasmai śrīgurave namaḥ || 81 ||
bhavāraṇyapraviṣṭasya diṅmohabhrāntacetasaḥ |
yena sandarśitaḥ panthāḥ tasmai śrīgurave namaḥ || 82 ||
tāpatrayāgnitaptānāmaśāntaprāṇināṃ mude |
gurureva parā gaṅgā tasmai śrīgurave namaḥ || 83 ||
[pāṭhabhedaḥ -
ajñānenāhinā grastāḥ prāṇinastān cikitsakaḥ |
vidyāsvarūpo bhagavāṃstasmai śrīgurave namaḥ ||
]
ajñānasarpadaṣṭānāṃ prāṇināṃ kaścikitsakaḥ |
samyagjñānamahāmantravedinaṃ sadguru vinā || 84 ||
hetave jagatāmeva saṃsārārṇavasetave |
prabhave sarvavidyānāṃ śambhave gurave namaḥ || 85 ||
dhyānamūlaṃ gurormūrtiḥ pūjāmūlaṃ guroḥ padam |
mantramūlaṃ gurorvākyaṃ muktimūlaṃ guroḥ kṛpā || 86 ||
saptasāgaraparyantatīrthasnānaphalaṃ tu yat |
guroḥ pādodabindośca sahasrāṃśe na tatphalam || 87 ||
śive ruṣṭe gurustrātā gurau ruṣṭe na kaścana |
labdhvā kulaguruṃ samyaggurumeva samāśrayet || 88 ||
madhulubdho yathā bhṛṅgaḥ puṣpātpuṣpāntaraṃ vrajet |
jñānalubdhastathā śiṣyo gurorgurvantaraṃ vrajet || 89 ||
vande gurupadadvandvaṃ vāṅmanātītagocaram |
śvetaraktaprabhābhinnaṃ śivaśaktyātmakaṃ param || 90 ||
gukāraṃ ca guṇātītaṃ rūkāraṃ rūpavarjitam |
guṇātītamarūpaṃ ca yo dadyātsa guruḥ smṛtaḥ || 91 ||
atrinetraḥ śivaḥ sākṣāt dvibāhuśca hariḥ smṛtaḥ |
yo'caturvadano brahmā śrīguruḥ kathitaḥ priye || 92 ||
ayaṃ mayāñjalirbaddho dayāsāgarasiddhaye |
yadanugrahato jantuścitrasaṃsāramuktibhāk || 93 ||
śrīguroḥ paramaṃ rūpaṃ vivekacakṣuragrataḥ |
mandabhāgyā na paśyanti andhāḥ sūryodayaṃ yathā || 94 ||
kulānāṃ kulakoṭīnāṃ tārakastatra tatkṣaṇāt |
atastaṃ sadguruṃ jñātvā trikālamabhivādayet || 95 ||
śrīnāthacaraṇadvandvaṃ yasyāṃ diśi virājate |
tasyāṃ diśi namaskuryāt bhaktyā pratidinaṃ priye || 96 ||
sāṣṭāṅgapraṇipātena stuvannityaṃ guruṃ bhajet |
bhajanāt sthairyamāpnoti svasvarūpamayo bhavet || 97 ||
dorbhyāṃ padbhyāṃ ca jānubhyāmurasā śirasā dṛśā |
manasā vacasā ceti praṇāmo'ṣṭāṅga ucyate || 98 ||
tasyai diśe satatamañjalireṣa nityaṃ
prakṣipyatāṃ mukharitairmadhuraiḥ prasūnaiḥ |
jāgarti yatra bhagavān gurucakravartī
viśvasthitipralayanāṭakanityasākṣī || 99 ||
abhyastaiḥ kimu dīrghakālavimalairvyādhipradairduṣkaraiḥ
prāṇāyāmaśatairanekakaraṇairduḥkhātmakairdurjayaiḥ |
yasminnabhyudite vinaśyati balī vāyuḥ svayaṃ tatkṣaṇāt
prāptuṃ tatsahajasvabhāvamaniśaṃ seveta caikaṃ gurum || 100 ||
jñānaṃ vinā muktipadaṃ labhyate gurubhaktitaḥ |
gurossamānato nānyat sādhanaṃ gurumārgiṇām || 101 ||
yasmātparataraṃ nāsti neti netīti vai śrutiḥ |
manasā vacasā caiva satyamārādhayedgurum || 102 ||
guroḥ kṛpāprasādena brahmaviṣṇumaheśvarāḥ |
sāmarthyamabhajan sarve sṛṣṭisthityantakarmaṇi || 103 ||
devakinnaragandharvāḥ pitṛyakṣāstu tumburaḥ |
munayo'pi na jānanti guruśuśrūṣaṇe vidhim || 104 ||
tārkikāśchāndasāścaiva daivajñāḥ karmaṭhāḥ priye |
laukikāste na jānanti gurutattvaṃ nirākulam || 105 ||
mahāhaṅkāragarveṇa tatovidyābalena ca |
bhramanti cāsmin saṃsāre ghaṭīyantraṃ yathā punaḥ || 106 ||
yajñino'pi na muktāḥ syuḥ na muktā yoginastathā |
tāpasā api no muktā gurutattvātparāṅmukhāḥ || 107 ||
na muktāstu ca gandharvāḥ pitṛyakṣāstu cāraṇāḥ |
ṛṣayaḥ siddhadevādyā gurusevāparāṅmukhāḥ || 108 ||
iti śrīskandapurāṇe uttarakhaṇḍe umāmaheśvara saṃvāde
śrī gurugītāyāṃ prathamo'dhyāyaḥ ||